TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR YASİN TEKAKÇA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/16565) Karar Tarihi: 18/1/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/16565 Karar Tarihi : 18/1/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Yasin TEKAKÇA Vekili : Av. Levent ÖZÇEL İK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bir sosyal güvenlik ödemesinin de ğer kayb ına uğrat ılarak yap ılmas
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR YASİN TEKAKÇA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/16565) Karar Tarihi: 18/1/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/16565 Karar Tarihi : 18/1/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Yasin TEKAKÇA Vekili : Av. Levent ÖZÇEL İK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bir sosyal güvenlik ödemesinin de ğer kayb ına uğrat ılarak yap ılmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 17/5/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu Türk Silahl ı Kuvvetlerinde Emekli Sand ığına tabi olarak görev yapmakta iken 26/10/2010 tarihinde 33 y ıl 6 ay hizmet süresi üzerinden kendi iste ğiyle emekliye ayr ılm ış ve kendisine söz konusu tarih itibar ıyla yaşlılık ayl ığı bağlanm ıştır. Başvurucuya sadece 30 fiilî hizmet y ılı karşılığı emekli oldu ğu tarihteki katsay ı üzerinden emekli ikramiyesi ödenmi ş olup 30 y ılın üzerindeki hizmet süresinin kar şılığı ödenmemi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/16565 Karar Tarihi : 18/1/2022 28. Anayasa Mahkemesi 5/2/2009 tarihli ve E.2005/40, K.2009/17 say ılı karar ı ile 24/5/1983 tarihli ve 2829 say ılı Sosyal Güvenlik Kurumlar ına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birle ştirilmesi Hakk ında Kanun'un 12. maddesinde yer alan "Son defa T.C. Emekli Sand ığına tabi görevlerden emekliye ayr ılan ve" ibaresini, Anayasa'n ın 2. ve 10. maddelerine ayk ırı olduğu gerekçesiyle iptal etmi ştir. Bu karar 5/6/2009 tarihli Resm î Gazete'de yay ımlanm ış olup 5/6/2010 tarihi itibar ıyla yürürlü ğe girmiştir. 9. Anayasa Mahkemesi yine 25/12/2014 tarihli ve E.2013/111, K.2014/195 say ılı karar ı ile 8/6/1949 tarihli ve 5434 say ılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sand ığı Kanunu'nun 89. maddesinde yer alan verilecek emekli ikramiyesinin hesab ında 30 fiili hizmet y ılından fazla süreler ibaresini, Anayasa'n ın 2., 10. ve 60. maddelerine ayk ırı olduğu gerekçesiyle iptal etmi ştir. Bu karar 7/1/2015 tarihli Resmî Gazete'de yay ımlanm ış olup 7/1/2015 tarihi itibar ıyla yürürlü ğe girmiştir. 10. Bu geli şme üzerine ba şvurucu 23/2/2015 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumundan (SGK), Emekli Sand ığına tabi olarak çal ıştığı toplam 33 y ıl 6 ayl ık hizmet süresinin ödemeye konu yap ılmayan 3 y ıl 6 ayl ık k ısm ı için de kendisine emekli ikramiyesi ödenmesini talep etmi ştir. SGK 25/3/2015 tarihli yaz ıyla Anayasa Mahkemesinin iptal kararlar ının geriye yürüyemeyece ği gerekçesiyle ba şvurucunun talebini reddetmi ştir. A. Ankara 8. İdare Mahkemesindeki İlk Yarg ı Süreci 11. Başvurucu, Ankara 8. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) talebinin reddine ili şkin idari işlemin iptali ve 30 y ıldan fazla geçen hizmet süreleri için de hesaplanacak emekli ikramiyesinin yasal faiziyle birlikte kendisine ödenmesi istemiyle dava açm ıştır. 12. Mahkeme 30/12/2015 tarihinde davan ın kabulü ile dava konusu i şlemin iptaline karar vermi ştir. Mahkemece emekli ayl ığının bağland ığı tarihte yürürlükte bulunan katsay ılar dikkate al ınarak 30 hizmet y ılından fazla geçen hizmet süresine göre hesaplanacak emekli ikramiyesi tutar ının başvuru tarihinden itibaren i şleyecek yasal faizi ile birlikte daval ı SGK taraf ından başvurucuya ödenmesine karar verilmi ştir. Karar, kanun yolu denetimi sonras ında kesinleşmiştir. 13. Mahkemenin idari i şlemin iptaline dair mezkûr karar ı üzerine ba şvurucunun 30 yıl üstü fiilî hizmet kar şılığı olan emekli ikramiyesi 2016 y ılı içerisinde yasal faizi ile birlikte başvurucuya ödenmi ş ancak ikramiyenin ödenmesinde ödeme tarihindeki katsay ılar yerine emekli olunan tarihteki katsay ı üzerinden hesaplama yap ılm ıştır. B. Ankara 8. İdare Mahkemesindeki İkinci Yarg ı Süreci 14. Başvurucu, bu defa emekli oldu ğu tarih ile ödeme tarihi aras ında enflasyon oran ında y ıllara sari art ış nedeniyle alaca ğının kayba u ğrad ığını iddia ederek mezkûr yarg ı karar ına istinaden taraf ına ödenen emekli ikramiyesi fark ı tutar ının Merkez Bankas ı verileri kullan ılarak enflasyon kar şısında değer kayb ı giderilmi ş karşılığının hesaplanmak suretiyle yasal faizi ile birlikte taraf ına ödenmesi için 26/1/2018 tarihinde SGK'ya idari ba şvuruda bulunmuştur. İdare cevap vermemek suretiyle ba şvuruyu z ımnen reddetmi ştir. 15. Başvurucu 25/5/2018 tarihinde z ımnen ret i şleminin iptali ve yoksun kald ığı emekli ikramiyesi fark ının yasal faizi ile birlikte ödenmesi talebiyle dava açm ıştır. Dava dilekçesinde, yukar ıda aktar ılan olaylar ı anlatarak z ımnen reddedilen i şlemin hukuka ayk ırı olduğunu belirtmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/16565 Karar Tarihi : 18/1/2022 316.İdare 27/6/2018 tarihinde dava dilekçesine kar şı savunma dilekçesini vermi ştir. Dilekçede, Kurumca herhangi bir nedenle sonradan yap ılan emekli ikramiyesi ödemelerinin herhangi bir şekilde ödeme emri tarihine kadar güncellenerek ödenmesinin veya ödeme tarihindeki unsur ve katsay ılar esas al ınarak yeniden hesaplanmas ının ya da mahkeme kararlar ıyla hükmedilmemesi hâlinde ayr ıca faiz tahakkuk ettirilmesinin kanunen mümkün olmad ığı savunulmu ştur. 17. Mahkeme 6/12/2018 tarihinde davay ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde, gere k bireysel ba şvuru kapsam ında verilen ihlal kararlar ının kural olarak ba şvurunun konus u olmayan ba şka bir olay bak ımından doğrudan idari ve yarg ısal yollar ı canland ırmas ının mümkün olmad ığına ve önceden tamamlanm ış olan süreçlere yönelik yeni bir ba şvuru hakk ı tan ımad ığına gerekse Anayasa Mahkemesinin Hikmet Kuleci (B. No: 2018/5145, 28/11/2018) karar ında belirtildi ği üzere somut olay ın yine Anayasa Mahkemesinin Ferda Yeşiltepe ([GK], B. No: 2014/7621, 25/7/2017) karar ından farkl ı olduğuna vurgu yap ılm ıştır. 18. Başvurucu, karara kar şı istinaf yoluna ba şvurmuştur. Ankara Bölge İdare Mahkemesi; istinaf ba şvurusuna konu karar ın hukuka uygun oldu ğu, karar ın kald ırılmas ını gerektirecek yasal bir sebebin bulunmad ığı tespitiyle 11/4/2019 tarihinde istina f başvurusunun reddine kesin olarak karar vermi ştir. 19. Nihai karar 7/5/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 20. Başvurucu 17/5/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 21. Anayasa Mahkemesinin 18/1/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 22. Başvurucu, emekli ikramiyesi fark ının ödeme tarihindeki katsay ılar esas alınarak ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucuya göre ikramiye fark ı ödemesinde ödeme tarihlerinin de ğil de emekli ayl ığının bağland ığı tarihin esas al ınmas ı, alacağın değer kaybetmesine yol açmaktad ır. Başvuru ayr ıca Anayasa Mahkemesinin Hikmet Kuleci karar ında ilgili ba şvurucunun konuya ili şkin mülkiyet hakk ını kazand ığı tarih ile somut olayda şahs ının ayn ı konuda mülkiyet hakk ını kazand ığı tarih aras ında fark bulundu ğunu, bu kapsamda taraf ınca mülkiyet hakk ının 27/1/2017 tarihinde ç ıkar ılan Kanun'a istinaden de ğil bu Kanun'dan önce tesis edilmi ş yarg ı karar ı ile kazan ıldığını ileri sürmektedir. B. Değerlendirme 23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği bireysel ba şvurunun başvuru yollar ının tüketildi ği, başvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/16565 Karar Tarihi : 18/1/2022 424. Başvuruya konu somut olayda ba şvurucu, SGK'dan Emekli Sand ığına tabi olarak geçen hizmeti kar şılığında emekli ikramiyesi ödenmesi iste ğinde bulunmu ş ve bu isteğin reddine karar verilmesi üzerine i şlemin iptali talebiyle dava açm ıştır. Ankara 8. İdare Mahkemesinin 30/12/2015 tarihli davan ın kabulüne dair karar ı, kanun yolu denetimi sonras ında kesinle şmiştir. Kesinle şen bu karar gere ğince başvurucuya belirli miktar emekli ikramiyesi ve faiz ödenmesine ili şkin yeni bir i şlem tesis edilmi ştir. 25. Anayasa Mahkemesi daha önce Ferda Yeşiltepe karar ında, bir sosyal güvenlik alacağının değer kayb ına uğrat ıldığı yönündeki şikâyeti mülkiyet hakk ı kapsam ında esas bak ımından incelemi ştir. Ancak söz konusu ba şvuruda ba şvurucunun, de ğer kayb ına yönelik iddias ını derece mahkemeleri önünde dile getirdi ği ve olağan kanun yollar ını da yöntemince tükettikten sonra bireysel ba şvuruda bulundu ğu tespit edilerek ba şvuru kabul edilebilir bulunmuştur. 26. Bireysel ba şvuruya konu olayda ba şvurucu, her ne kadar emekli ikramiyesi alacağının emekli oldu ğu 2010 y ılı katsay ılar ına göre ödendi ğini belirterek bu alaca ğının enflasyon kar şısında değer kayb ına uğramas ını şikâyet etmekte ise de emekli ikramiyesi ödenmesi talebi, Mahkemece kabul edilmi ştir. Söz konusu mahkeme karar ında ikramiyenin emekli olunan tarihteki katsay ılar üzerinden ödenece ği kararlaştırılm ıştır. Başvurucunun emekli ikramiyesinin ayl ık bağlama tarihindeki katsay ılar üzerinden ödenmesi yönündeki bu karar kanun yolu denetimi sonras ında kesinle şmiştir. Ancak mahkeme karar ı uyar ınca yap ılan hesaplama sonucu tespit edilen miktar ba şvurucu taraf ından tatmin edici bulunmad ığından ikinci kez yarg ı yoluna müracaat edilmi ş ve derece mahkemeleri de önceki mahkeme karar ı uyar ınca işlem yap ıldığından davay ı reddetmi ştir. 27. Bu itibarla bireysel ba şvuruya konu olay, Ferda Ye şiltepe karar ına konu yarg ılama sürecinden farkl ı özellikler ta şımaktad ır. Şöyle ki ilk yarg ı sürecinde emekli ikramiyesinin ayl ık bağlama tarihindeki katsay ılar esas al ınarak ödenmesine ili şkin karar gereğince idare taraf ından yap ılan hesaplama sonucunda belirli bir miktar emekli ikramiyesi ve faiz ödenmesine ili şkin işleme karşı ikinci kez yarg ı yoluna gitmi ş olup başvurucunun bu işlem üzerine de ğer kayb ına yönelik iddias ını dile getirmesinin idari ve yarg ısal yollar ı canland ırmaya yönelik oldu ğu kabul edilmelidir. 6216 say ılı Kanun ve İçtüzük'ün hükümleri daha önce tamamlanm ış olan bir sürece yönelik yeni bir ba şvuru hakk ı imkân ı tan ımamaktad ır (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Turhan Kanao ğlu, B. No: 2016/11436, 21/3/2019, 25). 28. Bu durumda ba şvurucunun emekli ikramiyesi alaca ğını enflasyon kar şısında değer kayb ına uğratan ilk yarg ılama sürecine ili şkin nihai Mahkeme karar ını öğrendiği tarihten itibaren otuz günlük ba şvuru süresi içinde bireysel ba şvuruda bulunmas ı gereklidir. Başvuru formu ve eki belgelerden nihai Mahkeme karar ının hangi tarihte ö ğrenildiği anlaşılamasa da ba şvurucunun karar ı en geç taraf ına ödenen emekli ikramiyesinin enflasyo n karşısında değer kayb ına ilişkin SGK'ya yapm ış olduğu idari ba şvuru tarihi olan 26/1/2018 tarihinde ö ğrendiği kabul edilmelidir. Buna göre ba şvurucu, ba şvuru süresi geçtikten sonra 17/5/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 29. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/16565 Karar Tarihi : 18/1/2022 5V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 18/1/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN