TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SÜLEYMAN CÜNEYT KARAKU Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/8741) Karar Tarihi: 26/5/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/8741 Karar Tarihi : 26/5/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Süleyman Cüneyt KARAKU Ş Vekili : Av. Görkem DO ĞAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; acil, yo ğun bak ım ve icap nöbetlerine tabi di ğer persone
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SÜLEYMAN CÜNEYT KARAKU Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/8741) Karar Tarihi: 26/5/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/8741 Karar Tarihi : 26/5/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Süleyman Cüneyt KARAKU Ş Vekili : Av. Görkem DO ĞAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; acil, yo ğun bak ım ve icap nöbetlerine tabi di ğer personele nöbet ücreti ödenmesine ra ğmen baz ı uzman doktorlara nöbet ücreti ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ıyla bağlant ılı olarak ayr ımc ılık yasağının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 21/3/2018 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon, ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu, Mu ğla S ıtkı Koçman Üniversitesi E ğitim ve Ara ştırma Hastanesi Çocuk Cerrahisi Ana Bilim Dal ında 4/11/1981 tarihli ve 2547 say ılı Yüksekö ğretim Kanunu hükümlerine tabi ö ğretim üyesi olarak görev yapmaktad ır. Başvurucu, tuttu ğu icap nöbeti ücretlerinin ödenmesi talebiyle Mu ğla S ıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlü ğüne (İdare) başvuruda bulunmu ştur. İdare başvuruyu reddetmi ştir. 6. Başvurucu, söz konusu idari i şleme karşı Muğla 2. İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) iptal davas ı açm ıştır. Dava dilekçesinde, ayn ı nitelikte kamu hizmeti veren fakat farkl ı mevzuat hükümlerine göre istihdam edilen emsal personele ve nöbet tutan t ıpta uzmanl ık öğrencilerine nöbet ücreti ödemesi yap ıldığı hâlde ba şvurucunun bu imkândan Başvuru Numaras ı: 2018/8741 Karar Tarihi : 26/5/2022 2yararland ırılmamas ının hukuka ayk ırı olduğu belirtilmi ştir. İdare Mahkemesince; ba şvuru konusu işlemin 20/8/2016 tarihinden önceki parasal haklar ın ödenmesi isteminin süre a şımı yönünden reddine, 20/8/2016 tarihinden itibaren u ğran ılan parasal hak kayb ı talebinin iptaline ve 20/8/2016 - 21/10/2016 tarihleri aras ındaki izin ücreti talebinin ise kabulüne kara r verilmiştir. 7. Taraflar ın istinaf talebi üzerine İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince ba şvurucunun istinaf talebinin reddine daval ı İdarenin istinaf talebinin kabulüyle netice itibar ıyla davan ın reddine karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinde özetle 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu'nun ek 33. maddesinde say ılan sağlık kuruluşlar ında normal, acil veya bran ş nöbeti tutan personele ödenecek nöbet ücretlerinin düzenlendi ği, 2547 say ılı Kanun'a tabi olan ba şvurucunun 657 say ılı Kanun'un nöbet ücreti ödenmesine ili şkin ek 33. maddesinde say ılan personel aras ında yer almad ığı tespiti yap ılarak başvurucuya nöbet ücreti ödenmesinin mümkün olmad ığı belirtilmi ştir. 8. Nihai karar 21/2/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 21/3/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 9.İlgili mevzuat için bkz. Tevfik İlker Akçam, B. No: 2018/9074, 3/7/2019, 15-30. V.İNCELEME VE GEREKÇE 10. Anayasa Mahkemesinin 26/5/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 11. Başvurucu, ayn ı nitelikte kamu hizmeti veren fakat farkl ı mevzuat hükümlerine göre istihdam edilen emsal personele ve t ıpta uzmanl ık öğrencilerine nöbet ücreti ödemesi yap ılırken 2547 say ılı Kanun'a tabi olarak istihdam edilen personele nöbet ücreti ödenmedi ğini belirtmi ştir. Başvurucu, 657 say ılı Kanun'a tabi personel ile 2547 say ılı Kanun'a tabi t ıpta uzmanl ık öğrencilerine nöbet ücreti ödenirken 2547 say ılı Kanun'a tabi olarak çal ışan uzman doktorlara nöbet ücreti ödenmemesinin e şitlik ilkesine ayk ırı olduğunu iddia etmi ştir. Başvurucu ayr ıca kendisine nöbet ücreti ödenmeden nöbet tutturulmas ının angarya yasa ğını da ihlal etti ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 12. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." 13. Anayasa'n ın 10. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/8741 Karar Tarihi : 26/5/2022 3"Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi dü şünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ay ırım gözetilmeksizin kanun önünde e şittir. ... Devlet organlar ı ve idare makamlar ı bütün işlemlerinde kanun önünde e şitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundad ırlar." 14. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Anayasa Mahkemesi mevcut ba şvuruyla ayn ı mahiyette olan Tevfik İlker Akçam başvurusunu mülkiyet hakk ıyla bağlant ılı olarak ayr ımc ılık yasağı kapsam ında incelemi ştir (bkz. Tevfik İlker Akçam, 37, 38). Mevcut başvuruda an ılan karardan ayr ılmaya gerektiren bir neden bulunmamaktad ır. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 15. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mülkiyet hakk ıyla bağlant ılı olarak ayr ımc ılık yasağının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden16. Anayasa Mahkemesi Tevfik İlker Akçam karar ında; başvurucu ile ayn ı şekilde yatakl ı tedavi kurumlar ı, seyyar hastaneler, a ğız ve diş sağlığı merkezleri ve 112 Acil sa ğlık hizmetlerinde haftal ık çal ışma süresi d ışında normal, acil veya bran ş nöbeti tutarak bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmas ına müsaade edilmeyen 657 say ılı Kanun'a tabi memurlar ve sözle şmeli personel ile 2547 say ılı Kanun'a tabi t ıpta uzmanl ık öğrencilerine nöbet ücreti ödendi ği hâlde Ege Üniversitesi T ıp Fakültesi Hastanesi Gö ğüs Cerrahisi Kliniğinde 2547 say ılı Kanun hükümlerine tabi uzman doktor olarak görev yapa n başvurucuya 657 say ılı Kanun'un ek 33. maddesinde yer alan hüküm gerekçe gösterilerek nöbet ücretleri ödenmemesinin 657 say ılı Kanun'a tabi olup olmama temelinde farkl ı muamele te şkil ettiğini tespit etmi ştir (Tevfik İlker Akçam, 42-49). 17. Anayasa Mahkemesi Tevfik İlker Akçam karar ında ayr ıca 657 say ılı Kanun'a tabi olup olmama temelinde yap ılan farkl ı muamelenin nesnel ve makul bir gerekçeye dayanmad ığı sonucuna ula şmıştır. Sözü edilen kararda 657 say ılı Kanun'un ek 33. maddesinde; sa ğlık kuruluşlar ında acil, yo ğun bak ım ve icap nöbeti tutmas ı nedeniyle nöbet ücreti ödemesi yap ılacak sa ğlık personeli aras ında uzman doktorlar ın da say ıldığı belirtildikten sonra ö ğretim görevlisi statüsünde akademik personel olarak görev yapanlar ın da uzman doktor oldu ğu vurgulanm ıştır (Tevfik İlker Akçam, 54). Kararda, somut olayda ayn ı nitelikte kamu hizmeti veren ve uzman doktorlar ın da dâhil oldu ğu 657 say ılı Kanun'a tabi personel ile 2547 say ılı Kanun'a tabi t ıpta uzmanl ık öğrencilerine, ayr ıca Sağlık Bakanl ığı ile üniversitelerce birlikte kullan ılan sağlık tesislerinde nöbet tutan 2547 say ılı Kanun'a tabi ö ğretim üyelerine nöbet ücreti ödenirken üniversite hastanelerinde 2547 say ılı Kanun'a tabi olarak çal ışan uzman doktorlara nöbet ücreti ödenmemesinin nesnel ve makul bir gerekçesinin bulunmad ığı ifade edilmi ştir (Tevfik İlker Akçam, 56). Başvuru Numaras ı: 2018/8741 Karar Tarihi : 26/5/2022 418. Sonuç olarak belirtilen kararda kamu makamlar ının kamu personel rejimi ve buna bağlı olarak hizmet şartlar ı ve mali haklar ının belirlenmesi bak ımından geni ş bir takdir yetkisi bulunmakla birlikte nesnel ve makul bir gerekçesi bulunmadan 657 say ılı Kanun'a tabi uzman doktorlar ile 2547 say ılı Kanun'a tabi uzman doktorlar aras ında nöbet ücreti yönünden bir farkl ılık yarat ılmas ının başvurucuya a şırı külfet yükledi ği belirtilmi ş ve bu durumun mülkiyet hakk ıyla bağlant ılı olarak ayr ımc ılık yasağını ihlal etti ği kanaatine var ılm ıştır (Tevfik İlker Akçam, 57). 19. Somut olaydaki müdahalenin mahiyeti ve niteli ği an ılan karardakiyle ayn ı olup anılan kararda var ılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir sebep bulunmamaktad ır. 20. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ıyla bağlant ılı olarak Anayasa'n ın 10. maddesinde güvence al ınan ayr ımc ılık yasağının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 21. Başvurucu, tazminata hükmedilmesini talep etmi ştir. 22. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 23.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ula şılm ıştır. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ıyla bağlant ılı olarak ayr ımc ılık yasağının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa'n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ıyla bağlant ılı olarak Anayasa'n ın 10. maddesinde güvence alt ına al ınan ayr ımc ılık yasağının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mülkiyet hakk ıyla bağlant ılı olarak ayr ımc ılık yasağının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Mu ğla 2. İdare Mahkemesine (E.2016/1893, K.2017/1322) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminata ili şkin talebinin REDD İNE, Başvuru Numaras ı: 2018/8741 Karar Tarihi : 26/5/2022 5E. 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.794,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 26/5/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.