İş Kazası Tazminatı ve SGK 2026: Bildirim, Maluliyet, Maddi-Manevi Tazminat ve Dava
İş kazası nedir, SGK'ya bildirim süresi, iş göremezlik ve maluliyet, maddi-manevi tazminat, destekten yoksun kalma ve dava süreci — 2026 işçi rehberi.
Özet (BLUF): İş kazası, sigortalının iş yerinde veya işin yürütümü sırasında geçirdiği, bedensel veya ruhsal zarara yol açan olaydır. İşçi, SGK'dan gelir/ödenek alabileceği gibi, işverenin kusuru oranında maddi ve manevi tazminat da talep edebilir. İşveren, iş kazasını yasal süre içinde SGK'ya bildirmek zorundadır. Bu rehber, 2026 itibarıyla iş kazasının tanımını (5510 sayılı Kanun ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu), bildirim sürelerini, maluliyet tespitini, tazminat kalemlerini ve dava sürecini açıklar.
İş Kazası Nedir? Hangi Olaylar İş Kazası Sayılır?
Kısa tanım: İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda tanımlanan, sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen zarara uğratan olaydır. Yalnızca iş yerinde değil, işin yürütümüyle bağlantılı belirli durumlarda gerçekleşen olaylar da iş kazası kapsamına girebilir.
5510 sayılı Kanun kapsamında iş kazası sayılan başlıca hâller:
Bu kapsamdaki bir olay, işçinin o anda fiilen çalışıyor olup olmamasından bağımsız olarak iş kazası kabul edilebilir. Olayın iş kazası olup olmadığı tartışmalıysa, bu husus SGK ve gerektiğinde mahkeme tarafından tespit edilir.
İş Kazası SGK'ya Ne Zaman ve Nasıl Bildirilir?
Kısa tanım: İşveren, iş kazasını kolluğa (gerektiğinde) ve SGK'ya yasal süre içinde bildirmekle yükümlüdür. SGK bildirimi, kazadan sonraki üç iş günü içinde yapılmalıdır. Bildirim yapılmaması veya geç yapılması, işveren için idari yaptırım ve sorumluluk doğurabilir.
Bildirim yükümlülüğüne ilişkin temel noktalar:
Bildirim, sigortalının SGK'dan iş göremezlik ödeneği ve gelir gibi haklara erişiminin önünü açar. Bu yüzden bildirim sürecinin doğru işletilmesi büyük önem taşır.
İşçi İş Kazasında Hangi Hakları ve Tazminat Kalemlerini İsteyebilir?
Kısa tanım: İş kazası geçiren işçi, iki ayrı eksende hak sahibidir: SGK'dan sağlanan sosyal sigorta yardımları (tedavi, geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri) ve işverenin kusuru ölçüsünde maddi-manevi tazminat. Bu iki yol birbirini tamamlar; SGK ödemeleri tazminat hesabında dikkate alınır.
Başlıca kalemler şunlardır:
SGK'nın yaptığı ödemeler, işverenden istenecek maddi tazminattan düşülür; böylece mükerrer ödeme önlenir. Manevi tazminat ise ayrıca, kusurlu işverenden talep edilir.
Maluliyet (İş Göremezlik Oranı) Nasıl Belirlenir?
Maluliyet, iş kazası sonucu işçinin çalışma gücünde meydana gelen kalıcı kaybın oranıdır ve tazminat hesabını doğrudan etkiler. Belirlenmesinde:
Maluliyet oranı, dosyanın en teknik ve belirleyici unsurudur; bu nedenle sağlık raporlarının eksiksiz toplanması kritik önemdedir.
SGK Yardımı ve Tazminat Karşılaştırma Tablosu
| Ölçüt | SGK Yardımları | İşverenden Tazminat |
|---|---|---|
| Kaynak | Sosyal güvenlik sistemi | İşverenin kusur sorumluluğu |
| Kusur şartı | Kural olarak aranmaz | İşverenin kusuru oranında |
| Kapsam | Tedavi, ödenek, sürekli gelir | Maddi (gelir/güç kaybı) + manevi |
| Hesap | Kanuni parametreler | Bilirkişi/aktüer + hâkim takdiri |
| İlişki | Tazminattan mahsup edilir | SGK ödemeleri düşülerek hesaplanır |
İş Kazası Tazminat Davası: Görevli Mahkeme ve Süreç
Kısa tanım: İş kazasından doğan maddi-manevi tazminat davaları, kural olarak iş mahkemelerinde görülür. İşçi (veya ölüm hâlinde yakınları), işverene karşı dava açarak kusur oranında tazminat talep eder. Dava öncesinde bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuk gündeme gelebilir.
Sürecin tipik adımları:
İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini (6331 sayılı Kanun) yerine getirip getirmediği, kusur değerlendirmesinde belirleyicidir. Gerekli önlemleri almayan işverenin kusuru ve dolayısıyla sorumluluğu artar.
İş Kazası Tazminatında Zamanaşımı
Kısa tanım: İş kazasından doğan tazminat alacakları süreye tabidir. Bu davalarda kural olarak Türk Borçlar Kanunu'ndaki haksız fiil zamanaşımı uygulanır; ancak iş kazası aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı süresi tazminat talebine de uygulanabilir.
Sürelerin başlangıcı (zararın ve sorumlunun öğrenildiği an) ve hangi zamanaşımının geçerli olduğu dosyaya göre değişir. Özellikle ağır yaralanmalı veya ölümlü kazalarda ceza zamanaşımının daha uzun olması işçi/yakınların lehine sonuç doğurabilir. Hak kaybı yaşamamak için ilgili kanun maddesini ve süreyi bir avukatla teyit etmek kritik önemdedir.
Ölümlü İş Kazası: Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
Ölümle sonuçlanan iş kazalarında, hayatını kaybeden işçinin desteğinden yoksun kalan yakınları tazminat talep edebilir:
Ölümlü kazalarda işverenin ceza sorumluluğu da gündeme gelebilir; ceza süreci ile tazminat süreci ayrı ayrı yürür.
İş Kazası Süreç Adımları (Özet)
İş Kazası Dilekçe ve Başvurularını Hazırlarken Dijital Destek
İş kazası dosyalarında en sık yapılan hatalar; bildirimin atlanması, yanlış zamanaşımı süresinin esas alınması, SGK mahsubunun gözden kaçırılması ve eksik tazminat kalemi talep edilmesidir. İyi kurgulanmış bir tazminat dilekçesi; doğru görevli mahkemeyi, tüm kalemleri ve doğru hukuki dayanağı içermelidir.
NiVector ile HMK m.119 uyumlu, UYAP/UDF formatında iş kazası tazminat dilekçesi, SGK başvurusu veya itiraz taslağı dakikalar içinde hazırlayabilirsiniz; üretilen atıflar gerçek karara karşı doğrulanır. NiVector AI, geniş bir içtihat ve güncel mevzuat veri tabanı üzerinde çift-model doğrulama ile çalışarak hatalı veya yer almayan atıf riskini azaltır. Üretilen her taslağın somut dosyaya uyarlanması ve son kontrolü mutlaka bir avukat tarafından yapılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. İş kazası SGK'ya kaç gün içinde bildirilmelidir?
İşveren, iş kazasını kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır. İşveren bildirmezse, hak kaybını önlemek için sigortalı da bildirimde bulunabilir. Geç veya eksik bildirim, işveren için idari yaptırım ve rücu sorumluluğu doğurabilir.
2. SGK'dan gelir/ödenek alıyorum, ayrıca işverenden tazminat isteyebilir miyim?
Evet. SGK yardımları ile işverenden istenecek tazminat birbirini tamamlar. İşverenin kusuru oranında maddi ve manevi tazminat talep edilebilir; ancak SGK'nın yaptığı ödemeler maddi tazminat hesabında mahsup edilir.
3. İş kazası tazminat davası hangi mahkemede açılır?
İş kazasından doğan maddi-manevi tazminat davaları kural olarak iş mahkemelerinde görülür. Bazı uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk gündeme gelebilir; bu nedenle süreci bir avukatla planlamak yerinde olur.
4. İş kazasında zamanaşımı kaç yıldır?
Kural olarak Türk Borçlar Kanunu'ndaki haksız fiil zamanaşımı uygulanır. Ancak iş kazası aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı süresi tazminat talebine de uygulanabilir. Sürenin başlangıcı ve hangi sürenin geçerli olduğu dosyaya göre değişir; bir avukatla teyit edin.
Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. İş kazası mevzuatındaki süreler, oranlar ve uygulamalar değişebilir; tutar ve koşulları resmî kaynaklardan teyit edin. Somut durumunuz için bir avukata danışın.