TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ERDAL ÇELİK BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/28802) Karar Tarihi: 19/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/28802 Karar Tarihi : 19/11/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Erdal ÇELİK Vekili : Av. Güvenç Mehmet UZUN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hukuk davasında delillerin değerlendirilmesinde ve h ukuk kurallarının uygulanmasında ha
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ERDAL ÇELİK BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/28802) Karar Tarihi: 19/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/28802 Karar Tarihi : 19/11/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Erdal ÇELİK Vekili : Av. Güvenç Mehmet UZUN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hukuk davasında delillerin değerlendirilmesinde ve h ukuk kurallarının uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan karar verilmesi ve u zun yargılama nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Başvuru 22/8/2019 tarihinde yapılmıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ola ylar özetle şöyledir: Başvuru Numarası : 2019/28802 Karar Tarihi : 19/11/2020 38. Başvurucu 25/11/2014 tarihinde İstanbul 8. İş Mahkemesinde (M ahkeme) işçi ile işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davası açmıştır. Ma hkemece 14/3/2017 tarihinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. 9. Mahkemenin söz konusu kararı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesinin 27/6/2019 tarihli kararı ile kaldırılmış ve davanın kısmen reddine, kısmen konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına miktar itibariyl e kesin olarak karar verilmiştir. 10. Başvurucu, delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının uygulanmasın da hata yapılarak adil olmayan bir karar verilmesi ve yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla süresinde bireyse l başvuruda bulunmuştur. Başvurucu ayrıca, dava değerinin temyiz için belirlenen miktar sınırının altında kalması nedeniyle temyiz isteminde bulunulmasına imkân vermeyen 12/1/20 11 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362. maddesinin (1) numaralı fıkr asının (a) bendinin iptalini talep etmiştir. IV. İNCELEME VE GEREKÇE 11. Mahkemenin 19/11/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. 6100 Sayılı Kanun'un 362. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (a) Bendinin İptal Edilmesi Gerektiğine İlişkin iddia 1. Başvurucunun İddiaları 12. Başvurucu, temyiz için miktar sınırını belirten 6100 sayılı Kanun'un 362. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin Anayasa'ya aykı rı olduğunu iddia ederek iptalini talep etmiştir. 2. Değerlendirme 13. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (3) numaralı fıkrasın da yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan bireysel başvuru konusu y apılamayacağı düzenlenmiştir. Bir yasama işleminin, temel hak ve özgürlüğün i hlaline neden olması durumunda doğrudan yasama işlemi aleyhine değil ancak yasama iş leminin uygulanması mahiyetindeki işlem, eylem ve ihmallere karşı bireysel başvuru yapılabilir ( Süleyman Erte, B. No: 2013/469, 16/4/2013, 17; Serkan Acar , B. No: 2013/1613, 2/10/2013, 37). 14. Somut olayda başvurucu, yasama işlemlerinin Anayasa'ya aykır ı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği iddiasıyla bireysel başvuruda bulunmuştur. B ireysel başvuru kapsamında, yasama işlemlerinin doğrudan ve soyut olarak Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvuru yapılamaz. 15. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul ed ilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numarası : 2019/28802 Karar Tarihi : 19/11/2020 4B. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İdd ia 1. Başvurucunun İddiaları 16. Başvurucu, uzun süren yargılama nedeniyle makul sürede yargı lanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine ka rar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sür ede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna kar ar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şe kilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anaya sa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle i lgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50-52). 19. İş mahkemeleri nezdinde görülen davalarda yargılama süresini n makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç de receli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikka te alınır ( Nesrin K ılıç, B. No: 2013/772, 7/11/2013, 58). 20. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda v erdiği kararlar dikkate alındığında 4 yıl 7 aylık yargılama süresinin makul olm adığı sonucuna varmak gerekir. 21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa nın 36. maddesinde güvence al tına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilme si gerekir. C. Diğer İhlal İddiaları 22. Başvurucu, delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarını n uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan bir karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucunun belirtilen şikâyetleri yönünden açık bir ihlali n bulunmadığı değerlendirildiğinden başvurunun diğer kabul edileb ilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedir. D. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : Başvuru Numarası : 2019/28802 Karar Tarihi : 19/11/2020 5 (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 24. Başvurucu; ihlalin tespiti, yargılamanın yenilenmesi ve takd ir edilecek miktarda tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. 25. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğ i sonucuna varılmıştır. 26. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşı lığında başvurucuya net 10.400 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gereki r. 27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.364,60 TL yargılama giderinin başvur ucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. 1. 6100 sayılı Kanun'un 362. maddesinin (1) numaralı fıkrasını n (a) bendinin iptal edilmesi gerektiğine ilişkin iddianın konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, 2. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin idd ianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 3. Diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, B. Anayasa nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Başvurucuya net 10.400 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, D. 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3 .364,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE, E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmas ına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar ge çen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, Başvuru Numarası : 2019/28802 Karar Tarihi : 19/11/2020 6F. Kararın bir örneğinin bilgi için İstanbul 8. İş Mahkemesine ( E.2014/905, K.2017/127) GÖNDERİLMESİNE, G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 19/11 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Üye Üye Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU