Dava Dilekçesi Nasıl Yazılır? HMK m.119 Zorunlu Unsurlar ve Örnekler (2026)
Dava dilekçesi nasıl yazılır? HMK m.119'un 9 zorunlu unsuru, sık yapılan hatalar ve boşanma/işçi/kira/icra dilekçe örnekleriyle 2026 uygulama rehberi.
Bir dava dilekçesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.119'da sayılan unsurları taşımak zorundadır; mahkeme adı, tarafların kimlik ve adres bilgileri, dava konusu, açık bir talep sonucu ve imza bunların başında gelir. Eksik veya hatalı bir dilekçe, davanın daha açılırken sürüncemede kalmasına ya da hak kaybına yol açabilir. Bu rehber, m.119'daki dokuz unsuru tek tek açıklar, sık yapılan hataları gösterir ve farklı dava türleri için ne yazmanız gerektiğini özetler.
Bu yazı bir "ana rehber" (pillar) niteliğindedir: aşağıdaki bölümlerde geçtikçe ilgili konulara ([İşçi alacağı dava dilekçesi], [Boşanma dilekçesi örneği], [Kira tespit davası], [İcra takibine itiraz dilekçesi]) daha ayrıntılı yazılarımıza yönlendirme yapacağız.
Dava dilekçesi nedir ve neden bu kadar önemli?
Dava dilekçesi, bir hukuki uyuşmazlığı mahkemenin önüne taşıyan resmi belgedir. Davacının taleplerini, bu taleplerin dayandığı vakıaları ve hukuki sebepleri mahkemeye bildirir. Dilekçe, davanın çerçevesini çizdiği için sonradan genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağına (HMK m.141) tabidir. Yani baştan iyi kurgulanmamış bir dilekçeyi sonradan serbestçe düzeltemezsiniz.
Türk hukukunda dava dilekçesinin zorunlu içeriği HMK m.119'da düzenlenmiştir. Bu maddedeki unsurların bir kısmı (örneğin açık talep sonucu) hiç eksik olamaz; bir kısmı ise eksikse hâkim bir haftalık kesin süre verir ve bu süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.
HMK m.119: Dilekçenin 9 zorunlu unsuru nelerdir?
HMK m.119/1'e göre dava dilekçesinde bulunması gereken unsurlar aşağıdaki gibidir. Hangi eksikliğin "tamamlanabilir" hangisinin "tamamlanamaz" olduğu, uygulamadaki en kritik ayrımdır.
| # | Unsur (HMK m.119/1) | Açıklama | Eksikse sonuç |
|---|---|---|---|
| a | Mahkemenin adı | Görevli ve yetkili mahkeme (ör. "... Asliye Hukuk Mahkemesi") | Tamamlanabilir (1 haftalık kesin süre) |
| b | Davacının adı, soyadı ve adresi | Gerçek/tüzel kişi tam kimlik ve tebligat adresi | Tamamlanabilir |
| c | Davalının adı, soyadı ve adresi | Bilinen son adres; bilinmiyorsa bu durum belirtilir | Tamamlanabilir |
| ç | Tarafların TC kimlik numarası | Davacının TC no zorunlu; davalınınki biliniyorsa yazılır | Tamamlanabilir |
| d | Varsa vekillerin ad, soyad ve adresleri | Avukatla takip ediliyorsa vekil bilgileri | Tamamlanabilir |
| e | Davanın konusu ve değeri | Uyuşmazlığın özeti; malvarlığı davasında dava değeri (harç için) | Tamamlanabilir |
| f | Vakıaların açıklanması | Talebin dayandığı olayların sıra ve numara ile açıklanması | Tamamlanabilir |
| g | Dayanılan deliller | Her vakıanın hangi delille ispatlanacağı | Tamamlanabilir |
| ğ | Hukuki sebepler | Talebin dayandığı kanun ve hükümler | Tamamlanabilir |
| h | Açık bir şekilde talep sonucu | Mahkemeden ne istendiği (en kritik unsur) | Tamamlanamaz – dava reddedilebilir |
| ı | Tarafın/vekilin imzası | Islak veya UYAP'ta e-imza | Tamamlanabilir |
Not: Madde metni harf sıralamasıyla (a, b, c, ç, d, e, f, g, ğ, h, ı) düzenlenir. Uygulamada en çok dikkat edilmesi gereken iki unsur talep sonucu (h) ve vakıaların açıklanması (f) kısımlarıdır; davanın kaderini bunlar belirler.
Talep sonucu neden tamamlanamayan unsurdur?
HMK m.119/2'ye göre, dilekçedeki eksikliklerin çoğu için hâkim davacıya bir haftalık kesin süre verir. Ancak açık talep sonucu ve dava konusunu belirleyen çekirdek unsurlar bu "tamamlama" rejiminin dışında değerlendirilir. Talep sonucu belirsiz, çelişkili veya hiç yoksa, mahkeme neye hükmedeceğini bilemez; çünkü hâkim talepten fazlasına veya başkasına karar veremez (taleple bağlılık ilkesi, HMK m.26). Bu nedenle talep sonucunu net, sayısal ve sıralı yazmak şarttır.
40-60 kelimelik özet tanım: Talep sonucu, dava dilekçesinin mahkemeden somut olarak ne istendiğini bildiren bölümüdür. "Fazlaya ilişkin haklarım saklı kalmak kaydıyla ... TL'nin ... tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline" gibi açık, ölçülebilir ve icra edilebilir bir ifade içerir. Belirsiz talep, davanın temel eksikliğidir.
Dilekçe yazarken sık yapılan hatalar
Aşağıdaki hatalar hem deneyimli vekillerde hem de kendi davasını takip eden bireylerde sık görülür:
Dava türlerine göre kısa dilekçe örnekleri
Aşağıdaki başlıklar, sık karşılaşılan dava türlerinde dilekçenin omurgasını gösterir. Her biri için ayrıntılı şablon ve örnek metinleri ilgili rehber yazılarımızda bulabilirsiniz.
Boşanma dava dilekçesi ne içermeli?
İşçi alacağı dava dilekçesi ne içermeli?
Kira tespit / kira bedelinin tespiti davası ne içermeli?
İcra takibine itiraz dilekçesi ne içermeli?
Dilekçeyi UYAP üzerinden nasıl gönderirim?
Avukatlar dilekçelerini UYAP Avukat Portal üzerinden e-imza ile sunar; dosya formatı genellikle UYAP'ın kullandığı UDF (UYAP Doküman Formatı) veya PDF olur. Vatandaşlar ise e-Devlet üzerinden Vatandaş Portalı'na erişebilir veya dilekçeyi fiziken adliyeye (tevzi bürosuna) sunabilir.
Gönderim öncesi pratik kontrol listesi:
Sıkça Sorulan Sorular
Dava dilekçesinde en kritik unsur hangisidir?
Açık talep sonucudur (HMK m.119/1-h). Mahkeme talepten fazlasına veya başkasına karar veremeyeceği için (taleple bağlılık, HMK m.26), talep belirsizse dava amacına ulaşamaz. Bu unsur, eksiklik tamamlama rejiminin dışında değerlendirilir.
Dilekçede eksiklik olursa dava hemen reddedilir mi?
Hayır. HMK m.119/2 gereği çoğu eksiklik için hâkim bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Ancak açık talep sonucu gibi çekirdek unsurların eksikliği daha ağır sonuç doğurabilir.
İşçi alacağı davasında doğrudan dava açabilir miyim?
Hayır. Bireysel iş uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3). Anlaşamama tutanağı dava şartı olduğundan dilekçeye eklenmelidir.
Dava dilekçesini sonradan değiştirebilir miyim?
Sınırlı olarak. Dilekçeler aşamasından sonra iddianın ve savunmanın genişletilmesi/değiştirilmesi yasağı devreye girer (HMK m.141). Değişiklik için karşı tarafın açık muvafakati veya ıslah (HMK m.176 vd.) gerekir.
Bu dava dilekçesini NiVector ile dakikalar içinde HMK m.119 uyumlu hazırlayabilir; talep sonucu, vakıa-delil eşleşmesi ve hukuki sebepler bölümlerini otomatik taslak halinde alıp UYAP/UDF formatında dışa aktarabilirsiniz. NiVector, ürettiği metindeki içtihat atıflarını gerçek karara karşı doğruladığı için "sahte içtihat" riskini azaltır. Detaylar: nivector.com
Yasal uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukata danışın. Kanun maddeleri ve süreler zaman içinde değişebilir; güncel metinler için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete'yi esas alın.