TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EYMEN EL ŞAD AKÇA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/24478) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/24478 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Eymen El şad AKÇA Vekili : Av. Ali SAMSUM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanser hastas ına reçete edilen ilac ın ithali için gerekli ödemenin S
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EYMEN EL ŞAD AKÇA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/24478) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/24478 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Eymen El şad AKÇA Vekili : Av. Ali SAMSUM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanser hastas ına reçete edilen ilac ın ithali için gerekli ödemenin Sosyal Güvenlik Kurumu taraf ından karşılanmas ı amac ıyla yap ılan talebin reddedilmesi nedeniyle maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 27/8/2020 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 3. Başvurucu, tedavisi süresince ilaç bedelinin ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmiştir. Başvurucunun tedbir talebinin 7/9/2020 tarihinde kabulüne karar verilmi ştir. 4. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. 4/11/2015 doğumlu olan ba şvurucu, sinir hücrelerinde görülen bir kanser türü olan adrenal bez medüllas ı malign neoplazm ı, nöroblastom hastas ıdır. Başvuru Numaras ı: 2020/24478 Karar Tarihi : 22/2/2022 27. Ankara Şehir Hastanesi çocuk onkolojisi uzman hekimi taraf ından düzenlenen 18/9/2019 tarihli raporda ba şvurucunun tedavisi için Dinutuximab adl ı ilac ın kullan ılmas ının uygun oldu ğu belirtilmi ştir. Gülhane E ğitim ve Ara ştırma Hastanesi çocuk onkolojisi uzman hekimleri taraf ından düzenlenen 12/8/2020 tarihli sa ğlık kurulu raporunda ise ba şvurucunun tedavisinde dinutuximab beta adl ı ilac ın kullan ılmas ının hayati önem ta şıdığı, bu ilac ın kullan ılmamas ı hâlinde ba şvurucunun sa ğlığında geri dönü şü olmayan bozulmalar yaşanabilece ği belirtilmi ştir. Düzenlenen reçeteye göre ilaç 28 günde bir, üç kutu olarak kullan ılmal ıdır. 8. Başvurucunun tedavisini üstlenen hekimin ba şvurusu üzerine Sa ğlık Bakanl ığı Türkiye İlaç ve T ıbbi Cihaz Kurumu ( İlaç Kurumu) 6/8/2020 tarihinde ba şvurucunun hastal ığının tedavisinde dinutuximab beta adl ı ilac ın kullan ımının ve bu ilac ın Türk Eczac ılar Birliği (TEB) arac ılığıyla yurt d ışından ithalinin uygun görüldü ğünü bildirmi ştir. 9. Başvuru dosyas ında bulunan belgelere göre bu ilac ın bir ayl ık kür için maliyeti yaklaşık 251.000 TL'dir. İlac ın belirtilen maliyetini kar şılama gücü bulunmayan ba şvurucu, ilac ın ithalini sa ğlamak üzere ilaç bedelinin TEB'e ödenmesi için İbni Sina Sa ğlık Sosyal Güvenlik Merkezine (SSGM) ba şvurmuştur. SSGM ba şvuruyu reddetmi ştir. 10. Başvurucu ret karar ının iptali ve ilaç bedelinin ödenmesi yönünde yürütmenin durdurulmas ı karar ı verilmesi talebiyle SGK'ya kar şı Ankara 16. İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) dava açm ıştır. İdare Mahkemesi 19/8/2020 tarihinde "...ilac ın temin edilememesi halinin uygulanmas ı halinde telafisi güç zarar do ğurabilecek nitelikte bulunmas ı nedeniyle, daval ı idarenin savunmas ı al ınıncaya ya da savunma süresi geçtikten sonra yeniden bir karar verilinceye kadar yürütmenin durdurulmas ına..." karar vermi ştir. 11. Başvurucu bu karar üzerine bir kez daha SSGM'ye ba şvurmas ı sonras ında SSGM 25/8/2020 tarihinde "...temin edilen ilaca ait fatura asl ı beraberinde, Sa ğlık Bakanl ığı onay belgesi, reçete asl ı, ilaç kullan ım raporunun asl ı gibidir onayl ı örneği ve kullan ılan ilaca ait bo ş ilaç kutular ının ibraz edilmesi halinde söz konusu Mahkeme karar ı gereği yerine getirilerek ilaç bedeli Kurumumuzca kar şılanacakt ır." ifadeleriyle bu talebi reddetmi ştir. 12. Başvurucu 27/8/2020 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunarak tedavisi süresince ilaç bedelinin ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa SGK taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmi ştir. Anayasa Mahkemesi 7/9/2020 tarihinde verdi ği ara kararla talebi kabul ederek " ... ilaç bedelinin tedavi süresi boyunca başvurucuya ödenmesinin sa ğlanmas ına, bu ödemenin ba şvurucunun tedavisine derha l başlanmas ını engelleyecek herhangi bir şarta bağlı olmaks ızın doğrudan ilac ı ithale yetkili kuruluşa yap ılmas ına..." karar vermiştir. Tedbir talebinin kabulüne dair karar, gere ğinin yerine getirilmesi için ilgili kurulu şlara tebliğ edilmiştir. 13. UYAP üzerinden yap ılan incelemede İdare Mahkemesinin 30/10/2020 tarihinde ilaç bedelinin ödenmesi talepli ba şvurunun reddine ili şkin işlemin iptaline karar verdi ği anlaşılm ıştır. Söz konusu karara kar şı SGK vekili taraf ından istinaf ba şvurusunda bulunulmu ştur. İstinaf incelemesi devam etmektedir. Başvuru Numaras ı: 2020/24478 Karar Tarihi : 22/2/2022 3IV.İNCELEME VE GEREKÇE 14. Anayasa Mahkemesinin 22/2/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 15. Başvurucu, hastal ığın tedavisi için gerekli olan ilac ın maliyetinin yüksek olmas ı nedeniyle kendi imkânlar ıyla ilac ı tedarik edemedi ğini, kendisi aç ısından hayati önemi ola n ilaç tedavisinin gerçekle şememesine ba ğlı olarak maddi ve manevi bütünlü ğünün tehlikeye gireceğini belirterek maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmiştir. B. Değerlendirme 1. Adli Yard ım Talebi Yönünden 16. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. 2.İhlal İddias ı Yönünden 17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru hakk ı" kenar ba şlıklı 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "İhlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü ş idari ve yarg ısal başvuru yollar ının tamam ının bireysel ba şvuru yap ılmadan önce tüketilmi ş olmas ı gerekir." 18. Başvuruya konu ilaç bedelinin SGK taraf ından ödenmesi talepli yarg ılamada verilen karara kar şı SGK taraf ından istinaf talebinde bulunuldu ğu ve karar ın istina f incelemesinde oldu ğu görülmü ştür. Bu itibarla ba şvurucunun bireysel ba şvuruya konu etti ği iddialar ına ilişkin olarak hukuk sisteminde mevcut yarg ısal yollar ı tüketmeksizin bireysel başvuruda bulundu ğu anlaşılm ıştır. 19. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2020/24478 Karar Tarihi : 22/2/2022 4C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 22/2/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.