TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FADİME EKİZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2016/6741) Karar Tarihi: 7/9/2021 Başvuru Numaras ı: 2016/6741 Karar Tarihi : 7/9/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Fatma Gülbin ÖZCÜRE Başvurucu : Fadime EK İZ Vekili : Av. Galip Onur DEM İREL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, uyu şmazl ığın esas ına yönelik talebin karara ba ğlanmamas ı ned
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FADİME EKİZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2016/6741) Karar Tarihi: 7/9/2021 Başvuru Numaras ı: 2016/6741 Karar Tarihi : 7/9/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Fatma Gülbin ÖZCÜRE Başvurucu : Fadime EK İZ Vekili : Av. Galip Onur DEM İREL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, uyu şmazl ığın esas ına yönelik talebin karara ba ğlanmamas ı nedeniyle din ve vicdan özgürlü ğüyle bağlant ılı olarak etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 6/4/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvuru tarihi itibar ıyla başvurucu, Küçükçekmece E şref Bitlis K ız Teknik ve Meslek Lisesinde üretim teknolojileri ö ğretmeni olarak görev yapmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2016/6741 Karar Tarihi : 7/9/2021 28. Başvurucu 30/12/1996 tarihinde Kars Halk E ğitim Merkezinde ö ğretmen olarak göreve ba şlam ıştır. Dinî inanc ı gereği başörtüsü takt ığını, göreve ba şlad ığı tarihten itibare n de öğretmenlik görevini ba şörtülü bir şekilde sürdürdü ğünü belirten ba şvurucu 28 Şubat süreci olarak bilinen dönemde Kars Tugay Komutanl ığı içinde bulunan kursta ö ğretmen olarak görevlendirilmi ştir. Görevlendirmenin akabinde ba şvurucu; Tugaya ba şörtüsü ile giremeyece ği konusunda uyar ıldığını, ikazlara uymamaya devam etmesi hâlinde ise meslekten ihraç edilece ğine ilişkin tehdit edildi ğini belirtmektedir. 9. Sonras ında Kars Tugay Komutanl ığı bünyesindeki kurstan Kars K ız Meslek Lisesine görevlendirildi ğini belirten ba şvurucu, ba şörtülü bir şekilde ders anlatmaya devam ettiği için psikolojik tacize varan bask ılara maruz kald ığını ve istifa etmesi için gerek meslekten at ılmakla gerekse Kars Emniyet Müdürlü ğünde komiser olarak görev yapan e şinin mesleki aç ıdan görece ği zararlarla tehdit edildi ğini ifade etmektedir. 10. Başvurucu, ba şörtüsü sebebi ile maruz b ırak ıldığı bask ı ve y ıldırmalar sebebiyle 11/12/1997 tarihinde huzurlu bir ortamda çal ışamad ığını belirterek meslekten çekilme talebinde bulunmu ştur. Millî E ğitim Bakanl ığının 4/2/1998 tarihli i şlemiyle ba şvurucunun çekilme talebinin kabulüne ve memuriyetle ili şiğinin kesilmesine karar verilmi ştir. 11. Başvurucu 28/2/1997 ile 14/2/2005 tarihleri aras ında disiplin cezalar ı nedeniyle memuriyetten ayr ılm ış olanlar ın göreve iadelerine ili şkin 22/6/2006 tarihli ve 5525 say ılı Memur ve Di ğer Kamu Görevlilerinin Baz ı Disiplin Cezalar ının Aff ı Hakk ında Kanun'un ek 1. maddesinin 12/7/2013 tarihinde yürürlü ğe girmesinin ard ından 24/8/2013 tarihinde göreve iadesi ve tüm özlük haklar ının kendisine verilmesi talebi ile Millî E ğitim Bakanl ığına başvuruda bulunmu ştur. Başvurucunun ilgili talebi hakk ında altm ış gün içinde bir cevap verilmemi ştir. 12. Başvurucu, talebine altm ış gün içinde cevap verilmemesi üzerine z ımni ret işleminin iptali istemi ile Millî E ğitim Bakanl ığı aleyhine 25/12/2013 tarihinde Ankara 18. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) iptal davas ı açm ıştır. Dava dilekçesinde; z ımni ret işleminin iptaline, göreve ba şlatılmaya, masraf ve vekâlet ücretinin daval ıya yükletilmesine kara r verilmesi istenmi ş, özlük haklar ı yönünden herhangi bir talepte bulunulmam ıştır. 13. Bu arada ba şvurucu 9/1/2014 tarihinde E şref Bitlik K ız Teknik ve Meslek Lisesinde giyim üretim teknolojisi ö ğretmeni olarak göreve ba şlatılm ıştır. Mahkeme, başvurucunun göreve ba şlatıldığını gözeterek konusuz kalan davan ın esas ı hakk ında kara r verilmesine yer olmad ığına 3/6/2014 tarihinde karar vermi ştir. 14. Başvurucu; davadaki talebinin sadece göreve iade edilmesinden ibaret olmad ığını, bütün özlük haklar ının da iadesini istedi ğini, nitekim idareye ba şvurusunun da bu kapsamda oldu ğunu belirtmi ş ve özlük haklar ına ilişkin talebiyle ilgili olarak Mahkemenin herhangi bir de ğerlendirme yapmamas ı sebebi ile karar ı temyiz etmi ştir. 15. Karar, Dan ıştay Onikinci Dairesince (Daire) 17/3/2015 tarihinde onanm ıştır. 16. Başvurucunun karar düzeltme istemi de ayn ı Dairenin 26/1/2016 tarihli karar ıyla oyçoklu ğu ile reddedilmi ştir. Karşıoy yazan üye; ba şvurucunun idari ba şvurusunda özlük haklar ının ödenmesi istemin de yer ald ığını, istemin z ımnen reddine ili şkin işlemin iptali istemiyle aç ılan davada, davac ının parasal haklar ına ilişkin hüküm kurulmamas ında hukuka uyarl ık bulunmad ığını belirterek karar düzeltme isteminin kabul edilmesi ve karar ın bu gerekçeyle bozulmas ı gerektiğini savunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2016/6741 Karar Tarihi : 7/9/2021 317. Nihai karar 14/3/2016 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 18. Başvurucu 6/4/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Kanun19. 5525 say ılı Kanun'un geçici 1. maddesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "28/2/1997 tarihinden sonra verilen disiplin cezalar ı nedeniyle memuriyetten çıkar ılanlardan 28/8/1999 tarihli ve 4455 say ılı Memurlar İle Diğer Kamu Görevlilerinin Disiplin Cezalar ının Aff ı Hakk ında Kanun veya bu Kanun hükümlerinden yararlanm ış olanlar ın; a) Memuriyete giri ş şartlar ını kaybetmemi ş olmalar ı, b) Durumlar ına uygun bo ş kadro veya pozisyon bulunmas ı, c) Bu kadro ve pozisyonlara ait nitelikleri ta şımalar ı, ç) Üç ay içinde müracaat etmeleri,kayd ıyla yeniden göreve al ınmalar ında 20/12/2012 tarihli ve 6363 say ılı 2013 Y ılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun eki ( İ) Cetvelinde yer alan atama say ısı sınırlamas ı uygulanmaz." B. Genelge 20. Başbakanl ık taraf ından ç ıkar ılan 31/8/2013 tarihli ve 28751 say ılı Başbakanl ık Genelgesi'nin ilgili k ısm ı şöyledir: "Bilindiği üzere, 22.6.2006 tarihli ve 5525 say ılı Memurlar ile Di ğer Kamu Görevlilerinin Baz ı Disiplin Cezalar ının Aff ı Hakk ında Kanuna 12.7.2013 tarihli ve 6495 say ılı Kanunun 43 üncü maddesiyle eklenen ek 1 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralar ında, 28/2/1997 tarihinden sonra verilen disiplin cezalar ı nedeniyle memuriyetten çıkar ılanlardan 28/8/1999 tarihli ve 4455 say ılı Memurlar İle Diğer Kamu Görevlilerinin Disiplin Cezalar ının Aff ı Hakk ında Kanun veya bu Kanun hükümlerinden yararlanm ış olanlar ın; a) Memuriyete giri ş şartlar ını kaybetmemi ş olmalar ı, b) Durumlar ına uygun bo ş kadro veya pozisyon bulunmas ı, c) Bu kadro ve pozisyonlara ait nitelikleri ta şımalar ı, ç) Üç ay içinde müracaat etmeleri,kayd ıyla yeniden göreve al ınmalar ında 20/12/2012 tarihli ve 6363 say ılı 2013 Y ılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun eki ( İ) Cetvelinde yer alan atama say ısı sınırlamas ı uygulanmaz. Başvuru Numaras ı: 2016/6741 Karar Tarihi : 7/9/2021 4... A) Birinci f ıkra hükmünün uygulanmas ı: 1) F ıkra hükmünden yararlanabilmek için; a) İlgililerin 28.2.1997 ila 14.2.2005 tarihleri aras ında verilmi ş olan disiplin cezalar ı sebebiyle memuriyetten ç ıkar ılmış olmas ı, b) Memuriyetten ç ıkarmaya esas olan disiplin cezalar ının 28.8.1999 tarihli ve 4455 say ılı Kanun veya 22.6.2006 tarihli ve 5525 say ılı Kanun kapsam ında affedilmi ş olmas ı, c) Atama yap ılacak tarih itibar ıyla 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanununun 48 inc i maddesinde belirtilen genel şartlar ile kurumlar ın mevzuatlar ında yer alan özel şartlar ın taşınmas ı, ç) Memuriyetten ç ıkar ılma tarihinde ilgililerin i şgal ettikleri kadro derecesi veya kazan ılmış hak ayl ık derecesi ya da atanabilecekleri kadro derecelerinde ayn ı unvanl ı veya kurumlar ın görevde yükselme ve unvan de ğişikliği yönetmelikleri çerçevesind e atanabilecekleri bo ş kadro veya pozisyon bulunmas ı, d) Atama yap ılacak kadro veya pozisyonlara ait niteliklerin ta şınmas ı, e) 1 Kas ım 2013 Cuma günü mesai saati bitimine kadar ayr ıldığı kuruma veya ilgil i mevzuat çerçevesinde atama yap ılabilecek di ğer kurumlara ba şvuru dilekçesinin verilmi ş olmas ı, gerekmektedir.2) Atama yap ılacak kamu idareleri öncelikle ba şvurular ın yukar ıdaki esaslara uygunluğunu tespit edecektir. Bu tespit sonucunda atama için her hangi bir engel durumun bulunmamas ı halinde hizmet gerekleri ve kadro ihtiyaçlar ı dikkate al ınarak gerekli izin ve onaylar ın al ınmas ını müteakip atama i şlemleri tekemmül ettirilecektir. ...C) Ortak Hususlar:1) Ek 1 inci madde kapsam ındaki atamalar aç ıktan atama olarak de ğerlendirilecektir. 2) 20/12/2012 tarihli ve 6363 say ılı 2013 Y ılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun eki (İ) Cetvelinde yer alan atama say ısı sınırlamalar ına tabi olan kamu idareleri hakk ında, b u kapsamda yapacaklar ı aç ıktan atamalar için söz konusu say ı sınırlamas ı uygulanmayacak, say ı sınırlamas ı dışında atama usul ve esaslar ını düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem tesis edilecektir. 3) Kamu idareleri bu kapsamda atamas ı yap ılan personele ili şkin bilgileri atama işleminin tamamlanmas ını müteakip bir ay içinde Devlet Personel Ba şkanl ığına bildirecektir. ..." Başvuru Numaras ı: 2016/6741 Karar Tarihi : 7/9/2021 5V.İNCELEME VE GEREKÇE 21. Mahkemenin 7/9/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 22. Başörtüsü takmas ı dolay ısıyla yaşadığı psikolojik taciz nedeni ile ö ğretmenlik mesleğinden istifa etmeye zorland ığını belirten ba şvurucu, açm ış olduğu davada özlü k haklar ına ilişkin talebinin Mahkeme taraf ından değerlendirilmemesi ve bu hususta hüküm kurulmamas ı sebebi ile din ve vicdan hürriyeti ile mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. B. Değerlendirme 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun yukar ıda belirtilen şikâyetlerinin özünün ba şvurucun özlük haklar ına ilişkin talebi hakk ında bir karar verilmemesine yönelik olduğu anlaşılmakla ba şvurucunun iddias ının din ve vicdan özgürlü ğüyle bağlant ılı olarak Anayasa'n ın 40. maddesinde güvence alt ına al ınan etkili ba şvuru hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ği sonucuna var ılm ıştır. 1. Din ve Vicdan Özgürlü ğüne İlişkin İlkeler 24. Din ve vicdan özgürlü ğü Anayasa n ın 2. maddesinde ifadesini bulan demokratik devletin vazgeçilmez unsurlar ındand ır. Din ve vicdan özgürlü ğünün demokratik toplumun temellerinden biri olmas ının kökeninde dinin hem bir dine ba ğlı olan bireyler taraf ından hayat ı anlama ve anlamland ırmada ba şvurduklar ı temel kaynaklardan biri olmas ı hem de toplumsal ya şam ın şekillenmesinde önemli bir i şlev görmesi bulunmaktad ır. Bu işlev sebebiyle uluslararas ı düzlemde dinlerin özgürlükler kar şısındaki konumlar ından bağıms ız olarak bireylerin belli ölçüler içinde din özgürlü ğüne sahip oldu ğu kabul edilmi ştir. Diğer özgürlükler gibi din özgürlü ğü de uzun ve zorlu bir sürecin sonucunda belli yasal ve anayasal güvencelere sahip k ılınm ıştır. Nitekim din özgürlü ğü, evrensel ve bölgesel düzeyde insan haklar ına ilişkin uluslararas ı bildiri ve sözle şmelerin birço ğunda korunan bir hakt ır (Tuğba Arslan [GK] , B. No: 2014/256,25/6/2014, 52; Esra Nur Özbey , B. No: 2013/7443, 20/5/2015, 44). 25. Anayasa'n ın 13. maddesinde ifadesini bulan demokratik toplum düzeninin gerekleri kavram ı; anayasal bir özgürlük üzerindeki s ınırlamalar ın zorunlu ya da istisnai tedbir niteli ğinde olmas ını, başvurulabilecek en son çare ya da al ınabilecek en son önlem olarak kendini göstermesini gerektirmektedir. Buna göre s ınırlay ıcı tedbir, bir toplumsal ihtiyac ı karşılam ıyorsa ya da ba şvurulabilecek en son çare niteli ğinde değilse demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir tedbir olarak de ğerlendirilemez ( Esra Nur Özbey , 79; ifade özgürlü ğü bağlam ında bkz. Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 51; Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 68; Tansel Çöla şan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 51). Dolay ısıyla din ve inanç özgürlü ğünün demokratik toplumdaki vazgeçilmez öneminden dolay ı bu özgürlü ğe müdahale edebilmek için her durumda zorlay ıcı toplumsal ihtiyac ın var oldu ğu gösterilebilmelidir. Başvuru Numarası : 2016/6741 Karar Tarihi : 7/9/2021 62. Etkili Başvuruda Bulunma Hakk ına İlişkin İlkeler 26. Anayasa'nın 12. maddesine göre herkes ki şiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahip tir. Bu genel nitelikteki anayasal düzenlemeyle bireylerin kişilik değerlerine yönelen, zarar veren olumsuz tutum ve davran ışlar dışlanmaktad ır. Bunun yanında Anayasa'n ın 5. maddesinde bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunmas ı için gerekli şartlar ın haz ırlanmas ı, devletin temel amaç ve görevlerinden biri olarak sayılmaktad ır (Ali Çığır, B. No : 2015/19298, 8/5/2019, 32; Erol Kumcu , B. No: 2015/18988 , 9/5/2019, 32; U.B., B. No: 2015/3175, 10/10/2019, 33; Meral Danış Beştaş (3) , B. No: 2017/340 87, 13/10/2020, 35). Bu düzenlemeler ışığında devletin bireylerin din ve vicdan özgürlüğüne keyfî olarak m üdahale etmeme y ükümlülüğü vardır. 27. Söz konusu bu yükümlülük bireylerin din ve vicdan özgürlüklerini etkin bir şekilde kullanmalar ını garanti alt ına almal ı, haklarına devam eden saldırıların du rdurulmasın ı sağlamal ıdır. Ayrıca müdahalenin kaynağı olan işlemler, eylemler veya ihmaller konusunda kişilere etkili bir karşı çıkma ve oluşan zararlar ın tazmin edilebilmesi için telafi etme imkânı tanımal ıdır. Bu imkân ise ancak etkili bir başvuru yolunun mevcut olması ile mümkündür (özel hayata saygı hakkı bağlam ında bkz. Meral Danış Beştaş (3), 36; toplant ı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı bağlam ında bkz. İsmail Sarıkabadayı ve diğ erleri, B. No: 2016/23696, 8/6/2021, 53). 28. Anayasa nın 40. maddesinde Anayasa'da güvence alt ına alınmış hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkesin yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkân ının sağlanmas ını isteme hakkı (etkili başvuru hakkı) güvence altına alınmaktad ır. Buna göre etkili başvuru hakkı; anayasal b ir hakkının ihlal edildiğini ileri süren herkese hakkın niteli ğine uygun olarak iddialar ını inceletebilece ği makul, erişilebilir, ihlalin gerçekle şmesini veya sürmesini engellemeye ya da sonuçlarını ortadan kaldırmaya (yeterli giderim sağlamaya) elverişli idari ve yargısal yollara başvuruda bulunabilme imkânı sağlanmas ı olarak tan ımlanabilir. Temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine ilişkin iddialar ın ileri sürülebilece ği bir başvuru yolunun mevzuatta öngörülmesi yeterli değildir. Söz konusu başvuru yolunun aynı zamanda uygulamada da etkili olması (başarı şansı sunmas ı) gerekir. Bununla birlikte bir başvuru yolunun gerek hukuken gerekse uygulamada genel anlamda etkili olması, somut olay bakımından etkili başvuru hakkına ilişkin bir müdahale bulunup bulunmad ığın ın değerlendirilmesine engel değildir (Yusuf Ahmed Abdelazım Elsayad, B. No: 2016/5604, 24/5/2018 59-61). 29. Öte yandan somut olayda ihlalin giderilmesi konusunda başarı şansı su nan hukuki yolların tespiti müdahalenin kim taraf ından gerçekle ştirildiğine, müdahalenin devam edip etmedi ğine ve özel düzenlemeler öngörülüp öngörülmedi ğine göre f arklılaşabilmektedir. Bu noktada etkili hukuki y olların bulunup bulunmad ığın ın belirlenmesi ve etkili olabilecek hukuk yollar ına başvurulması durumunda bu yolun pratikte de etkili şekilde işletilip işletilmedi ğinin irdelenmesi önem arz etmektedir (Meral Danış Beştaş (3), 38). 3.İlkelerin Olaya Uygulanması 30. Başvurucu 5525 sayılı Kanun'un ek 1. maddesinin yürürlü ğe girmesinin ardından göreve iadesi ve tüm özlük haklar ının kendisine verilmesi talebi ile Millî E ğitim Bakanl ığına başvuruda bulunmuştur. Taleplerinin z ımnen reddini müteakip ba şvurucu 25/12/2013 tarihinde dava açm ıştır. Başvurucunun dava dilekçesinde yaln ızca göreve iade Başvuru Numaras ı: 2016/6741 Karar Tarihi : 7/9/2021 7talebinin z ımnen reddine ili şkin Millî E ğitim Bakanl ığı işleminin iptalini istedi ği, özlü k haklar ına ilişkin bir talepten bahsetmedi ği görülmektedir. 31. Başvurucu, özlük haklar ının iadesine dair talebini idareye yöneltmi ş olduğunu, söz konusu talebe ili şkin z ımni reddin iptal davas ına konu edildi ğini belirtmekte; dav a dilekçesinde özlük haklar ı konusundaki talebini aç ıkça ileri sürmesine gerek olmad ığını ileri sürmektedir. Somut olayda as ıl mesele ba şvurucunun idareye yöneltti ği özlük haklar ına ilişkin iade talebini dava dilekçesinde ayr ıca ileri sürmemesi nedeniyle bu konuda bir kara r verilmemi ş olmas ının din ve vicdan özgürlü ğüyle bağlant ılı olarak etkili ba şvuru hakk ını ihlal edip etmedi ğine ilişkindir. 32. Başvurucu, özlük haklar ına ilişkin bir talebinin bulundu ğunu yarg ılama sıras ında ilk defa atama i şleminin gerçekle şmesinin ard ından ilk derece mahkemesinin dav a hakk ında karar verilmesine yer olmad ığına hükmetmesini müteakip temyiz dilekçesinde dile getirmiştir. Temyiz talebinin reddedilmesinin ard ından başvurucu, karar düzeltme talebinde de özlük haklar ına ilişkin geriye yönelik talepleri ile ilgili olarak bir karar verilmedi ği hususundaki itirazlar ını yinelemiş fakat başvurucunun ilgili talepleri karar düzeltme karar ında da reddedilmi ştir. 33. Etkili ba şvuruda bulunma hakk ına yönelik pozitif yükümlülüklerin harekete geçebilmesi için öncelikle ba şvurucunun kendisine dü şen yükümlülükleri yerine getirmesi ve usulüne uygun olarak dava açm ış olmas ı gerekir. Şayet başvurucu, usulüne uygun dava açmam ış ya da açm ış olduğu davada gerekli özen ve dikkati göstermemi ş ise derece mahkemesinin meselinin esas ıyla ilgili karar verme yükümlülü ğü doğduğundan bahsedilemez. 34. Somut olayda da derece mahkemeleri ba şvurucunun idareye yöneltti ği özlük haklar ına dair talebini dava dilekçesinde de aç ıkça ileri sürmemi ş olduğunu gözeterek bu konuda bir karar vermemi ştir. Derece mahkemeleri, ilk derece mahkemesinin ba şvurucunun temyiz ve karar düzeltme dilekçelerine konu etti ği özlük haklar ına ilişkin talepleri yönünden bir karar vermemi ş olduğu hususundaki itirazlar ını aç ıkça olumlu yahut olumsuz bir değerlendirme yapmadan reddetmi ştir. Söz konusu bu durum ele ştiriye konu edilebilse dahi bu yorumun etkili ba şvuru hakk ını imkâns ız k ıldığı ya da a şırı derecede zorla ştırdığı söylenemez. Zira ba şvurucunun idareye aç ıkça yöneltti ği taleplerini dava dilekçesinde de ileri sürmesini beklemek idari yarg ıdaki taleple ba ğlılık ilkesinin do ğal bir sonucudur. 35. Tüm bu de ğerlendirmeler ışığında başvurucunun dava dilekçesinde aç ıkça ifade etmediği bir talebi hakk ında karar verilmemesi sebebi ile din ve vicdan özgürlü ğüyle bağlant ılı olarak etkili ba şvuru hakk ının ihlal edilmedi ğinin aç ık olduğu sonucuna ulaşılm ıştır. Dolay ısıyla başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Selahaddin MENTE Ş bu görüşe kat ılmam ıştır. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Din ve vicdan özgürlü ğüyle bağlant ılı olarak etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA Selahaddin MENTE Ş'in karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, Başvuru Numaras ı: 2016/6741 Karar Tarihi : 7/9/2021 8B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 7/9/2021 tarihinde karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Başvuru Numaras ı: 2016/6741 Karar Tarihi : 7/9/2021 9KARŞIOY 1. Mahkemenin Say ın çoğunluğu taraf ından ba şvurucunun din ve vicdan özgürlüğü ile bağlant ılı olarak etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmi ştir. Say ın çoğunluğun görüşüne aşağıda belirtilen gerekçelerle kat ılmad ım. 2. Olay ve olgular mahkememizin gerekçeli karar ında ayr ıntılı olarak özetlenmi ştir. 3. Başvurucu 24.08.2013 tarihinde resmi gazetede yay ınlanan ba şbakanl ık genelgesi uyar ınca Milli E ğitim Bakanl ığı na başvurarak bütün özlük haklar ıyla birlikte ikametgah adresine yak ın bir okulda ba şlatılmak suretiyle göreve iadesine talep etmi ştir. Başvurunun süresinde cevaplanmamas ı üzerine Z ımni ret i şleminin iptali istemiyle dava açm ıştır. Davaya bakan Ankara İdare Mahkemesi şahs ın öğretmen olarak atamas ı yap ıldığında davan ın esas ı hakk ında karar verilmesine yer olmad ığına karar verilmi ştir. Başvurucu karar ı temyiz etmi ştir. Temyiz dilekçesinde özlük haklar ının iadesine ili şkin karar verilmemi ş olmas ı yönünden eksik inceleme nedeniyle bozulmas ını talep etmi ştir. Dan ıştay taraf ından talep reddedilerek karar onanm ıştır. 4. Başvurucu somut olayda idareye ba şvuru talep dilekçesinde aç ıkça özlük haklar ını talep etmi ştir. Bu işlemin iptalini bütün halinde yarg ı mercilerine ta şımıştır. Yarg ı mercilerince özlük haklar ı ile ilgili bir karar verilmeden kesinle ştirilmiştir. 5. Başvurucunun bu talebi mahkememizce karar hakk ı yönünden incelenmesi gerekmektedir. 6. Anayasa n ın 36. Maddesinde Herkes, yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. Hiçbir mahkeme görev ve yetki içindeki davaya bakmaktan kaç ınamaz. Şeklindeki düzenleme ile adil yarg ılanm a hakk ı güvence alt ına al ınm ıştır. İkinci f ıkrada kişilerin davan ın görüldü ğü mahkemeden uyuşmazl ığa ilişkin bir karar verilmesini isteme güvencesini de sa ğlad ığı aç ıktır. (Filiz F ırat, B no: 2014/10303, 5Aral ık 2017, 27-28) Avrupa insan haklar ı sözleşmesinin 6. Maddesinin 1 numaral ı fıkras ının genel bir düzenleme içermekle beraber bu hakk ın karar hakk ını da içerdiği kabul edilmektedir. Karar hakk ı genel itibariyle mahkeme önüne getirilen uyuşmazl ığın karara ba ğlanmas ını isteme hakk ını ifade eder bu istem şekli anlamda bir karar elde etmekten ziyade dava konusu uyu şmazl ığa ilişkin esasl ı taleplerin yarg ı merciince bir sonuca ba ğlanmas ını da gerektirir. 7. Uyuşmazl ık konusu olayda ba şvurucu Milli E ğitim Bakanl ığı na verdi ği dilekçesinde özlük haklar ıyla beraber göreve iadesini talep etmi ştir. Bu talebe cevap verilmemesi üzerine z ımnen ret i şlemine kar şı Milli Eğitim Bakanl ığı nın işleminin iptali ve haklar ının kendisine verilmesine ili şkin olarak dava açm ıştır. Dava konusu Milli E ğitim Bakanl ığı nın z ımni ret işlemine ili şkin olarak aç ılan bir iptal talebi olmas ı nedeniyle derece mahkemelerince ba şvurucunun özlük haklar ına ilişkin talebi konusunda da bir karar verilmesi gerekmektedir. Ba şvurucu idareye ba şvurduğunda özlük hakk ını talep etmi ştir. Bu talebe karşı dava açm ıştır. Talebi kar şılanmay ınca temyiz talebinde de özlük hakk ı ile ilgili karar verilmedi ğini gerekçe göstererek talepte bulunmu ştur. Başvurucunun talepleri konusunda mahkemelerce bir de ğerlendirilme yap ılmas ı gerekmektedir. Başvuru Numaras ı: 2016/6741 Karar Tarihi : 7/9/2021 108. Başvurucunun idareye yöneltti ği özlük haklar ına ilişkin taleple ilgili bir değerlendirme yap ılmadan ba şvurucunun talebi kesinle şmiştir. Mahkememizce ba şvurucunun talebi kabul edilerek din ve vicdan özgürlü ğü ile bağlant ılı olarak etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin karar verilerek dosyan ın gereği için yeniden yarg ılama karar ı verilmesi gerekmektedir. Bu nedenle say ın çoğunluğun aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna ilişkin görüşüne kat ılmad ım. Üye Selahaddin MENTE Ş