TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR ADNANiZGiBA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2014/12920) Karar Tarihi: 11/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/12920 : 11/12/2018 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULEC:: Zehra GA YRETLi Adnan iZGi Av. Fatma ESEN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, ceza davasmda esash talep ve goru lerin degerlendirilmemesi nedeniyle adil yarg1lanma hakkmm ihlal
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR ADNANiZGiBA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2014/12920) Karar Tarihi: 11/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/12920 : 11/12/2018 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULEC:: Zehra GA YRETLi Adnan iZGi Av. Fatma ESEN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, ceza davasmda esash talep ve goru lerin degerlendirilmemesi nedeniyle adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 23/7/2014 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. 5. Bolum Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir . Bakanhk, ba vuru hakkmda goru bildirmeyecegini ifade etmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 8. 1969 dogumlu olan ba vurucu, olay tarihinde Adana'da ikamet etmektedir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/12920 : 11/12/2018 9. Ba vurucu, pek 90k ulkede faaliyet gosteren Hizb-ut Tahrir isimli orgtitiin tiyesi oldugu gerek9esiyle Adana 7. Ag1r Ceza Mahkemesinin 24/12/2012 tarihli karanyla 2 yil 2 ay hapis ve 3.666 TL adli para cezas1 ile cezalandmlm1 t1r. Karar gerek9esinin ilgili kis1mlan oyledir: " ... Hizb iit Tahrir orgiitiiniin amacznzn;teokratik esaslara dayalz bir din devleti ve sonw;ta bir hilafet devleti kurarak tiim js[am toplumlarznz bir hilafet devleti r;atzsz altzndc:. toplamak amacznda oldugu; Tiim js/am iilkelerinde islamz benimseyen toplumlarda bu orgiitiin yasa dz$L faaliyetlerde bulundugu,orgiitiin Tiirkiye sorumlusunun ... oldugu VE bunun yakaland1g1,orgiitiin heniiz silahlz bir eyleminin bulunmamaszna ragmen Tiirkiye ir;erisinde $iddeti ve terorii fe$vik ederek orgiite eleman kazandzrma,propaganda faaliyetlerinde bulunma,orgiit mensuplanndan bagt$ toplama,aidat toplama,bildiri dagztma ve sonur;ta hilafet devleti kurulduktan sonra Miisliiman olmayan diger toplumlarzn kuruh bulunan devletlerini cihat yolu ile hilafet devletine dahil etme gayesi ile silahh miicadelenin ba$layacagznz dair gorii$leri Emniyet Genet Miidiirliigiince tespit edilmi$,ayrzca Yargztay 9. Ceza Dairesinin istikrar kazanmZ$ gorii$lerinde de bu orgiitiin 3713 S. Y. 'nzn 1. maddesinde tarif edilen ve $iddeti ozendiren ve fe$vik eden bir teror orgiitii oldugu vurgulanmZ$fZr. Hizb-iit Tahrir orgiitii heniiz silahlz miicadele sajhaszna ger;memi$fir, ancak gerekh giice eri$fikten sonra amar;lanan teokratik devleti kurmak demokratik yollarla saglanmayacagzndan ve bu amaca ancak teror yontemleri ile ula$zlabileceginden orgiit 3 713 sayalt yasa kapsamznda teror orgiitii olarak degerlendirilmektedir. Sanzgzn savunmasz, olay esnasznda kaydedilen goriintii ve fotograflarla, ele ger;en bildiri orgiitsel ir;erikli kitap ve dergilerle ayrzca sabzkaszna yanszyan Hizb-ut Tahrir teror orgiitii iiyeligi sur;undan almt$ oldugu mahkumiyet ve sonrasznda Hizb-ut Tahrir teror orgiitii ile baglantlSlm kopartmayarak yukanda anlatzlan orgiitiin eylemine kattlarak, orgiitle ili$kisini kesmedigi 02/09/2005 jstanbul Fatih Camii oniinde diizenlenen Hizb-ut Tahrir orgiitiiniin en onemli faaliyetlerinde olan " Hilafetin Kaldzrzlz$ Yzldoniimii" mitingim katzlarak burada yasa dz$Z slogan attzgz bununla ilgili fotografinzn dosya ir;erisinde oldugu, ayrzca orgiite taban olu$furmak ir;in teblig r;alz$malarz yaptzgz, sanzgzn evinde 15/11/200 tarihinde yaptlan aramada 02/09/2005 tarihindeki eylemede okunan bildiri metnini, aynca orgiitii tammlayan bilgi notunun evinde ele ger;irildigi bu olay ile ilgili olarak 13/12/2005 tarihinde orgiit iiyeligi sur;undan kamu davas1 ar;zld1g1, tutuklu yargzlamr iken tahliye olmas1 iizerine Kanya iline gittigi, burada yakalandzgz 04/02/2006 tarihine kadar faaliyetlerini siirdiirdiigii Konya'daki eylemleri nedeni ile 15/03/2006 tarihinde Adana Cumhuriyet Ba$savczlzgz'nzn 2006/51 esas sayzlz iddianamesi ile "Hizb-ut Tahrir teror orgiitii iiyesi olmak sur;undan" yeniden kamu davast ar;tldtgt, samgm bu iddianamede belirtildigi iizere orgiitle arasmdaki hiyerar$ik bagt siirdiirdiirerek orgiite iiye kazand1rmak maksad1 ile teblig faaliyetleri yiiriittiigii 04/02/2006 tarihinde evinde yaptlan aramada Hizb-ut Tahrir orgiitiine adam kazandzrmak maksadz ile propaganda ir;erikli r;ok sayzda CD, dergi, kitap ve dokiimanlarzn ele ger;irildigi, ele ger;irilen dokiimanlarla ilgili incelememe tutanaklarznzr. yapzldzgz, sanzgzn savunmalarznda orgiitiin faaliyetlerini legal kabul ederek bir siyasi parti olarak degerlendirdigi, bu $ekilde Hizb-ut Tahrir adma faaliyet yiiriittiigiinii zzmnen ikra, ettigi, ancak mahkeme a$amasmda vermi$ oldugu savunmasmda sur;lamalan kabul etmemi$se de; tiim dosya kapsamz ve soru$furma a$amasmdaki beyam birlikte degerlendirildiginde, Hizb-ut Tahrir teror orgiitii iiyesi oldugu kanaatine varzlmz$fZr ... " 10. Amlan karar, Y arg1tay 9. Ceza Daire since 17/5/2014 tarihinde onanm1 tlr. Ba vurucu onama karanndan 25/6/2014 tarihinde haberdar oldugunu belirtmi tir. 11. Ba vurucu 23/7/2014 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/12920 : 11/12/2018 12. Emniyet Genel Mtidtirltigtintin Hizb-ut Tahrir orgtittine ili kin raporu ve bu orgtitle ilgili mahkeme kararlan i9in Yzlmaz ;elik [GK] (B. No: 2014/13117, 19/7/2018, 23-29) karanna bak1labilir. IV. iLGiLi HUKUK 13. ilgili hukuk kaynaklan i9in Yzlmaz ;elik (aym kararda bkz. 30, 31) karanna bakilabilir . V. iNCELEME VE GEREK ;E 14. Mahkemenin 11/12/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ba vurucunun iddialan 15. Ba vurucu; i. Hizb-ut Tahrir Orgtittintin mevzuattaki teror tammma hi9bir ekilde uymad1gm1 , sadece dti tincelerini ortaya koyan, hi9bir fiziksel iddete, baskiya yonelik eylemi bulunmayan bu orgtittin mitinginde yer ald1g1 gerek9esiyle cezalandmlmasmm e itlik ilkesine aykm oldugunu, ii. i lemi oldugu belirtilen su9u ilk derece mahkemesi ve Y arg1taym silahh teror orgtittine tiye olma ve teror orgtittine tiye olma eklinde farkh ifade ettiklerini, isnad edilen su9un tammmda bile bir belirsizlik soz konusu iken mahkum edilmesinin adil yargilanma hakkma aykm oldugunu , iii. Aym dosyada birlikte yarg1land1g1 ba ka bir ahsm duru mada hazu edilemediginden dosyasmm aynld1gm1 , dosyas1 aynlan samgm Adana 6. Agu Ceza Mahkemesi karanyla beraat ettigini, aym soru turma kapsammda aym su9la yarg1lanan bu ki i beraat ederken kendisinin mahkum olmasmm e itlik ilkesine aykm oldugunu, iv. Dti tince htirriyeti kapsammdaki faaliyetler nedeniyle cezalandmlmasmm ifade ozgtirltigtine aykm oldugunu ileri stirmti ttir. B. Degerlendirme 16. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucunun ikayetlerinin bir btittin olarak adil yarg1lanma hakk1 kapsammda incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir (Yzlmaz ;elik, 36). 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/12920 : 11/12/2018 17. Anayasa'nm "Hak arama hurriyeti" kenar ba hkh 36. maddesinin birinci flkras1 oyledir: "Herkes, me$ru vas1ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargt mercileri oniinde davacz veya davalz olarak iddia ve savunma ile adil yargzlanma hakkzna sahiptir. " 1. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 18. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla 1lan adil yargilanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yoniinden 19. Anayasa Mahkemesi, aym mahiyetteki ikayetleri Yzlmaz ;elik ( aym kararda bkz. 45-62) karannda incelemi tir. Mahkeme esas olarak derece mahkemelerinin kararlannda Hizb-ut Tahrir'in bir teror orgiltii olarak kabul edilmesine ili kin olarak yeterli bir degerlendirme yap1lmad1g1m ve derece mahkemelerinin baz1 ablon ctimlelerin tekran gortintimtinde olan kararlanm hangi temele dayand1rd1klanm yeterince a91k olarak belirtmediklerini tespit etmi tir. Anayasa Mahkemesi ilave olarak derece mahkemelerinin ve Yarg1taym Hizb-ut Tahrir orgtitiintin bir teror orgtitii olup olmad1gma yonelik hi9 degilse bir kere degerlendirmede bulunmas1, gerek9elerini ba vurucunun temel iddialan ile mahkemelerin resen tespit edecekleri ve yarg1lamanm dogasmm gerektirdigi sorulara cevap verebilecek nitelikte haz1rlamas1 gerekirken bunu yapmad1klan sonucuna ula m1 t1r. Mahkeme bu gerek9eyle Anayasa'mn 36. maddesinde gtivence altma alman adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigine karar vermi tir. 20. ilk derece mahkemesinin, ba vurucunun mahkumiyetine ili kin karannm gerek9esi ile Y arg1tay ilam1 incelendiginde Hizb-ut Tahrir'in bir teror orgtitii olarak kabul edilmesine ili kin olarak yeterli bir degerlendirme yapilmad1g1, gerek9elerin ba vurucunun temel iddialanm kar 1lamad1g1, mevcut ba vuruda da amlan Yzlmaz ;elik karanndan aynlmay1 gerektiren bir yon bulunmad1g1 sonucuna ula ilm1 tlr. Bu nedenle ba vurucunun Anayasa'nm 36. maddesinde gtivence altma alman adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yoniinden 21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Y argilama Usulleri HakkmdaKanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah flkralan oyledir: "(I) Esas inceleme sonunda, ba$vurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jh[al kararz verilmesi hdlinde ihlalin ve sonur;larznzn ortadan kaldzrzlmasz i ;in yapzlmasz gerekenlere hiikmedilir ... 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/12920 : 11/12/2018 (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanmz sa, ihlali ve sonur;larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak iizere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hdllerde ba vurucu lehine tazminata hiikmedilebilir veya gene! mahkemelerde dava ar;zlmasz yolu gosterilebilir. Yeniden yargzlama yapmakla yiikiimlii mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda ar;zkladzgz ihlali ve sonur;larznz ortadan kaldzracak ekilde miimkiinse dosya iizerinden karar verir. " 22. Ba vurucu, yargilamanm yenilenmesine karar verilmesi talebinde bulunmu tur. 23. Ba vurucunun Anayasa'nm 36. maddesinde diizenlenen adil yargilanma hakk1 kapsammda gerekr;eli karar hakkznm ihlal edildigi sonucuna vanlm1 t1r. Dolay1s1yla somut ba vuruda ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 anla ilmaktad1r. 24. Bu durumda Yzlmaz (;elik kararmda da belirtildigi -Uzere (aym kararda bkz. 69) gereks;eli karar hakkmm ihlalinin sonus;lanmn ortadan kaldmlmas1 is;in yeniden yarg1lama yapilmasmda hukuki yarar bulunmaktad1r. Buna gore yap1lacak yeniden yargilama ise 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah flkrasma gore ihlalin ve sonus;larmm ortadan kaldmlmasma yoneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yapilmas1 gereken i , oncelikle ihlale yol as;an mahkeme karannm ortadan kaldmlmasmdan ve ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karann bir orneginin yeniden yarg1lama yap1lmak -Uzere Adana 7. Ag1r Ceza Mahkemesine gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL hars;tan ve 1.980 TL vekalet -Ucretinden olu an toplam 2.186, 10 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM As;1klanan gereks;elerle; A. Gerek ;eli karar hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 36. maddesinde g-Uvence altma alman adil yargilanma hakk1 kapsammdaki gereks;eli karar hakkmm iHLAL EDiLDiGiNE, C. Karann bir orneginin gerek ;eli karar hakk1 ihlalinin sonus;lannm ortadan kaldmlmas1 is;in yeniden yargilama yap1lmak -Uzere Adana 7. Ag1r Ceza Mahkemesine (E.2012/285, K.2012/276) GONDERiLMESiNE, D. 206,10 TL hars;tan ve 1.980 TL vekalet -Ucretinden olu an toplam 2.186,10 TL yarg1lama giderinin BASVURUCUY A ODENMESiNE, E. Odemenin, karann tebligini takiben ba vurucunun Bazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i ;inde yapilmasma, odemede gecikme olmas1 halinde bu s-Urenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ges;en sure is;in yasal F AiZ UYGULANMASINA, 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/12920 : 11/12/2018 F. Karann bir omeginin Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 11/12/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye M.EminKUZ Dye Celal Mtimtaz AKINCI Dye R1dvan GDLEC:: Dye Muarnmer TOP AL 7