T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/217 Karar No : 2025/4061 DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... DAVANIN KONUSU : 14/04/2021 tarih ve 6638 sayılı İçişleri Bakanlığı Genelgesi ve buna bağlı olarak 27/04/2021 tarihinde yayımlanan ilave ek tedbirlere dair Genelge'de 29/04/2021 - 17/05/2021 tarihleri arasında gerçekleşecek olan tam kapanma döneminde alınacak tedbirler kapsamında alkollü içki satışı yapan iş yerlerinin fa…
Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/217 E. , 2025/4061 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/217 Karar No : 2025/4061 DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... DAVANIN KONUSU : 14/04/2021 tarih ve 6638 sayılı İçişleri Bakanlığı Genelgesi ve buna bağlı olarak 27/04/2021 tarihinde yayımlanan ilave ek tedbirlere dair Genelge'de 29/04/2021 - 17/05/2021 tarihleri arasında gerçekleşecek olan tam kapanma döneminde alınacak tedbirler kapsamında alkollü içki satışı yapan iş yerlerinin faaliyetleri ile alkollü içki satışının yasaklanması olarak yorumlanan ilgili maddesinin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : 26/04/2021 tarihli Genelge’de alkollü içki satan iş yerleri ile alkol satışının yasaklandığına dair hiçbir hüküm bulunmadığı, bu hususta oluşan tereddüt nedeniyle alkol satışı yapan iş yerlerinin tam kapanma döneminde kapalı olup olmayacağı yönündeki soruya İçişleri Bakanı’nca istisnada yer almadığı ve kapalı olacağı, bu açıdan hem bir muafiyet olmadığı hem de soru işaretinin söz konusu olmadığı şeklinde cevap verilerek Genelge’de bulunmayan yasağın şifahen duyurulduğu, bu nedenle, dava konusu Genelge’nin İçişleri Bakanlığı teşkilatı ve kolluk tarafından, tam kapanma döneminde alkollü içki satan tekel bayilerinin tamamen kapalı kalması ve satış ruhsatı bulunan marketlerin ise alkollü içki satmasının yasak olduğu şeklinde uygulanacağının açık olduğu, alkol satışı yasağının Anayasa’nın 13, 20, 24. maddelerine, ayrımcılık yasağına aykırı olduğu, dava konusu Genelge’nin hakların kısıtlanması ve kötüye kullanılmasını yasaklayan AİHS m.17 ve 18’e aykırı olduğu, idarenin genelge çıkarmak yoluyla alkollü içki satışına yasak getirmesinin kanunilik ilkesine aykırı olduğu, İl İdaresi Kanunu uyarınca Vali ve Kaymakamlara verilen yetkinin İçişleri Bakanlığınca kullanılmasının hukuka aykırı olduğu, kanunla düzenlenmesi gereken hususun Genelgeyle düzenlenmesinin fonksiyon gasbı niteliğinde olduğu, dava konusu işlemin sebep ve amaç unsurları yönünden de hukuka aykırı olduğu, alınan yasak kararının ölçülü olmadığı ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Koronavirüs salgınının seyri ve bilimsel veriler ışığında geliştirilen ve Cumhurbaşkanlığı Kabinesi’nde kararlaştırılan tedbir önerilerinin Bakanlıklarınca salgınla mücadelede ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması amacıyla Valiliklere gönderildiği, genelgelerin icrai nitelik taşımadığı, kişiler üzerinde sonuç doğuran işlemin İl Hıfzıssıhha Kurulları tarafından alınan kararlar olduğu, bu nedenle husumetin Bakanlıklarına yöneltilmemesi gerektiği, “daha önce getirilen alkollü ürün kısıtlamasının yanı sıra” ifadesinin İl Hıfzıssıhha Kurulları tarafından alınan kısıtlama kararlarına atıf yaptığı, Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan çalışmanın alkollü içki tüketiminin salgının yayılımını artırabileceğini ortaya koyduğu, sokağa çıkma kısıtlamasında çalışma saatleri kısıtlı olan bakkal, market ve süpermarket gibi yerlerde oluşması muhtemel yoğunlukların önüne geçilmesi amacıyla sadece zorunlu ihtiyaçların karşılanması için bu tür işletmelere gidilebileceğinin kararlaştırıldığı, uygulanması zorunlu olan, keyfilikten uzak ve ölçülü nitelikte olan tedbirlerin Anayasa’nın 5, 17, ve 56. maddeleri uyarınca pozitif yükümlülük çerçevesinde uygulandığı, Genelgenin uygulama birliği sağlanması amacıyla Valiliklere gönderildiği, tedbirlerin İl Hıfzıssıhha Kurulları tarafından alındığı, Genelge ile kısıtlama getirilmediği, tedbirlerin salgınla mücadele edebilmek amacıyla kamu yararı doğrultusunda alındığı, yaşam hakkını korunmasının amaçlandığı, kısıtlamanın belirli bir dönem için uygulandığı ve uygulanmasına gerek kalmadığında yürürlükten kaldırıldığı, bu nedenle ölçülülük ilkesine aykırı olmadığı, dava konusu Genelge’nin 17/05/2021 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırıldığı, bu nedenle davanın konusuz kaldığı ve reddedilmesi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava 14/04/2021 tarih ve 6638 sayılı İçişleri Bakanlığı Genelgesi ve buna bağlı olarak 27/04/2021 tarihinde yayınlanan ilave ek tedbirlere dair Genelgede 29/04/2021-17/05/2021 tarihlerinde gerçekleşecek olan tam kapanma döneminde alınacak tedbirler kapsamında alkollü içki satışı yapan iş yerlerinin faaliyetleri ile alkollü içki satışının yasaklanması olarak yorumlanan ilgili maddesinin iptali istemiyle açılmıştır. 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 1'inci maddesinde; "Memleketin sıhhi şartlarını ıslah ve milletin sıhhatine zarar veren bütün hastalıklar veya sair muzır amillerle mücadele etmek ve müstakbel neslin sıhhatli olarak yetişmesini temin ve halkı tıbbi ve İçtimai muavenete mazhar eylemek umumi Devlet hizmetlerindendir.” hükmüne yer verilmiş; 27'nci maddesinde ise; "Umumi hıfzıssıhha meclisleri mahallin sıhhi ahvalini daima nazarı dikkat önünde bulundurarak şehir ve kasaba ve köyler sıhhi vaziyetinin ıslahına ve mevcut mahzurların izalesine yarayan tedbirleri alırlar. Sari ve salgın hastalıklar hakkında istihbaratı tanzim, sari ve içtimai hastalıklardan korunmak çareleri ve sıhhi hayatın faideleri hakkında halkı tenvir ve bir sari hastalık zuhurunda hastalığın izalesi için alınan tedbirlerin ifasına muavenet eylerler.” hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun 9'uncu maddesinde; "Vali, ilde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır. Bu sıfatla: A) (Değişik: 2/7/2018 KHK/703/138 md.) Valiler, ilin genel idaresinden Cumhurbaşkanına karşı sorumludur. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevlerine ait işleri için valilere re'sen emir ve talimat verirler." hükmüne, 11'inci maddesinin 1'inci fıkrasının (c) bendinde; "İl sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının, tasarrufa müteaallik emniyetin, kamu esenliğinin sağlanması ve önleyici kolluk yetkisi valinin ödev ve görevlerindendir. Bunları sağlamak için vali gereken karar ve tedbirleri alır.” hükmüne yer verilmiştir. İdare hukukunda normlar hiyerarşisinde Yönetmeliklerden sonra gelen düzenleyici işlemlerden olan Genelgeler, bir Yönetmeliğe dayalı olarak ve yönetmelik hükümlerine açıklık getirmek amacıyla çıkarılırlar. İdarelerin, normlar hiyerarşisine uygun olarak kamu hizmetinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi için gerekli önlemleri alma ve bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma vetkisine sahip olduğu açıktır. Dosyanın incelenmesinden, devletin yetkili kurumlarınca bir yandan Covid-19 salgını ile mücadele edilirken bir yandan da salgının seyri göz önünde bulundurulmak ve önümüzdeki günlerde salgın durumunun belirsizliği ile mevsimsel koşullar dikkate alınmak suretiyle normalleşme sürecinin ilk adımlarının atılmaya başlandığı, tüm bu gelişmelere binaen toplum sağlığının korunması kapsamında çalışmalara başlandığı, bu çalışmalara esas olmak üzere İçişleri Bakanlığı tarafından Sağlık Bakanlığından ve Koronavirüs Bilim Kurulundan görüş istendiği, söz konusu kurumların önerileri ile Cumhurbaşkanlığının Talimatları doğrultusunda uygulamaya geçirilen tedbirler kapsamında yayımlanan genelgenin davaya konu edilen kısmıyla, tam kapanma döneminde alınacak tedbirler kapsamında alkollü içki satan iş yerlerinin faaliyetleri ile alkollü içki satışının yasaklandığı anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca davalı idarenin, küresel etkileri olan salgın hastalığın seyrine bağlı olarak tedbirler alma ve daha önce alınmış olan kararları güncelleme noktasında takdir yetkisi bulunduğundan, anılan takdir yetkisine istinaden solunum yoluyla çok kolaylıkla bulaşan virüsün yayılmasını önlemek, sosyal izolasyonu temin etmek, kalabalık ortamlarda fiziki mesafeyi korumak, bu süreçte yaşanabilecek olumsuzlukları asgari seviyeye indirmek amacıyla, memleketin sağlık şartlarını düzenlemek ve kişilerin sağlığına zararlı bütün hastalıklarla mücadele etmek üzere, 1593 sayılı Umumi Hıfsızsıhha Kanunu hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve pandeminin seyrine göre tedbir alınmasına yönelik hükümlere uygun olarak yayımlanan genelgenin iptali istenilen kısmında hukuka ve kamu yararına aykırı bir husus bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Dairemizin 09/01/2024 tarih E:2023/9339, K:2024/88 sayılı kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21/10/2024 tarih ve E:2024/1211, K:2024/2473 sayılı kararıyla bozulması üzerine, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : İlk olarak Çin’in Vuhan Eyaleti’nde 2019 yılının Aralık ayında solunum yolu belirtileri (ateş, öksürük, nefes darlığı) gelişen bir grup hastada yapılan araştırmalar sonucunda 13 Ocak 2020’de tanımlanan Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19), ülkemizde de ilk vakanın görüldüğü 11/03/2020 tarihinde, Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak ilan edilmiş, Sağlık Bakanlığı tarafından söz konusu Koronavirüs hastalığı ile mücadele için 10/012020 tarihinde Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu oluşturulmuştur. Davalı idare tarafından, Koronavirüs (Covid-19) salgınıyla mücadele amacıyla Sağlık Bakanlığı ve Koronavirüs Bilim Kurulunun tavsiyeleri göz önünde bulundurularak, birtakım tedbirlerin hayata geçirilmesine karar verilmiş, bu kapsamda dava konusu Genelgeler yürürlüğe konulmuş, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın 56. maddesinde, "Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir. Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler. Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir. Sağlık hizmetlerinin yaygın bir şekilde yerine getirilmesi için kanunla genel sağlık sigortası kurulabilir." hükmü yer akmaktadır. 06/05/1930 tarih ve 1489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 3. maddesinde, "Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti bütçeleriyle muayyen hatlar dahilinde olarak aşağıda yazılı hizmetleri doğrudan doğruya ifa eder: 1 - Doğumu (......) teshil ve çocuk ölümünü tenkis edecek tedbirler. 2 - Validelerin doğumdan evvel ve doğumdan sonra sıhhatlerinin vikayesi. 3 - Memlekete sari ve salgın hastalıkların hulülüne mümanaat. 4 - Dahilde her nevi intani, sari ve salgın hastalıklarla veya çok miktarda vefiatı intaç ettiği görülen sair muzır amillerle mücadele..." hükmü, 27. maddesinde, "Umumi hıfzıssıhha meclisleri mahallin sıhhi ahvalini daima nazarı dikkat önünde bulundurarak şehir ve kasaba ve köyler sıhhi vaziyetinin ıslahına ve mevcut mahzurların izalesine yarayan tedbirleri alırlar. Sari ve salgın hastalıklar hakkında istihbaratı tanzim, sari ve içtimai hastalıklardan korunmak çareleri ve sıhhi hayatın faideleri hakkında halkı tenvir ve bir sari hastalık zuhurunda hastalığın izalesi için alınan tedbirlerin ifasına muavenet eylerler." hükmü; 28. maddesinde, "Umumi hıfzıssıhha meclislerinin mukarreratından mahalli vazifeler ve salahiyetler arasında bulunan işler vali veya kaymakam tarafından icra olunur ve istizana muhtaç olanlar kaymakamlıkça vilayetten ve vilayetçe Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinden sorulur. " hükmü; 57. maddesinde, "Kolera, veba (Bübon veya zatürree şekli), lekeli humma, karahumma (hummayi tiroidi) daimi surette basil çıkaran mikrop hamilleri dahi - paratifoit humması veya her nevi gıda maddeleri tesemmümatı, çiçek, difteri (Kuşpalazı) - bütün tevkiatı dahi sari beyin humması (İltihabı sahayai dimağii şevkii müstevli), uyku hastalığı (İltihabı dimağii sari), dizanteri (Basilli ve amipli), lohusa humması (Hummai nifası) ruam, kızıl, şarbon, felci tıfli (İltihabı nuhai kuddamii sincabii haddı tifli), kızamık, cüzam (Miskin), hummai racia ve malta humması hastalıklarından biri zuhur eder veya bunların birinden şüphe edilir veyahut bu hastalıklardan vefiyat vuku bulur veya mevtin bu hastalıklardan biri sebebiyle husule geldiğinden şüphe olunursa aşağıdaki maddelerde zikredilen kimseler vak'ayı haber vermeğe mecburdurlar. Kudurmuş veya kuduz şüpheli bir hayvan tarafından ısırılmaları, kuduza müptela hastaların veya kuduzdan ölenlerin ihbarı da mecburidir." hükmü; 64. maddesinde, "57 nci maddede zikredilenlerden başka her hangi bir hastalık istilai şekil aldığı veya böyle bir tehlike baş gösterdiği takdirde o hastalığın veya her hangi bir hastalık şeklinin memleketin her tarafında veya bir kısmında ihbarı mecburi olduğunu neşrü ilâna ve o hastalığa karşı bu kanunda mezkür tedabirin kaffesini veya bir kısmını tatbika Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti salahiyettardır." hükmü; 69. maddesinde, "Sari ve salgın bir hastalığın vukuu tahakkuk eylediği takdirde sıhhat memurları derakap lazım gelen tedbirlerin ittihazına ve bütün idari makamlar bu tedbirlerin tatbik ve icrası hususunda muavenete mecburdurlar." hükmü; 72. maddesinde, "57 nci maddede zikredilen hastalıklardan biri zuhur ettiği veya zuhurundan şüphelenildiği takdirde aşağıda gösterilen tedbirler tatbik olunur: 1 - Hasta olanların veya hasta olduğundan şüphe edilenlerin ve hastalığı neşrü tamim eylediği tetkikatı fenniye ile tebeyyün edenlerin fennen icap eden müddet zarfında ve sıhhat memurlarınca hanelerinde veya sıhhi ve fenni şartları haiz mahallerde tecrit ve müşahede altına vaz'ı. 2 - Hastalara veya hastalığa maruz bulunanlara serum veya aşı tatbikı. 3 - Eşhas, eşya, elbise, çamaşır ve binaların ve fennen intana maruz olduğu tebeyyün eden sair bilcümle mevaddın fenni tathiri. 4 - Hastalık neşreden haşarat ve hayvanatın itlafı. 5 - Memleket dahilinde seyahat eden eşhasın icap eden mahallerde muayenesi ve eşyalarının tathiri. 6 - Hastalığın sirayet ve intişarına sebebiyet veren gıda maddelerinin sarf ve istihlakinin men'i. 7 - Dahilinde sari ve salgın hastalıklardan biri zuhur eden umumi mahallerin tehlike zail oluncaya kadar set ve tahliyesi." düzenlemesine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden, Koronavirüs (Covid-19) salgınının toplum sağlığı ve kamu düzeni açısından oluşturduğu riski yönetme ve hastalığın yayılım hızını kontrol altında tutma amacıyla, salgınla mücadele sürecinin temel prensipleri olan temizlik, maske ve mesale kurallarının yanı sıra hayatın her alanına yönelik uyulması gereken kurallar ve önlemlerin, Sağlık Bakanlığı ve Koronavirüs Bilim Kurulunun önerileri, Cumhurbaşkanının talimatları doğrultusunda belirlenerek uygulamaya geçirildiği, dava konusu 14/04/2021 tarih ve 6638 sayılı Genelgenin de 12/04/2021 tarihinde Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Cumhurbaşkanlığı Kabinesinde alınan kararlar doğrultusunda, 14 Nişan 2021 Çarşamba günü saat 19.00'dan itibaren ülke genelini kapsayacak şekilde iki haftalık kısmi kapanmaya yönelik bir takım tedbirlerin alınmasına yönelik olduğu, ancak söz konusu tedbirler arasında alkollü içki satışı ile ilgili bir düzenlemeye yer verilmediği, 27/04/2021 tarihinde yayımlanan Genelgenin ise, aynı kapsamda ilave ek tedbirlere ilişkin olduğu görülmektedir. Kamu düzeninin unsurlarından biri olan kamu sağlığının korunması amacıyla alınan tedbirler, idari kolluk tedbiri niteliğindedir. Anayasa'nın yukarıda metninde yer verilen, 56. maddesinde, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet verilmesini sağlamak, Devletin görevleri arasında sayılmıştır. Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu Genelgelerin, Koronavirüs (Covid-19) salgınının toplum sağlığı ve kamu düzeni açısından oluşturduğu risklerin asgari seviyeye düşürülmesi için salgınla mücadele kapsamında, vatandaşların sağlığını korumak amacıyla uygulamaya konulduğu, Genelgelerde, alkollü içki satışına ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı, bu hususun davacı tarafından da beyan edildiği görülmektedir. Bu durumda, Cumhurbaşkanlığı Kabinesi ile Sağlık Bakanlığı ve Koronavirüs Bilim Kurulunun tavsiyeleri göz önünde bulundurularak, Koronavirüs (Covid-19) salgınıyla mücadeleye ilişkin olan tedbirlerin uygulanması amacıyla yürürlüğe konulan ve alkollü içki satan iş yerleri ile alkol satışının yasaklandığına dair bir düzenleme içermeyen Genelgelerin dava konusu edilen kısmının yukarıda belirtilen mevzuata ve kamu yararı ilkesine uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Öte yandan, davacı tarafından, dava konusu Genelgelerde alkollü içki satışına dair bir hüküm bulunmadığı, ancak alkol satışı yapan iş yerlerinin tam kapanma döneminde kapalı olup olmayacağı yönündeki soruya İçişleri Bakanı’nca istisnada yer almadığı ve kapalı olacağı şeklinde cevap verilerek, Genelgelerde bulunmayan yasağın şifahen duyurulduğu, bu nedenle, dava konusu Genelgelerin İçişleri Bakanlığı teşkilatı ve kolluk tarafından, tam kapanma döneminde alkollü içki satan tekel bayilerinin tamamen kapalı kalması ve satış ruhsatı bulunan marketlerin ise alkollü içki satmasının yasak olduğu şeklinde uygulanacağı ileri sürülmüş ise de, Genelgelerde bulunmayan yasağın şifahen duyurulduğundan bahisle, alkollü içki satışı yasağına ilişkin fiili uygulamaların dava konusu Genelgelerin iptaline gerekçe oluşturamayacağı, söz konusu uygulamaların gerçekleşmesi durumunda ayrıca açılacak davalarda incelenebileceği gibi diğer yasal yollara başvurulabileceği de açıktır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 25/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. ruhsat //begin::Page Scripts var options = {}; $(document).ready(function() { options["separateWordSearch"] = false; options["accuracy"] = "complementary"; options["diacritics"] = false; $("#content").append(stringToHTML($("#hiddencontent").text())); var arananKelime = $("#hiddenArananKelime").text(); const kelimeListesi = arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k); // Virgüle göre ayır, boşlukları temizle // Aynı kelimenin büyük/küçük varyasyonlarını da ekle const tumKelimeler = kelimeListesi.flatMap(kelime => [ kelime, kelime.toLocaleUpperCase('tr-TR'), kelime.toLocaleLowerCase('tr-TR') ]); highlighter(tumKelimeler); // arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k).forEach(function(each) { // if (each != undefined && each != "") { // highlighter(each); // highlighter(each.toLocaleUpperCase('tr-TR')); // highlighter(each.toLocaleLowerCase('tr-TR')); // } // }); }); var highlighter = function(arananKelime) { try { highlight(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzyumusamasi(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzBenzesmesi(arananKelime); } catch (err) { } try { //cogulEki(arananKelime); } catch (err) { } try { //iyelikEki(arananKelime); } catch (err) { } }; var stringToHTML = function(str) { var parser = new DOMParser(); var doc = parser.parseFromString(str, 'text/html'); return doc.body; }; var highlight = function(text) { $(".context").mark(text, options); } var unsuzyumusamasi = function(arananKelime) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (lastChar === "p") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "b"); } if (lastChar === "ç") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "c"); } if (lastChar === "t") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "d"); } if (lastChar === "k") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "g"); highlight(ara + "ğ"); } } var unsuzBenzesmesi = function(arananKelime) { var sertSessiz = [ 'f', 's', 't', 'k', 'ç', 'ş', 'h', 'p' ]; var yumusakSessiz = [ 'ç', 't', 'k' ]; for (var i = 0; i < sertSessiz.length; i++) { let sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i]); while (sertSessizPosition !== -1) { for (var j = 0; j < yumusakSessiz.length; j++) { let yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j]); while (yumusakSessizPosition !== -1) { if (sertSessizPosition + 1 === yumusakSessizPosition) { highlight(arananKelime.substr(0, sertSessizPosition + 1)); } yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j], yumusakSessizPosition + 1); } } sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i], sertSessizPosition + 1); } } } var cogulEki = function(arananKelime) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (last3Char === "lar" || last3Char === "ler") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } var iyelikEki = function(arananKelime) { var iyelikEkleri = [ "ım", "im", "um", "üm", "ın", "in", "un", "ün", "ı", "i", "u", "ü", "mız", "miz", "muz", "müz", "nız", "niz", "nuz", "nüz", "ları", "leri" ]; if (arananKelime.length > 2) { var last2Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 2); if (iyelikEkleri.includes(last2Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 2); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 2) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (iyelikEkleri.includes(lastChar)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 3) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (iyelikEkleri.includes(last3Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 4) { var last4Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 4); if (iyelikEkleri.includes(last4Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 4); highlight(ara); } } } // begin:: Global Config(global config for global JS scripts) var KTAppSettings = { "breakpoints" : { "sm" : 576, "md" : 768, "lg" : 992, "xl" : 1200, "xxl" : 1200 }, "colors" : { "theme" : { "base" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#E5EAEE", "success" : "#1BC5BD", "info" : "#6993FF", "warning" : "#FFA800", "danger" : "#F64E60", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#212121" }, "light" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#ECF0F3", "success" : "#C9F7F5", "info" : "#E1E9FF", "warning" : "#FFF4DE", "danger" : "#FFE2E5", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#D6D6E0" }, "inverse" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#ffffff", "secondary" : "#212121", "success" : "#ffffff", "info" : "#ffffff", "warning" : "#ffffff", "danger" : "#ffffff", "light" : "#464E5F", "dark" : "#ffffff" } }, "gray" : { "gray-100" : "#F3F6F9", "gray-200" : "#ECF0F3", "gray-300" : "#E5EAEE", "gray-400" : "#D6D6E0", "gray-500" : "#B5B5C3", "gray-600" : "#80808F", "gray-700" : "#464E5F", "gray-800" : "#1B283F", "gray-900" : "#212121" } }, "font-family" : "Poppins" };