TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ERDOĞAN BEŞEL VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/3618) Karar Tarihi: 16/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2021/3618 Karar Tarihi : 16/11/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucular : Erdoğan BEŞEL ve diğerleri [bkz. ekli tablo] Başvurucular Vekili : bkz. ekli tablo I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, medeni hak ve yükümlülüklerle i
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ERDOĞAN BEŞEL VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/3618) Karar Tarihi: 16/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2021/3618 Karar Tarihi : 16/11/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucular : Erdoğan BEŞEL ve diğerleri [bkz. ekli tablo] Başvurucular Vekili : bkz. ekli tablo I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ı ile Anayasa'da güvence altına al ınan diğer hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Ekli tabloda s ıralanan ba şvurular, ba şvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemelerinden sonra Komisyonlara sunulmu ştur. 3. Komisyonlarca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Konular ı nın ayn ı olmas ı sebebiyle ekli tablonun (B) sütununda numaralar ı belirtilen ba şvuru dosyalar ının 2021/3618 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birleştirilmesine, incelemenin 2021/3618 numaral ı dosya üzerinden yap ılmas ına ve diğer dosyalar ın kapat ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2021/3618 Karar Tarihi : 16/11/2021 38. Başvurucular ın bir k ısm ı, haklar ında yürütülen yarg ılamalar ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının; bir diğer k ısm ı ise makul sürede yarg ılanma hakk ının yan ı sıra Anayasa'da güvence alt ına al ınan diğer hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiği iddias ıyla Anayasa Mahkemesine çe şitli tarihlerde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 9. Anayasa Mahkemesinin 16/11/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 10. Başvuruculardan bir k ısm ı, bireysel ba şvuru harç ve masraflar ını karşılayacak gelirleri olmad ığını beyan ederek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 11. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucular ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 12. Başvurucular, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 13. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50-52; Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45-47). 15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, Başvuru Numaras ı: 2021/3618 Karar Tarihi : 16/11/2021 4taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41-45; Selahattin Aky ıl, 41). 16. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında ekli tablonun (F) sütununda belirtilen yarg ılama sürelerinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 17. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. Diğer İhlal İddialar ı 18. Başvuruculardan bir k ısm ı, makul sürede yarg ılanma hakk ının yan ı s ıra Anayasa'da güvence alt ına al ınan diğer hak ve özgürlüklerinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 19. Başvurucular ın iddialar ı, Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuru inceleme yetkisine girdi ği ölçüde ve sunulan belgeler çerçevesinde de ğerlendirildi ğinde, temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ğine yönelik iddialar ın aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu, 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'da düzenlenen di ğer kabul edilebilirlik kriterlerini de kar şılamad ığı anlaşılmaktad ır. 20. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının kabul edilebilirlik kriterlerin i karşılamamas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekmektedir. D. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 21. 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 22. Başvurucular, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 23. Somut olayda, makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 24.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvuruya konu her bir davan ın özel koşullar ı dikkate al ınarak hesaplanan ekli tablonun (H) sütununda belirtilen net tutarlarda manevi tazminat ın başvuruculara ayr ı ayr ı ödenmesine kara r verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2021/3618 Karar Tarihi : 16/11/2021 525. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucular ın uğrad ıklar ını iddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucular ın bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen ekli tablonun (D) sütununda belirtilen harç ve ekli tablonun (G) sütununda belirtilen vekâlet ücretinden olu şan yarg ılama giderlerinin başvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinde bulunan ba şvurucular ın adli yard ım taleplerinin KABULÜNE, B. 1. Adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialar ının kabul edilebilirlik kriterlerini kar şılamamas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Başvuruculara ekli tablonun (H) sütununda belirtilen net tutarlarda manevi tazminat ın AYRI AYRI ÖDENMES İNE, E. Başvurucular ın maddi tazminat taleplerinin ve fazlaya ili şkin manevi tazminat taleplerinin REDD İNE, F. Vekille temsil edilen ba şvuruculara vekâlet ücretinin ayn ı avukatla temsil edilenler yönünden ekli tabloda gösterildi ği gibi MÜ ŞTEREKEN, di ğerlerine AYRI AYRI; ekli tablonun (D) sütununda belirtilen harçlar ın da ekli tabloda gösterildi ği gibi başvuruculara ÖDENMES İNE, G. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, H. Karar ın bir örne ğinin bilgi için ilgili Mahkemelere GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2021/3618 Karar Tarihi : 16/11/2021 6İ. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 16/11/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI