TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN BAYTEM İR BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2018/38015) Karar Tarihi: 27/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/38015 Karar Tarihi : 27/1/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI Raportör : Murat İlter DEVEC İ Başvurucu : Ramazan BAYTEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, t ıbbi ihmal sonucu meydana gelen ölüm ve bu ölüme sebep oldu ğu iddia edilen bir sa ğlık m
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN BAYTEM İR BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2018/38015) Karar Tarihi: 27/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/38015 Karar Tarihi : 27/1/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI Raportör : Murat İlter DEVEC İ Başvurucu : Ramazan BAYTEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, t ıbbi ihmal sonucu meydana gelen ölüm ve bu ölüme sebep oldu ğu iddia edilen bir sa ğlık merkezi yöneticisi hakk ında men-i muhakeme karar ı verilmesi nedeniyle ya şam hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 12/12/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucunun k ızı A.B., sağlığına ilişkin baz ı şikâyetleri nedeniyle gitti ği Gazi Üniversitesi T ıp Fakültesi Hastanesinde (Hastane) 2/11/2008 tarihinde vefat etmi ştir. Başvurucuya göre k ızının ölümü bir dizi ihmalin sonucudur. Başvuru Numaras ı: 2018/38015 Karar Tarihi : 27/1/2021 3A. Tam Yarg ı Davas ı İle İlgili Süreç 8. Başvurucu, k ızının ölümünde idarenin hizmet kusurunun bulundu ğunu belirterek 29/9/2009 tarihinde Gazi Üniversitesi Rektörlü ğünden (Rektörlük) 250.000 TL manevi tazminat talep etmi ştir. 9. Rektörlük, t ıbbi bir ihmalin söz konusu olmad ığı ve A.B.ye modern t ıbbın gerektirdi ği her türlü tedavinin uyguland ığı gerekçesiyle talebi reddetmi ştir. 10. Başvurucu öz itibar ıyla k ızının t ıbbi teşhis ve tedavideki ihmaller ve hatal ı uygulamalar sonucu öldü ğünü ancak bu durumun anla şılmamas ı için t ıbbi belgelerin gerçe ğe ayk ırı olarak düzenlendi ğini, baz ı tıbbi işlemlerin kay ıtlara geçirilmedi ğini ve çekilen akci ğer grafisinin ortadan kald ırıldığını iddia ederek Rektörlük aleyhine Ankara 10. İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) tam yarg ı davas ı açm ış ve 250.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. Başvurucu dava dilekçesinde özetle e şinin k ızlar ını epilepsi nöbeti, ateş, öksürük ve balgam şikâyetine istinaden 12/10/2008 tarihinde saat 16.30 s ıralar ında hastaneye götürdü ğünü, genel durumu iyi oldu ğu için acil servise yürüyerek giden k ızının saat 17.45 s ıralar ında gözlem alt ına al ındığını, eşinin k ızına refakat etmesine izin verilmedi ğini, k ızının saat 23.00 s ıralar ında kustu ğunu ve kusmu ğun k ızının akciğerlerine kaçt ığını, buna rağmen k ızına herhangi bir müdahalede bulunulmad ığını, bu nedenle ARDS (yetişkin respiratuar distress sendromu/akut solunum s ıkıntısı sendromu ) ve septik şok geliştiğini, k ızının ertesi gün saat 12.00 s ıralar ında yoğun bak ıma al ındığını, ARDS ve septik şok sebebiyle vefat etti ğini ileri sürmü ştür. 11.İdare Mahkemesince yap ılan yarg ılamada, ba şvurucunun k ızının ölümünde idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmad ığı hususunda Adli T ıp Kurumu 1. İhtisas Kurulundan (Kurul) rapor al ınm ıştır. Kurulun düzenledi ği 15/9/2010 tarihli raporun ilgili kısm ı şöyledir: ... Epikriz notunda, acil servise yeniden JKT geçiren hastaya fenitoin yüklemesi yap ılmış, tekrar nöbet olmam ış ancak takibinden takipnesi ve hipoksisi geli şen hasta elektif olarak entübe edilmi ş, hipotansif ve ta şikardi geli şen hasta İYE +aspirasyon pnömonisi+ septik şok ön tan ılar ıyla iç hastal ıklar ı yoğun bak ıma devral ındığı, genel durumu kötü, bilinç aç ık, koopere oryente, ate ş 36, nab ız 76/dak, ss:33/dk, TA130/80mm Hg, her 2 hemitoraks solunuma e şit kat ılıyor, bilateral ral +RONKÜS+ olup parenteral beslendi ği, hastan ın almakta oldu ğu Dopamin infüzyon 8 mcgr/kg/dak'a dü şürüldüğü, hastaya bugün de toplamda 4 kez picca kateteri ile ölçüm yap ıldığı, takibinde ate şi subfebril devam ede n hastaya antibiyotik de ğişikliği yeni yap ıldığı için yeni de ğişim düşünülmediği, picco katere r ölçüm sonunda preload dü şük saptand ığı, 2500cc SF pu şesi yap ıldığı, picco kateter ile toplamda 5 ölçüm yap ıldığı, akciğerde yüklenme bulgusu saptan ınca Lasix infüzyonu yap ıldığı, aspirasyon pnömonisi nedeniyle almakta oldu ğu tedaviye klacid 2x500 mg eklendiği, takibinde CVP 8-12 mmHg, santralven oksijen saturasyonu 70 in üzerinde tutulmaya çal ışıldığı, Dopamin adrenalin ingüzyonu ba şland ığı, ARDS ba şlanmas ı nedeniyle dü şük tidal volume, yüksek PEEP uyguland ığı, takipte adrenalin infüzyonu kesildiği, picco monitörizasyona geçildi ği, 17.10.200 [8]'de vasopresinler kesildi ği, actinobakter pnömonisi geli şince kalitsin tedaviye yan ıt al ınamay ınca tigoksiklin ba şland ığı, asidox nedeniyle hemofiltrasyon uyguland ığı, ancak 2/11/2008'de eksitus oldu ğu, Başvuru Numaras ı: 2018/38015 Karar Tarihi : 27/1/2021 4Epikrizinde 'hastan ın şokunun giderek kötüle şmesi ve ARDS'sinin derinle şmesi üzerine hasta prone pozisyonunda takip edildi. Takibinde saturasyonu düzelen hastan ın bradikardisi ve asidozu geli şmesi üzerine yeniden supin pozisyonuna al ındı. Hastaya sol femoral kateter tak ıldı. CVVHDF'a ba şland ı. Takibinde asidotu geriledi. İnsülin infüzyonu almamas ına rağmen hipoglisimileri olan hastada ciddi adrenal yetmezlik dü şünülerek almakta oldu ğu Prednol dozu 3x25mg'a ç ıkar ıldı, Hastaya 10 KS verildi. Hastadan ETA gönderildi. Gram (-) basil tespit edilmesi üzerine pseudomonas? ile ald ığı tedaviye Meropenem ve Targocid eklendi. denildi [ği], 4-Gazi Üniversitesi T ıp Fakültesi Gazi [H]astanesi Ba şhekimliğine Acil Anabilim Dalı Başhekimliğinin 21.8.2009 tarihli yaz ısında; 12.10.2008'de hastaya 4 adet akci ğer grafisi çekildi, grafilerin yo ğun bak ıma devredildi ği belirtildi ği, 5-Ayn ı Hastanenin İç Hastal ıklar ı Yoğun Bak ımda Yard. Doç. Dr. [M.T.] yaz ısında; [y]atan hastalara genelde 1 kez radyolojik grafi çekildi ği, taburcu edilen veya ölen hastalar ın tomografi, MR gibi özel tetkikler yak ınlar ına verildi ği, düz grafileri talep edilmezse saklamalar ı mümkün olmad ığından elde tutulmad ığı belirtildi ği kay ıtlıdır. SONUÇ: Hipotriodi, a ğır mental retardasyonu oldu ğu, evde nöbet geçirmesi sonras ı 12.10.2008'de getirildi ği acil serviste ate şi yüksek, ta şikardik, takipneik olup, idrar yolu enfeksiyonu, aspirasyon pnömisi ön tan ılar ı ile yoğun bak ıma yat ırıldığı, burada takip v e tedavi sonras ı 2.11.2008 tarihinde öldü ğü ve t ıbbi kay ıtlar ında 21 ya şına olduğu belirtilen Ramazan k ızı [A.B.] hakk ında düzenlenmi ş adli ve t ıbbi belgelerde bulunan veriler birlikte değerlendirildi ğinde; 1-Her ne kadar otopsi yap ılarak iç organ de ğişimleri ara ştırılmam ış olmakla birlikte tıbbi belgelere göre hipotiroidi, mental retardasyonu bulunan ki şinin ölümünün febril konvülziyon sonras ı gelişen aspirasyon pnömonisi ARDS sepsis ve gelişen komplikasyonlardan ileri geldi ği, 2- Her ne kadar dosyada hastaya ait çekilen grafiler mevcut olmamakla birlikte hastan ın 12/10/2008 tarihli acil servise ba şvurusunda tutulan t ıbbi kay ıtlar, laboratuar tetkik sonuçlar ı birlikte de ğerlendirildi ğinde hastan ın şikayetleri üzerine yat ırılmas ı, istenen konsültasyonlar, ayr ıca konvülziyon geçirmesi üzerine yap ılan müdahale ile yo ğun bak ımdaki takip ve tedavilerinin de t ıp kurallar ına uygun oldu ğu oybirliğiyle mütalaa olunur. 12. 11/1/2011 tarihinde İdare Mahkemesi; Kurulun haz ırlad ığı raporu gözeterek ölümün daval ı idarenin hizmet kusurundan kaynaklanmad ığı, ölüm olay ının bir komplikasyon oldu ğu, hastan ın takip ve tedavisindeki uygulamalar ın t ıp kurallar ına uygun olduğu gerekçesiyle ba şvurucu taraf ından aç ılan tam yarg ı davas ının reddine karar vermi ştir. 13. Dan ıştay Onbe şinci Dairesi ba şvurucunun temyiz istemini 25/2/2014 tarihinde, karar düzeltme istemini ise 30/10/2014 tarihinde reddetmi ştir. 14. Başvurucu, dava dilekçesinde dile getirdi ği hususlar yan ında Kurulun gerçe ğe ayk ırı düzenlenmi ş tıbbi belgelere göre karar verdi ğini, bu nedenle Kurulun tanzim etti ği raporun hükme esas al ınmayacağını, ayr ıca Kurulda nörolog ve gö ğüs hastal ıklar ı uzman ının yer almad ığını belirterek Anayasa'n ın 17., 36. ve 56. maddelerinde güvence alt ına al ınan yaşam, adil yarg ılanma ve sa ğlıklı bir çevrede ya şam haklar ının ihlal edildi ği iddias ıyla 27/1/2015 tarihinde 2015/2105 numaral ı bireysel ba şvuruyu yapm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/38015 Karar Tarihi : 27/1/2021 515. Başvurucu, Anayasa Mahkemesine gönderdi ği 19/7/2017 ve 6/4/2018 tarihli dilekçelerinde ba şka iddialar ı yan ında k ızının yoğum bak ım birimindeyken maruz kald ığı acinatobacter (Kurul raporu gözetilerek actinobacter bakterisinden aktinobakterilerin kastedildi ği değerlendirilmi ştir.) nedeniyle öldü ğünü ileri sürmü ştür. 19/7/2017 tarihli dilekçe ekinde yer alan ve Gazi Üniversitesine ba ğlı birimlerin 26/3/2010 tarihinde yapt ıklar ı anlaşılan iç yaz ışmada A.B.nin ölüm nedeninin aspirasyon (emerek çekme) pnömonisi (zatürre) veya ARDS olmay ıp acinotobacter (Kurul raporu gözetilerek actinobacte r bakterisinden aktinobakterilerin kastedildi ği değerlendirilmi ştir.) enfeksiyonu oldu ğu ve yoğun bak ıma yat ışının onuncu gününde A.B.nin genel durumunda düzelme saptand ığı belirtilmiştir. 16. Zikredilen ba şvuruyu 19/11/2016 tarihinde sonuçland ıran, mevcut bilgi ve belgeler çerçevesinde ya şam hakk ının maddi boyutu yönünden herhangi bir inceleme yapamayan Anayasa Mahkemesi, Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ının usul boyutunun ihlal edilmedi ğine karar vermi ştir. Bu karar ın işbu başvuruyu ilgilendiren k ısm ı şöyledir: ... 39. ...Başvurucu bireysel ba şvuru yapt ıktan sonra vermi ş olduğu çok sayıda dilekçesinde de olay tarihinde hastanede ortaya ç ıkan mikrop nedeniyle k ızının ölümünd e sorumluluklar ı bulunan ki şiler hakk ında soru şturma izni verilmedi ğinden de şikâyetçi olmuştur. ... 43. ...[S]omut olayda ba şvurucu, k ızının ölümü ile sonuçlanan olay nedeniyle açt ığı tam yarg ı davas ının yeterli bir ara ştırma yap ılmadan reddedildi ği iddias ının yan ı sıra kızına uygulanan t ıbbi tedavinin de bu ilmin gereklerine ayk ırı olarak uyguland ığını, verilen ilaçlar ın k ızının ölümünde etkisi oldu ğunu, ilk müdahalenin tecrübesiz personelce geç yap ıldığını belirterek k ızının yaşam ının korunamad ığı iddias ını ileri sürmü ştür. 44. Başvuru konusu olayda ya şam hakk ının usul boyutu yönünden yap ılan incelemede ayr ıntılı bir şekilde ortaya kondu ğu üzere ba şvurucunun k ızının yaşam ının korunmas ına yönelik gerekli tedbirlerin al ınıp al ınmad ığı, yetkili makamlar ın bu kişinin yaşam ını korumak için kendilerinden makul olarak beklenebilecek her şeyi yap ıp yapmad ığı aç ık değildir. Bundan ba şka yukar ıda özetlenen dava dosyalar ının, ileri sürülen iddialar ın değerlendirilmesine olanak verecek şekilde yeterli bilgileri içermedi ği ve meselenin de t ıp kurallar ına ilişkin karma şık ve teknik hususlara ili şkin olduğu değerlendirilmi ştir. 45. Aç ıklanan gerekçelerle A.B.nin ya şam ının korunmas ı için gerekli tedbirlerin alınmad ığı, yanl ış tedavi uyguland ığı veya bireysel ba şvuru yap ıldıktan sonra ileri sürülen ve fakat bireysel ba şvuru konusu davan ın esas ına ilişkin olmayan di ğer iddialar ın Anayasa Mahkemesi taraf ından bu a şamada incelenmesinin mümkün olmad ığı değerlendirilmi ştir. Bu gerekçelerle ba şvurucunun iddialar ı sadece ya şam hakk ının usule ili şkin yükümlülü ğü çerçevesinde incelenecektir. ... Başvuru Numaras ı: 2018/38015 Karar Tarihi : 27/1/2021 6B. Başvuruya Konu Edilen Soru şturmayla İlgili Süreç 17. Başvurucu 5/1/2012 tarihinde hastanede görevli Prof. Dr. Y.K., Prof. Dr. H.T. ve Prof. Dr. B.D. hakk ında ceza soru şturmas ı aç ılmas ını talep etmi ş ancak bu talebe Rektörlükçe cevap verilmemi ş; başvurucunun z ımni ret işleminin iptali istemi ise Ankara 9. İdare Mahkemesince 12/12/2012 tarihinde reddedilmi ştir. Bu karar aleyhine herhangi bir başvuru yap ılmam ıştır. 18. Başvurucu, Rektörlü ğe verdiği 27/12/2016 tarihli dilekçesinde öz itibar ıyla kızının 12/10/2008 tarihinde saat 16.30 s ıralar ında yürüyerek hastaneye gitti ğini, acil serviste verilen öldürücü dozdaki ilaç tertibinin amonyak zehirlenmesine sebep oldu ğunu, saat 23.00 sıralar ında k ızının kustuğunu ve k ızı bayg ın durumda oldu ğu için kusmu ğun akciğerlerce emildiğini, k ızının t ıbbi durumuyla ilgilenilmemesi sonucu ARDS geli ştiğini, hastanede ölümcül acinatobacter olduğu bilinmesine ra ğmen k ızının yoğun bak ım birimine al ındığını, sözü edilen bakteri nedeniyle de öldü ğünü, k ızına septik şok alt ındayken a şırı dozda nörolojik ilaçlar verildi ğini, yap ılan t ıbbi hatalar ın ortaya ç ıkmamas ı için 12/10/2008 tarihinde saa t 19.25'te çekilen akci ğer grafisinin yetkilerce imha edildi ğini, hastaneye müracaat ından önce kızının nöbetler geçirmesi ve kusmu ğunu akci ğerlerinin çekmesi gibi bir durum yaşanmamas ına rağmen buna dair yo ğun bak ım kabul notu olu şturulduğunu, hastanenin t ıbbi belgeleri gerçe ğe ayk ırı düzenledi ğini, bu nedenle hastane taraf ından haz ırlanan t ıbbi belgelere istinaden düzenlenen Adli T ıp Kurumu raporunun (Bu raporun tam yarg ı davas ında alınan Kurul raporu oldu ğu değerlendirilmi ştir.) da gerçe ğe ayk ırı olduğunu ve sözünü etti ği bakterinin hastanedeki varl ığının hastane yetkilerince bilindi ğine E.U.nun tan ık olduğunu iddia ederek gerçe ğe ayk ırı inceleme raporu (Bu raporun hangi soru şturma kapsam ında düzenlendi ği belirtilmemi ştir.) düzenleyen Y.K., H.T. ve B.D. ile bakterinin varl ığına rağmen hastaneyi kapat ıp hastanenin mevcut bakterilerden ar ındırılmas ı için gerekli önlemleri almadan k ızını hastaneye kabul eden Ba şhekim Vekili ve ayn ı zamanda Gazi Üniversitesi T ıp Fakültesi Dekan ı Prof. Dr. P.C. hakk ında kasten öldürmenin ihmalî davran ışla işlenmesi suçu yönünden kamu davas ı aç ılmas ını talep etmi ştir. Başvurucu an ılan dilekçesinde E.U.nun Y.K.n ın başka bir ki şiyle yapt ığı telefon görü şmesi s ıras ında muhatab ına Sak ın hasta getirmeyin! Hastanede hastane mikrobu var. dediğini duydu ğunu iddia etmi ştir. 19.Şikâyet edilen konular ın araştırılmas ı için soruşturmac ı olarak tayin edilen Prof. Dr. M.S.D. haz ırlad ığı raporda özetle daha önce ayn ı nedenlere istinaden Y.K., H.T. ve B.D. hakk ında soruşturma aç ılmas ının istendiğini ancak ba şvurucunun z ımni ret işleminin iptaline ilişkin talebinin Ankara 9. İdare Mahkemesince reddedildi ğini, başvurucu taraf ından aç ılan tam yarg ı davas ında al ınan Kurul raporunda ba şvurucunun k ızının tıbbi takip ve tedavilerini n tıp kurallar ına uygun oldu ğunun aç ıkland ığını, sözü edilen davan ın reddine dair karar ın kesinleştiğini ve Y.K., H.T. ve B.D. taraf ından haz ırlanan 20/9/2011 tarihli inceleme raporunun (Bu raporun kapsam ve mahiyeti tespit edilememi ştir.) Kurul raporuyla uyuml u olduğunu belirterek Y.K., H.T. ve B.D. hakk ında soru şturma ba şlatılmas ının uygun olmad ığını ifade etmi ştir. M.S.D. taraf ından haz ırlanan raporda ayr ıca 2/1/2008 tarihinde hastanede acinetobacter (bir çeşit bakteri) enfeksiyonu bulunmad ığına ve Y.K.n ın E.U. ile yüz yüze ya da telefonla görü şmediğine ilişkin yaz ılı beyanlara yer verilerek P.C.nin suç teşkil eden bir fiilinin olmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 20. Rektör, bir rektör yard ımc ısı ve bir dekandan olu şan Ceza Soru şturma Kurulu, P.C.nin suç te şkil eden eyleminin bulunmamas ı nedeniyle 1/12/2017 tarihinde men-i muhakeme karar ı vermiş, şikâyet edilen di ğer kişiler yönünden ise bir de ğerlendirme yapmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/38015 Karar Tarihi : 27/1/2021 721. Başvurucu men-i muhakeme karar ının iptali için Dan ıştay Birinci Dairesine (Daire) ba şvurmuştur. 22. Daire 4/11/1981 tarihli ve 2547 say ılı Yüksekö ğretim Kanunu'nun 53. maddesi uyar ınca dekan hakk ında son soru şturman ın aç ılıp aç ılmamas ına rektörün başkanl ığında rektörce görevlendirilen rektör yard ımc ılar ından oluşacak üç ki şilik bir kurulun karar vermesi gerektiği gerekçesiyle soru şturma dosyas ını Rektörlüğe iade etmi ştir. 23. Dairenin karar ı doğrultusunda olu şturulan yeni Ceza Soru şturma Kurulu da P.C. yönünden men-i muhakeme karar ı verip şikâyet edilen di ğer kişiler yönünden değerlendirme yapmam ıştır. 24. Başvurucu Rektörlü ğe yazd ığı 21/5/2018 tarihli dilekçe ile muhakemenin lüzumu karar ı verilmesini istemi ştir. 25. Men-i muhakeme karar ına 1/6/2018 tarihinde ba şvurucu taraf ından itira z edilmiştir. 26. Başvurucu, Daireye sundu ğu 21/6/2018 tarihli dilekçesinde k ızının acinatobacter nedeniyle öldü ğünün Kurul raporuyla sabit oldu ğunu ve olayda a ğır hizme t kusuru bulundu ğunu iddia ederek men-i muhakeme karar ının kald ırılmas ını talep etmi ştir. 27. Daire 9/10/2018 tarihli karar ıyla men-i muhakeme karar ını onam ıştır. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 28. Mahkemenin 27/1/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 29. Başvurucu, Rektörlü ğe verdiği 27/12/2016 tarihli dilekçesinde dile getirdi ği kızının teşhis ve tedavisindeki ihmal ve hatalar ile bu ihmal ve hatalar ın belgelenmesiyle ilgili iddialar ını yineleyerek özetle; i. K ızının yoğun bak ım ünitesinde maruz kald ığı acinatobacter enfeksiyonu nedeniyle ölmesine ve bu durumun idare taraf ından da kabul edilmesine ra ğmen P.C. hakk ında men-i muhakeme karar ı verildiğini, ii. An ılan karar ı onayan Daire karar ının hiçbir hukuki gerekçeye dayanmad ığını, iii. Ölüm olay ının meydana gelmesinde hastanenin kusurlu oldu ğu ileri sürülmesine ra ğmen soru şturma aç ılıp aç ılmayacağına 2547 say ılı Kanun'un 53. maddesi uyar ınca Cumhuriyet savc ısı yerine hastanenin ba ğlı olduğu Rektörlükçe oluşturulan Ceza Soru şturma Kurulunun karar verdi ğini, Ceza Soru şturma Kurulunun ise karar verirken hastaneye ba ğlı birimlerin gerçe ğe ayk ırı olarak düzenledikleri t ıbbi belgeleri esas ald ıklar ını, bu durumun en temel haklar ını ihlal ettiğini belirterek adil yarg ılanma hakk ı ile hangileri oldu ğunu belirtmeksizin hukuki haklar ının ihlal edildi ğini öne sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2018/38015 Karar Tarihi : 27/1/2021 830. Başvurucuya göre ihlal iddialar ı doğrultusunda 2547 say ılı Kanun'un disiplin ve ceza işleri ile ilgili genel esaslar ı düzenleyen 53. maddesinin sa ğlık hizmeti alanlar yönünden iptal edilmeli ve men-i muhakeme karar ı ile bu karar ı onayan Daire karar ı iptal edilmelidir. B. Değerlendirme 31. Anayasa Mahkemesi olaylar ın başvurucular taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetlerinin özü k ızının teşhis ve tedavi s ıras ındaki ihmal ve t ıbbi değerlendirme hatalar ı nedeniyle öldü ğüne ve bu ölümden sorumlu oldu ğunu iddia etti ği hastane yöneticisi hakk ında men-i muhakeme karar ı verilmesine ili şkindir. Bu nedenle 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 45. maddesi uyar ınca yasama i şlemleri aleyhine do ğrudan bireysel ba şvuru yap ılamayaca ğı da dikkate al ındığında başvurunun yaşam hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekir. 32. Anayasa n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak Kişinin dokunulmazl ığı, maddi ve manevi varl ığı kenar ba şlıklı 17. maddesinin birinci f ıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, ya şama... hakk ına sahiptir. 33. Anayasa n ın Devletin temel amaç ve görevleri kenar başlıklı 5. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Devletin temel amaç ve görevleri ... ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır. 1.İncelemenin Kapsam ı Yönünden 34. Başvuru, bakterinin varl ığına rağmen hastaneyi kapat ıp hastanenin mevcut bakterilerden ar ındırılmas ı için gerekli önlemleri almad ığı ve böylece ba şvurucunun k ızının ölümüne neden oldu ğu iddia edilen P.C. hakk ında men-i muhakeme karar ı verilmesi ve bu karar ın Daire taraf ından onanmas ı sonras ında yap ılm ış; Ceza Soru şturma Kurulu da ba şka iddialar ve ki şiler yönünden herhangi bir de ğerlendirme yapmam ıştır (bkz. 23). Üstelik başvurucunun k ızına uygulanan t ıbbi teşhis ve tedavilerin t ıp kurallar ına uygun olmad ığına ve tedavideki ihmallere yönelik şikâyetler, ba şvurucunun yapt ığı 2015/2105 say ılı bireysel başvuruda de ğerlendirilmi ştir. Bu sebeple ba şvurucunun k ızının yoğum bak ım birimindeyken maruz kald ığı acinatobacter nedeniyle öldü ğüne ilişkin iddias ı yönünden an ılan bireysel başvuru kapsam ında bir inceleme yap ılmad ığı (bkz. 16) da gözetilerek i şbu başvuruda yaln ızca Ceza Soru şturma Kurulunca de ğerlendirilen hususlar yönünden bir inceleme yap ılacakt ır. 2. Kabul Edilebilirlik Yönünden35. Yaşam hakk ını güvence alt ına alan Anayasa'n ın 17. maddesi, devletin temel amaç ve görevlerini düzenleyen Anayasa'n ın 5. maddesiyle birlikte de ğerlendirildi ğinde devlete birtak ım negatif ve pozitif yükümlülükler yükler ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 50). Başvuru Numaras ı: 2018/38015 Karar Tarihi : 27/1/2021 936. Pozitif yükümlülükleri kapsam ında devlet, yetki alan ında bulunan tüm bireylerin ya şam hakk ını kamu görevlilerinin, di ğer bireylerin ve hatta ki şinin kendi eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere kar şı koruma ödevi alt ındad ır (Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 51). 37. An ılan ödev sa ğlık alan ında yürütülen faaliyetler için de geçerlidir. Nitekim Anayasa n ın 56. maddesinde; herkesin sa ğlıklı ve dengeli bir çevrede ya şama hakk ına sahip olduğu, devletin herkesin hayat ını beden ve ruh sa ğlığı içinde sürdürmesini sa ğlamak amac ıyla sağlık kuruluşlar ını tek elden planlay ıp hizmet vermesini düzenleyece ği, bu görevini kamu kesimindeki ve özel kesimdeki sa ğlık ve sosyal kurumlar ından yararlanarak, onlar ı denetleyerek yerine getirece ği kurala ba ğlanm ıştır (İlker Başer ve diğerleri, B. No: 2013/1943, 9/9/2015, 44). Bu sebeple devlet, sa ğlık hizmetlerini -ister kamu isterse özel sağlık kuruluşlar ı taraf ından yerine getirilsin- hastalar ın yaşamlar ının korunmas ına yönelik gerekli tedbirlerin al ınabilmesini sa ğlayacak şekilde düzenlemek zorundad ır (Nail Artuç , B. No: 2013/2839, 3/4/2014, 35). 38. Pozitif yükümlülükleri kapsam ında devletin ya şam hakk ını korumak için oluşturulan yasal ve idari çerçevenin gere ği gibi uygulanmas ını ve bu hakka yönelik ihlallerin durdurulup cezaland ırılmas ını sağlayacak etkili bir yarg ısal sistem kurmas ı (etkili yarg ısal sistem kurma yükümlülü ğü) da gerekir. Bu yükümlülük -kamusal olsun veya olmas ın- yaşam hakk ının tehlikeye girebilece ği her türlü faaliyet bak ımından geçerlidir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 52). 39. Devletin ya şam hakk ı kapsam ında sahip oldu ğu pozitif yükümlülüklerin bir de usule ilişkin yönü bulunmaktad ır. Bu usul yükümlülü ğü, doğal olmayan her ölüm olay ının tüm yönleriyle ortaya konulmas ına, sorumlu ki şilerin belirlenmesine ve gerekti ğinde bu kişilerin cezaland ırılmas ına imkân tan ıyan bağıms ız bir soru şturma yürütülmesini gerektirir (Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri, 54; Sad ık Koçak ve di ğerleri , B. No: 2013/841, 23/1/2014, 94). 40. Kasten ya da sald ırı veya kötü muameleler sonucu meydana gelen ölüm olaylar ında Anayasa'n ın 17. maddesi gere ğince devletin, sorumlular ın tespitine ve cezaland ırılmalar ına imkân verebilecek nitelikte cezai soru şturmalar yürütme yükümlülü ğü bulunsa da kas ıtlı olmayan eylemler aç ısından farkl ı bir yakla şım benimsenebilir. Bu bak ımdan genel olarak ihmal suretiyle ortaya ç ıkan diğer ölümlerde oldu ğu gibi tıbbi ihmal sonucu meydana geldi ği ileri sürülen ölüm olaylar ında da etkili bir yarg ısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülük; ma ğdurlara hukuki, idari ve hatta disiplinle ilgili hukuk yollar ının aç ık olmas ı ile yerine getirilmi ş say ılabilir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri, 59; Nail Artuç , 37; Zeki Kartal , B. No: 2013/2803, 21/1/2016, 78). 41. Başvurucunun ya şam hakk ının maddi boyutunun ihlal edildi ğine yönelik şikâyetinin esas ı, k ızının yoğun bak ım ünitesinde maruz kald ığı acinatobacter enfeksiyonu nedeniyle öldü ğüne ve k ızının bakteriden korunmas ı için gerekli tedbirlerin al ınmad ığına ilişkindir. Anayasa Mahkemesine göre sa ğlık merkezlerindeki mikrop, bakteri ve virüs kaynakl ı ölüm olaylar ı da t ıbbi ihmal kapsam ında değerlendirilmelidir ( Engin Karaba şlar v e Esra Karaba şlar, B. No: 2016/4790, 4/7/2019, 27-33). Bu nedenle ba şvurucunun sözü edilen şikâyet yönünden de etkili bir yarg ısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülük; hukuki, idari ve hatta disiplinle ilgili hukuk yollar ının başvurucuya aç ık olmas ı suretiyle yerine getirilmi ş say ılabilir. Ba şvurucu, şüphesiz k ızının teşhis ve tedavisindeki ihmal ve Başvuru Numaras ı: 2018/38015 Karar Tarihi : 27/1/2021 10hatalar ile bu ihmal ve hatalar ın belgelenmesiyle ilgili iddialar ını İdare Mahkemesine de taşımıştır (bkz. 10). Ne var ki ba şvurucu, k ızının acinatobacter enfeksiyonu nedeniyle öldüğüne ve k ızının bakteriden korunmas ı için gerekli tedbirlerin al ınmad ığına ilişkin işbu başvuruya konu etti ği iddias ını açt ığı tam yarg ı davas ında hiçbir şekilde dile getirmemi ş (bkz. 10); an ılan iddias ı yönünden bir ba şka dava da açmam ıştır. Bu durumda ba şvuruya konu ihlal iddias ı yönünden hukuk sisteminde mevcut yarg ısal yollar ın bireysel ba şvuru yap ılmadan önce tüketildi ğinden söz edilemez. 42. Bireysel ba şvuru yolunun ikincil niteli ği gereği Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulabilmesi için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel ba şvuru konusu şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yarg ısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi gerekir ( İsmail Bu ğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, 17). 43. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 27/1/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI