T.C. ERZURUM BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : 2024/825 KARAR NO : 2025/1647 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 14/02/2024 (Karar) NUMARASI : 2022/303 Esas, 2024/82 Karar DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) KARAR TARİHİ : 15/12/2025 KARAR YAZIM TARİHİ : 15/12/2025 Taraflar arasında görülen davaya ilişkin olarak yapılan açık yargılama so…
T.C. ERZURUM BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : 2024/825 KARAR NO : 2025/1647 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 14/02/2024 (Karar) NUMARASI : 2022/303 Esas, 2024/82 Karar DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) KARAR TARİHİ : 15/12/2025 KARAR YAZIM TARİHİ : 15/12/2025 Taraflar arasında görülen davaya ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; maliki müvekkilinin murisi müteveffa ...olan sürücüsü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı çekici ve arkasına bağlı ... plakalı yari römorkun, üzerinde... şirketinin logosunu taşıyan ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın 06/11/2021 tarihinde çarpışması sonucu çift taraflı trafik kazasının meydana geldiğini, kazanın oluşumunda ... plakalı araç sürücüsünün asli kusurlu olduğunu, bu aracın davalı... Elektrik Dağ. A.Ş. Şirketi tarafından kullanıldığını, aracın makilinin ise ... Tur. Taş. A.Ş. Olduğunu ve bu şirket ile davalı... arasında uzun süreli kira sözleşmesinin mevcut olduğunu, bu nedenle kiralayanın işleten sıfatı ile sorumlu tutulması gerektiğini, müvekkillerinin murisine ait aracın yük taşıdığını ve maddi kazanç elde ettiğini, kaza sonrası aracın kullanılamadığını ve kazanç kaybına uğradıklarını, aracın pert olmasından dolayı kazadan sonra ...Sigorta'nın kasko poliçesi ile ... Sigorta'nın ise ZMMS ile bir kısım ödemenin müvekkillerinin murisine yapıldığını, ancak bu ödemenin yetersiz olduğunu, müvekkillerinin murisi davalı şirketlere karşı arabulucuk sürecini başlatmış ancak bu süreçte muris ...'ın vefat ettiğini, bu nedenle mirasçıları tarafından yeniden sigorta şirketine arabuluculuk başvurusu yapıldığını ancak bir sonuç alınamadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik eksik ödenen araç hasarı için 100,00 TL'nin olay tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, aracın ticari olarak çalışamaması nedeniyle mahrum kalınan kazanç kaybı için şimdilik 100,00 TL'nin olay tarihinden itibaren işletilecek ticari faizi ile birlikte sigorta şirketi dışında kalan diğer davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, ıslah dilekçesi ile talebini 168.997,86-TL olarak artırmıştır. CEVAP: Davalı... Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya karışan ... plakalı aracın müvekkiline ait olmadığını, kazayı yapan sürücü ...'ın ise müvekkilinin personeli olmadığını, yapılan araştırmaya göre aracın ... Enerji Yatırımları Adi Ortaklığı'nın envanterine kayıtlı olduğunu ve bu aracın da ... Turizm Taş. A.Ş tarafından kiralandığını, müvekkilinin dava konusu kazayla hiç bir hukuki ve fiili bağın bulunmadığını, müvekkilinin işleten sıfatının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur. Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu kaza nedeniyle davacının müvekkiline başvurması üzerine hasar dosyası açıldığı ve bu kapsamda aracın rayiç değeri olan 520.000,00 TL'den 234.000,00 TL tutarındaki sovtaj değeri ve trafik sigortacısı ... Sigorta tarafından yapılan 43.000,00 TL düşülerek kalan 243.000,00 TL'nin 02/03/2022 tarihinde davacı taraflara kayıtsız şartsız ibraname tahtında ödendiğini, müvekkilinin poliçe kapsamında yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davacı tarafın ibraname ile fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmadığını, bu nedenle rayiç değere itiraz edilemeyeceğini, müvekkilinin tüm sorumluklarını yerine getirdiğini, ayrıca İMM teminatında kalan bakiye tutarın 57.000,00 TL olduğunu, müvekkilinin sorumluluğunun bu miktarı geçemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece yapılan yargılama sonunda 14.02.2024 tarihli kararla; "...Davacılar dava konusu ... plakalı aracın sahibi olan müteveffa ...'ın mirasçılarıdır. Davacı vekili ... plakalı kamyonun zorunlu mali mesuliyet sigortacısının davalı ... Sigorta Şirketi olduğunu, aracın dava dışı ... Turizm Taşımacılık A.Ş.'ye ait olduğunu, diğer davalı... Elektrik Dağıtım A.Ş'nin ise bu aracı kira sözleşmesi ile kiraladığından işleteni olduğunu beyan etmiştir. Mahkememiz'ce ...plakalı aracın işleteninin tespiti için davalı... Elektrik Dağıtım A.Ş'ye müzekkere yazılmış, müzekkere cevabında söz konusu aracı kiralayan şirketin ... Enerji Yatırımları Adi Ortaklığı olduğu belirtilmiş ve kira sözleşmesi sunulmuştur. Dava konusu aracın işleteninin kira sözleşmesinden anlaşılacağı üzere davalı şirket olmadığı, davacının HMK'nin 124.maddesi kapsamında taraf değişikliği talebinde de bulunmadığı..." gerekçesiyle "...Davacıların davalı... Elektrik Dağıtım A.Ş.'ye karşı açtığı maddi tazminat davasının reddine, Davacıların ... Sigorta A.Ş.'ye karşı açtığı maddi tazminat davasının kabulü ile; 102.118,15 TL'nin 02/03/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı ... Sigorta'dan alınarak davacıya ödenmesine,..." şeklinde karar verilmiştir. İSTİNAF NEDENLERİ: Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin aracının hiçbir kusuru bulunmadığını, buna rağmen ATK tarafından hatalı değerlendirme yapılarak müvekkiline de kusur atfı yapıldığını, müvekkiller lehine maddi tazminat taleplerinin kabulü yönünde hüküm kurulsa da söz konusu maddi tazminat miktarının oldukça düşük tayin edildiğini, bilirkişice mahrum kalınan kullanım bedeli için dosya kapsamında yaptırılan hesaplamanın da hatalı olduğunu, dosya kapsamına sunulan müvekkilinin aracı ile nakliye işi yapması nedeniyle elde ettiği kazanca ilişkin belgelerden anlaşılacağı üzere müvekkilinin belirlenen ortalama bedelden çok daha yüksek miktarda kazanç sağladığını, kazaya karışan araç üzerinde davalı... Elektrik Dağıtım Şirketinin logosu bulunduğundan davanın bu davalıya da yöneltildiğini ancak yerel mahkemece araç işleteninin tespiti için yazılan müzekkereler neticesinde aracı uzun süreli kiralayan şirketin ve kira sözleşmesinin başka bir şirkete ait olduğundan bahisle bu davalı yönünden davanın reddine karar verildiği, söz konusu şirketler arasında bağ bulunması nedeniyle davanın reddine karar verilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, mahkemece yargılama giderleri ve vekalet ücretinin hatalı belirlendiğini belirterek kararın kaldırılması ile davanın kabulüne karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından verilen 300.000,00-TL İMM teminatından ödenen 243.000,00-TL'nin mahsubu ile müvekkil şirketin bakiye sorumluluğunun 57.000,00-TL olduğunun sabit olduğunu, bu sebeple müvekkili şirket hakkında işbu dava sonucu 57.000,00-TL üzerinde bir hüküm kurulmasının mümkün olmadığını, davacı tarafın ibranamede belirtilen rayiç bedeli kabul etmesine rağmen yapılan ödeme sonrasında mahkeme nezdinde açtığı davada rayiç bedele itiraz etmesinin hukuki mesnetten yoksun olduğunu, mal sigortası türü olan kasko sigortasına sorumluluk sigortasını düzenleyen Karayolları Trafik Kanunu hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığını belirterek kararın kaldırılması ile davanın reddine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur. DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE: Dava; 09.11.2021 tarihinde meydana gelen çift taraflı trafik kazası nedeniyle davacılara (murislerine) ait hasar gören araç yönünden, kazanın oluşumunda kusurlu olduğu iddia olunan karşı işletene ve aynı aracın Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalayanı konumundaki sigorta şirketine yöneltilen bakiye pert bedelinin ve kazanç kaybının tahsili istemine ilişkin tazminat davasıdır. İlk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle davalı... Elektrik yönünden davanın reddine / ... Sigorta yönünden ise maddi tazminat isteminin kabulüne karar verilmiş, davacılar vekili ve davalı ... Sigorta vekilince kabul/reddedilen hususlar yönünden kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme sonucunda; 1-) Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davacılar murisine ait ... plakalı çekici ve ... plakalı yarı römorkun davacı sürücü ...'ın sevk ve idaresindeyken ... plakalı dava dışı sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki kamyonla çarpıştığı, ... plakalı aracın ZMMS poliçesi kapsamında ... A.Ş'ye yapılan başvuru sonucunda hasar dosyası oluşturulduğu ve araç malikine 05.01.2022 tarihinde 43.000,00 TL ödeme yapıldığı, davalı ... Sigorta A.Ş'ye yapılan başvuru neticesinde ise araç rayiç değerinin 520.000,00 TL olarak belirlendiği, 234.000,00 TL sovtaj bedeli olarak tenzil edilmek ve ... tarafından yapılan ödeme düşülmek suretiyle davacılar murisi araç malikine 243.000,00 TL ödeme yapıldığı ve davacılar murisi araç malikinden ibraname alındığı, huzurdaki davada ... ve ... tarafından yapılan ödemelerin yetersiz olduğu iddiasıyla bakiye pert total hasar bedelinin ve aracın ticari vasıf taşıması nedeniyle mahrum kalınan kârın (işleten sıfatıyla... Elektrik Dağıtım A.Ş'den) tahsilinin istendiği görülmektedir. 2-) İlk derece mahkemesince, araç işleteninin ... plakalı aracın kiralayan dava dışı ... Enerji Yatırımları Adi Ortaklığı olduğu, davacı yanın HMK 124. maddesi uyarınca taraf değişikliği talebinde bulunmadığı gerekçesiyle... Elektrik yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Bu halde mevcut uyuşmazlığın çözümünde öncelikle davalı... Elektrik Dağıtım A.Ş'nin işleten sıfatının bulunup bulunmadığı, dolayısıyla, hasardan müteselsilen sorumlu tutulup tutulamayacağının tespiti önem arz etmektedir. Dosya içerisinde mübrez Aşkale CBS 2022/... Soruşturma dosyasında ... plakalı araç sürücüsü dava dışı ...'ın ifadesinde çalışmakta olduğu firmanın... Elektrik firması olduğunu, olay günü davalı şirkete geldiğinde bir kısım sokak lambalarının arızalarının giderilmek üzere diğer iş arkadaşıyla birlikte görevlendirildiğini ve kazaya karışan araç ile yola çıktıklarını beyan ettiği, aynı hususların anılan sürücünün iş arkadaşı tarafından benzer yönde tekrar edildiği, kamera ve tanık araştırma tutanağında ... plaka sayılı aracın... Elektrik şirketine ait olduğu yönünde bilgilendirme yapıldığı, bu hususun fezlekeye de dercedildiği görülmektedir. Bununla beraber davalı... Elektrik vekili tarafından ... A.Ş ile imzalanan Maddi Hasaralı ... Risk Sigorta Poliçesinin cevap dilekçesi ekinde sunulduğu sabittir. 3-) 2918 sayılı KTK'nın hükümlerine göre trafik kaydı, "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenin 3.kişi olmasını engelleyen bir yasa hükmü de yoktur. Aynı Yasanın 3.maddesinde, "İşleten; Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin olan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır" şeklinde tanımlanmıştır. Yine 2918 sayılı KTK.’nun 85. maddesi; "motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar" hükmünü haizdir. Yargıtay 4. H.D. 2023/8260 E. 2023/13646 K. Sayılı ilamında da belirtildiği üzere; (kıyas yoluyla somut olay yönünden tatbik edilmek suretiyle) kural olarak bir kamu kurumu görev alanı içerisinde yürüttüğü bir kamu hizmetini tabi bulunduğu mevzuatın verdiği yetkiye dayalı olarak sözleşme ile bir başkasına (yükleniciye) devretmesi ve sözleşmede 3. kişilere verilecek zararlardan yüklenici (taşeronun) sorumlu olacağının kararlaştırıldığı hallerde, idarenin işleten sıfatı bulunmayacak ve dolayısıyla zarardan mesul olmayacağı ancak sözleşmede işin yürütümü sırasında 3.kişilere verilecek zararlardan yüklenicinin sorumlu olacağı düzenlenmesine rağmen idare kısmen yada tamamen işin yürütülmesine akit gereği yahut fiilen müdahale ediyor, kontrolde bulunuyorsa artık bu durumda sorumluluğunun bulunmadığını ileri süremeyeceği, böyle bir savunmanın, MK.'nun 2. maddesindeki hakkın kötüye kullanılması yasağına aykırı olacağı açıktır. Anılan yasal düzenlemeler uyarınca kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zarar nedeniyle bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devredilmesi halinde o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan ekonomik yönden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekmektedir. Somut olayda, dava dışı araç sürücüsünün soruşturma dosyasında verdiği beyan ve anılan dosya içesinde yer alan belge ve bilgiler, davalı... Elektrik Dağıtım A.Ş'nin sözleşme tarafı olarak dava dışı ... ile akdettiği ... Risk sigortası da nazara alınarak keza davacı tarafça kazaya karışan aracın üzerinde... Elektrik Dağıtım A.Ş'nin logosu bulunduğu yönündeki iddiası da araştırılarak, davalı... Elektrik ile dava dışı ... Turizm Taşımacılık A.Ş ve ... Enerji Yatırım Yatırımları Adi Ortaklığı arasında iş ilişkisinin mahiyeti, anılan firmalar arasında taşeronluk ya da ortaklık ilişkisinin bulunup bulunmadığı hususları etraflıca araştırılmalı, yukarıda alıntılanan emsal Yargıtay kararı doğrultusunda davalı şirketin savunmasının TMK.'nun 2. maddesindeki hakkın kötüye kullanılması yasağına aykırılık teşkil edip etmediği değerlendirilmeli, kaza tarihinde araç üzerindeki fiili hakimiyetin ve ekonomik yararlanmanın kimde ya da kimlerde olduğu araştırılmalı, gerektiğinde ilgili tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmalı ve sonucuna göre davalı şirketin işleten sıfatının bulunup bulunmadığı kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir. Bu minvalde eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması doğru görülmemiştir. 4-) Öte yandan davalı ... Sigorta vekilinin kasko sigorta sözleşmesi dahilinde tarafların karşılıklı olarak ibralaştıkları, buna dair mutabakatname imzalandığından davacıların rayiç değer tespitine itiraz edemeyeceklerine dair itirazının ilk derece mahkemesince karar gerekçesinde tartışılmaksızın davalının sorumluluğuna hükmedilmiş ise de Yargıtay 4 H.D. 2022/8022 E. 2024/3360 K. Sayılı ilamında da ifade edildiği üzere 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 111'inci maddesinin; işletenler ve onların hukuki sorumluluğunu üzerine alan zorunlu mali sorumluluk sigortalarını bağlayıcı nitelikte olduğu, eldeki davanın kasko poliçesine dayalı olarak açıldığı, belirtilen maddenin kasko sigortalarında uygulanamayacağı, söz konusu ibranameye düşülen ihtirazi kayıt olması halinde ibranamenin makbuz hükmünde kabul edilebileceğinden, ilk derece mahkemesince ibranamenin bu bağlamda makbuz hükmünde sayılıp sayılamayacağı tespit edilerek sigorta vekilinin bu yöne vaki itirazlarının değerlendirilmesi ve kararın eksiklik içeren bu unsur yönünden gerekçelendirilerek hasıl olacak neticeye göre esasa dair hüküm tesis edilmesi gereklidir. Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davacılar vekilinin istinaf başvurusunun (2) ve (3); davalı sigorta vekilinin istinaf başvurusunun (4) no'lu bentlerde yazılı hukuksal gerekçe dahilinde kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)/a-6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacılar vekili ve davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekilinin istinaf kanun yolu başvurularının KABULÜ ile mahkemece verilen hükmün HMK’nın 353/(1)-a-6. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, 2-Dava dosyasının HMK’nın 353/(1)-a maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 3-İstinaf kanun yolu başvurusu sırasında alınan peşin harçların yatıran tarafa iadesine, 4-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesinde verilecek yeni kararda dikkate alınmasına, 5-Kararın taraflara tebliği, harç ve gider avansı iadesine ilişkin işlemlerin yerel mahkemesince yerine getirilmesine, 6-İİK 36. maddesi gereğince istinaf aşamasında tehiri icra talebi doğrultusunda yatırılan teminat olması halinde yatıran tarafa İADESİNE, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oybirliğiyle HMK'nun 362-(1)/g maddesi gereğince kesin olmak üzere 15/12/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.