Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-178 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-60/963-381 Karar Tarihi : 23.10.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDI RIMCI 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Mehmet ÖZDEN, Recep GÜNDÜZ C. ŞİKAYET EDEN : Erdal ÇETİN TEGDEM Cinnah Cd. No:16 Kavaklıder e/Ankara D. ŞİKAYET EDİLEN LER 20 - B. AYAZ Sevgi Seyaha
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-178 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-60/963-381 Karar Tarihi : 23.10.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDI RIMCI 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Mehmet ÖZDEN, Recep GÜNDÜZ C. ŞİKAYET EDEN : Erdal ÇETİN TEGDEM Cinnah Cd. No:16 Kavaklıder e/Ankara D. ŞİKAYET EDİLEN LER 20 - B. AYAZ Sevgi Seyahat ve Turizm Ltd. Şti. Şehirlerarası Otobüs Terminali No:1 Adana - İ. YÜKSEL - Yükseller Seyahat, Akaryakıt Turiz. Nak. Mad. Oto. İnş. Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. Şehirlerarası Otobüs Ter minali No:2 Adana - Y. ŞAHAN Mardin Metro Ulus. Nak. Turizm Teks. İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti . Şehirlerarası Otobüs Terminali No:3 Adana - İ. YÜKSEL Sanatman Seyahat Turizm Tic. Ltd. Şti. Has Tur.Sey.San.v e Tic.Ltd.Şti. Şehirlerarası Otobüs No:4 Terminali Adana 30 - F. DEMİR Lüks Adana Seyahat Şehirlerarası Yolcu Taşımacılık Lojistik Tic. Ltd. Şti. Atatürk Cd. 264 Sok. No:1 Ceyhan /Adana - M. GÖÇER Ulutaş İnşaat Taahhüt Tekstil Otomotiv ve Turizm San. Dış Tic. Ltd. Şti. Şehirlerarası Otobüs Terminali No:6 Adana - M. YILMAZ Adana Çağdaş Turizm ve Taşımacılık Tic. Ltd. Şti. Şehirlerarası Otobüs Terminali No:7 Adana - Fuat YILMAZ Şehirlerarası Otobüs Terminali No:8 Adana 40 - Osman GÜVEN Şehirlerarası Otobüs Terminali No:9 Adana 08-60/963 -381 2- Lütfü ÇOBAN Şehirlerarası Otobüs Terminali No:10 Adana - A. GÖKGÖZ Yeni Adana Sey. Tur. Ltd. Şti. Z. Paşa Bul. Türkalp Apt. No:19 Adana - Ramazan ILGAN Mahmut DEMİR Fevz ipaşa Mh. Mersin Yolu Üzeri Yeni Otogar içi No:12 Adana - Yusuf Delidere Terminal İşletmecisi Şehirlerarası Otobüs Terminali No:13/B Adana 50 - Ali TALAŞ Çukurova Turizm Seyahat Nakliyat Gıda Lok. Ltd. Şti. Şehirlerarası Otobüs Terminali No:14 Adana - Ramazan DEMIR Şehirlerarası Otobüs Terminali No:15 Adana - Halil Aygırcı Yazıhane İşletmeciliği Şehirlerarası Otobüs Terminali No:16 Adana - Abdulhalim ACAR Şehirlerarası Otobüs Terminali No:17 Adana - İsmail Acar - Halit ACAR Şehirlerarası Otob üs Terminali No:18 Adana 60 - SİYA Tur. Sey. Nak. ve Tic. Ltd. Şti. Şehirlerarası Otobüs Terminali No:20 Adana - Adana Has Turizm ve Acentalık Ltd. Şti. Şehirlerarası Otobüs Terminali Adana - Lider Adana Seyahat Turizm Akaryakıt İnş. Gıda Tekstil San. ve Tic. A.Ş . Ziyapaşa Bulv. No:75/A Seyhan /Adana - Eren Turizm Seyahat Taşımacılık İnşaat Tekstil Gıda Taah. Elekt. Oto Kira.Tic. Ltd. Şti. Şehirlerarası Otobüs Terminali No:1/C Adana - Ali AYGIRCI Şehirlerarası Otobüs Terminal işletmecisi 70 Şehir lerarası Otobüs Terminali Adana - Dağlı Turizm Taşıma Tic. ve San. Ltd. Şti. Şehirlerarası Otobüs Terminali Adana - Seç Otobüs ve Turizm İşletmesi A.Ş. Şehirlerarası Otobüs Terminali Adana E. DOSYA KONUSU: Adana Şehirlerarası Otobüs Terminali nde faaliyet gösteren otobüs firmalarının aralarında anlaşma yapmak suretiyle otobüs bilet fiyatlarını belirledikleri iddiası. 80 08-60/963 -381 3F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet başvurusunda özetle; Adana da faaliyet gösteren otobüs şirketlerinin bir araya gelerek , Adana dan diğer tüm illere düzenlenen seferleri araç ve hizmet kalitelerine göre iki gruba ayırdıkları ve bilet fiyatlarını da bu iki grup için ayrı birer fiyat düzeyinde sabitledikleri iddiası dile getirilmiştir. Ayrıca, Ankara dan Adana ya düzenlenen otobüs seferlerinde 25 YTL . olan bilet fiyatlarının Adana dan Ankara ya düzenlenen seferlerde 1. sınıf araçlarda 35 YTL., ikinci sınıf araçlarda ise 33 YTL . olarak sabitlendiği ve firmalar arasında fiyat birliğini sağlamak amacıyla 500 YTL . ceza öngören bir anlaşma imzalandı ğı 90 iddia edilen hususlar arasındadır. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.7.2008 tarih ve 4793 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 8.8.2008 tarih ve 200 8-4-178/İİ-08-MG sayılı İlk İnceleme Raporu, 14.8.2008 tarih ve 08-50 sayılı Kurul toplant ısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 08-50/734 - M sayı i le karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 7.10.2008 tarih ve 2008 -4-178/ÖA -08-MÖ sayılı 100 Önaraştırma Raporu 10.10.2008 tarih ve REK.0.08.00.00 -110/295 sayılı Başkanlık Önergesi ile Kurulun 9.10.2008 tarihli toplantısında görüşülmüş ; yapılan ilk oylama sonucunda, ilgili şirketler ve Adana Otobüsçüler ve İşletmeciler Derneği ne 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde görüş yazısı gönderilmesi yönünde Başkan Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI ile Kurul Üyeleri Mehmet Akif ERSİN ve İsmail Hakkı KARAKELLE nin oylarına karşılık, adı geçen gerçek kişi ve teşebbüsler ile Dernek hakkında soruşturma açılması gerektiği yönünde İkinci Başkan Tuncay SONGÖR ile Kurul Üyeleri M. Sıraç ASLAN ve Süreyya ÇAKIN ın oyları sonucunda 4054 sayılı Kanu n un 51. maddesinde belirtilen karar yeter sayısının oluşmaması nedeniyle, yine aynı 110 maddede belirtilen yöntem izlenmek üzere ikinci oylamaya kalınmasına 08 - 58/936 -M sayı ile karar verilmiştir. Bu defa, 23.10.20 08 tarih ve 08-60 sayılı Kurul toplantısında yapılan oylama sonucunda dosya konusu karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; - Şikayete konu teşebbüslerin, şehirlerarası karayolu ile yolcu taşıma piyasasında rekabeti ortadan kaldırabilecek nitelikte fiyat anlaşması yapmak suretiyle 4 054 sayılı Kanun'un 4 . maddesini ihlal ettikleri , - Adana Otobüsçüler ve İşletmeciler Derneği nin ise şehirlerarası yolcu 120 taşımacılığı pazarında rekabeti sınırlar mahiyetteki anlaşmalara hem düzenleyici hem de denetleyici ola rak katılmış olduğu şüphesiyle aynı Kanun'un 41. ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 56. maddesi doğrultusunda, adı geçen teşebbüsler ve Dernek hakkında soruşturma açılması gerektiği görüşüne yer verilmiştir. 08-60/963 -381 4I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar 130 I.1.1. İlgil i Ürün Pazarı Başvuru konusu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı "şehirlerarası yolcu taşımacılığı pazarı" olarak tespit edilmiştir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Başvuru konusu uygulamanın taraflarının Adana ilinde faaliyet gösterdikleri dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar Adana ili olarak belirlenmiştir . I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller 140 I.2.1. Şehirlerarası Otobüs Terminali Yetkilileri ile Yapılan Görüşme Adana Şehirlerarası Otobüs Terminali yetkilileri , görevli Raportörler ile yaptıkları görüşmede , terminalde faaliyet gösteren firmalar arasında anlaşma yapıldığı iddialarına ilişkin olarak, kurulduğu iddia edilen sistemi şu şekilde özetlemişlerdir: Adana Otogarı nda kurulan sistemin özünde Transit Sistem ve Merkezi Sistem olmak üzere ikili bir yapı mevcuttur. Kurulan bu yapıya göre Merkezi Sistem içindeki firmalar Adana Otogar merkezli firmalar olup diğer illere doğrudan Adana dan otobüs kaldıran firmalardır. Transit Sistem ise diğer illerden hareket edip Adana otogarına gelerek belli bir konte njanı olan firmaların dahil olduğu gruptur. Merkezi firmalar Lüks Adana, Lider Adana ve Yeni Adana firmalarıdır. 150 Varan veya Ulusoy gibi üst gelir grubuna hitap eden firmalar bir kenara bırakılırsa, Merkezi sistem içindeki firmalar, Transit sistem içindeki firmalara göre nispeten daha fazla fiyat uygulamaktadırlar. Öte yandan, otogar yetkilileri bu fiyatların Ulaştırma Bölge Müdürlüğü nün de onayıyla gerçekleştirildiğini dile getirmişlerdir. Otogarda faaliyet gösteren Dernek hakkında da bilgi talep edilen gö rüşmede, söz konusu Derne k in zaman zaman kesintiye uğramış olmakla birlikte, yaklaşık 10 yıldan bu yana faaliyet gösterdiği ve mevcut durumdaki Dernek yönetiminin 2 yıldan bu yana iş başında olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, Derne k in fiyat ve sunulan hizm et konusunda üyeleri arasında görüşmeler yapmak suretiyle belli bir 160 mutabakat sağlamaya çalıştığı dile getirilen hususlardandır. Bununla birlikte otogar yetkilileri , halen fiyat konusunda Ulaştırma Bölge Müdürlüğü nün onayladığı fiyatın belirleyici olduğun u, dernek uygulamalarının fiyat birliği konusunda belirli bir başarı sağlayıp sağlamadığı konusunda net bir şey söylemenin mümkün olmadığını vurgulamışlardır. I.2.2. Adana Otobüsçüler ve işletmecileri Derneği Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Dernek yetki lisi konuya ilişkin olarak, şehirlerarası yolcu taşımacılığı sektörünün ciddi ekonomik sorunları bulunduğunu; havayolu firmaları nın rekabeti, korsan 170 08-60/963 -381 5taşımacılık yapan bu firmalar , Adana şehirlerarası otobüs terminalinde firma sayısının fazla olması ve benz eri sorunları görüşmek üzere sektör temsilcileri nin bir araya geldiğini; Dernek in aldığı kararları uygulamak için herhangi bir yaptırım mekanizması nın mevcut olmadığını; Rekabet Kurumuna intikal eden , firmalar arasında anlaşma bulunduğu ve Dernek bünyesin de yaptırım uygulandığı iddiaları nın gerçeği yansıtma dığını ifade etmiştir. I.2.3. Yerinde İnceleme Sırasınd a Ele Geçirilen Anlaşma Belgesi Görevli raportörlerce Adana Şehirlerarası Otobüs Terminali nde yapılan yerinde incelemeler esnasında fiyat mut abakatına ilişkin anlaşma metni tespit edilmiştir. Söz konusu talimatname aşağıdaki gibi dir: 180 TALİMATAME 10/05/2008 TARİHİ İTİBARİYLE Yazıhane sahipleri olarak almış olduğumuz ortak kararda fiyat birliğine varılmıştır. Alınan fiyat birliğine uyulmadığı ta kdirde belirtilen cezai işlemler uygulanacaktır. 1. Eksik kesilen bilet başına 500 YTL cezai müeyyide uygulanacaktır. 2. Parası olmayan yada eksik parası olan şahıslara yönetim kurulunun haberi olmadan bilet verilmeyecek veya elden otobüse bindirilmeyecek tir. 3. Hiçbir şekilde biletsiz yolcu dışarıya çıkarılmayacaktır. 4. Yakalanan eksik kesilen bilette personel muhatap alınmayıp sorumlusu 190 yazıhane sahibi kabul edilecektir. Düzenlenen bu hükümlerin altında ise Adana Otogarınd a otobüs firmaları adına komisyon karşılığı bilet satışı yapan 25 yazıhanenin imza ve kaşesi bulunmaktadır. Bu yazıhanelerin isimleri ise şöyledir: 1. B. AYAZ Sevgi Seyahat ve Turizm Ltd. Şti. 2. İ. YÜKSEL - Yükseller Seyahat, Akary. Turiz. Nak. Mad. O to. İnş. Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. 3. Y. ŞAHAN Mardin Metro Ulus.Nak.Tur.Teks.İnş.Gıda San.Tic.Ltd.Şti. 4. İ. YÜKSEL Sanatman Seyahat Turizm Tic. Ltd. Şti. 5. F. DEMİR Lüks Adana Seyahat Şehirlerarası Yolcu Taşımacılık Lojistik Tic. 200 Ltd. Şti. 6. M. GÖÇER Ulutaş İnşaat Taahhüt Tekstil Otomotiv ve Turizm San. Dış Tic. Ltd. Şti. 7. M. YILMAZ Adana Çağdaş Turizm ve Taşımacılık Tic. Ltd. Şti. 8. Fuat YILMAZ 9. Osman GÜVEN 10. Lütfü ÇOBAN 11 A. GÖKGÖZ Yeni Adana Sey. Tur. Ltd. Şti. 12. Ramazan ILGAN Mahmut DEMİR 13. Yusuf Delidere Terminal İşletmecisi 210 14. M. Ali TALAŞ Çukurova Turizm Seyahat Nakliyat Gıda Lok. Ltdç Şti . 15. Ramazan DEMİ R 16. Halil Aygırcı Yazıhane İşletmeciliği 17. Abdulhalim ACAR 18. İsmail ACAR, Halit ACAR 08-60/963 -381 619. SİYA Tur. Sey. Na k. ve Tic. Ltd. Şti. 20. Adana Has Turizm ve Acentalık Ltd. Şti. 21. Lider Adana Seyah.Tur.Akary. İnş. Teks. San. Tic.A.Ş. 22. Eren Tur. Sey. Taşım .İnş. Teks. Gıda Taah. Elekt. Oto Kira. Tic. Ltd. Şti. 23. Ali AYGIRCI Şehirlerarası Otobüs Terminal işl etmecisi 220 24. Dağlı Turizm Taşıma Tic. ve San. Ltd. Şti. 25. Seç Otobüs ve Turi zm İşletmesi A.Ş. I.2.4. Firmalardan Elde Edilen Bilet Örnekleri Firmalar ın Adana -Ankara ve Adana -İstanbul güzergahlarında gerçekleştirdikleri seferler e ait bilet örnekleri nin incelenmesinden elde edilen tarih ve fiyat bilgileri aşağıda tablo ve grafikler şeklinde gösterilmiştir. Tablo 1: Adana - İstanbul Güzergahındaki Bilet Fiyatları Firma Güzergah Tarih Fiyat (YTL) Ulutaş -Çayırağası Adana İstanbu l 29.7.2006 40 Lider Adana Adana İstanbul 5.5.2007 35 Lider Adana Adana İstanbul 12.5.2007 44 Seç Adana İstanbul 1.3.2008 40 Ben Adana İstanbul 23.4.2008 40 Ben Adana İstanbul 14.5.2008 45 Ben Adana İstanbul 15.5.2008 45 Lider Adana Adana İstanbul 6.6.2008 50 Has Adana İstanbul 29.7.2008 50 Ben Adana İstanbul 17.8.2008 50 Seç Adana İstanbul 4.9.2008 50 Metro Adana İstanbul 17.9.2008 50 Metro Adana İstanbul 17.9.2008 55 Has Adana - İstanbul 17.9.2008 45 Ulutaş -Çayır ağası Adana İstanbul 17.9.2008 50 Seç Adana İstanbul 17.9.2008 45 Lider Adana Adana İstanbul 4.10.2008 55 Tablo 2: Adana - Ankara Güzergahındaki Bilet Fiyatları 230 Firma Güzergah Tarih Fiyat (YTL) Seç Adana Ankara 20.2.2008 30 Ben Adana Ankara 19.4.2008 25 Ben Adana Ankara 21.4.2008 28 Ben Adana Ankara 22.4.2008 30 Lider Adana Adana Ankara 22.4.2008 30 Seç Adana Ankara 3.5.2008 25 Ben Adana Ankara 13.5.2008 27 Ben Adana Ankara 14.5.2008 33 Ben Adan a Ankara 16.8.2008 33 Has Adana Ankara 17.9.2008 33 Seç Adana Ankara 17.9.2008 33 Has Adana Ankara 18.9.2008 33 Lider Adana Adana Ankara 5.10.2008 35 08-60/963 -381 7Tablo 1 ve Tablo 2 de sırasıyla Adana dan İstanbul ve Ankara ya düzenlenen seferler için satılan biletler e kronolojik sıralama ile yer verilmiştir. Bu tablolarda dikkat çeken husus, elde edilen anlaşmanın tanzim tarihi olan 10.5.2008 tarihinden sonraki dön emlerde kesilen biletlerdeki fiyatlarda gözlenen benzerlik ve istikrardır. Örneğin İstanbul hattında 14.5.2008 tarihli biletten sonraki bilet fiyatları Mayıs ayı ile Eylül ayı ortalarına kadar, iki istisnası olmakla beraber, 50 - 55 YTL . düzeyinde seyretmişt ir. Benzer bir durum, Ankara hattında 13.5.2008 tarihli biletten sonra da görülmektedir. Bu hattaki fiyatlar 33 ve 35 YTL . dir. Yukarıdaki tablolardaki rakamların izah ettikleri husus, fiyat ve zaman serileri şeklinde daha net şekilde aşağıda gösteril mekt edir: 240 Tablo 3: Adana - İstanbul Bilet Fiyat ve Zaman Serisi Fiyat (YTL) 403*** *** ******* *** ****055 45*** *** ****030405060 29.07.2006 05.05.2007 12.05.2007 01.03.2008 23.04.2008 14.05.2008 15.05.2008 06.06.2008 29.07.2008 17.08.2008 04.09.2008 17.09.2008 17.09.2008 17.09.2008 17.09.2008 17.09.2008 04.10.2008 Ulutaş- ÇayırağasıLider AdanaLider AdanaSeç BenBenBenLider AdanaHasBenSeçMetroMetro HasUlutaş- ÇayırağasıSeçLider Adana zaman, firmaFiyatFiyat (YTL) Tablo 4: Adana - Ankara Bilet ve Zaman Serisi Fiyat (YTL) 302*** *** ****7333333333335 *** *** ****03540 20.02.2008 19.04.2008 21.04.2008 22.04.2008 22.04.2008 03.05.2008 13.05.2008 14.05.2008 16.08.2008 17.09.2008 17.09.2008 18.09.2008 05.10.2008 Seç Ben BenBenLider AdanaSeçBenBenBenHasSeçHasLider Adana zaman, firmafiyatFiyat (YTL) 10.05.2008 10.05.2008 08-60/963 -381 8Tablo 3 ve Tablo 4 ün her ikisinden de çıkarılacak ortak sonuç, iki hatta da anlaşma tarihi olan 10.5.2008 tarihinden sonra fiyat trendinde yukarı yönlü ve istikrarlı bir kırılmanın yaşandığıdır. Elbette ki, veri setinde sınırlı sayıda biletin kullanıldığı yukarıdaki tablolarla bir kartel fiyatlandırması yapıldığına dair kesin bir kanıya ulaşıla mayacağı izahta n varestedir. Fakat bu tablolar iki açıdan önemlidir: 250 i) Tablolarda gözlemlenen fiyat trendi, yerinde incelemeler sırasında ele geçirilen anlaşma metni ile uyumludur. ii) Şikayete konu olan iddiada uygulandığı belirtilen fiyat düzeyleri ve fir ma isimleri ile tablolardaki fiyatlar ve bu fiyatları uygulayan firmalar örtüşmektedir. I.2.5. ilgili Pazara Yönelik Me vzuat Bilindiği üzere Karayolu ile Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığı sektörünü düzenleyen temel yasal mevzuat, Karayolu Taşıma Kanunu, b u Kanun kapsamında Ulaştırma Bakanlığı tarafından çıkartılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği ve Karayolu İle Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ dir. 260 Kanun, Yönetmelik ve Tebliğ in ilgili maddelerine aşağ ıda yer verilmiştir. Karayolu Taşıma Kanunu Yetki Belgesi Alma Zorunluluğu ve Taşıma Hizmeti Madde 5: Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan ye tki belgesi alınması zorunludur. ... Ücret ve Zaman Tarifeleri Madde 11: Düzenli yolcu ve eşya taşımaları, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ücret tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de 270 belirtilmek suretiyle hazırlanır ve Bakanlığa bildirilir. Ücret tarifelerine uyulması ve bu tarifelerin görülebilecek şekilde işyeri, terminal ve bilet satış yerlerine asılması ve taşıtlarda bulundurulması zorunludur. Yolcu ve eşya taşıma, yükleme, boşaltma, depolama ve aktarma hizmetleri de dâhil olmak üzere ücret ta rifelerinin, ülke ekonomisi ve kamu yararı aleyhine sonuç vermesi ve aşırı ücret uygulanması veya rekabet ortamının bozulması halinde ve gerektiğinde taban ve tavan ücretleri Bakanlıkça tespit edilebilir. Ücret tarifeleri başlangıç ve bitiş noktaları arası nda gidiş ve dönüşte aynı şekilde düzenlenir. Değişik fiyat tarifesi uygulanamaz. Düzenli yolcu ve eşya taşımaları zaman tarifesine tabidir. Taşımacılar tarafından 280 geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanan zaman tarifeleri, Bakanlıkça onay landıktan sonra yürürlüğe girer 08-60/963 -381 9Şehirlerarası yolcu taşımacılığı ile ilgili bir diğer önemli düzenleme ise Karayolu Taşıma Yönetmeliği dir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği Ücret Tarifeleri Madde 38 - a)Düzenli yolcu, eşya ve kargo taşımaları ile ilgili üc ret tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanır. Bu ücret tarifelerinin uygulamaya konulmasından önce, yetki belgesi sahiplerince Bakanlığa bildirilerek Görülmüştür şerhinin alınması zorunludur. 290 b) Yetk i belgesi sahipleri, ücret tarifelerine uymak zorundadırlar. d) Ücret tarifeleri başlangıç ve bitiş noktaları arasında gidiş ve dönüşte aynı şekilde düzenlenir. Aynı güzergah üzerinde gidiş ile dönüş için değişik ücret tarife si uygulanamaz. (Değişik: RG 19/11/2006 - 26351) e) Yetki belgesi sahipleri tespit edilmiş ücret tarifelerinin üzerinde ücret alamaz ve % 30 dan fazla indirim uygulayamazlar. Ancak, önceden Bakanlıktan izin almak sureti ile belirli bir süre için, kullanılan taşıtın toplam koltuk sayısının % 10 unu aşmayacak sayıda koltuk için herhangi bir orana tabi olmaksızın özel indirim uygulanabilir. 300 (Değişik: RG 9/9/2005 -25931) f) Ücret tarifeleri asgari dört aylık, azami altı aylık süreler halinde belirlenir. Belirlene n süreyi takip eden otuz günlük süre içerisinde yeni ücret tarifesi için Bakanlığa müracaatta bulunulmazsa, ücret tarifesi bitim tarihi itibariyle altı aydan az olmamak üzere herhangi bir işleme gerek kalmaksızın uzar ve geçerli olur. Ancak, altı aydan az olmayan bu sürenin bitiminden sonraki herhangi bir tarihte ilgilinin müracaatı halinde, yeni ücret tarifesi talebi kabul edilir. Bakanlık, taşıma maliyetlerine etki eden unsurların önemli orandaki artış ve azalışlarını dikkate alarak bu süreyi uzatabilir veya kısaltabilir. g) Ücret tarifelerinin geçerlilik süresini tamamlayan taşımacılar, bu sürenin 310 sonunda fazla ücret içeren yeni bir ücret tarifesi alabilecekleri gibi, aynı veya daha düşük ücret içeren yeni bir ücret tarifesi de alabilirler. Ancak, bir ö nceki tarifeye göre daha düşük ücret uygulamalarında, bu ücret tarifesinin alındığı tarihten itibaren asgari dokuz ay geçmedikçe tarife değişikliği talebi yapılamaz ve yeni bir ücret tarifesi verilmez. Denetim Madde 71: Yetki belgesi sahiplerinin Kanun ve bu Yönetmelik kapsamında yer alan her türlü faaliyetleri Bakanlığın denetimine tabidir . Bir diğer önemli düzenleme ise Karayolu İle Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığı 320 Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ dir. Seyahat firmalarınca uyg ulanacak bilet fiyatlarının belirlenmesinde Ulaştırma Bakanlığı nın anılan Tebliğ i temel esası oluşturmaktadır. Bu Tebliğ ile karayoluyla şehirlerarası 08-60/963 -381 10yolcu taşımacılığı yapacak olan D1 yetki belgesi sahiplerinin uyacakları ve kilometre esasına göre uygu lanacak olan asgari taban ücret tarifesi belirlenmiştir. 50 No lu söz konusu Tebliğ in 2 . maddesinin (d) bendinde; D1 yetki belgesi sahipleri ilgili mevzuattan kaynaklanan indirimli yolcu bileti kesme haklarını, bu Tebliğ ile belirlenen taban ücret tarife sinden daha aşağı olmamak üzere kullanabilirler. Uygulanacak indirimli bilet ücretleri, bu Tebliğ ile belirlenen taban ücret tarifesinin altında olamaz. 330 düzenlemesi yer almaktadır. Karayoluyla şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapacak olan D1 yetki belges i sahiplerinin uyacakları ve kilometre esasına göre uygulanacak olan asgari taban ücret tarifesi ekteki tabloda gösterilmiştir . Tablo 5: Yurtiçi Yolcu Taşımacılığında Uygulanacak Olan Taban Ücret Tarifesi YOL MESAFESİ (KM) TARİFE (YTL) YOL MESAFESİ (KM) TARİFE (YTL) 101-115 9,61 781-850 37,88 116-140 10,20 851-950 39,63 141-165 11,08 951-1050 41,96 166-190 11,94 1051 -1150 44,00 191-225 13,70 1151 -1250 46,33 226-275 15,74 1251 -1350 48,66 276-335 18,94 1351 -1450 50,99 336-410 22,14 1451-1550 53,04 411-485 24,76 1551 -1675 56,53 486-560 28,26 1676 -1800 58,86 561-640 30,59 1801 -1950 62,06 641-720 32,92 1951 ve üstü 65,56 721-780 35,55 Dosya mevcudu bilgi lere göre Adana -Ankara arası mesafe 490, Adana -İstanbul arası mesafe ise 939 Km. dir. Bu mesafeler ve Yurtiçi Yolcu Taşımacılığında Uygulanacak Olan Taban Ücret Tarifesi birlik te göz önüne alındığında, Adana - Ankara hattında uygulanabilecek taban ücret 28,26; Adana -İstanbul hattında 340 uygulanabilecek taban ücret ise 3 9,63 YTL . dir. I.2.6. Adana Ulaştırma Bölge Müdürlüğü ne Onaylatı lan Tarife Önaraştırma kapsamında Lider Adana firmasının 1.5.2008 tarihinde Adana Ulaştırma Bölge Müdürlüğü ne onaylattığı fiyat tarifesi de örnek olarak incelenmiştir. Bu tarife uyarınca Ank ara hattı için belirlenen fiyat 40 YTL., İstanbul hattı için belirlenen fiyat ise 55 YTL . dir. Burada dikkat çeken husus, fiiliyatta uygulanmakta olan fiyatın Adana Bölge Müdürlüğü ne onaylatılan fiyatın altında olmasıdır. Bu husus, bir fiyat anlaşmasının ve kartelin varlığı kesin bir şekilde ortaya konulsa bile, uygulanan fiyatın yasal olarak belirlenen fiyat düzeyinin altında kalması nedeniyle kartel k ârının amaçlandığı iddiasını zayıflatması 350 bakımından önemli bir gösterge olabilir . Diğer yandan, tarifele rin onay için 08-60/963 -381 11Bakanlığa sunulmadan önce teşebbüsler arasında ortak biçimde hazırlanmış olması da muhtemeldir. J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK Yerinde inceleme sırasında, taraflar arasında hizmetin bedelini ortaklaşa belirlemeyi ve belirlenen ücretin hayata g eçirilmesini temin etmeyi amaçlayan bir anlaşmanın varlığını gösteren Talimatname adlı bir belge ele geçirilmiştir. Dosya mevcudu bilgilere göre, s öz konusu fiyat protokolü pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin kurmuş olduğu Dernek tarafından denetlenm ektedir. Öte 360 yandan, böyle bir anlaşmanın varlığı teşebbüs yetkilileri tarafından kesin bir dille reddedilmiştir. Yapılan önaraştırma kapsamında şikayete konu 25 firma nın ilgili pazarda rekabeti sınırlar mahiyette olan anlaşma akdettikleri anlaşılmış olmak la birlikte; söz konusu sektörün Ulaştırma Bakanlığının regülasyonuna tabi olması , sektörde havayolu ile yolcu taşıma şirketleri ve korsan taşımacıların etkisinin rekabeti artırması ve şikayete konu uygulamanın çok yeni olması dikkate alınarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı, bu firmaların rekabet ihlaline devam edilmemesi konusunda uyarılması gerektiği kanaatine varılmıştır. 370 K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; A- 1. B. AYAZ Sevgi Seyahat ve Turizm Ltd. Şti. 2. İ. YÜKSEL - Yüksell er Seyahat, Akary. Turiz. Nak. Mad. Oto. İnş. Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. 3. Y. ŞAHAN Mardin Metro Ulus.Nak.Tur.Teks.İnş.Gıda San.Tic.Ltd.Şti. 4. İ. YÜKSEL Sanatman Seyahat Turizm Tic. Ltd. Şti. 5. F. DEMİR Lüks Adana Seyahat Şehirlerarası Yolcu Taşımacılık Lojistik Tic. Ltd. Şti. 380 6. M. GÖÇER Ulutaş İnşaat Taahhüt Tekstil Otomotiv ve Turizm San. Dış Tic. Ltd. Şti. 10. M. YILMAZ Adana Çağdaş Turizm ve Taşımacılık Tic. Ltd. Şti. 11. Fuat YILMAZ 12. Osman GÜVEN 10. Lütfü ÇOBAN 11 A. GÖKGÖZ Yeni Adana Sey. Tur. Ltd. Şti. 12. Ramazan ILGAN Mahmut DEMİR 13. Yusuf Delidere Terminal İşletmecisi 14. M. Ali TALAŞ Çukurova Turizm Seyahat Nakliyat Gıda Lok. Ltdç Şti . 390 15. Ramazan DEMİ R 16. Halil Aygırcı Yazıhane İşletmeciliği 17. Abdulhalim ACAR 18. İsmail ACAR, Halit ACAR 19. SİYA Tur. Sey. Nak. ve Tic. Ltd. Şti. 08-60/963 -381 1220. Adana Has Turizm ve Acentalık Ltd. Şti. 21. Lider Adana Seyah.Tur.Akary. İnş. Teks. San. Tic.A.Ş. 22. Eren Tur. Sey. Taşım .İnş. Teks. Gıda Taah. Elekt. Oto Kira. Tic. Ltd. Şti. 23. Ali AYGIRC I Şehirlerarası Otobüs Terminal işletmecisi 24. Dağlı Turizm Taşıma Tic. ve San. Ltd. Şti. 400 25. Seç Otobüs ve Turi zm İşletmesi A.Ş. ve Adana Otobüsçüler ve İşletmeciler Derneği hakkında şikayete konu uygulamalara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, bununla birlikte aynı Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; Adana Otobüsçüler ve İşletmeciler Derneği nin ve fiyat anlaşmasına katılan teşebbüslerin piyasadaki fiyatın serbestçe oluşumu nu etkileyebilecek her türlü toplantı, karar ve görüşmelerine derhal son vermelerine, 30 gün içinde adı geçen Dernek bünyesinde ya da teşebbüslerin kendi aralarında, daha önce alınan tüm kararların ve kararlaştırılan cezai müeyyidelerin geçersiz olduğuna v e uygulanmayacağına dair karar 410 alınarak bu yükümlülüklerin yerine getirildiğinin Rekabet Kurumu na tevsik edilmesine, B- Yukarıda belirtilen hususların yerine getirilmemesi ve aynı ya da benzer ihlallere devam edilmesi halinde 4054 sayılı Kanun çerçevesind e işlem başlatılacağı hususunda görüş yazısı gönderilmek üzere Başkanlığa yetki verilmesine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. 08-60/963 -381 13Rekabet Kurulu nun 23.10.2008 Tarih ve 08 -60/963-381 Sayılı Kararı na KARŞI OY GEREKÇESİ Önaraştı rmada toplanan deliller, yerinde inceleme sırasında ele geçirilen taraflar arasında hizmetin bedelini ortaklaşa belirlemeyi ve belirlenen ücretin hayata geçirilmesini temin etmeyi amaçlayan bir anlaşmanın varlığını gösteren TAAHHÜTNAME; teşebbüslerin FİY AT ANLAŞMASI yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin ihlal ettikleri cihetle haklarında soruşturma açılması gerektiği görüşündeyiz. M.Sıraç ASLAN Süreyya ÇAKIN Kur ul Üyesi Kurul Üyesi