TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR BAŞKENT DO ĞALGAZ DA ĞITIM GYO A. Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/28520) Karar Tarihi: 31/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/28520 Karar Tarihi : 31/12/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan y. : Engin YILDIRIM Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Başkent Doğalgaz Dağıtım GYO A. Ş. Vekili : Av. Nuray YILDIRIM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ödeme emrinin iptali istemiyl
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR BAŞKENT DO ĞALGAZ DA ĞITIM GYO A. Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/28520) Karar Tarihi: 31/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/28520 Karar Tarihi : 31/12/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan y. : Engin YILDIRIM Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Başkent Doğalgaz Dağıtım GYO A. Ş. Vekili : Av. Nuray YILDIRIM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ödeme emrinin iptali istemiyle aç ılan davada gerekçesiz karar verilmesi, bilirki şi incelemesi yapt ırılmas ına ilişkin talebin dikkate al ınmamas ı, davan ın hatal ı değerlendirme sonucu reddedilmesi ve yarg ılaman ın uzun sürmesi nedenleriyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 20/8/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Boru Hatlar ı ile Petrol Ta şıma Anonim Şirketi (BOTA Ş) taraf ından, doğal gaz Başvuru Numaras ı: 2019/28520 Karar Tarihi : 31/12/2020 3borcu zaman ında ödenmedi ğinden bahisle 87.852.354,44 TL borcun tahsili amac ıyla 21/7/1953 tarihli ve 6183 say ılı Amme Alacaklar ının Tahsil Usulü Hakk ında Kanun uyar ınca başvurucu Şirket ad ına 1/9/2008 tarihli ödeme emri düzenlenmi ştir. 9. Başvurucu, söz konusu ödeme emrinin iptali istemiyle 19/9/2008 tarihinde Ankara 8. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açm ıştır. 10. Mahkemenin 2/12/2008 tarihli karar ıyla davan ın süre aşımı nedeniyle reddine hükmedilmi ş, bu karar Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin (Daire) 9/11/2009 tarihli ilam ı ile bozulmuştur. 11. Mahkemece bozma karar ına uyulmu ş, 21/1/2013 tarihinde davan ın reddine hükmedilmi ştir. Karar ın gerekçesinde özetle; BOTA Ş taraf ından başvurucuy a Nisan-May ıs-Haziran 2008 dönemine ait gaz bedeli olarak toplam 80.001.500,63 TL as ıl alacak ve bu as ıl alacağa 6183 say ılı Kanun gere ği işletilen 7.850.583,81 TL gecikme zamm ı olmak üzere toplam 87.852.354,44 TL tutar ında ödeme emri gönderildi ği belirtilmi ştir. Başvurucu ile BOTA Ş aras ında doğal gaz al ım sat ımına ilişkin imzalanan sözle şme gereği borcun vade tarihinin her takvim ay ının 15. günü oldu ğu bilgisine yer verilmi ştir. Ödenmeyen faturalar ın son ödeme tarihlerinin 2008 y ılının mart, nisan, may ıs, haziran aylar ının 15. günleri oldu ğu, başvurucu taraf ından bu dönemlere ili şkin olarak 5/5/2008 ile 3/7/2008 tarihleri aras ında toplam 66.559.750 TL ödemede bulunuldu ğu, bu ödemelerin en eski fatura borcundan mahsup edilerek yap ıldığı, 3/7/2008 ile 14/8/2008 tarihleri aras ında ise toplam 39.465.344,75 TL ödemede bulunuldu ğu tespitine yer verilerek, Nisan 2008 dönemine ait faturadan bakiye 15.274.705,57 TL dahil Nisan-May ıs-Haziran 2008 dönemine ait toplam 87.852.354,44 TL borcun süresinde ödenmemesi üzerine 1/9/2008 tarihli ödeme emrinin düzenlendi ği vurgulanm ıştır. Vadesinde ödenmeyen amme alaca ğına yönelik ödeme emri düzenlenece ğinin mevzuatta aç ık olduğu ve başvurucunun do ğal gaz bedelinden kalan bakiye borcunu vadesinde ödemedi ği sabit oldu ğundan söz konusu alaca ğın tahsiline yönelik olarak düzenlenen ödeme emrinde hukuka ve mevzuata ayk ırılık bulunmad ığı ifade edilmi ştir. 12. Başvurucu taraf ından temyiz edilen karar, Dairenin 31/10/2018 tarihli karar ı ile onanm ış; karar ın düzeltilmesi istemi de yine Dairenin 25/6/2019 tarihli karar ı ile reddedilerek karar kesinle şmiştir. 13. Nihai karar 23/7/2019 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 20/8/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk14. 18/4/2001 tarihli ve 4646 say ılı Doğal Gaz Piyasas ı Kanunu'nun "Diğer hükümler" kenar başlıkl ı 12. maddesinin (g) bendi şöyledir: "BOTAŞ'ın doğal gazla ilgili alacaklar ı hakk ında 6183 say ılı Amme Alacaklar ının Tahsil Usulü Hakk ında Kanun hükümleri uygulan ır." 15. 6183 say ılı Kanun'un "Ödeme zaman ı ve önce ödeme" kenar ba şlıklı 37. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/28520 Karar Tarihi : 31/12/2020 4"Amme alacaklar ı hususi kanunlar ında belli edilen zamanlarda ödenir. Hususi kanunlar ında ödeme zaman ı tesbit edilmemi ş amme alacaklar ı Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yap ılacak tebli ğden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu ödem e müddetinin son günü amme alaca ğının vadesi günüdür. ..." 16. 6183 say ılı Kanun'un "Ödeme emri" kenar başlıklı 55. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Amme alaca ğını vadesinde ödemiyenlere, 15 gün içinde borçlar ını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmalar ı lüzumu bir 'ödeme emri' ile tebli ğ olunur. ..." B. Uluslararas ı Hukuk 1.İlgili Sözle şme 17. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) Adil yarg ılanma hakk ı kenar başlıklı 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Herkes medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyu şmazl ıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, kanunla kurulmu ş bağıms ız ve tarafs ız bir mahkeme taraf ından davas ının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini istemek hakk ına sahiptir..." 2. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi İçtihad ı 18. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) Sözle şme ile korunan hak ve özgürlükleri ihlal etmedi ği sürece ulusal mahkemelerce yap ılan hukuki ya da maddi hatalar ı ele alman ın yerleşik içtihad ı uyar ınca kendi görevi olmad ığını belirtmektedir ( García Ruiz/İspanya [BD], B.No: 30544/96, 21/1/1999, 28; Perez/Fransa [BD], B. No: 47287/99, 12/2/2004, 82). Bu içtihada göre Sözle şme'nin 6. maddesi adil yarg ılanma hakk ını güvenceye almakla birlikte delillerin kabul edilebilirli ğine ya da delillerin nas ıl değerlendirilece ğine ilişkin herhangi bir kural koymaz; bu hususlar öncelikli olarak ulusal hukukun ve mahkemelerin düzenleme alan ına girer. Normal şartlarda ulusal mahkemeleri n belirli delil unsurlar ına ya da önlerindeki uyu şmazl ıktaki tespit ya da de ğerlendirmelere tan ıyacaklar ı ağırlık gibi meseleler A İHM'in yeniden inceleme alan ına girmez. A İHM bir dördüncü derece yarg ı yeri gibi davranmamal ıdır, dolay ısıyla keyfî oldu ğu ya da makul olmad ığı aç ıkça görülebilecek tespitlerde bulunmad ıklar ı takdirde ulusal mahkemelerin kararlar ını 6. maddenin birinci f ıkras ı kapsam ında sorgulamaz ( Bochan/Ukrayna (No. 2) [BD], B. No: 22251/08, 5/2/1015, 61). V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 31/12/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2019/28520 Karar Tarihi : 31/12/2020 5A. Gerekçeli Karar Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 20. Başvurucu Şirket; BOTA Ş taraf ından kendilerine 148.141.638,75 TL ödeme yap ıldığı beyan ında bulunulmas ına karşın, yap ılan toplam ödemelerin 606.282.505,72 T L olduğu ve mahkeme karar ında bu hususa yönelik bir de ğerlendirme yap ılmad ığını, vade ve gecikme zamm ına ilişkin itirazlar ına yönelik de hiçbir aç ıklamada bulunulmad ığını, temyiz ve karar düzeltme isteminin reddine ili şkin kararlar ın herhangi bir gerekçe içermedi ğini belirterek gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 21. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin adil yarg ılanma hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ş ancak aç ıkça gerekçeli karar hakk ından söz edilmemi ştir. Bununla birlikte Anayasa'n ın 36. maddesine " ...adil yarg ılanma " ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye'nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınan adil yarg ılama hakk ının madde metnine dâhil edildi ği vurgulanm ıştır. Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının kapsam ına gerekçeli karar hakk ının da dâhil oldu ğu AİHM'in birçok karar ında vurgulanm ıştır. Dolay ısıyla Anayasa n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ının gerekçeli karar hakk ı güvencesini de kapsad ığının kabul edilmesi gerekir ( Abdullah Topçu, B. No: 2014/8868, 19/4/2017, 75). 22. Anayasa'n ın 141. maddesinin üçüncü f ıkras ında da Bütün mahkemelerin her türlü kararlar ı gerekçeli olarak yaz ılır. denilerek mahkemelere kararlar ını gerekçeli yazma yükümlülü ğü yüklenmi ştir. Anayasa n ın bütünlü ğü ilkesi gere ği an ılan Anayasa kural ı da gerekçeli karar hakk ının değerlendirilmesinde gözönünde bulundurulmal ıdır (Abdullah Topçu, 76). 23. Gerekçeli karar hakk ı, kişilerin adil bir şekilde yarg ılanmalar ını sağlamay ı ve denetlemeyi amaçlamakta; taraflar ın muhakeme s ıras ında ileri sürdükleri iddialar ın kurallar a uygun biçimde incelenip incelenmedi ğini bilmeleri ve ayr ıca demokratik bir toplumda, kendi adlar ına verilen yarg ı kararlar ının sebeplerini toplumun ö ğrenmesinin sa ğlanmas ı için de gerekli görülmektedir ( Sencer Ba şat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 31, 34). 24. Mahkemelerin an ılan yükümlülü ğü, yarg ılamada ileri sürülen her türlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayr ıntılı şekilde cevap verilmesi gerekti ği şeklinde anlaşılamaz. Ancak derece mahkemeleri, kendilerine sunulan tüm iddialara cevap vermek zorunda de ğilseler de ( Yasemin Ek şi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, 56) davan ın esas sorunlar ının incelenmi ş olduğu gerekçeli karardan anla şılmal ıdır. 25. Bir kararda tam olarak hangi unsurlar ın bulunmas ı gerektiği davan ın niteliğine ve koşullar ına bağlıdır. Muhakeme s ıras ında aç ık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmalar ın davan ın sonucuna etkili olmas ı, başka bir deyi şle davan ın sonucunu değiştirebilecek nitelikte bulunmas ı hâlinde davayla do ğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yan ıt verilmesi gerekir ( Sencer Ba şat ve diğerleri , 35). 26. Aksi bir tutumla mahkemenin davan ın sonucuna etkili oldu ğunu kabul etti ği bir husus hakk ında ilgili ve yeterli bir yan ıt vermemesi veya yan ıt verilmesini gerektiren usul ya Başvuru Numaras ı: 2019/28520 Karar Tarihi : 31/12/2020 6da esasa dair iddialar ın cevaps ız b ırak ılm ış olmas ı hak ihlaline neden olabilecektir ( Sencer Başat ve diğerleri , 39). 27. Öte yandan temyiz merciinin yarg ılamay ı yapan mahkemenin karar ını uygun bulmas ı hâlinde bunu ya ayn ı gerekçeyi kullanarak ya da bir at ıfla karar ına yans ıtmas ı yeterlidir. Burada önemli olan husus, temyiz merciinin bir şekilde temyizde dile getirilmi ş ana unsurlar ı inceledi ğini, derece mahkemesinin karar ını inceleyerek onad ığını ya da bozduğunu göstermesidir ( Yasemin Ek şi, 57). 28. Somut olayda mahkeme, ödeme emrinin iptali istemiyle aç ılan davay ı incelemiş ve ilgili mevzuat kapsam ında değerlendirme yaparak sonuca ula şmıştır. Bu bağlamda yap ılan açık yarg ılama sonunda taraflar ın davan ın sonucuna etkili olabilecek tüm iddia ve savunmalar ı tart ışılarak verilen kararda hükme ula şılmas ı için yeterli gerekçe bulundu ğu (bkz. 11) görülmektedir. Ayr ıca temyiz ve karar düzeltme a şamalar ında değerlendirme konusu hüküm ve gerekçesinin uygun bulundu ğu belirtilmi ştir. Bu hâle göre gerekçeli kara r hakk ına yönelik bir ihlal olmad ığının aç ık olduğu anlaşılmaktad ır. 29. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Silahlar ın Eşitliği ve Çelişmeli Yarg ılama İlkesinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 30. Başvurucu Şirket; uzmanl ık ve hesaplama gerektiren bir uyu şmazl ıkta taleplerine kar şın bilirkişi raporu al ınmad ığını, daval ı idarenin sundu ğu belgelere göre karar verildiğini, maddi gerçe ğin ortaya ç ıkar ılmas ının engellendi ğini belirterek silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. 2. Değerlendirme 31. Anayasa n ın Hak arama hürriyeti kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 32. Anayasa'n ın 36. maddesi uyar ınca herkes iddia, savunma ve adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. Anayasa'n ın an ılan maddesinde adil yarg ılanma hakk ından ayr ı olarak iddia ve savunma hakk ına birlikte yer verilmesi, taraflara iddia ve savunmalar ını mahkeme önünde dile getirme f ırsat ı tan ınmas ı gerektiği anlam ını da içermektedir ( Mehmet Fidan , B. No: 2014/14673, 20/9/2017, 37). 33. Diğer yandan Anayasa'n ın 36. maddesine adil yarg ılanma ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye'nin taraf ı olduğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınan adil yarg ılama hakk ının madde metnine dâhil edildi ği vurgulanm ıştır. Nitekim Anayasa Mahkemesi de Anayasa n ın 36. maddesi uyar ınca inceleme yapt ığı birçok karar ında, AİHM içtihad ıyla adil yarg ılanma hakk ının kapsam ına dâhil edilen silahlar ın Başvuru Numaras ı: 2019/28520 Karar Tarihi : 31/12/2020 7eşitliği ilkelerine Anayasa n ın 36. maddesi kapsam ında yer vermektedir. Bu itibarla an ılan ilkenin adil yarg ılanma hakk ının kapsam ve içeri ğine dâhil oldu ğu sonucu ortaya çıkmaktad ır. An ılan ilkeye uygun yürütülmeyen bir yarg ılaman ın hakkaniyete uygun olmas ı olanakl ı değildir ( Mehmet Fidan , 38). 34. Silahlar ın eşitliği ilkesi, davan ın taraflar ının usule ili şkin haklar bak ımından ayn ı koşullara tabi tutulmas ı ve taraflardan birinin di ğerine göre daha zay ıf bir duruma düşürülmeksizin iddia ve savunmalar ını makul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme fırsat ına sahip olmas ı anlam ına gelir ( Yaşasın Aslan, B. No: 2013/1134, 16/5/2013, 32). Bu usul güvencesi gere ğince uyuşmazl ığın her iki taraf ına da savunmas ının temel dayana ğı olan delilleri sunma imkân ı tan ınmas ını kapsamaktad ır (Yüksel Hançer, B. No: 2013/2116, 23/1/2014, 18). 35. Silahlar ın eşitliği ilkesi kapsam ında yap ılacak inceleme, ba şvuru konusu yarg ılaman ın bir bütün olarak adil olup olmad ığının değerlendirilmesidir ( Yüksel Hançer , 19). 36. Genel anlamda hakkaniyete uygun bir yarg ılaman ın yürütülebilmesi için silahlar ın eşitliği ilkesi ışığında taraflara delillerini sunma, inceletme noktas ında uygun imkânlar ın tan ınmas ı ve yarg ılamaya etkin kat ılımlar ının sağlanmas ı gerekir. Bu anlamda delillere ili şkin dengesizlik veya hakkaniyetsiz olma iddialar ı da yarg ılaman ın bütünü kapsam ında değerlendirilecektir. Ceza davalar ı ile medeni hak ve yükümlülüklere ili şkin davalar ın usul kurallar ı da dâhil olmak üzere yarg ılaman ın tüm aşamalar ında silahlar ın eşitliği ilkesinin güvence alt ına al ınarak adil yarg ılanma hakk ının korunmas ı hukuk devleti olman ın bir gere ğidir ( Mustafa Kupal, B. No: 2013/7727, 4/2/2016, 50-52). 37. Somut olayda görülen davan ın taraflar ı aras ındaki ihtilaf, ba şvurucu Şirketin BOTAŞ'a olan do ğal gaz borcunun ne kadarl ık k ısm ını ödediği ve düzenlenen ödeme emrinin borcun ödenmeyen k ısm ıyla uyumlu olup olmad ığı noktas ındad ır. 38. Kural olarak Anayasa Mahkemesinin görevi herhangi bir davada bilirki şi raporu veya uzman mütalaas ının gerekli olup olmad ığına karar vermek de ğildir ( Sencer Ba şat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 68). Bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin taraflar ın öne sürdü ğü ve esasa etkisi olan iddialar ın işin mahiyetinin gerektirdi ği ölçüde incelenip incelenmedi ğini ve özellikle ispat külfeti konusunda taraflardan birinin di ğerine nazaran dezavantajl ı bir konuma dü şürülüp dü şürülmediğini denetleme görevi bulunmaktad ır (Ahmet Korkmaz , B. No: 2014/16232, 25/1/2018, 29). 39. Somut ba şvuruda Mahkemece uzman bilirki şi incelemesi yapt ırılmas ına gere k görülmeyerek, sunulan belgeler kapsam ında mevcut borç durumu ile yap ılan ödemeler belirlenerek kalan ödeme miktar ı hesaplanm ış ve uyuşmazl ık hakk ında hüküm kurulmu ştur. 40. Delilleri de ğerlendirme ve gösterilmek istenen delilin davayla ilgili olup olmad ığına karar verme yetkisinin esasen derece mahkemelerine ait oldu ğu, derece mahkemelerinin dava konusuna, elde edilen delilerin a ğırlığına ve iddia ile savunmalara göre tan ık beyan ı, keşif icras ı ve bilirki şi incelemesi gibi delilleri toplamama veya incelememe konusunda takdir yetkisine sahip oldu ğu dikkate al ındığında bilirki şi incelemesi yapt ırılmamas ına ilişkin ileri sürülen husus yönünden silahlar ın eşitliği ilkesine yönelik bir ihlal olmad ığının aç ık olduğu sonucuna var ılmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2019/28520 Karar Tarihi : 31/12/2020 841. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ına göre Anayasa Mahkemesince aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın kabul edilemez oldu ğuna karar verilebilir. Ba şvurucunun ihlal iddialar ını temellendiremedi ği, iddialar ının salt kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin olduğu, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmad ığı veya müdahalenin me şru olduğu aç ık olan ba şvurular ile karma şık veya zorlama şikâyetlerden ibaret ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabanoğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 42. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 43. Başvurucu Şirket, bireysel ba şvuru konusu yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 44. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 45. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50-52). 46. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). 47. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında 10 y ıl 9 ayl ık yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 48. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/28520 Karar Tarihi : 31/12/2020 9D. Diğer İhlal İddialar ı Yönünden 1. Başvurucunun İddialar ı 49. Başvurucu Şirket; Başkent Vergi Dairesi Müdürlü ğü taraf ından tanzim edilen 20/5/2008 tarihli haciz bildirimi ile zaten BOTA Ş'ın alacaklar ına haciz i şlendiğini, BOTA Ş taraf ından ilgili Vergi Dairesince konulan haczin bitiminin beklenmesi ve ard ından varsa bakiye alaca ğın ödenmesinin talep edilmesi gerekti ğini belirtmektedir. Ayr ıca taraflar ından mevcut borcun ödendi ği bildirilmesine kar şın BOTAŞ taraf ından ödeme yap ılmad ığının iddia edildiğini, bu hâliyle talep edilen bedelin taraflar ınca hesaplanabilir nitelikte olmad ığını, likit bir alacağın varl ığından söz edilemeyece ğini, Mahkemece eksik inceleme ve mevzuat ın yanl ış yorumlanmas ı suretiyle verilen hükmün hukuka ayk ırı olduğunu ileri sürmektedir. 2. Değerlendirme 50. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ı delillerin takdiri, somut olay ın ve mevzuat ın değerlendirilmesine ili şkin bulundu ğundan şikâyetin yarg ılaman ın sonucu itibar ıyla adil olmad ığı iddias ı kapsam ında değerlendirilmesi uygun görülmü ştür. 51. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 52. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsam ı incelenerek ilgili k ısımlar ı yukar ıda belirtilen (bkz. 11) gerekçe ile hüküm kurulmu ştur. 53. Başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar, delillerin de ğerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup kararda bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik oluşturan bir durumun da bulunmad ığı dikkate al ındığında ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu anlaşılmaktad ır. 54. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun k ısm ının diğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. E. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 55. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir Başvuru Numaras ı: 2019/28520 Karar Tarihi : 31/12/2020 10(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 56. Başvurucu, ihlalin tespitine ve yeniden yarg ılama yap ılmas ına karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 57. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 58. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmad ığından tazminata hükmedilmesine gerek görülmemi ştir. 59. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 3. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 4. Diğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, D. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2019/28520 Karar Tarihi : 31/12/2020 11E. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Ankara 8. İdare Mahkemesine (E.2011/714, K.2013/50) GÖNDER İLMESİNE, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 31/12/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan y. Üye Üye Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI