Anayasa Mahkemesi

Atıf Grafiği

Özet

Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir.

Tam metin

TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ADNAN DEN İZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/6983) Karar Tarihi: 15/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/6983 Karar Tarihi : 15/5/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Y ıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucular : Bkz. ekli tablonun C sütunu BaşvurucularVekili : Bkz. ekli tablonun F sütunu I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari i şlemin iptali istemiyle aç ılan davada hakkaniyete ayk ırı kara r verilmesi ve yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Ekli tabloda s ıralanan ba şvurulara ait ba şvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemelerinden sonra ba şvurular Komisyonlara sunulmu ştur. 3. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Konular ının ayn ı olmas ı nedeniyle ekli tablonun B sütununda numaralar ı belirtilen ba şvuru dosyalar ının ayn ı tablonun (1) numaral ı sat ırında yer alan 2019/6983 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birleştirilmesine ve incelemenin bu dosya üzerinden yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin olduğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/6983 Karar Tarihi : 15/5/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucular, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ği iddias ıyla çeşitli tarihlerde Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmuştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 9. Mahkemenin 15/5/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı 10. Başvurucular, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ve hukuka ayk ırı karar verilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. Ayr ıca başvurulardan 2019/14439 ba şvuru numaral ı dosyada dava sonucunda idare lehine 600 TL vekâlet ücretinin hükmedilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği de ileri sürülmü ştür. B. Değerlendirme 11. Anayasa n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 12. Başvurucular, her ne kadar hakkaniyete ayk ırı karar verildi ğini ileri sürmü şlerse de ileri sürülen iddialar ın (Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013) karar ı gereğince açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle; 600 TL aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ş ise de Anayasa Mahkemesinin kararlar ı (K.V. [GK] , B. No: 2014/2293, 1/12/2016) uyar ınca bireysel ba şvuru kapsam ında, anayasal ve ki şisel önemden yoksun olmas ı nedeniyle ayr ıca değerlendirme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 13. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdi ği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). Başvuru Numaras ı: 2019/6983 Karar Tarihi : 15/5/2020 415. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Selahattin Aky ıl, 41). 16. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında ekli tablonun (G) sütununda belirtilen yarg ılama sürelerinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 17. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 19. Başvurucular, ihlalin tespiti ile manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. 20. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 21.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında her bir başvurunun özelli ğine göre hesaplanan ve ekli tablonun (H) sütununda belirtilen ne t tutarlarda manevi tazminat ın başvuruculara ayr ı ayr ı ödenmesine karar verilmesi gerekir. 22. Başvuruculara 3.000 TL vekâlet ücretinin mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. 23. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2019/6983 Karar Tarihi : 15/5/2020 5A. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvuruculara ekli tablonun (H) sütununda belirtilen net tutarlarda manevi tazminat ın AYRI AYRI ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, D. 1. Ekli tabloda belirtilen harçlar ının başvuruculara AYRI AYRI ÖDENMES İNE, 2. 3.000 TL vekâlet ücretinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için ilgili mahkemelere GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/5/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Recai AKYEL Y ıldız SEFERİNOĞLU

İlgili Kararlar

Anayasa Mahkemesi — aynı daireden son kararlar