TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR SAHiN DEMiR BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2016/50524) Karar Tarihi: 26/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2016/50524 : 26/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Tug9e TAKCI SahinDEMiR Av. Murat OGAN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tutukluluk nedeniyle Hazine aleyhine a91lan tazminat davasmm sure a 1m1 gerek9esiyle reddedilmesinin mah
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR SAHiN DEMiR BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2016/50524) Karar Tarihi: 26/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2016/50524 : 26/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Tug9e TAKCI SahinDEMiR Av. Murat OGAN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tutukluluk nedeniyle Hazine aleyhine a91lan tazminat davasmm sure a 1m1 gerek9esiyle reddedilmesinin mahkemeye eri im hakkm1 ihlal ettigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 11/11/2016 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ve Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri ilen bilgi ve belgeler 9er9evesinde ilgili olaylar ozetle oyledir: 6. Ba vurucunun da aralannda bulundugu uphelilerin birbirleri ile irtibath olarak uyu turucu madde ticareti yaptiklannm delillendirilmesi amac1yla Eski ehir Emniyet Mudurlugu Ka9ak91hk ve Organize Su9larla Mucadele Sube Mudurlugu Narkotik Su9lar Buro Amirligince yurutulen operasyon kapsammda ba vurucunun uyu turucu maddeleri naklettigi, uyu turucu madde sat1 1 yaptig1 tape kay1tlan ve tamk beyamyla tespit edilmi tir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/50524 : 26/12/2018 7. Ba vurucu uyu turucu madde ticareti yapma ve saglama sm;unu i ledigi isnad1yla 20/1/2009 tarihinde gozaltma almm1 ve 23/1/2009 tarihinde tutuklanm1 ; 29/7/2010 tarihinde ise tahliye edilmi tir. 8. Ba vurucu ve diger upheliler hakkmda Eski ehir Cumhuriyet Ba savc1hgmca 21/4/2009 tarihli iddianameyle uyu turucu madde ticareti yapma ve saglama sm;undan kamu davas1 a9ilm1 tlr. 9. Ba vurucu yargilama suresinde mudafiyle temsil edilmemi ; Ankara 11. Agir Ceza Mahkemesinin (CMK 250. madde ile gorevli) (Mahkeme), ba vurucunun yoklugunda verilen 24/11/2011 tarihli karanyla beraatine karar verilmi tir. 10. Karar 29/11/2011 tarihinde Cumhuriyet savc1s1 tarafmdan ba vurucu aleyhine temyiz edilmi , ancak 26/12/2011 tarihinde savc1 temyiz talebinden feragat etmi tir. 11. Yarg1tay 10. Ceza Dairesi 28/1/2013 tarihli karanyla savcmm aleyhe temyiz talebinden vazge9mesi nedeniyle hukmun ba vurucu yonunden incelenmesine yer olmad1gma karar verilmi tir. Karann ba vurucuya teblig edildigine dair herhangi bir bilgi veya belgeye ula 1lamam1 tlf. 12. Mahkemece 18/1/2012 tarihinde, ba vurucu hakkmdaki beraat hukmunun 1/12/2011 tarihi itibanyla kesinle tigine dair kesinle me erhinin duzenlendigi ve erhin duzenlendigi tarihten itibaren ula 1labilir durumda oldugu anla 1lm1 t1r. 13. Ba vurucunun mudafii tarafmdan 14/1/2014 tarihinde ba vurucunun haks1z olarak tutuklu kald1g1 sure i9in 4/12/2004 tarihli ve 5271 say1h Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesi uyannca tazminat davas1 a9ilm1 tlf. 14. Ba vurucu mudafii soz konusu davanm a9ilmasma dair dilek9ede, Cumhuriyet savc1s1 tarafmdan temyiz edilen karann temyiz incelemesi a amasmda oldugunun zannedildigini, 9/1/2014 tarihinde dosyasmm ak1beti hakkmda bilgi talep etmesiyle Cumhuriyet savc1smm temyiz talebinden feragat ettiginden haberdar oldugunu dile getirmi tir. 15. Eski ehir 1. Agir Ceza Mahkemesinin 30/10/2014 tarihli karanyla davanm reddine karar verilmi tir. Gerek9enin ilgili k1sm1 oyledir: " ... Ankara 11. Agzr Ceza Mahkemesinin 24/11/2011 tarih, 2009/201 esas, 2011/289 karar sayzlz ilamzna ve kesinle,Jme .Jerhine gore; $ahin Demir'in [ba vurucu] 23/01/2009 tarihinde tutuklandzgz, 29/07/2010 tarihinde tahliye oldugu,01/12/2011 tarihinde $ahin Demir [ba vurucu] yoniinden kesinle,Jtigi anla,Jzlmz.Jtlr . ... davacznzn Ankara 11. Agzr Ceza Mahkemesinin 2009/201 esas, 2011/289 karar sayzlz dosyasznda beraat ettigi, tutuklu kaldzgz, beraat kararz yoniinden Cumhuriyet Savczsznca temyiz talebinde bulunuldugu, daha sonra temyizden vazge9ildigi, kararzn davacz yoniinden 01/12/2011 tarihinde kesinle,Jtigi, davanzn 14/01/2014 tarihinde a ;zldzgz, CMK nzn 142/1 maddesindeki bir yzllzk siirenin olaganiistii hak dii,Jiimii siiresi oldugu, davacznzn veya vekilinin kesinle,Jmeden haberdar olup olmadzgznzn onemsiz oldugu, bu sebeple davanzn siire yoniinden reddine karar vermek gerekmi,Jtir. " 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/50524 : 26/12/2018 16. Karar, Yarg1tay 12. Ceza Dairesinin 29/6/2016 tarihli karanyla onanm1 tu. Gerek9enin ilgili kism1 oyledir: "5271 sayzlz CMK 142/1. maddesine gore koruma tedbirleri nedeniyle tazminat istemlerinin kararzn kesinleJtiginin ilgilisine tebliginden il ; ay ve her halde kararzn kesinleJme tarihini izleyen bir yzl ir;inde dava konusu edilebilecegi, dava dosyasz incelendiginde tazminat davaszna dayanak tqkil eden beraat hukmilniln 01.12.2011 tarihinde kesinleJtiginin, davanzn ise 14.01.2014 tarihinde ar;zldzgznzn anlaJzlmasz karJzsznda suresinde ar;zlmayan davanzn reddine karar verilmesinde isabetsizlik gorulmemekle ... ONANMASINA ... karar verildi." 17. Nihai karar ba vurucuya 15/10/2016 tarihinde teblig edilmi tir. 18. Ba vurucu 11/11/2016 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iNCELEME VE GEREK(:E 19. Mahkemenin 26/12/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tiniildti: A. Ba vurucunun iddialan 20. Ba vurucu; bilgisi olmadan yap1lan kesinle tirme tarihi esas almarak haks1z tutukluluga dayah tazminat talebine ili kin davanm sure a 1m1 nedeniyle reddedilmesi nedeniyle adil yarg1lanma hakkmm ihlal ettigini ileri stirmti llir. B. Degerlendirme 21. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucunun iddiasmm adil yargilanma hakk1 kapsammdaki mahkemeye eri im hakk1 yontinden incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir. 22. Adil yarg1lanma hakkmm en temel unsurlanndan biri olan mahkemeye eri im hakk1, bir uyu mazhg1 mahkeme ontine ta 1yabilmek ve uyu mazhgm etkili bir ekilde karara baglanmasm1 isteyebilmek anlamma gelir. Ki inin mahkemeye ba vurmasm1 engelleyen veya mahkeme karanm anlams1z hale getiren, bir ba ka ifadeyle mahkeme karanm onemli ol ;tide etkisizle tiren smulamalar mahkemeye eri im hakkm1 ihlal edebilir ( Ozkan $en, B. No: 2012/791 , 7/11/2013, 52). 23. Mahkemeye eri im hakk1, mahkemeye ba vuru konusunda etkili bir sistemin var olmasm1 ve dava a9mak isteyen ki ilerin mahkemeye ula mada a91k, pratik ve yeterli fusatlara sahip olmasm1 gerektirir . Ozellikle hukuki ya da uygulamadaki belirsizlikler ki ilerin mahkemeye eri im hakkm1 ihlal edebilir (Aktif Elektrik Muh. jn . San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2012/855, 26/6/2014, 34). Bu nedenle mahkemelerin, usul kurallanm uygularken yarg1lamanm hakkaniyetine zarar getirecek 51 ;:tide kati ekilcilikten ka9mmalan 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/50524 : 26/12/2018 gerektigi gibi kanunla ongoriilmu usul artlannm ortadan kalkmasma neden olacak ol9ude a m esneklikten de ka9mmalan gerekir (Kami! Koc;, B. No: 2012/660, 7/11/2013 , 65). 24. Dava a9ma suresinin i lemeye ba lad1g1 an da mahkemeye eri im hakkma yapilan mudahalenin ol9tiltilugu baglammda buytik onem ta 1maktadir (Ya ar ;oban [GK], B. No: 2014/6673, 25/7/2017, 66). Dava a9ma suresinin hangi tarihte ba layacagm1 belirleme ve mevzuatI bu yonuyle yorumlama gorevi esasen derece mahkemelerine aittir. Bireysel ba vurunun ikincillik ilkesi geregi, dava a9ma suresinin ba lat1lacag1 tarihin belirlenmesi noktasmda Anayasa Mahkemesinin bir gorevi bulunmamaktad1r. Anayasa Mahkemesinin bu hususta ustlenecegi rol, dava a9ma suresinin hangi tarihten itibaren ba latilmas1 gerektigiyle ilgili derece mahkemelerinin yorumlannm mahkemeye eri im hakkma etkisini somut olaym ko ullan 1 1gmda incelemektir (Ahmet Yzldmm, B.No: 2014/18135 , 20/9/2017, 46). Bu kapsamda dava a9ma suresinin hak sahibinin henuz dava hakkmm dogdugundan haberdar olmad1g1 ve somut ko ullar 9er9evesinde haberdar oldugunun kabultinu hakh k1lan nedenlerin bulunmad1g1 bir donemde i lemeye ba lamas1 dava hakkmm varhgm1 anlams1z kilabileceginden ol9ultiluk ilkesini zedeleyebilir (Ya ar ;oban, 66). 25. Somut olayda, her ne kadar ba vurucunun save mm aleyhe temyiz talebinden vazge9tiginden bilgisi olduguna ya da Y arg1tay karannm ba vurucuya teblig edildigine dair herhangi bir bilgi ve belge bulunmasa da Mahkeme tarafmdan 18/1/2012 tarihinde duzenlenen kesinle me erhine soz konusu tarihten itibaren UY AP uzerinden ula 1labilecegi anla 1lm1 tir (bkz. 12). 26. Ba vuruculann bireysel ba vuruda bulunmak amac1yla dava ve ba vurulanm takip etmek i9in gerekli ozeni gosterme ytikumltilukleri vard1r. Bu baglamda ba vurucunun savcmm temyiz talebinden vazge9tiginden , dolay1s1yla hakkmdaki beraat karannm ge9mi e yonelik olarak 1/12/2011 tarihi itibanyla kesinle tiginden haberdar olmad1gma dair iddiasmm dogru oldugu kabul edilse dahi ba vuru formundan ba vurucunun hakkmdaki beraat hukmunun aleyhine olarak savc1hk tarafmdan temyiz edildiginden bilgisi oldugu (bkz. 14), ilk derece mahkemesince hukmun verildigi 24/11/2011 tarihinden haks1z olarak tutuklu kald1g1 sureler i9in a9t1g1 tazminat davasmm tarihi olan 14/1/2014 tarihine kadar ge9en iki y1h a km sure i9inde davanm takibiyle ilgili herhangi bir giri imde bulunmad1g1, davasmm akibetini ara t1rmad1g1 goriilmektedir. Dolay1s1yla avukat1 da bulunan ba vurucunun ilk derece mahkemesi karanna eri im noktasmda uzerine du en ozen ytiktimltilugunu yerine getirmedigi a91ktir. 27. Yukandaki tespitler 1 1gmda somut olay degerlendirildiginde ba vurucunun tazminat talebinin sure a 1m1 nedeniyle reddedilmesinde -ba vurucunun ozensiz davram 1 ve reddedilen talebin maddi bir menfaate yonelik oldugu da gozonune almarak- haks1z tutuklulugu tazmine ili kin ba vuruyu engelleyen nitelikte katI ve ekilci bir degerlendirme ve yorumun varhgmdan soz edilemeyecegi , dolay1s1yla belirtilen ihlal iddias1 yonunden mahkemeye eri im hakkma yonelik mudahalenin ol9ulti oldugu, amlan hakka yonelik bir ihlalin olmad1gmm a91k oldugu anla 1lm1 tlr. 28. A91klanan gerek9elerle ba vurunun ac;zkc;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/50524 : 26/12/2018 V. HOKUM A91klanan gerek9e lerle; A. Mahkemeye eri im hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm a ;ik ;a dayanaktan yoksun olmasi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 26/12/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Celal Mtimtaz AKINCI Dye Muammer TOP AL Dye M. EminKUZ Dye R1dvan GDLE ; 6