TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALAA MOHAMMED JASIM JASIM BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/42419) Karar Tarihi: 15/3/2022 Başvuru Numaras ı : 2019/42419 Karar Tarihi : 15/3/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Alaa Mohammed Jas ım JASIM Vekili : Av. Habibe TURGUT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari gözetim alt ına al ınmas ı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALAA MOHAMMED JASIM JASIM BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/42419) Karar Tarihi: 15/3/2022 Başvuru Numaras ı : 2019/42419 Karar Tarihi : 15/3/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Alaa Mohammed Jas ım JASIM Vekili : Av. Habibe TURGUT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari gözetim alt ına al ınmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlali iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 26/12/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonun 30/12/2019 tarihli karar ıyla başvurucunun ülkesine s ınır d ışı edilmesine dair i şleminin tedbiren durdurulmas ı talebi reddedilmi ş, adli yard ım talebi kabu l edilmiştir. 4. Komisyon; ba şvurunun kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ği iddias ı yönünden başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna, kişi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ği iddias ı yönünden kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler do ğrultusunda tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı : 2019/42419 Karar Tarihi : 15/3/2022 26. 1992 do ğumlu ve Irak vatanda şı olan ba şvurucu, ülkesindeki terör eylemlerinden kaçarak Türkiye'ye geldi ğini ifade etmi ştir. 7. Başvurucu hakk ında silahl ı terör örgütüne üye olma suçunu i şlediği isnad ıyla ceza soru şturmas ı başlatılarak ard ından ceza davas ı aç ılm ıştır. Yap ılan yarg ılama sonunda Samsun 4. A ğır Ceza Mahkemesinin 4/12/2018 tarihli karar ıyla başvurucunun beraatine kara r verilmiştir. 8. Samsun Valili ğinin (Valilik) 4/12/2019 tarihli karar ıyla 4/4/2013 tarihli ve 6458 say ılı Yabanc ılar ve Uluslararas ı Koruma Kanunu nun 54. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (d) bendi uyar ınca kamu düzeni veya kamu güvenli ği veya kamu sa ğlığı aç ısından tehdit oluşturduğu gerekçesiyle ba şvurucunun s ınır d ışı edilmesine ve 5/12/2019 tarihinde 6 ay süreyle idari gözetim alt ına al ınmas ına karar verilmi ştir. 9. Başvurucunun idari gözetim alt ına al ınma karar ına karşı yapt ığı itiraz, Samsun 2. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 18/12/2019 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 10. Başvurucu 26/12/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 11. Başvurucu; bireysel ba şvuru tarihinden sonra s ınır d ışı işlemine kar şı iptal davas ı açm ış, Samsun 1. İdare Mahkemesinin 17/9/2020 tarihli karar ıyla davac ının gönüllü geri dönü ş talebinde bulunmas ı sebebiyle 23/7/2020 tarihinde Habur S ınır Kap ısı'ndan ülkesi Irak'a ç ıkış yapt ığı tespit edilerek dava hakk ında karar verilmesine yer olmad ığına karar verilmiştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 12. Anayasa Mahkemesinin 15/3/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 13. Başvurucu, hukuka ayk ırı olarak idari gözetim alt ında tutulmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 14. Anayasa Mahkemesi B.T. ([GK], B. No: 2014/15769, 30/11/2017) başvurusunda idari gözetim alt ında tutulma yerlerinin yönetim, denetim ve i şletilmesinin İçişleri Bakanl ığı taraf ından yürütülen bir kamu hizmeti oldu ğunu, 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre idari i şlem ve eylemlerden dolay ı kişisel hakk ı doğrudan etkilenenlerin idari yarg ıda tam yarg ı davas ı aç ılabileceğini, teorik düzeyde mevcudiyeti tespit edilen bu yolun -s ırf bilgi eksikli ği nedeniyle- fiiliyatta hiç işletilmemesinin etkisiz oldu ğu biçiminde yorumlanamayaca ğını belirtmiş ve sulh ceza hâkiminin idari gözetim karar ının hukuka ayk ırı olduğu gerekçesiyle itiraz ı kabul etmesine bağlı olarak yabanc ının sal ıverilmesi hâlinde etkili hukuk mekanizmas ının tam yarg ı davas ı olduğunu ifade etmi ştir (B.T., 54-58,72,73). 15. Anayasa Mahkemesi A.A. (B. No: 2014/18827, 20/12/2017) ba şvurusundaki incelemesinde ise B.T. karar ında yapt ığı, sulh ceza hâkiminin idari gözetim karar ının hukuka Başvuru Numaras ı : 2019/42419 Karar Tarihi : 15/3/2022 3ayk ırılığına dair tespitine ba ğlı olarak yabanc ının sal ıverilmesi hâlinde tam yarg ı davas ının etkili hak arama yolu oldu ğu yönündeki de ğerlendirmesinin idari gözetimin idarece sonland ırılmas ı durumunda da geçerli oldu ğunu belirterek idari gözetimi sona erdirilen başvurucular ın hukuka ayk ırı olarak idari bir kararla özgürlüklerinden yoksun b ırak ılmalar ı nedeniyle u ğrad ıklar ını öne sürdükleri maddi ve manevi zararlar ının karşılanmas ı bak ımından başarı şans ı sunma, yeterli giderim sa ğlama kapasitesini haiz ve ula şılabilir oldu ğu görülen tam yarg ı davas ı yolu tüketilmeden yap ılan başvurular ın incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmad ığı sonucuna varm ıştır (A.A., 37). 16. Başvurucunun ülkesine dönmesi nedeniyle geri gönderme merkezinden ç ıktığı anlaşılmaktad ır. Bu durumda tam yarg ı davas ı aç ılabileceği gözetildi ğinde başvurucunun geri gönderme merkezinde tutulmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ı bak ımından yukar ıda aç ıklanan ilkelerden ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmamaktad ır. 17. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 15/3/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş