Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-336 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 12-14/414 -125 Karar Tarihi : 29.03.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖR : Didem ULUÇ C. BAŞVURAN : Demirağ Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti. Kazım Karabekir Sok . Seza Apt. No:3/B 34 738 Erenköy/ İstanbul D. HAKKIN
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-336 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 12-14/414 -125 Karar Tarihi : 29.03.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖR : Didem ULUÇ C. BAŞVURAN : Demirağ Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti. Kazım Karabekir Sok . Seza Apt. No:3/B 34 738 Erenköy/ İstanbul D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : Allianz Sigorta A.Ş. Bağlarbaşı Kısıklı Cad. No:13 Altunizade/ İstanbul E. DOSYA KONUSU : Allianz Sigorta A.Ş.'nin acentelik sözleşmesinde yer alan "başka şirketin acenteliğini alamaz" ş eklindeki hükmün rekabet kurallarına aykırı olduğu iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; 1995 -2007 yıl ları arasında Allianz Sigorta A.Ş. 20 (Allianz ) nin acenteliğini yürüten , ancak sözleşmesi feshedil en Demirağ Sigorta Aracılık Hizm. Ltd. Şti. (Dem irağ Sigorta ) nin, Allianz (o dönem deki unvanı Koç Allianz Sigorta A.Ş. ) ile 2004 yılında yenilemiş olduğu Acentelik Sözleşmesi nde yer alan başka şirketin acenteliğini alamaz şeklindeki hükmün rekabet kurallarına aykırı olduğu ifade edilerek, 4054 sayı lı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.10.2011 tarih ve 7343 sayı ile giren baş vuru üzerine hazırlanan 02.12.2011 tarih, 2011 -4-336/İİ -11-187.SY sayılı İlk İnc eleme Raporu 14.12.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 20.03.2012 tarih ve 2011 -4-336/ÖA 30 sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Önaraştırma Raporu nda; başvuru konusu ile ilgili olarak Allianz hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar Başvuru nun konusu dikkate alınarak , ilgili ürün pazarı hayat dışı sigo rtacılık ürünlerinde serbest acentelik hizmetleri pazarı ; ilgili coğrafi pazar ise Türkiye olarak tespit edilmiştir. I.2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme Şikayete konu Acentelik Sözleşmesi nin konusu, Demirağ Sigorta ya Allianz adına yangın, nakliyat , kaza, ferdi kaza, trafik, hukuksal koruma, bra nşlarında sigorta sözleşmeleri yapma 40 yetkisi verilmesidir. Hastalık sigortası branşında ise , bu yetki Allianz adına teklifname almakla sınırlı dır. Öte yandan Acentelik Sözleşmesi nin, Primlerin Tahsili ve Ko ç Allianz a 12-14/414 -125 2Ödenmesi başlıklı 5. maddesinde prim tahsili ve tahsilâtın intikaline ilişkin usul ve esasları Allianz ın belirlemeye yetkili olduğu hususu düzenlenmektedir. Yukarıda yer verilen bilgi ler çerçevesinde Acentelik Sözleşmesi ile Demirağ Sigorta 'nın acente olarak 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin açıklanmasına Dair Kılavuz da açıklanan riskleri üstlenmediği ve bağımsız davranmadığı anlaşılmaktadır. Demirağ Sigorta 'nın yükümlülüğü, o tarihte Koç Allianz tarafından ü retimi ve pazarlaması yapılan hayat dışı sigortacılık ürünlerinin müşterilere satışı ve sigorta primlerinin tahsili ile sınırlıdır. Dolayısıyla, bildirime konu acentelik sözleşmesi, müvekkil 50 hesabına aracılık ettiği ya da akdettiği sözleşmelere ilişkin ola rak acenteye getirilen sınırlamalar bakımından Kanun un 4. maddesi kapsamında olmayan bir sözleşme dir. Ancak, acentelik sözleşmeleri anılan Kılavuz da belirtildiği üzere, sözleşme konusu mal veya hizmetlerin satıldığı ilgili pazarda kapama etkisine yol aç ıyorsa rekabet etmeme yükümlülüğü içeren hükümleri bakımından 4054 sayılı Kanun un 4. madd esi çerçevesinde incelenebilir. Başvuruya konu Acentelik Sözleşmesi nin Sözleşmenin Kapsamı başlıklı 2. maddesinde, acentenin kendisi, hissedarlarından herh angi b irisi veya çalışanlarının doğrudan veya dolaylı olarak başka sigorta şirketlerinin acenteliğini alamayacağı ve başka sigorta şirketlerinin acentelerine tali acente olamayacağı hususu düzenlenmiştir. Sözleşme 60 hükümlerine göre bu yasaklama sözleşme süresi il e sınırlıdır. Bu noktada, tarafların 4054 sayılı Kanun un yasaklayıcı nitelikteki 4. maddesinin aksine sözleşme yapamayacakları göz önünde bulundurulduğunda, süresiz rekabet etmeme yükümlülüğü içeren düzenleme açısından söz konusu Acentelik Sözleşmesi nin değerlendirilmesi gerek mekte olup, mezkur Kılavuz un yaklaşımı doğrultusunda pazardaki yoğunlaşmanın incelenmesi, rekabetin önemli ölçüde kısıtlanıp kısıtlanmadığının tespitinde belirleyici olacaktır. Allianz hayat dışı sigortacılık branşlarında 2009 yılı için % ( ..) , 2010 da % ( ..) ve 2011 yılında % ( ..) toplam pazar payı na sahip olup, 2011 yılı itibarıyla pazarda 4. sıradadır. Bu çerçevede, pazar payı 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, 70 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin G rup Muafiyeti Tebliği nde öngörülen %40 eşiğinin altındadır. İlk dört şirketin topl am pazar payı ise % ( ..) dir. Dolayısıyla markalar arası rekabet açısından önemli bir yoğunlaşma bulunma maktadır. Bununla birlikte , 2002/2 sayılı Tebliğ de düzenlendiği üze re, belirli türden dikey anlaşmaların oluşturduğu paralel ağlar ilgili pazarın %50 sinden fazlasını kapsıyorsa veya bir anlaşmanın Kanun un 5. maddesinde düzenlenen koşullarla bağdaşmaz etkilere sahip olduğu tespit edil mişse, Kurul çıkaracağı bir tebliğ il e ilgili pazarda belirli sınırlamaları içeren dikey anlaşmaları grup muafiyetinin dışına çıkarabil ir veya anlaşma ya tanınan muafiyeti geri alabil ir. Bu çerçevede incelemeye konu Acentelik Sözleşmesi nin pazardaki rekabete etkileri 80 değerlendirilmiştir. İlgili pazara girişler ve ilgili pazardaki rekabet, birbiriyle rekabet halindeki sağlayıcılar veya alıcılar tarafından uygulanan benzer nitelikteki dikey anlaşmaların oluşturduğu paralel ağlar tarafından önemli ölçüde engellenmekte ise Kanun un 5. maddesindeki muafiyet şartlarının gerçekleşmesi mümkün değildir. Öte yandan ilgili Kılavuz da da yer aldığı üzere bir sağlayıcının bağlı pazar payı %5 ten az ise, anılan sağlayıcı birikimli kapama etkisine önemli bir katkıda bulunma maktadır. Dosya mevcudu bilgilere gö re, sektördeki toplam pazar payının % ( ..) üne sahip olan ilk dokuz şirket değişen oranlarda münhasır acentelik ilişkisi kur muştur. Söz konusu 12-14/414 -125 3şirketlerden 2011 yılsonu itibarıyla hayat dışı sigorta branşında pazarın % ( ..) üne sahip sekiz inin (en büyük pa zar payına sahip olan Axa Sigorta A.Ş. hariç) münhasır çalışma 90 oranının ortalama % ( ..) olduğu görülmektedir. Bu şirket lerin sözleşmelerinde bulunan düzenlemelere göre , rekabet etmeme yükümlülüğünün izin şartına bağlı olarak kaldırılabilmesi söz konusudur. İncelenen şirketler arasında, sözleşmesinde şarta bağlı olmaksızın, doğrudan rekabet etmeme yükümlülüğüne yer vermiş olan tek şirket Allianz olup, şirketin acentelik sözleşmeleri iki türlüdür. Birinci grupta rekabet etmeme yükümlülüğü doğrudan düzenlenmiş , diğer grupta ise yine rekabet etmeme yükümlülüğü düzenlenmekle birlikte rakip sigorta şirketiyle çalışılabilmesi izin şartına bağlanmıştır. Bu noktada, acentelerin rakip sigorta şirketiyle çalışmasının izne bağlanması da kural olarak pazarı kapatabilecek bir uygulama olmakla birlikte, pazarın % ( ..) ünde münhasırlık oranı %( ..) le sınırlı kalmaktadır. Öte yandan, pazarın geri kalan % ( ..) lık bölümündeki 100 teşebbüsler %( ..) ün altında pazar payına sahip olup, birikimli kapama etkisine önemli bir katkıda b ulunma maktadırlar. Dolayısıyla, mevcut durumda pazarın önemli bölümünde rekabet etmeme yükümlülüğü aracılığıyla acentelerin rakip şirketlerle çalışmaları yolunun kapatıldığını söylemek mümkün değildir. Ayrıca , en yüksek pazar payının yaklaşık %13 seviyesi nde olduğu hayat dışı sigorta acenteliği pazarında çok sayıda rakip teşebbüsün bulunduğu ve göreli yoğunlaşma oranının düşük olduğu görülmektedir. Genel olarak büyüme eğiliminin olduğu sektör yeni girişlere de açık konumdadır. Sonuç olarak, hakim durumda b ir teşebbüsün bulunmadığı ve dinamik, rekabetçi ve dünya piyasaları ile bütünleşmiş bir yapı sergileyen sigorta sektörü bakımından incelemeye konu sözleşme ile getirilen rekabet yasağının ilgili pazarın önemli 110 bir bölümünü kapatacak yahut pazara girişleri engelleyecek türde bir kısıtlama olmadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede, incelemeye konu rekabet etmeme yükümlülüğünün 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal etmediği kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başv uru konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.