Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davası 2026: Aynen Taksim, Satış, Süreç ve Masraflar
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası nedir, aynen taksim mi satış mı, kim açabilir, görevli mahkeme, satış süreci ve masraflar — 2026 vatandaş rehberi.
Özet (BLUF): Ortaklığın giderilmesi (eski adıyla izale-i şuyu) davası, birden fazla kişinin paylı veya elbirliğiyle malik olduğu bir mal üzerindeki ortaklığa son vermek için açılan davadır. Ortaklar paylaşımda anlaşamazsa, herhangi biri sulh hukuk mahkemesinde bu davayı açabilir. Mahkeme, mal aynen (fiilen) bölünebiliyorsa böler; bölünemiyorsa açık artırmayla satış yoluna gider ve bedeli paylar oranında dağıtır. Bu rehber, 2026 itibarıyla davanın işleyişini, aynen taksim ile satış arasındaki farkı, süreci, masrafları ve dikkat noktalarını açıklar.
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davası Nedir?
Kısa tanım: Ortaklığın giderilmesi davası, bir mal üzerinde birden çok kişinin sahip olduğu ortak mülkiyeti sona erdiren davadır. Amaç, paylaşımda anlaşamayan ortaklar arasındaki ortaklığı, malın aynen bölünmesi ya da satılıp bedelinin paylaştırılması yoluyla kaldırmaktır. Türk Medeni Kanunu'nun paylı ve elbirliği mülkiyetine ilişkin hükümleri çerçevesinde yürür.
Bu dava genellikle şu durumlarda gündeme gelir:
Ortaklığın giderilmesi, paylaşıma zorlayan bir yoldur: ortaklardan birinin talebiyle, diğerleri istemese de ortaklık sona erdirilir. Bu nedenle "herkesin razı olmasını beklemeden" çözüm sağlayan önemli bir araçtır.
Davayı Kim Açabilir, Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?
Kısa tanım: Ortaklığın giderilmesi davasını, mal üzerinde payı olan herhangi bir ortak (paydaş) açabilir; tek bir paydaşın talebi yeterlidir. Dava, taşınmazlarda malın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde görülür ve davalı olarak diğer tüm ortaklar gösterilir.
Temel usul kuralları:
Dava açılmadan önce mirasçılık veya pay durumunun belgelenmesi (veraset ilamı, tapu kaydı) süreci hızlandırır. Elbirliği (iştirak hâlinde) mülkiyette, paylaşım öncesinde ortaklığın paylı mülkiyete çevrilmesi gündeme gelebilir.
Aynen Taksim mi, Satış mı? Mahkeme Nasıl Karar Verir?
Kısa tanım: Mahkeme, ortaklığı gidermek için önce malın aynen (fiilen) bölünüp bölünemeyeceğini araştırır. Mal, paydaşlara denk biçimde bölünebiliyorsa aynen taksim tercih edilir. Bölünemiyor veya bölünmesi değerini önemli ölçüde düşürüyorsa, mal açık artırmayla satılır ve bedel paylar oranında dağıtılır.
İki yöntem arasındaki fark uygulamada belirleyicidir:
Aynen Taksim ve Satış Karşılaştırma Tablosu
| Ölçüt | Aynen Taksim | Satış (Açık Artırma) |
|---|---|---|
| İlke | Mal fiilen paydaşlar arasında bölünür | Mal satılır, bedel paylaşılır |
| Önkoşul | Bölünebilir ve değer kaybı yaratmaması | Aynen bölünme mümkün/uygun değilse |
| Sonuç | Her paydaş kendi bölümüne malik olur | Paydaşlar pay oranında para alır |
| Uygunluk | Büyük arsa/tarla gibi bölünebilir mallar | Tek daire, bölünemeyen taşınmazlar |
| Karar mercii | Mahkeme (bilirkişi raporuyla) | Mahkeme + satış memurluğu |
Aynen taksim mümkünse, paydaşlar arasında değer denkliği sağlanır; gerekirse bir paydaşa ivaz (denkleştirme bedeli) eklenir. Pratikte tek bir daire, küçük bir parsel gibi bölünemeyen mallarda mahkeme çoğunlukla satış yoluyla ortaklığın giderilmesine hükmeder.
Satış (Açık Artırma) Süreci Nasıl İşler?
Mahkeme satışa karar verirse, malın paraya çevrilmesi şu adımlarla yürür:
Önemli bir nokta: açık artırmaya paydaşlar da katılabilir ve malı satın alabilir. Böylece malı korumak isteyen bir paydaş, artırmada teklif vererek mülkiyeti tek başına edinme şansına sahip olur.
Ortaklığın Giderilmesi Davasının Masrafları Kim Öder?
Ortaklığın giderilmesi davasında başvuru harcı, peşin harç, bilirkişi (kıymet takdiri), keşif, tebligat ve satış giderleri gibi kalemler bulunur. Bu harç ve giderler her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiğinden kesin rakam vermek yanıltıcıdır. Güncel tarifeler için mevzuat.gov.tr üzerindeki Harçlar Kanunu eki tarifeler esas alınmalıdır.
Bu davaların önemli bir özelliği: ortaklığın giderilmesi davası herkesin (tüm paydaşların) yararına sayıldığından, yargılama giderleri ve harçlar kural olarak paylar oranında tüm paydaşlara dağıtılır. Yani davayı açan paydaş, masrafın tamamını tek başına üstlenmez; giderler pay oranında paylaştırılır.
Ortaklığın Giderilmesini Engellemek veya Geciktirmek Mümkün mü?
Paylaşmayı isteme hakkı kural olarak her zaman kullanılabilir; ancak bazı sınırlamalar vardır:
Yine de bu sınırlamalar dar yorumlanır; genel kural, her paydaşın ortaklığın giderilmesini isteyebilmesidir. Anlaşmalı paylaşım her zaman daha hızlı ve ekonomik olduğundan, dava açmadan önce ortaklar arasında rızai taksim denemek genellikle daha avantajlıdır.
Ortaklığın Giderilmesi Süreç Adımları (Özet)
Dava Dilekçesini Hazırlarken Dijital Destek
Ortaklığın giderilmesi dosyalarında en sık yapılan hatalar; davaya tüm paydaşların dahil edilmemesi (taraf eksikliği), yanlış görevli/yetkili mahkemeye başvurulması ve pay/veraset durumunun belgelenmemesidir. İyi kurgulanmış bir dilekçe; tüm paydaşları, doğru mahkemeyi ve doğru hukuki dayanağı içermelidir.
NiVector ile HMK m.119 uyumlu, UYAP/UDF formatında ortaklığın giderilmesi dava dilekçesi taslağı dakikalar içinde hazırlayabilirsiniz; üretilen atıflar gerçek karara karşı doğrulanır. NiVector AI, geniş bir içtihat ve güncel mevzuat veri tabanı üzerinde çift-model doğrulama ile çalışarak hatalı veya yer almayan atıf riskini azaltır. Üretilen her taslağın somut dosyaya uyarlanması ve son kontrolü mutlaka bir avukat tarafından yapılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Ortaklığın giderilmesi davasını tek bir paydaş açabilir mi?
Evet. Mal üzerinde payı olan herhangi bir paydaş, diğerleri istemese dahi ortaklığın giderilmesi davasını açabilir. Payın küçük veya büyük olması bu hakkı etkilemez. Dava, diğer tüm paydaşlara karşı yöneltilir.
2. Mahkeme her zaman malı satar mı?
Hayır. Mahkeme önce malın aynen (fiilen) bölünüp bölünemeyeceğini araştırır. Mal denk biçimde bölünebiliyorsa aynen taksim tercih edilir. Yalnızca bölünemiyor veya bölünmesi değerini ciddi şekilde düşürüyorsa açık artırmayla satış yoluna gidilir.
3. Satışta malı bir paydaş satın alabilir mi?
Evet. Açık artırmaya paydaşlar da katılabilir. Malı elinde tutmak isteyen bir paydaş, artırmada en yüksek teklifi vererek malı satın alabilir ve böylece mülkiyeti tek başına edinebilir.
4. Dava masraflarını kim öder?
Ortaklığın giderilmesi davası tüm paydaşların yararına sayıldığından, yargılama giderleri ve harçlar kural olarak paylar oranında tüm paydaşlara dağıtılır. Davayı açan paydaş masrafın tamamını tek başına üstlenmez.
Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Ortaklığın giderilmesi davasındaki süreler, harçlar ve uygulamalar değişebilir; tutar ve koşulları resmî kaynaklardan teyit edin. Somut durumunuz için bir avukata danışın.