Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -3-154 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-32/401 -136 Karar Tarihi : 8.5.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : M. Sıraç AS LAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr.Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: B. Sanem ŞİMŞEK, Aytül TOKATLI C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Antis Kozmetik ve Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti. Temsilcisi: Av. Yüksel ATMANOĞ LU Hakkı Yeten Cad. Doğu İş Merk.
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -3-154 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-32/401 -136 Karar Tarihi : 8.5.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : M. Sıraç AS LAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr.Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: B. Sanem ŞİMŞEK, Aytül TOKATLI C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Antis Kozmetik ve Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti. Temsilcisi: Av. Yüksel ATMANOĞ LU Hakkı Yeten Cad. Doğu İş Merk. No: 12/18 K: 8 20 34394 Fulya / İstanbul D. TARAFLAR : Antis Kozmetik Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti. ve yetkili dağıtıcıları E. DOSYA KONUSU: Antis Kozmetik ve Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti. (Antis Kozmeti k) ile RETİN -a Estetik Hizm. Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan Yetkili Dağıtıcılık Sözleşmesi ne ve diğer bayilerle imzalanacak aynı hükümleri içeren tip sözleşmelere menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. 30 F. DOSYA EVRELERİ: Kuru m kayıtlarına 10.10.2007 tarih ve 6722 sayı ile giren ve en son 7.4.2008 tarih ve 21 19 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 5. maddeleri ile 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 2 7.4.2008 tarih ve 2007 -3-154/Öİ -08-BSŞ sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu, 1.5.2008 tarih ve REK.0.07.00.00 -130/61 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08 -32 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; 40 1- Antis Kozmetik ve Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti. ve RETIN -a Estetik Hizm. Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan tek tip yetkili dağıtıcılık sözleşmesine 4054 sayı lı Kanun un 8. maddesi kapsamında menfi tespit belgesi verilemeyeceği, 2- Sözleşmenin , yetkili dağıtıcıların satışlarına getirdiği bazı kısıtlamalar nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında yer almadığı, 08-32/401-136 2 3- Ancak 4054 sayılı Kanun un 5. maddesindeki koşullar ı sağlayan anlaşmaya 5 yıl süreyle bireysel muafiyet tanınabileceği 50 sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Antis Kozmetik ve Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti. (Antis Kozmetik) Antis Kozmetik, Dermalogica, N uxe, Hayashi, Davines ve QC markalı kozmetik ürünlerinin Türkiye deki tek yetkili distribütörüdür. Bu ürünlerden Dermologica 60 perakende seri ve profesyonel seri olmak üzere iki alt kategoriye sahip olup eczane ve güzellik salonlarında, Nuxe eczanelerde, Hay ashi eczane ve parfümerilerde, Davines kuaförlerde, QC ise eczane, kuaför ve güzellik salonlarında satılmaktadır. Antis Kozmetik yönetim kurulu, şirket ortaklarından müteşekkil olup, şirketin ortaklık yapısına Tablo 1 de yer verilmiştir. Tablo 1: Antis Kozmetik Ortaklık Yapısı Ortaklar Pay(%) Adnan SAYBAŞILI ( ) A. Dumrul SAYBAŞILI ( ) Hale SAYBAŞLI ( ) Kaynak: Bildirim Formu. 70 H.1.2. Yetkili Dağıtıcılar Antis Kozmetik in distribütörlüğünü gerçekleştirdiği ürünleri nihai tük eticiye satacak ya da kullanacak olan noktalar eczaneler, parfümeriler ve/veya güzellik salonlarıdır. Antis Kozmetik tarafından gönderilen belgeden anlaşıldığı üzere, ( .) , ( ) , ( .) , ( .) , ( .) , ( .) gibi Türkiye nin birçok şehrinde bulunan noktalar, Antis Kozmetik tarafından bildirime konu olan sözleşme aracılığıyla yetkili dağıtıcı olarak atanacaktır. Söz konusu tek tip yetkili dağıtıcılık sözleşmesi mevcut durumda RETIN -a Estetik Hizm. Tic. Ltd. Şti. ile imzalanmıştır. 80 H.2. İlgili Pazar H.2.1. Pazar Hakkında Genel Bilgi Kozmetik, 5324 sayılı Kozmetik Kanunu çerçevesinde, insan vücudunun epiderma, tırnaklar, kıllar, saçlar, dudaklar gibi değişik dış kısımlarına, dişlere ve ağız mukozasına uygulanmak üzere hazırlanmış, tek veya temel amacı bu kısımları temizlemek, koku vermek, görünümünü değiştirmek ve/veya vücut kokularını düzeltmek ve/veya korumak veya iyi bir durumda tutmak olan bütün preparatları ve maddeleri kapsamaktadır. Ürün ve ürün grupları bazında birçok alt pazara ayrılabilen 90 kozmetik sektöründe tüketime konu olan başlıca ürünler kremler, makyaj malzemeleri, parfümler, saç boyaları ve sabunlar olarak sayılabilir. 08-32/401-136 3 Teşebbüsler sektörde farklı ve çeşitli markalar kullanarak rekabet etmektedirler. Örneğin, Avon unvanlı teşebbüsün ( ), Nivea nın ve L Oréal in ise ( ) kadar farklı markası bulunmaktadır. Teşebbüsler, gerek mevcut ürünlerini yenilemek, gerekse yeni ürünleri pazara sunmak suretiyle pazarı genişletmeye ve pazar paylarını artırmaya çalışmaktadırlar. Bu nedenle sektörde reka bet açısından ar -ge faaliyetleri önem taşımaktadır. L Oréal in ( ) çalışanla ( ) farklı araştırma merkezinde, P&G ninse ( ) merkezde ar -ge faaliyetlerini sürdürmeleri, teşebbüsler açısından bu 100 faaliyetlerin önemine örnek olarak gösterilebilir. Güncel iht iyaçlara cevap veren yeni veya farklılaştırılmış ürünlerin pazara girebilmesi için yapılan bu ar -ge çalışmaları şirketler arası rekabetin temel unsurlarından birini oluşturmaktadır. Geliştirilen yeni ürünün piyasada tutundurulması için yapılan pazarlama fa aliyetleri de bir diğer rekabet aracıdır. Teşebbüsler bu faaliyetler ile hem pazarı hem de müşteri portföylerini genişletmeye çalışarak rekabet etmektedirler. H.2.2. İlgili Ürün Pazarı 110 Genel anlamda kozmetik sektöründeki ürünleri, bu ürünlerin dağıtımını n yapıldığı kanallar bazında, harcıâlem ( mass ) kozmetik ürünler ve seçici ( selective ) kozmetik ürünler olarak ikiye ayırmak mümkündür. Bu ayrımın dayandığı temel nokta, seçici kozmetik ürünlerinin diğer ürünlerden farklılaştırılmış özel niteliklere sah ip olması dolayısıyla, farklı üretim ve pazarlama yöntemleri kullanılarak piyasaya arz edilmesidir. Harcıâlem ürünler, marketler gibi alışılagelmiş perakende satış kanallarıyla pazarlanıp satılabilirken, seçici ürünlerde, ürünün satışı sırasında özel eğitimli personel görevlendirilmekte, müşteri ihtiyaçlarını belirleyebilmek için çeşitli cihazlar kullanılabilmektedir. Bu sebeple seçici kozmetik ürünleri, harcıâlem kozmetik ürünlerinin aksine, marka bazında uzman satış temsilcileri tarafından pazarlanmakta 120 ve rafta satışı söz konusu olmadığından market kanalında satılmamaktadır. Söz konusu ürünlerin satışıyla iştigal eden şirketler, genel olarak, harcıâlem kozmetik ürünlerin satışı alanında faaliyet göstermemektedir. Söz konusu ürünler, pahalı, yoğun bir şeki lde satış artırıcı çaba gerektiren ve marka prestiji altında satılan ürünlerdir. Her ne kadar harcıâlem ürünler ile seçici ürünlerin kullanım amaçları aynı olsa da, bu iki ürün tüketiciye sunulmaları bakımından birbirinden farklılaşmaktadır. Bu farklılık sadece ürünlerin müşteri ile buluştuğu noktalar bakımından değil, ürün teşhiri ve fiyatları, pazarlama stratejileri, marka imajı gibi başka alanlarda da ortaya 130 çıkmaktadır. Sonuç olarak, kullanım amaçları bakımından farklılaşmayan iki ürün grubu, nitelikl eri ve fiyatları bakımından birbirine ikame olamamaktadır. Kozmetik sektörünün harcıâlem ( mass ) kozmetik ürünler ve seçici ( selective ) kozmetik ürünler şeklinde ikiye ayrılarak değerlendirilmesinin yanı sıra, dermokozmetik olarak nitelendirilen ürü n grubunun hangi kapsamda değerlendirilmesi gerektiği de ilgili ürün pazarının tespitinde önemlidir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden; seçici kozmetik kapsamındaki ürünler in YKM, Boyner gibi çok bölümlü satış mağazalarında yahut eczanelerde tüketicilere ula ştırıldığı anlaşılmıştı r. Ancak eczanelerde satışa sunulan ürünler, genellikle dermokozmetik 140 ürünler olarak adlandırılmaktadır. Burada sorgulanması gereken husus, bu ürünlerin seçici kozmetik grubundan kesin çizgilerle ayrılıp ayrılmayacağıdır. 08-32/401-136 4 Bildirimde bulunan Antis Kozmetik in temel ürünü olan Dermalogica, dermokozmetik ürün niteliğinde olup, mevcut durumda sadece eczanelerde satılmaktadır. Teşebbüsün diğer ürünleri de genel olarak profesyonel kullanıma hitap etmekte, ürünlerin satışını gerçekleştiren kişilerin belli eğitimleri almış olmasını gerektirmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Antis Kozmetik in de, ilgili ürün pazarının dermokozmetik ürünler olarak belirlenmesi gerektiği görüşünde olduğu, buna karşılık teşebbüs temsilcileri tarafından Antis Kozmetik in çok bölümlü 150 mağazalara giriş yapma çabası nda oldu klarının ifade edildiği de anlaşılmıştır . Bu çabanın sonuçlanması, dermokozmetik grubu ve seçici kozmetik ürünlerinin aynı dağıtım kanalı yoluyla tüketicilere ulaşabilmesi ve fiyatları da y akın olan bu ürünlerin aynı ortamda tüketiciler için seçenek haline gelebilmesi anlamına gelecektir. Sektöre yönelik 9.10.2007 tarih, 07 -78/969 -369 sayılı Kurul Kararında, ilgili ürün pazarı dermokozmetik ürünler olarak belirle nmiş ve bu ürünler konusun da aşağıdaki değerlendirme yapılmıştır: deri ve deriye bağlı oluşumların yapı ve fonksiyonlarını olumlu yönde etkileyen, biyolojik aktivitesi olan veya olduğu iddia edilen madde veya maddeler içeren 160 dermokozmetik ürünler, kozmetiklerle ilaçlar arasındaki yelpazede kozmetik ürünlere daha yakın konumlanmakta ve tüketici tercihleri bakımından da kozmetik ürünlerden ayrılarak farklı bir ürün pazarı oluşturmaktadır. Bu Kararda, dermokozmetik ürün grubunun, giriş çıkışlara açık ve markalar arası rekabetin yo ğun olduğu, yüksek pazar paylarının bulunmadığı bir görünüm arz ettiği ifade edilmiş ve Dermalogica markasının da dâhil olduğu bu grupta çok sayıda markanın rekabet halinde olduğu tespit edilmiştir. Dermokozmetik ürünlerin, seçici kozmetik ürünler içeri sinde değerlendirilmesi halinde 170 de bu tespit değişmeyecektir. Diğer bir deyişle, dermokozmetik ürünler katılsın yahut katılmasın, seçici dağıtım ürünleri de çok sayıda teşebbüsün hemen hepsinin birden fazla ürün / markayla faaliyet gösterdiği bir pazar nit eliğindedir. Dolayısıyla, dermokozmetik ürünler olarak dar yahut bu ürünleri de içerecek şekilde seçici kozmetik ürünleri olarak geniş belirlenmesi dosya bağlamında yapılacak incelemenin sonuçlarını değiştirmeyecektir. Bu çerçevede, mevcut dosya bakım ından net bir ürün pazar ı tanımı yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. 180 H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar Seçici kozmetik ürünlerin tamamına yakını, söz konusu ürünlerin toptan satışını gerçekleştiren distribütör şirketler tarafından ithalat yoluyl a Türkiye ye getirilmektedir. Yurtdışındaki tedarikçiler, distribütörlerinin, kendi markaları dışındaki markaların satışını yapmalarını istememekte ve dolayısıyla bazı teşebbüsler farklı tüzel kişilikler altında birden fazla seçici kozmetik markasının itha latını gerçekleştirmektedir. Seçici kozmetik ürünlerin yeniden satışını gerçekleştiren perakendeci şirketler ise bu ürünlerin nihai kullanıcılara ulaşmasını sağlamaktadır. Seçici kozmetik ürünler, yükçe hafif, pahaca ağır olduğundan nakliye fiyatları, mali yetler içerisinde önemli bir yer 190 tutmamakta olup, talebin olduğu her bölgeye ulaştırılabilmektedir. Dolayısıyla, dosya bağlamında ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti olarak belirlenmiştir. 08-32/401-136 5 H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1 B ildirime Konu Sözleşme 200 Antis Kozmetik ve Retin -a Estetik Hizm. Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan yetkili dağıtıcılık sözleşmesi (Sözleşme) kapsamında yer alan markalar Hayashi, Dermalogica, Nuxe, Daviness ve QC dir. Sözleşme çerçevesinde Antis Kozmetik, dağıtıcıları bazı nitel kriterler çerçevesinde belirleyecektir. Bu kapsamda satış yerinin konumu ve iç yerleşim durumu yetkili dağıtıcı olabilmek açısından belirleyici olacaktır. Antis Kozmetik satış yerinin belirlenen şartlara uygun olmaması halinde bayi lik vermeme hakkına sahiptir. Ayrıca yetkili dağıtıcı olmak üzere talepte bulunan satış yerinin yakınında Antis Kozmetik ile 210 hala çalışmakta olan başka bir yetkili dağıtıcı varsa, bayilik verip vermeme konusunda takdir hakkı Antis Kozmetik in olacaktır. Sözleşmenin Satış Yeri başlıklı 1. maddesi gereği yetkili dağıtıcı kendisine bağlı başka satış noktaları açması durumunda, Antis Kozmetik e önceden haber verme ve yazılı onay alma yükümlülüğünü taşımaktadır. Eğitim başlıklı 2. maddede yetkili dağıtıcı nın, markaların satış ve tanıtımını en doğru şekilde yapabilmesi amacıyla elemanlarını Antis Kozmetik in gerek gördüğü zamanlarda eğitime göndereceği hükme bağlanmıştır. Aynı maddenin (d) bendinde 220 yer aldığı üzere Antis Kozmetik in eğitimleri sonrası verdi ği sertifikaya sahip olamayan kişiler ürün satışı yapamayacak veya tavsiyelerde bulunamayacaktır. Ürünlerin sergilenişine dair Sözleşmeyle getirilen düzenlemeler gereği yetkili dağıtıcı bu konuda Antis Kozmetik in belirlemiş olduğu sisteme sadık kalacak ve sergileme noktası markanın imajına uygun olarak karşılıklı belirlenecektir. Ürünlerin sergileneceği stantların üst kısmında marka logosu yer alacak ve stantta farklı markaya ait ürün bulundurulmayacaktır. Ayrıca her bir marka için ayrı bir stant istenme ktedir. 230 Sözleşmenin Satışlar başlıklı 3. maddesinde yetkili dağıtıcının satış yapabileceği müşterilere bazı kısıtlamalar getirilmektedir. Yetkili dağıtıcı Antis Kozmetik ten aldığı ürünleri Türkiye pazarında, perakende olarak, sözleşmedeki satış yerind e satmayı ve profesyonel ürünleri kendi kabininde kullanmayı ve dolayısıyla bu ürünleri hiçbir şekilde (Antis Kozmetik tarafından yetkili dağıtıcı sıfatı ile yetkilendirilmemiş) hiçbir topluluğa, toptancıya, perakendeciye, yerli ve yabancı tüccara satmamay ı taahhüt etmektedir. Sözleşmede profesyonel kullanım ürünlerine (Dermalogica markası altında yer alan, ancak tüketicilerin evlerinde kullanması için perakende satışı olmayan ürünler) özgü 240 bazı hükümler de mevcuttur. Bu ürünlerin sadece cilt bakım salonl arının kullanımı için olduğu, ürünün hitap ettiği cilde göre farklı eğitimlerin alınması gerektiği belirtilmiştir. Buna bağlı olarak piyasaya yeni sunulacak olan profesyonel ürünlerin 08-32/401-136 6 ancak o ürüne özel eğitimlerin alınması koşuluyla bayi tarafından kullan ılabileceği, bu sebeple de Dermalogica markası altındaki profesyonel seriye ait markaların sadece Antis Kozmetik tarafından dağıtıcılara gönderilebileceği hükme bağlanmaktadır. Bu hükmün doğurduğu sonuç, yetkili dağıtıcıların bu ürünleri, Antis Kozmetik ta rafından yetkili dağıtıcı sıfatı verilip verilmediğine bakılmaksızın, hiçbir noktaya bedelli veya bedelsiz olarak veremeyeceğidir. Antis Kozmetik aksi davranışta sözleşmeyi feshetme hakkını saklı tutmaktadır. 250 Antis Kozmetik in tayin ettiği yetkili dağıtı cı, menşei Antis Kozmetik olmayan ürünleri işletmesinde teşhir etmemeyi ve satmamayı taahhüt etmektedir. Sözleşmeye göre ayrıca ürün kullanımından beklenen sonucun alınabilmesi ve tüketicinin doğru ürüne yönlendirilebilmesi açısından yetkili dağıtıcı, Anti s Kozmetik in yazılı izni olmadan internet üzerinden satış yapamayacaktır. Bayi olmadığı halde internet üzerinden satış yapan noktalar için ayrıca yasal işlem yapılacağı da hükme bağlanmıştır. H.3.2. Hukuki Değerlendirme 260 Menfi tespit ve muafiyet başvuru suna konu Sözleşme, Antis Kozmetik tarafından ithal edilen ürünlerin dağıtımına ilişkin olarak imzalanmıştır. Sözleşmede, sağlayıcı konumundaki Antis Kozmetik tarafından Sözleşme konusu ürünleri satacak noktalara belirli kriterleri sağlama zorunluluğu geti rilmektedir. Ayrıca yetkili dağıtıcı olarak nitelenen ve kriterleri sağlaması sonucunda Antis Kozmetik in dağıtım sistemine dâhil olan bayilerin satışları üzerine de bazı kısıtlamalar getirilmektedir. H.3.2.1. Menfi Tespit Değerlendirilmesi 4054 sayılı Kanun un 8. maddesinde, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin başvurusu 270 üzerine, Kurul un, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın, eylemin veya birleşme ve devralmanın Kanun un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı olmadığını gösteren menfi tespit be lgesi verebileceği hükme bağlanmıştır. Dosya konu su Sözleşmede sağlayıcı Antis Kozmetik, ürünlerinin satışını yapabilecek noktaları bazı nitel ve nicel kriterler bakımından kısıtlamaktadır. Bu bakımdan kurulan dağıtım sisteminde sağlayıcı Antis Kozmetik tarafından belirlenen kriterler çerçevesinde alıcı bayiler arasında bir bakıma ayrımcılığa gidilmekte ve alıcı seviyesinde marka içi rekabet kısıtlanmaktadır. Ayrıca Antis Kozmetik, kurduğu sisteme dâhil olan yetkili dağıtıcılarının satışları üzerine de ba zı kısıtlamalar 280 getirmektedir. Şöyle ki, Dermalogica markası altındaki profesyonel seriye ait markaları yetkili dağıtıcılar sadece Antis Kozmetik ten temin edecek, dolayısıyla bu ürün grubunda yetkili dağıtıcılar birbirlerine satış yapamayacaklardır. Ayrıc a yetkili dağıtıcının Antis Kozmetik in yazılı izni olmaksızın internet üzerinden satış yapması da yasaklanmaktadır. Söz konusu Sözleşme ile Antis Kozmetik in marka içi rekabeti sınırlandır dığı anlaşıldığından Sözleşme ye menfi tespit belgesi verilemeyeceğ i kanaatine varılmıştır. H.3.2.2. Muafiyet Değerlendirilmesi 290 2002/2 sayılı Tebliğ de seçici dağıtım sistemi sağlayıcının, anlaşma konusu malları veya hizmetleri sadece belirlenmiş kriterlere dayanarak seçtiği dağıtıcılara doğrudan veya dolaylı olarak sa tmayı taahhüt ettiği, bu dağıtıcıların da söz konusu malları veya 08-32/401-136 7 hizmetleri yetkilendirilmemiş dağıtıcılara satmamayı taahhüt ettiği bir dağıtım sistemi olarak tanımlanmıştır. Taraflar üzerine getirdiği yükümlülükler bakımından seçici dağıtım sistemi nin iki unsuru bulunmaktadır: Sağlayıcı, belirli kriterlere dayanarak seçtiği dağıtıcılara anlaşma konusu 300 ürünleri satmayı ve ayrıca, kriterleri sağlamayan dağıtıcıları ağa kabul etmemeyi ve bunlara doğrudan veya dolaylı olarak ilgili ürünü satmamayı taahhüt etmektedir. Belirtilen kriterleri sağlayarak ağa dâhil olan dağıtıcılar da, ilgili ürünü ağa kabul edilmemiş dağıtıcılara satmama yükümlülüğü altına girmektedir. İlk olarak, bildirime konu Sözleşmede, sağlayıcı Antis Kozmetik tarafından ürünlerini satacak noktalara belirli nitel ve nicel kriterleri sağlama zorunluluğu getirilmektedir. Seçici dağıtım sisteminin oluşturulmasında ve kriterlerin belirlenmesinde öncelikle 310 ürünün niteliği belirleyici rol oynamaktadır. Özellikle ileri teknoloji içeren ve/ve ya lüks ürünlerle iştigal eden bir üreticinin, ürününün sadece belli kriterleri karşılayan seçilmiş satış noktalarında bulunmasını sağlayacak bir dağıtım sistemi kurmak istemesinin, marka imajını korumak, ürünün doğru ve sağlıklı kullanımı sağlamak gibi gerekçeleri bulunab ilmektedir. Dağıtıcıların seçimi için getirilen kriterler; satıcı ve personelinin nitelikleri, satış noktasının konumu, görünüşü ve büyüklüğü gibi özellikleri, asgari ciro kapasitesi, satış öncesi ve sonrası servis ve tamir hizmetleri, bazı promosyon faaliyetlerine katılım gibi çok çeşitli faktörlere dayanabilir. Antis Kozmetik tarafından ürünlerini dağıtacak noktaları belirlemek amacıyla bu tarz 320 bir sınırlamaya gidilmesinin ardında yatan sebepler taraf temsilcisi tarafından Bildirim Formu nda açıklanm ıştır. Buna göre, Sözleşme kapsamındaki ürünlerin insan sağlığı ile doğrudan ilgili olması sebebiyle bu ürünlerin kullanımında tüketicilerin bilgilendirilmesi ve doğru ürün önerilmesi önem arz etmektedir. Bu amaçlarla ürünün satışını gerçekleştirecek bayilere ürün eğitimleri de verilecektir. Kozmetik ürünler bu özellikleri ile seçici dağıtım sistemi ile dağıtılmaya uygun bir özellik sergilemektedir. Sözleşmede dağıtıcıların belirlenmesinde bazı nitel kriterlerin özellikle ön plana çıktığı görülmektedir. Söz k onusu nitel kriterler satış yerinin konumu ve iç yerleşim durumu ile ilgilidir. Satış yerinin konumunda önemli olan hususlar çevresinin kalitesi 330 ve çevredeki diğer ticarethanelerin prestijidir. Diğer taraftan satış yerinin iç yerleşim durumunda öne çıkan özellikler ise marka skalası, ürün teşhir bölümü, satışla görevli personelin olması, mağazanın dışının ve vitrinlerin kalitesi, estetik ve işlevsel düzenlemesi, satış noktasının büyüklüğü, döşemelerin, mobilyalarının ve ışıklandırmanın kalitesi gibi unsurl ardır. Antis Kozmetik tarafından getirilen nitel kriterlerden anlaşıldığı üzere, sağlayıcı, ürünlerini gerek iç mekânı, gerekse konumu bakımından kaliteli satış alanlarında tüketiciye teşhir etmek istemektedir. Diğer bir deyişle, sağlayıcı bir bakıma ürünl erinin lüks imajına uygun olan ve bu bakımdan marka imajına katkı sağlayabilecek noktaları dağıtım sistemine dâhil etmeyi planlamaktadır. Bu sebeple sisteme dâhil olabilmek için getirilen nitel kriterlerin, ürün 340 niteliğine uygun ve rasyonel gerekçelere day anan kriterler olduğu kanaatine varılmıştır. 08-32/401-136 8 Sözleşmede nitel kriterlerin yanı sıra yetkili dağıtıcılar arasındaki mesafenin gözetilmesi suretiyle nicel bir kısıtlama da söz konusu dur. Bu kısıtlamanın getirilmesinin gerekçesi, yine ürünün niteliği ile ilg ilidir. Dosya da sunulan bir belgede, taraf temsilcisi nin, raf ömürleri gözetilerek, kozmetik ürünlerinin satışının yapılmasının, ürün kalitesi açısından çok önemli olduğunu beyan et tiği görülmüştür . Bu hususun önemini ortaya koyan bir düzenlemeye Sözleşmen in Satılan Ürünlerin Kalitesi başlıklı 6. maddesinde de yer verilmektedir. Söz konusu madde kapsamında 350 son kullanım süresi dolmaya yakın ürünlerin dahi hiçbir şekilde tüketiciye satılamayacağı hükme bağlanmıştır. Kozmetik ürünlerin raf ömrü dikkate alınd ığında , ürün satış hızının önemi bu noktada ortaya çıkmaktadır. Aynı bölgede birbirine çok yakın iki yetkili dağıtıcı atanması halinde, söz konusu dağıtıcılar açısından ürün satış hızı azalacaktır. Bu durumda alıcının elinde kullanım süresi dolmaya yaklaş an ürün bulunması olasılığı da artmaktadır. Ürün kalitesinin bu denli önemli olduğu bir üründe bu riski ortadan kaldırmak için yetkili dağıtıcılar arasındaki mesafenin gözetiliyor olması ürün ün niteliği gereği haklı bir gerekçe olarak değerlendirilebilir. Sözleşme, Antis Kozmetik in belirli kriterlere dayanarak seçtiği dağıtıcılara anlaşma 360 konusu ürünleri satacağını, eğer bu kriterler sağlanmazsa noktaya yetkili dağıtıcılık vermeyeceğini açıkça belirtmekte ve bu suretle Sözleşmeyle öngörülen sistem, seçic i dağıtım sisteminin ilk unsurunu karşılamaktadır. Seçici dağıtım sisteminin ikinci unsuru, ağa dâhil olan dağıtıcıların ilgili ürünü ağa kabul edilmemiş dağıtıcılara satmama yükümlülüğü altına girmeleridir. Antis Kozmetik in yetkili dağıtıcı olarak at anacak bayilerle oluşturacağı dağıtım siteminde, söz konusu yetkili dağıtıcılar, diğer yetkili dağıtıcılar hariç hiçbir topluluğa, toptancıya, perakendeciye, yerli ve yabancı tüccara ürünleri satamamaktadır. Bu şekilde seçici dağıtım sisteminin ikinci unsu ru da gerçekleşmektedir. 370 H.3.2.2.1. 2002/2 sayılı Tebliğ Açısından Yapılan Değerlendirme Bir seçici dağıtım sisteminin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında olabilmesi için belirli özellikleri taşıması gerekmektedir. İlk olarak sağlayıcı, sistem üyelerinin k endi aralarındaki alım ve satımlarını engellememelidir. Ayrıca, bir sistem üyesinin yetkili olmadığı yerde faaliyet göstermesinin yasaklanması hakkı saklı kalmak kaydıyla, perakende seviyesinde faaliyet gösteren sistem üyelerinin son kullanıcılara yapacakl arı aktif veya pasif satışlar da kısıtlanmamalıdır. 380 Bildirime konu Sözleşmede, yetkili dağıtıcı, diğer yetkili dağıtıcılar hariç hiçbir topluluğa, toptancıya, perakendeciye, yerli ve yabancı tüccara Sözleşme konusu ürünleri satamayacaktır. Bir başka deyiş le, bayiler nihai tüketicileri dışında ancak kendileri gibi yetkilendirilmiş dağıtıcılara ürün satabilecektir. Ancak, Dermologica markası altında yer alan profesyonel seri ürünlerin satışı ile sınırlı olmak üzere bu hükme bir istisna getirilmiştir. Bu ürün lerin güzellik salonları gibi cilt bakımında eğitimli kişiler in çalıştığı yerlerde kullanılabilmesi, daha detaylı bir eğitim gerektirmesi sebebiyle piyasaya yeni verilecek olan profesyonel ürünlerin ancak o ürüne özel eğitimler alan bayiler tarafından kull anılabileceği, bu sebeple sadece Antis Kozmetik tarafından dağıtıcılara gönderilebileceği hükme bağlanmaktadır. 390 Sözleşmede satışlar konusundaki bir diğer kısıtlayıcı hüküm de yetkili dağıtıcının Antis Kozmetik in yazılı izni olmaksızın internet üzerinden satış yapamayacağıdır. 08-32/401-136 9 Hâlbuki seçici dağıtım sisteminde sağlayıcı, perakende seviyesinde faaliyet gösteren sistem üyelerinin son kullanıcılara yapacakları aktif veya pasif satışları kısıtlamamalıdır. Bu iki durum bildirime konu seçici dağıtım sözleşmesin i 2002/2 sayılı Tebliğ in tanıdığı grup muafiyetinin kapsamı dışına çıkarmaktadır. H.3.2.2.2. Bireysel Muafiyet İncelemesi 400 4054 sayılı Kanun'un muafiyet koşullarını düzenleyen 5. maddesinde iki olumlu ve iki olumsuz koşul sayılarak, muafiyet tanınacak anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarının bu dört koşulu birden sağlaması gerektiği hükme bağlanmıştır. Dosya konu su Sözleşme, Antis Kozmetik tarafından kurulması planlanan seçici dağıtım sisteminin çerçevesini oluşturmaktadır. Sözleşme, Dem ologica markası altında yer alan profesyonel ürünler için yetkili dağıtıcılara sadece Antis Kozmetik ten satın alma yükümlülüğü getirmesi ve yetkili dağıtıcıların internet üzerinden yapacakları satışları Antis Kozmetik in iznine bağlaması sebebiyle 2002/2 sayılı 410 Tebliğ in tanıdığı grup muafiyetinin kapsamı dışına çıkmakta ve bu hükümler bakımından bireysel muafiyet incelemesini zorunlu kılmaktadır : H.3.2.2.2.1. Malların Üretim veya Dağıtımı İle Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması Bu madde kapsamında dile getirilmesi gereken en önemli husus, Antis Kozmetik tarafından seçici dağıtım sistemi oluşturulmasının altında yatan temel sebeptir. Antis Kozmetik, ürünlerinin dağıtımı ve tüketicilere sunulması bakımından tüketicilerin tam olarak beklentilerini sağlayacak ve marka imajını destekleyecek kaliteli satış 420 noktalarına dağıtım yapmayı istemektedir. Dosya konu su Sözleşmeyi grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran iki hükümde de açıkça gözetilen amaç tüketicilere ürünün en doğru biçimde sunulmasını sağlamaktır. Dermalogica markası perakende seri ve profesyonel seri olmak üzere iki alt kategoriye sahiptir. Profesyonel ürünler perakende satışı olmayan, güzellik salonlarında cilt bakımında kullanılan ürünlerdir. Tüketicilerin bu ürünlerden beklentileri diğer ürünlere nazaran daha yüksek olup, bu ürünleri uygulayacak kişilerin gerekli eğitimleri almış olması, diğer ürünlerin satışını yapacak personele göre çok daha önemlidir. Bu sınırlama tüm yetkili d ağıtıcıları kapsamamakta, amaca 430 uygun olarak sadece güzellik salonlarını içermektedir. Bir güzellik salonunun, diğer güzellik salonunun bu marka altındaki yeni bir ürün için gerekli eğitimi alıp almadığını gözeterek satış yapması pek mümkün değildir. Oysak i Antis Kozmetik, eğitimin alınmış olup olmadığına bağlı olarak satışlarını gerçekleştireceğinden, üründen beklenen fayda ancak bu durumda tam olarak sağlanabilecektir. Bu ürünler için yetkili dağıtıcılar arasındaki satışların serbest olması halinde her za man bir risk mevcut olacaktır. İnternet üzerinden yapacakları satışlar için Antis Kozmetik ten izin alma gerekliliği, seçici dağıtım sistemine dâhil sistem üyelerinin son kullanıcılara yapacakları satışları 440 kısıtlamaktadır. Dosya mevcudundan, Antis Kozm etik yetkilisi nin bu hükmün getirilmiş olmasının gerekçesini, tüketicinin, cilt yapısına uygun ürün kullanması o üründen en yüksek faydanın alınabilmesi için şart olduğu nu ifade ettiği anlaşılmıştır. 08-32/401-136 10 Zira cilt yapısı kullanılan kozmetik ürünün etkilerine b ağlı olarak bazı değişikliklere uğrayabilmekte, çevresel faktörler dönem dönem farklı ürün kullanımını gerekli kılmakta ya da cildin yaşlanması sonucu ihtiyaç duyulan ürün ilerleyen dönemlerde değişiklik gösterebilmektedir. Tüketicinin satış elemanı tarafı ndan ürün ve kullanımı hakkında bilgilendirilmesinin seçici dağıtım sistemindeki merkezi önemi, internet üzerine getirilen yasaklamanın haklı bir gerekçesi haline gelmektedir. Zira internet yoluyla yapılan satışlarda, gerçek bir satış alanı ortamında satış elemanı ve tüketici 450 arasında var olan fiziksel temas oluşamayacağından, sistemin kurulması ile beklenen gelişme bu kanaldaki satışlarda gerçekleşememektedir. Ayrıca, eğer tüketici internet üzerinden alım gerçekleştirirse, ürünün cilt yapısına uygunluğu ko nusunda hataya düşebilecek veya kullanımı konusunda eksik bilgi sahibi olabilecektir. Bu durumda tüketici, Antis Kozmetik ürünlerinden beklediği faydayı elde edememenin verdiği memnuniyetsizlik sonucu, markaya yönelik yanlış bir algılama geliştirebilecekti r. Bu durum da Antis Kozmetik in seçici dağıtım sistemi ile hedeflediği marka imajı oluşturabilme amacına ulaşamaması anlamına gelmektedir. internet üzerinden satışlar seçici dağıtım sisteminin gereklerini sağlayamayacağından bu satışların yetkili dağıtıcı lar bakımından kısıtlanması, öngörülen dağıtım sisteminde hedeflenen 460 tüketici faydası açısından bir gerekliliktir. H.3.2.2.2.2. Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması Seçici dağıtım sistemi yoluyla, kozmetik gibi insan sağlığı bakımından doğru kullanımın ço k önemli olduğu bir üründe, tüketicinin ürün ve kullanımı bakımından bilgilendirilmesi sağlanmakta ve bu çerçevede yetkili dağıtıcıların satış personeline ürünlere ilişkin eğitim alma zorunluluğu getirilmektedir. Tüketicinin kozmetik gibi bir üründen elde edebileceği en önemli faydalardan biri, ürüne yönelik gerekli bilgiye sahip olmaktır. Antis Kozmetik bunu sağlayabilmek için dağıtıcılara uzman çalışması ve deneme ürünü ( tester ) desteği gibi bazı ayrıcalıklar da tanımaktadır. Hatta 470 tüketicinin bu faydayı elde edebilmesini tam olarak sağlayabilmek açısından da yetkili dağıtıcıların satışları üzerinde bazı kısıtlamalara gidilmektedir. Tüketici ancak bu kısıtlamalar çerçevesinde sistemin öngördüğü faydaları elde edebilecektir. H.3.2.2.2.3. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması Seçici dağıtım sitemi ilk olarak getirdiği kriterler bakımından marka içi rekabeti engelleyebilir. Ancak gerek nitel, gerekse nicel kriterlere ilişkin yukarıda yapılan değerlendirmede de ifade edildiği üze re, bildirime konu Sözleşme kapsamındaki kriterlerin ürün niteliğine uygun olduğu ve rasyonel gerekçelere dayandığı kanaatine 480 varılmıştır. Bu bakımdan kriterlerin marka içi rekabeti engelleyeceği yönünde bir değerlendirme yapmak pek mümkün değildir. Bir seçici dağıtım sisteminde seçim kriterlerinin yanı sıra, anlaşmalarla getirilen diğer ilave yükümlülük ve sınırlamalar da rekabetin kısıtlanmasına yönelik yapılan analiz açısından önemlidir. Seçici dağıtım sisteminde marka içi rekabeti gözetmek için yetkil i dağıtıcıların sistem üyesi diğer dağıtıcılara satış yapması üzerine herhangi bir kısıtlama getirilmemesi öngörülmektedir. Bildirime konu Sözleşme sadece bir ürün grubu için bu duruma aykırı bir düzenleme getirmektedir. Ancak söz konusu ürün grubunun güze llik salonları gibi dar bir kullanım ile sınırlı olması ve kısıtlamanın 490 seçici dağıtım sisteminden beklenen faydanın elde edilebilmesi bakımından gerekli olması nedeniyle, bu düzenlemenin ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin kısıtlanması sonucun a yol açmayacakt ır. Ayrıca, yetkili dağıtıcılar arasındaki satışlar 08-32/401-136 11 üzerine herhangi bir kısıtlama getirilmediği sürece, internet üzerinden yapılan satışların yasaklanması, marka içi rekabeti önemli oranda etkilemeyecektir. Güzellik salonlarında kullanılan Dermalogica markası altındaki profesyonel ürünler haricindeki diğer tüm markalarda, yetkili dağıtıcıların kendi aralarındaki satışlara herhangi bir yasaklama getirilmemektedir. Diğer taraftan, Dermalogica markasının profesyonel seri ürünlerinin yetkili da ğıtıcılar arasında satılması yasaklanmaktadır. Bu yasaklamanın değerlendirilmesinde bu ürünlerin nitelikleri önem kazanmaktadır. Bir 500 bakıma nihai tüketiciler profesyonel seri ürünleri değil, bu ürünlerin kullanıldığı bir cilt bakımı hizmetini satın almakta dır. Bu sebeple bu ürünler için internet satışlarına getirilen yasaklama yetkili dağıtıcıların nihai tüketiciye yaptıkları satışların engellenmesi anlamı taşımamaktadır. Diğer tüm ürünlerde de yetkili dağıtıcılar birbirlerine ürün satışı yapabildiğinden, b u ürünlerdeki internet satışı yasağının marka içi rekabeti önemli ölçüde kısıtlamayacağı kanaatine varılmıştır. Sözleşmenin marka içi rekabete etkisinin değerlendirilmesi açısından en önemli husus, pazarda markalar arası rekabetin varlığıdır. Zira marka içi rekabetteki azalma sadece markalar arası rekabetin sınırlı olduğu durumlarda sorun olmaktadır. Bu 510 bakımdan sağlayıcının ve rakiplerin pazardaki konumu ve pazardaki giriş engelleri, ticaretin seviyesi, pazarın olgunluğu ve seçici dağıtım ağlarının sayıs ı muhtemel rekabeti bozucu etkilerin tespitinde merkezi bir öneme sahiptir. Türkiye de kozmetik sektörünün yıllık büyüme hızının %15 -20 olduğu tahmin edilmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, piyasaya son üç yılda 17 teşebbüs ün girdiği anlaşıl mıştır. Gerek mevcut büyüme trendinin potansiyel rekabet açısından olumlu olması, gerekse pazara son üç yılda birçok yeni markanın girmiş olması pazarın henüz olgunluğa ulaşmamış, dinamik ve gelişen bir pazar olduğunu göstermektedir. İncelenen ürün pazarlarında A ntis Kozmetik in sahip olduğu paya 520 ilişkin net bir veri bulunmamasına karşın, teşebbüsün pazarda DDF, La Roche - Posay, MD Formulations, Bioderma, Vichy, Kinerase ve Lierac gibi birçok önemli firma / marka ile rekabet halinde olduğu söylenebilir. Dolayısıyla , pazardaki mevcut durum markalar arası rekabetin yoğun olduğunu göstermektedir. Bildirime konu Sözleşmede Antis Kozmetik yetkili dağıtıcıya sadece stant bakımından münhasırlık hükmü getirmekte, nokta içerisinde başka marka ürünlerin satılmasına herhangi bir kısıtlama getirmemektedir. Dolayısıyla stant ile sınırlı olan ve mağaza içi rekabeti engellemeyen bu anlaşmanın pazarda mevcut ve yeni girecek teşebbüsler açısından dağıtıcılara ulaşmak bakımından bir giriş engeli yaratması söz 530 konusu olmayacak ve mar kalar arası rekabet bu sözleşme ile kısıtlanmayacaktır. Dolayısıyla bildirme konu Sözleşme ile ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmadığı kanaatine varılmıştır. H.3.2.2.2.4. Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmes i İçin Zorunlu Olandan Fazla Sınırlanmaması Bildirime konu Sözleşmeyi 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinin kapsamı dışına çıkaran ve yetkili dağıtıcıların satışları üzerine getirilen bazı düzenlemelerin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilebilmesi için zorunlu olduğu ifade edilmiştir. Bu kısıtlamalardan ilki olan ve yetkili dağıtıcıların birbirlerine satışını engelleyen 540 hüküm sadece bir ürün grubu ile sınırlı olup, tamamıyla ürün nitelikleri gereği getirilmiştir. İnternet satışları ise tamamıyla yasaklanmamış olup Antis Kozmetik in 08-32/401-136 12 izin vermesi halinde gerçekleştirilebilir durumdadır. Bu sebeple bu kısıtlama da amaca uygun şekilde düzenlen miştir. Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında Antis Kozmetik ve mevcut durumda tek bir yetkili dağı tıcı arasında imzalanan Sözleşmeye 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi kapsamında 5 yıl süre ile bireysel muafiyet tanınabilecektir. Bu yönde bir süre kısıtlaması getirilmesinin nedeni, Sözleşme kapsamında internet satışlarına getirilen yasaklamadır. İlerleyen dönemlerde teknolojik gelişmenin, internet üzerinden yapılan 550 satışlar bakımından, seçici dağıtım siteminin gerçek satış alanında sunulana benzer bir satış ortamı yaratılmasına imkân vermesi durumunda, bu satışlar bakımından yetkili dağıtıcıların satışla rına kısıtlama getirilmesinin haklı gerekçesi ortadan kalkacaktır. İnternet üzerinden yapılan ticaret hacminin ve kapsamının artan seyri ve sanal ortamın teknik imkânlarının çok hızlı bir şekilde ilerlemesi sonucu yakın gelecekte yeniden satıcılar açısında n internet satışları çok önemli hale gelebilecek ve yeniden satıcılar seçici dağıtım sisteminin gereklerini internet ortamında da sağlayabilecektir. I. SONUÇ 560 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; - Antis Kozmetik ve Sağlık Ürünleri Tic. L td. Şti. ve RETIN -a Estetik Hizm. Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan Yetkili Dağıtıcılık Sözleşmesi ne ve diğer bayilerle de imzalanacak aynı hükümleri içeren tip sözleşmelere 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi kapsamında menfi tespit belgesi verilemeyeceğine , - Bildirim konusu sözleşmelerin , yetkili dağıtıcıların satışlarına getirdiği bazı kısıtlamalar nedeniyle 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin tanıdığı grup muafiyetinin kapsamında olmadığı na, 570 - 4054 sayılı Kanun un 5. madd esinde sayılan şartların tamamını karşılaması nedeniyle, bildirim konusu sözleşmelere 5 yıl süreyle bireysel muafiyet tanın masına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir .