TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR İSA AKBA Ş VE BÜLENT ÖZKAYA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/9225) Karar Tarihi: 16/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/9225 Karar Tarihi : 16/11/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Hüseyin Özgür SEV İMLİ Başvurucular : 1. İsa AKBA Ş Vasisi : Av. Hasan Alperen AKBA Ş 2. Bülent ÖZKAYA Başvurucular Vekili : Av. Sadettin ŞAHİN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, y
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR İSA AKBA Ş VE BÜLENT ÖZKAYA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/9225) Karar Tarihi: 16/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/9225 Karar Tarihi : 16/11/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Hüseyin Özgür SEV İMLİ Başvurucular : 1. İsa AKBA Ş Vasisi : Av. Hasan Alperen AKBA Ş 2. Bülent ÖZKAYA Başvurucular Vekili : Av. Sadettin ŞAHİN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 25/3/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurucular ile birlikte ba şvuruda bulunan E.A. hakk ında ki şi yönünden ay ırma karar ı verilmiştir. 5. Başvurucular ın adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ı d ışındaki iddialar ı yönünden Komisyonca kabul edilemezlik karar ı verilmiş, başvurunun makul sürede yarg ılanma hakk ına ilişkin k ısm ının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/9225 Karar Tarihi : 16/11/2021 37. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 9. Antalya Emniyet Müdürlü ğü, Manavgat ilçesinde suç i şlemek amac ıyla kurulan bir örgütün faaliyetleri kapsam ında yabanc ı uyruklu ki şilerin kredi kartlar ının kopyalan ıp kullan ıldığı iddialar ına yönelik yürütülen soru şturma kapsam ında 28/3/2006 tarihinde yakalama, arama ve elkoyma tedbirleri gerçekle ştirmiştir. An ılan örgüte mensup olduklar ı ve atılı eylemleri gerçekle ştirdikleri iddias ıyla ayn ı tarihte yakalanan ba şvurucular 31/3/2006 tarihinde tutuklanm ıştır. 10. Manavgat Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca düzenlenen iddianameyle ba şvurucular hakk ında suç işlemek amac ıyla örgüt kurmak, banka ve kredi kartlar ın ın kötüye kullan ılmas ı ve tehdit suçlar ını işledikleri iddias ıyla kamu davas ı aç ılm ıştır. 11. Manavgat 1. Asliye Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 7/3/2007 tarihli karar ıyla başvurucular ın suç işlemek amac ıyla örgüt kurmak suçundan ayr ı ayr ı 4 y ıl hapis, banka veya kredi kartlar ının kötüye kullan ılmas ı suçundan ayr ı ayr ı 14 y ıl hapis ve ayr ı ayr ı 875.000 TL adli para cezas ı ile cezaland ırılmalar ına karar vermi ştir. Hükümde ayr ıca, başvuruculardan İsa Akbaş'ın tehdit suçundan da 3 y ıl hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına, bu suçtan ba şvurucu Bülent Özkaya'n ın beraatine ve ba şvurucular ın tutukluluk hâllerinin devam ına kara r verilmiştir. Temyiz üzerine Yarg ıtay 11. Ceza Dairesinin (Daire) 5/3/2008 tarihli karar ıyla hükümlerin bozulmas ına karar verilmi ştir. 12. Bozma karar ına uyan Mahkeme, ba şvurucular ı 30/4/2008 tarihinde sal ıvermiş ve 29/3/2011 tarihli karar ıyla başvurucu Bülent Özkaya'n ın at ılı tüm suçlardan beraatine karar verilmi ştir. An ılan kararda ba şvurucu İsa Akbaş'ın da suç i şlemek amac ıyla örgüt kurmak ve banka veya kredi kartlar ının kötüye kullan ılmas ı suçlar ından beraatine, tehdit suçundan ise 1 y ıl 8 ay hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar verilmi ştir. Başvurucu Bülent Özkaya hakk ında tehdit suçundan kurulan beraat hükmü temyiz edilmeksizin kesinle şmiş, diğer hükümlere yönelik temyiz üzerine Dairenin 6/6/2012 tarihli karar ıyla hükümlerin bozulmas ına karar verilmi ştir. 13. Bozma karar ına uyan Mahkeme 8/1/2015 tarihli karar ıyla başvurucular ın suç işlemek amac ıyla örgüt kurmak suçundan ayr ı ayr ı 4 y ıl hapis, banka veya kredi kartlar ının kötüye kullan ılmas ı suçundan ayr ı ayr ı 14 y ıl hapis ve ayr ı ayr ı 875.000 TL adli para cezas ı ile cezaland ırılmalar ına ve başvurucu İsa Akbaş'ın tehdit suçundan da 3 y ıl hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. Temyiz üzerine Daire 25/1/2019 tarihli karar ı ile başvurucu İsa Akbaş hakk ında tehdit suçundan kurulan hükmün zaman a şımı nedeniyle düşürülmesine, di ğer mahkûmiyet hükümlerinin onanmas ına karar vermi ştir. 14. Başvurucular 11/3/2019 tarihinde Yarg ıtay ilam ını öğrendiklerini bildirmi ş ve 25/3/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2019/9225 Karar Tarihi : 16/11/2021 4IV.İNCELEME VE GEREKÇE 15. Anayasa Mahkemesinin 16/11/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı 16. Başvurucular, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 17. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden 18. Ceza yarg ılamas ının süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddias ının yetkili makamlar taraf ından bildirildi ği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözalt ı gibi birtak ım tedbirlerin uyguland ığı tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak suç isnad ına ilişkin nihai karar ın verildiği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas al ınır (B.E., B. No: 2012/625, 9/1/2014, 34). 19. Ceza yarg ılamas ının süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (B.E., 29). 20. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında başvurucuya suç isnad ının bildirildi ği 28/3/2006 tarihi ile nihai karar ın verildiği 25/1/2019 tarihi aras ındaki 12 y ıl 9 ay 28 günlük yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 21. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir Başvuru Numaras ı: 2019/9225 Karar Tarihi : 16/11/2021 5(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 23. Başvurucular; ihlalin tespiti, yarg ılaman ın yenilenmesi ile her bir ba şvurucu için 50.000 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 24. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 25.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvuruculara ayr ı ayr ı net 43.200 TL manevi tazminat ödenmesine, tazminata ili şkin diğer taleplerin reddine karar verilmesi gerekir. 26. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucular ın uğrad ıklar ını iddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucular ın bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvuruculara net 43.200 TL manevi tazminat ın AYRI AYRI ÖDENMES İNE, D. Tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2019/9225 Karar Tarihi : 16/11/2021 6G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Manavgat 1. Asliye Ceza Mahkemesine (E.2012/517, K.2015/1) GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 16/11/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI