Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-103 (Muafiyet) Karar Sayısı : 09-43/1106 -282 Karar Tarihi : 1.10.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10 Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Canan KARAMANOĞLU, Zeynep ŞENGÖREN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Supsan Motor Supapları Sanayi ve Ticaret A.Ş. Temsilcisi: Av. Dr. İ. Yılmaz
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-103 (Muafiyet) Karar Sayısı : 09-43/1106 -282 Karar Tarihi : 1.10.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10 Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Canan KARAMANOĞLU, Zeynep ŞENGÖREN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Supsan Motor Supapları Sanayi ve Ticaret A.Ş. Temsilcisi: Av. Dr. İ. Yılmaz ASLAN Barbaros Blv. Tan Apt. No:60/5 Balmumcu 20 Beşiktaş/İstanbul D. TARAFLAR : - Supsan Motor Supapları Sanayi ve Ticaret A.Ş. Halkalı Cd. No:158 Sefaköy/İstanbul - Yıldızlar Otomotiv Sanayi v e Ticaret Ltd. Şti. 19 Mayıs San ayi Sit. 68. Sk. No:19 Kutlukent/Samsun E. DOSYA KONUSU: Supsan Motor Supapları San ayi ve Ticaret A.Ş. (Supsan ) ve Yıldızlar Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasında imzalanan Supsan Bayilik Sözleşmesi ne muafiyet tanınması talebi. 30 F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 12.6.2009 tarih ve 4193 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 17.9.2009 tarih ve 2009 -4-103/MM-09-KT sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu , aynı tarih ve REK.0.08.00.00 -130/312 sayılı Başkanlık önergesi ile 09 -43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, bildirime konu Supsan Bayilik Sözleşmesi n e 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde sayılan şartların tamamını karşılaması nedeniyl e bireysel muafiyet verilebileceği görüşüne yer verilmiştir. 40 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. Ürün Pazarı Bildirime konu olan sözleşme, Supsan ürünlerinin (supap, tırnak, gayd) bayilere satışına ve bayilerce pazarlanmasına ilişkindi r. Supap, bir yay yardımıyla gergin 09-43/1106 -282 2 tutulan ve yatağın düzlemine dik olarak yaptığı gidip gelme hareketiyle bir akışkanın geçişini ayarlamaya yarayan kapaktır. Supaplar, motorun enerji vermesi için gerekli 50 hava ve yakıt karışımını yanma odasına almak ve ya kıttan çıkan artık gazları dışarıya at mak suretiyle silindir içerisine giren benzin -hava karışımının akışını kontrol etmektedirler.1 Sözleşmeye konu olan ürünlerin kullanım alanları motorlu taşıtların2 yanı sıra karayollarında kullanılma amacı olmayan tar ım araçlarını ve iş makinelerini de kapsamaktadır. Yine üçten az tekerleğe sahip olan ve bu nedenle motorlu taşıt sayılmayan motosiklet ler de sözleşme konusu supapların kullanıldığı taşıtlardır. Bu anlamda, ilgili ürün pazarının sözleşmenin konusunu oluştu ran tüm ürünleri kapsaması için motorlu taşıtlar yerine kara taşıtlarına yönelik supap ve aksesuarları nın dikkate alınması gerekmektedir. 60 Motorlu taşıtlarda, farklı motor cinsleri için farklı supaplar kullanılmaktadır. Ancak, farklı model araçların motorla rında aynı supapların kullanıldığı durumlar da söz konusu olabilmektedir. Diğer taraftan, Supap hammaddesini ithali ve yeterli kapasitedeki üretim tesisleriyle farklı cins motorlar için gerekli değişik büyüklükte supap ve aksesuarlarının üretimi yapılabil mektedir. Dolayısıyla pazarda güçlü bir arz ikamesinden bahsetmek mümkündür. Talep ikamesi açısından bakıldığında ise, her bir araç cinsinde (binek otomobil -ağır ticari vasıta -motosiklet vs.) için farklı supaplar kullanılmaktadır. Bu nedenle her bir araç sınıfı ve hatta modeli için daha dar bir pazar tanımı da yapılabilir. Ancak, 70 piyasadaki arz ikamesi ve potansiyel rekabet göz önüne alındığında, pazarın daha geniş veya dar tanımlanması rekabetçi etkilerin değerlendirilmesinde önemli bir farklılık yaratmay acağından bu dosya özelinde daha dar bir pazar tanımına gidilmesine gerek görülmemiştir. Sözleşmenin sağlayıcı tarafı Supsan hem araç üreticilerinin montajda kullanacağı hem de yenileme amaçlı kullanılacak supapların üretim satış faaliyetiyle uğraşmaktadı r. Supsan ın toptancı seviyesindeki bayileriyle yaptığı bildirime konu sözleşmenin amacı, Supsan ürünlerinin Türkiye genelindeki yeniden satışı ve satış sonrası hizmetlerdir. Buna göre sözleşmenin alıcı tarafı olan bayiler ara toptancılara ve doğrudan serv islere supap satışı yapabilmekteyse de, müşterileri daha çok 80 tedarik zinciri içinde faaliyet gösteren perakendecilerdir. Bayilerin, araç üreticilerine satışları bulunmamaktadır. Bu durum, montajda kullanılmak üzere araç üreticilerine doğrudan yapılacak ürü n satışlarının ciddi motor testleri gerektirmesi ve bayilerin bunu kaldıracak yeterliliğe sahip olmamasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle araç üreticileri doğrudan parça üreticileri ile çalışmayı tercih etmektedirler. Bayilerin sözleşme konusu ürünlerin s atışını yenileme amaçlı kullanılmak üzere perakendecilere ve servislere yaptığı dikkate alındığında, pazarın yenileme amaçlı 1 Görevleri, supap portlarını açıp kapamaktır ve doğru zamanda açılıp kapanmaları büyük önem taşımaktadır. Supapların çalışabilmesi için supap aksesuarları olarak nitelenen birtakım parçalar bulunmaktadır. Bunlar tırnak ve gayd olarak isimle ndirilmektedir. Tırnak supabın silindir kapağındaki yuvasında gergin bir şekilde tutulabilmesi için, supap sapına açılan oyuklara ("tırnak yuvası" olara k adlandırılır) yerleştirilen motor parçasıdır. Gayd ise, supap sapına yataklık etmekte ve supabın soğum asını sağlamaktadır. 2 2005/4 sayılı Tebliğ de motorlu taşıt, karayollarında kullanım amaçlı, üç veya daha fazla tekerlekli motorlu taşıt aracı olarak tanımlanmıştır . 09-43/1106 -282 3 supap ve supap aksesuarları olarak sınırlandırılması bildirime konu sözleşme açısından daha uygun görülmektedir. Tüm bu açıklamala r ışığında ilgili ürün pazarı kara taşıtlarına yönelik yenileme 90 amaçlı supap ve supap aksesuarları olarak tespit edilmiştir. H.1.2. Coğrafi Pazar Supsan ın faaliyetlerinin ülkemizin tümünde satışı yapılan ürünleri kapsaması ve ilgili ürün ler açısından r ekabetin ülke çapında homojen dağıldığının aksine göstergeler bulunmaması dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tespit edilmiştir. H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 100 H.2.1. Supsan Bayilik Sözleşmesi Bildirime konu bayilik sö zleşmesi taraflar arasında 1.1.2007 yılında imzalanmıştır. Sözleşmenin konusunu Supsan tarafından sağlanan veya bayilik ağı içerisindeki diğer bayilerden satın alınan ürünlere ilişkin olarak bayilerce verilecek pazarlama, satış ve satış sonrası hizmetler o luşturmaktadır. Taraflar Sözleşme nin amacını, Supsan ürünlerinin Türkiye genelindeki kullanıcılarının satış ve satış sonrası konularındaki beklentilerine en iyi şekilde karşılık vermek üzere Supsan ın prensipleri doğrultusunda ve sözleşmede belirtilen şar tlar dâhilinde bayinin sözleşme konusu ürünleri en mükemmel şekilde yeniden satması olarak belirlemişlerdir. 110 Bayilik sözleşmesinin dosya konusu bakımından önem arz eden belli başlı madde lerine aşağıda yer verilmiştir: 2.1. Bayinin Sorumluluğu .Ticari S ır . 2.3. Rakip Ürünlerinin Üretimi ve Dağıtımı: .Ticari Sır . 2.4. Yıllık Hedef Tespiti .Ticari Sır . 2.5.1. Satış ve pazarlama faaliyetleri .Ticari Sır . 120 3.1. Satış Fiyatları ve Şartları .Ticari Sır . 4.2. Satış ve teknik personel e ğitimi .Ticari Sır . 5.1. Reklam ve satışı teşvik .Ticari Sır . 09-43/1106 -282 4 6.1. SUPSAN ın BAYİ ye desteği SUPSAN, faaliyetler devam ettiği süre içerisinde, BAYİ den aldığı her türlü bilgiye istinaden, BAYİ ye teknik ve ticari konularda tavsiye ve uyarılard a bulunabilir. 7.2. .Ticari Sır . 130 8. Sözleşme Süresi ve Fesih .Ticari Sır . H.2.2. 4054 Sayılı Kanun Bakımından Değerlendirme H.2.2.1. 2005/4 Sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirme Bildirim formunda, Sözleşme nin sağlayıcı tarafı olan Supsan ı n otomobiller, motosikletler, ticari amaçlı otobüs, ağır ticari vasıta, tarım ve iş makineleri gibi geniş bir araç yelpazesine supap üretiminde bulunduğu belirtilmiştir. Buradan, 2005/4 Sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eyleml ere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin 3. maddesinin (m) bendindeki motorlu taşıt tanımına uyan 140 araçlar için Supsan ın ürettiği ve bildirim konusu sözleşme çerçevesinde alım satıma konu ol acak motorlu taşıt supaplarının işlev ve nitelikleri de göz önüne al ındığında, yine aynı Tebliğ in (p) bendi uyarınca yedek parça kabul edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Başvurunun içeriğinden, sağlayıcı Supsan ın toptancı seviyesindeki bayileriyle yapacağı sözleşmelerde niceliksel seçici dağıtım sistemini tercih ettiği görülmektedir. 2005/4 sayılı Tebliğ in muafiyetin genel koşullarını düzenleyen 4. maddesinde niceliksel seçici dağıtım sistemi için getirilen pazar payı eşiklerine göre sağlayıcının motorlu taşıt veya yedek parça ya da bakım ve onarım hizmeti sağladığı il gili pazardaki pazar payının %30 u geçmemesi gerekmektedir. 150 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamındaki ürünler için Supsan ın pazar payının % ... olduğu beyan edilmiştir. Bu pazar payı ile taraflar arasında yapılan anlaşma 2005/4 sayılı Tebliğ deki niceliksel seçi ci dağıtım sistemi için konulan pazar payı eşi ğini sağlamaktadır. Supsan ve bayileri arasında yapılan Sözleşme nin tamamına bakıldığında rekabeti engelleyici ve kısıtlayıcı tek hükmün, 2.3. maddesindeki rekabet etmeme yükümlülüğü olduğu görülmektedir. Raki p ürünlerin üretimi ve dağıtımı başlıklı bu maddeye göre; bayi, Supsan ın yazılı izni olmadıkça sözleşme konusu ürünlere rakip ürünlerin üreticisi, dağıtıcısı veya yeniden satıcısı olan hiçbir teşebbüsün bayiliğini, dağıtıcılığını ve yeniden satıcılığını ü stlenmeyecek, rakip ürünlere ilişkin 160 müşteri bulma, tanıtım yapma vs. gibi hiçbir faaliyette bulunmayacaktır. Bayinin bu koşula uymaması halinde, Supsan ın sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetme hakkı bulun maktadır. 2005/4 sayılı Tebliğ in 6. maddesinde di key anlaşmalarda yer alan ve muafiyetten yararlanamayacak bazı yükümlülükler örneklendirilmiştir. Buna göre, dağıtım sistemi üyelerinin rakip sağlayıcıların sunduğu motorlu taşıt veya yedek parçayı satmasını engelleyen doğrudan ve dolaylı her türlü yükümlü lüğün 2005/4 sayılı tebliğdeki grup muafiyetinden yararlanamayacağı açıkça ifade edilmiştir. Ancak söz konusu yükümlülüklerin grup muafiyeti kapsamında olmaması sözleşmeyi tamamen grup muafiyetinin dışına çıkarmamakta; bu hükümlerin sözleşmede ayrıştırılab ildiği durum larda, anlaşmanın diğer düzenlemeleri grup 170 09-43/1106 -282 5 muafiyetinden yararlanmaya devam edebilmektedir. Rekabet etmeme yükümlülüklerine ilişkin olarak da bireysel muafiyet değerlendirmesi yapılabilmektedir. Bir anlaşmanın bireysel muafiyet alabilmesi için 4054 sayılı Kanun un 5. maddesindeki dört koşulu da sağlaması gerekmektedir. Bildirim konusu Bayilik Sözleşmesi bakımından, rekabet yasağı hükümlerinin 5. maddedeki koşullara uyumunun diğer hükümlerden bağımsız olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varıl dığından, Sözleşme nin tamamına bireysel muafiyet değerlendirmesi yapılması uygun görülmüştür. H.2.2.2. 2002/2 Sayılı Grup Muafiyeti Açısından Değerlendirme Yapılan bildirimde, 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamı dışında kalan tarım, hafriyat, iş 180 makineleri , mot osiklet vb. taşıtlara yönelik supaplar bakımından Sözleşme nin 2002/2 sayılı grup muafiyetinden yararlanabileceği ifade edilmiştir. Dosya mevcudu bilgilere göre, sağlayıcı Supsan ın 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamındaki ürünler için pazar payı % ... olup, 2002 /2 sayılı Tebliğdeki eşikleri sağla maktadır. Bu ürünlerin Supsan ın toplam satışları içindeki payı ise yaklaşık % ... tür. Sözleşme ye bakıldığında, değişik ürün tipleri için bir ayrıma gidilmediği; 2005/4 ve 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamındaki ürünler için farklı hükümlere yer verilmediği görülmektedir. Rekabet Kurulu tarafından çıkarılan grup muafiyetlerinin amacı da 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde belirli koşulları taşıyan benzer anlaşma türlerine grup olarak muafiyet sağlamak ve bu koşulları belirleme ktir. Bu nedenle, grup 190 muafiyetinden yararlanan anlaşmaların da 4054 sayılı Kanun un 5. maddesindeki koşulları yerine getirdiği kabul edilmiş olmaktadır. Dolayısıyla, grup muafiyeti yerine bireysel muafiyet değerlendirmesi yapılması tarafların çıkarları aç ısından da herhangi bir kayba neden olmamaktadır. Bu çerçevede , gerek 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamındaki ürünlerin sağlayıcının toplam satışları içindeki payı düşük ol duğundan, gerekse muafiyet değerlendirmesi açısından bir farklılık yaratmayacağından sözl eşme doğrudan bireysel muafiyet değerlendirilmesine tabi tutulacaktır. H.2.2.3. Bireysel Muafiyet Açısından Değerlendirme Bildirim konusu Sözleşme ye bireysel muafiyet tanınabilmesi için Kanun un 5. 200 maddesinde öngörülen koşu lların sağlanması gerekmektedir : a) Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik ve ya Teknik Gelişmenin Sağlanması Bireysel muafiyet değerlendirmesinde aranan ilk olumlu koşulun sağlanıp sağlanmadığının tespiti ve hangi haller in ekonomik yarar sağladığı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Genel olarak, üretim ve dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında devamlılığın sağlanması, yeni piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünler in ya da üretim tekniklerinin bulunması hallerinde bu koşulun sağlandığı kabul edilmektedir. Supsan ın toptancı seviyesindeki bayileriyle yapmış olduğu anlaşmanın esasını, 210 Supsan ürünlerinin yeniden satışı ve satış sonrası hizmetlere ilişkin hususlar oluşt urduğundan, muafiyet değerlendirilmesinde Supsan ın dağıtım sistemi ve hizmetlerin sunumuna ilişkin iyileşme ve ekonomik gelişmelerin sağlanıp sağlanmadığı incelenecektir. , 09-43/1106 -282 6 Bildirime konu anlaşma ile pazarda yaygın olarak görülen gezici bayilik sistemi yerine örgütlü bir dağıtım ağının kurulması hedeflenmektedir. Gezici bayiler; bir veya birden çok taşıt ile fabrikalardan konsinye, peşin ödeme veya vadeli ödeme biçiminde değişebilen teslim şartlarıyla, sözleşmesiz olarak teslim aldığı ürünleri belirsiz bi r pazarlama stratejisi dâhilinde, farklı bölgelerde faaliyet gösteren tüccarlara ve servislere satan pazarlama ve dağıtım birimleridir ve bu nedenle 220 düzenli bir dağıtım yapılanması sergilememektedirler. Dolayısıyla, söz konusu anlaşmanın sağlayacağı faydal ardan biri ürün tedarikinde devamlılığın sağlanması olacaktır. Diğer taraftan Bayilik Sözleşmesi nin 4.2. ve 6.1. maddeleri gereğince, sağlayıcının bazı teknik konularda ve satış personelinin eğitilmesi hususunda bayiye yol göstereceği ve destek olacağı an laşılmaktadır. Böylelikle bayi tarafından verilen hizmetin kalitesinde artış ve bayi tarafından yürütülen faaliyetlerde sağlayıcının bilgi birikiminin bayiye aktarılması vasıtası ile etkinliğin yaratılması mümkün olabilecektir. Öte yandan, sağlayıcı, münhasır anlaşma vasıtasıyla bayilere ürün sağlamak suretiyle yaptığı yatırımın karşılığını almanın güvencesini baştan sağlamayı 230 amaçlamaktadır. Sağlayıcı bunu, sözleşmenin 2.3. maddesinde yer alan ve alıcıya rakip ürünlerin üretimi ve satışı konusunda rekabet yasağı getiren hükümler ile gerçekleştirmek istemektedir. Böylelikle, Sözleşme çerçevesinde, alım satım faaliyetleri belirli bir güven temeline oturacak ve taraflar yapacakları yatırımların karşılığını alacaklarının bilinciyle k aliteyi arttırıcı çabaları rahatlıkla sergileyebileceklerdir. Ayrıca sağlayıcı üretim planlamasını daha rasyonel bir zemine oturtabilecektir. Dolayısıyla bu anlaşmalar her iki taraf için de belirlilik ve devamlılık sağlamak suretiyle etkinliğe ulaşma imkân ı vermektedir. Sonuç olarak söz konusu anlaşma, örgütlü bir dağıtım ağı kurarak dağıtım hizmetlerinde etkinliğin ve tüketicilere sunulacak hizmet sunumunun kalitesinin 240 artmasına ve tarafların faaliyetlerinde daha rasyonel karar almalarına katkıda bulunduğ undan, 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinin (a) bendindeki koşulu sağladığı kanaatine ulaşılmıştır. b) Tüketicinin Yarar Sağlaması 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi anlamında rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın Kanun kapsamında muafiyet alabilme si için Kanun un 5. maddesinin (a) bendinde koşul olarak getirilen mal ve hizmet sunumunda gelişme, iyileşme veya ekonomik ve teknik gelişmelerden tüketicinin de faydalanması gerekmektedir. Tüketicinin sağladığı faydanın ölçülmesi ve değerlendirilmesinde, fiyatlarda yaşanan düşüş, satış sonrası hizmetlerde artan etkinlik, ürün çeşitliliği, tüketicinin ürüne daha 250 kolay ulaşımı, mal arzında devamlılık gibi unsurlar dikkate alınmaktadır. (b) bendine ilişkin değerlendirmeye geçmeden önce başvuru formunda yapıl an açıklamalar ve Sözleşme de yer alan ilgili hükümlere kısaca değinilecektir. Başvuruda, bildirime konu sözleşmelerle Türkiye genelinde bir seçici dağıtım sisteminin kurulmasının amaçlandığı, Sözleşme yi imzalayan bayilerin Supsan ın getirdiği koşullara u ygun olarak ürünlere ilişkin satış ve satış sonrası hizmetleri vermeyi taahhüt ettikleri belirtilmektedir. Gönderilen örnek sözleşmenin satış ve pazarlama sorumluluğu başlıklı 2.5. maddesinde de bayilerin, ürünlerin tanıtımı için gerekli tüm pazarlama faa liyetlerini ifa etmeyi kabul ettiği görülmektedir. Bunun yanında, bayiler sözleşmenin bayinin sorumluluğu başlıklı 2.1.maddesinde ifade 260 09-43/1106 -282 7 edildiği üzere talebin en iyi şekilde karşılanabilmesi ve en mükemmel satış sonrası hizmetin verilebilmesi amacıyla depo larında ürünü sürekli bulundurmakla mükellef kılınmıştır. Bayilerin satış ve satış sonrası hizmetler için iyi yetiştirilmiş personel istihdam etmeyi taahhüt ettikleri, bu personelin eğitiminin ise Supsan tarafından sağlanacağı sözleşmenin diğer hükümlerind en anlaşılmaktadır. Bildirim formunda ilgili pazarda, üretime ilişkin olarak supabın simetrik bir parça olması nedeniyle ölçüleri uyduğu sürece supaplar arası dönüşümün yapılabildiği , ancak bu tür üretimlerin çeşitli teknik riskleri barındırdığı ifade edil miştir. Ürün satışına ilişkin olarak ise toptancı, ara toptancı ve perakendeci seviyelerinde faaliyet gösteren yerleşik firmaların yanı sıra gezici bayilik sistemine dayalı olarak çalışan 270 firmaların da bulunduğu aktarılmıştır. Supsan, gezici bayilik sistem indeki dağınık yapılanma ve sözleşmesiz ürün satışları nedeniyle hem satış sırasında tüketicinin yeterince bilgilendirilmemesi hem de satış sonrasında ürünlerde meydana gelebilecek sorunların giderilmesinde tüketiciye yeterince destek olunamaması gibi sorunlarla karşılaşıldığını ve tüm bunların müşteri memnuniyetsizliğine neden olduğunu belirtmiştir. Bildirim formunda Supsan ın toptancı niteliğindeki bayilerinin kalitesiz parçaların satışı ile iştigal etmesini istemediği, böyle bir durumun şirketin ticari i tibarını zedeleyebileceği ifade edilmiştir. Supsan ın, kurmak istediği dağıtım ağıyla ürün tedarikinde devamlılığının, satış ve satış sonrası hizmetlerde ürünle ilgili yeterli bilgilendirmenin sağlanmasının; sözleşmenin 2.3. maddesiyle bu bayilere 280 getirile n rekabet etmeme yükümlülüğü ile de kaliteli mal ve hizmet sunumunun amaçlandığı görülmektedir. İlgili coğrafi pazar olan Türkiye nin genelinde oluşturulacak dağıtım ağıyla ürünlerin bulunabilirliğinin artacağı öngörülmektedir. Böylece sistemin yaratacağı genel faydadan tüketicinin de daha güvenilir ürün ve daha kaliteli hizmet sunumuna ulaşımı mümkün olacak, muafiyet için gereken koşullardan biri olan tüketici faydası gerçekleşecektir. Sonuç olarak, Sözleşme nin bütünü Kanun un 5. maddesinin (b) bendindek i koşulu yerine getirmektedir. c) İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması Muafiyet kararı verilmesinde aranan bu ilk olumsuz şarta göre, muafiyete konu anlaşma ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına ne den 290 olmamalı, bir başka deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar sağlaması rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde ediliyor olmamalıdır. İlgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkıp kalkmadığı değerlen dirilirken dikkate alınması gereken başlıca hususlar pazarda hâlihazırda giriş engellerinin olup olmadığı, hâkim durumda olan bir teşebbüsün bulunup bulunmadığı, dikey anlaşmalar aracılığıyla giriş engeli yaratılı p yaratılmadığı, tüketici tercihlerinin ne ölçüde kısıtlandığı ve pazarın yapısı olarak sıralanabilir. İlgili pazarda faaliyet gösteren sayısı tam bilinmemekle birlikte önemli sayıda teşebbüs bulunmaktadır. Pazar payları açısından önde gelen üretici teşebbüsler ve onlara ait pazar payları bilgisi aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. 300 Tablo: Kara Taşıtlarına Yönelik Yenileme Amaçlı Motor Supapları Pazarında 2008 Yılı Pazar Payları .Ticari Sır . Hâkim durumun varlığına ilişkin bir sonuca sadece pazar payı bilgilerine bakarak ulaşmak yanıltıcı olab ilir. Pazar paylarının yanında ilgili pazardaki giriş engelleri ve piyasa yapısının dikkate alınması daha sağlıklı değerlendirme bakımından 09-43/1106 -282 8 gereklidir. Bu bağlamda, ilgili pazarın yapısına bakıldığında ise piyasada faaliyette bulunmak isteyen firmaların ür üne ilişkin çeşitli standartları belirleyen TSE belgesine sahip olması gerektiği, bunun dışında yasal giriş engelinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Pazarda patent, lisans ve benzeri haklara sahip firma 310 bulunmamaktadır. Yapılan başvuruda, supap üretimi için gerekli hammaddenin yurtdışından temin edildiği, bunun için bir miktar finansman gücünün gerekli olduğu; ancak pazarda faaliyet göstermek için üretim yapılmasının mutlak şart olmadığı; yeni giren firmaların pazarda atıl durumdaki ürünleri işleyerek dönüşt ürme işlemi ile faaliyete başla yabildiği ifade edilmiştir. Hammaddenin yurtdışından tedarikinden kaynaklanan finansman gerekliliğini bir giriş engeli olarak değerlendirmek doğru olmayacaktır Zira sermaye, herhangi bir sektörde veya iş kolunda çalışmak iste yen tüm teşebbüsler için gerekli bir faktör dür. Kaldı ki bu ilgili pazar açısından, faaliyete geçmek için tek yol üretim yapmak değildir. Hem atıl durumdaki ürünlerle yapılan dönüştürme işlemi 320 ile hem de ithalat yoluyla pazara giriş yapmak mümkündür. Kapas ite büyüklükleri ise yeni araç üreticilerine yönelik satışlarda önem arz etmekte; ancak dosyanın konusunu oluşturan yenileme amaçlı supapların satış ve dağıtımında önemli bir rol oynamamaktadır. Üretim için gerekli kaynaklardan tezgâhların ise ikinci el pi yasası mevcuttur. Bu nedenle, tezgâh yatırımı, teşebbüslere ciddi bir mali külfet oluşturmamaktadır. Giriş engellerine ilişkin değerlendirmeler, pazar payı verileriyle birlikte ele alındığında ilgili pazarda hâkim durumun varlığına ilişkin bir göstergenin bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Muafiyete konu işlemin rekabeti kısıtlayıcı niteliği sözleşmede yer alan ve rakip 330 firmaların ürünlerinin satışını yasaklayan rekabet etmeme yükümlülüğünden kaynaklanmaktadır. Kurulan dağıtım sisteminde toptancılara geti rilen bu rekabet yasağının rekabeti önemli ölçüde kısıtlaması, pazarı kapatma etkisiyle ortaya çıkabilecektir. Ancak incelenen Sözleşme sadece toptancı seviyesindeki bayiler ile yapılmaktadır. Dolayısıyla tüketicilerin diğer markalı ürünleri perakendeci seviyesindeki teşebbüslerden temin e tmelerinde bir engel bulunmamaktadır. Rakipler ise benzer bir dağıtım sistemi oluşturarak ya da doğrudan perakendecilerle çalışarak ürünlerini piyasaya sunma imkânına sahiptirler. Gerek ilgili pazarda hâkim durumda bir fir manın olmaması gerekse pazara giriş için bu Sözleşme yle kurulmaya çalışılan dağıtım sistemi dışında alternatiflerin bulunması nedeniyle, 340 muafiyet başvurusuna konu işlemin ve rekabet yasağının pazarı kapama etkisi göster meyeceği anlaşılmıştır. Netice itiba rıyla, ilgili pazara önemli sayılabilecek giriş engellerinin bulunmaması, pazarın dinamik bir yapıya sahip olması, genel olarak supap pazarının ithalata açık olması ve Supsan ın pazardaki payının % ... oranında bulunması sebepleriyle Sözleşme nin 2.3. madd esi ile getirilen rakip ürünlerin üretimi ve dağıtımında rekabet yasağının satmama yükümlülüğünün ilgili pazarda rekabeti önemli ölçüde azaltmayacağı sonucuna varılmıştır. d) Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu Olandan Fazla Sınırlanmaması 350 09-43/1106 -282 9 Bir anlaşmanın bireysel muafiyet al abilmesi için gerekli son koşul a göre , anlaşma dan ilk iki olumlu koşuldaki yararların elde edilmesi için daha az rekabeti sınırlayıcı bir yöntem in söz konusu olmaması gerekmektedir. Bu koşul a ilişkin değerlendirmelerde genel olarak ve sözleşmenin rekabeti kısıtlayıcı hükümlerinin elde edilecek faydaların sağlanması için zorunlu olup olmadığı ve sözleşme süresi dikkate alınır. Buna ilişkin olarak, Sözleşme de yer alan ve rakip ürünlerin üretim, sa tış ve yeniden satışını yasaklayan rekabet yasağının konulmasındaki amacı irdelemek gerekmektedir. Supsan yapacağı bu sözleşmeler ile daha örgütlü ve kurumsallaşmış bir dağıtım sistemi kurmayı hedeflemektedir. Supsan, bu doğrultuda bayilere satış 360 ve çeşitl i teknik eğitim ve desteği sağlamayı ve bu şekilde ürün ve hizmet sunumunda iyileşme ve belirli bir kalite düzeyine ulaşmayı amaçlamaktadır. Sözleşme ye konu ürün olan supap , çok çeşitli şekillerde ikinci el tezgâhlarda , atıl ürünlerin dönüşümü yoluyla ve ölçüleri uyduğu takdirde dönüşüm yapılarak üretilebilmektedir. Ancak Supsan bu tür metotlarla üretilen supapların araç motorlarında ciddi hasarlar oluşturabileceği endişesiyle, bayilerinin bu tür supapların ticareti ile iştigal etmesini istememektedir. Bil dirimde, parçalarda yaşanabilecek bu tür sorunların müşteri memnuniyetsizliğine yol açabileceği vurgulanmış ve Supsan ın ticari itibarını zedelememek amacıyla rekabet yasaklarıyla bu durumdan kaçınmaya çalıştığı belirtilmiştir. 370 Söz konusu rekabet yasaklar ıyla Supsan , bir taraftan bayinin Supsan ürünleri üzerine yoğunlaşmasını amaçlamakta diğer taraftan da gerek vereceği eğitim ve teknik destek gerekse yapacağı yatırımların karşılığını almak istemektedir. Açıklamalar çerçevesinde, Supsan ın bayilerine vere ceği bu desteğin mal ve hizmet sunumundaki iyileşme ve kaliteye önemli ölçüde etki edeceği; supabın çok fazla markaya özgü veya heterojen bir ürün olmaması dolaysıyla da bayinin bunu rakip markalı ürünler için de kullanması durumunda bedavacılık sorunun ol uşabileceği sonucuna varılmıştır. Rekabeti kısıtlayıcı hükümlerin bulunduğu dikey anlaşmalarda, sözleşme süresi ve sözleşmeye aykırılık halinde alıcıya getirilen cezai şart koşulları, geçiş maliyetlerini 380 artırarak pazarın rekabete kapatılmasına yol açabil mektedir. Ancak bildirim çerçevesinde incelenen Bayilik Sözleşmesi nde sözleşme süresinin en fazla 5 yıl olarak belirlenmiş, rekabet yasağının da aynı süreyle sınırlandırılmış olması ve herhangi bir cezai şart öngörülmemiş olması nedeniyle, rekabeti n gereğ inden fazla kısıtla nmayacağı kanaatine varılmıştır. İncelenen bildirimde, sağlayıcı Supsan ın, ilgili pazardaki pazar payı % ... iken, bu oran 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamındaki ürün ler için % ...; 2002/2 sayılı Tebliğ deki ürünler için ise % ... dir. Dolay ısıyla tüm ürün grupları için Supsan ın pazar payı rekabetçi endişe yaratmayacak düzeydedir. Netice itibarıyla, Supsan Bayilik Sözleşmesi nin, rekabeti gerektiğinden fazla 390 kısıtlamadığı; bu nedenle sözleşme kapsamında getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünü n bireysel muafiyet için gerekli bu son koşulu da sağladığı neticesine varılmıştır. I. SONUÇ 09-43/1106 -282 10 Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; Supsan Motor Supapları San ayi ve Ticaret A.Ş. ile Yıldızlar Otomotiv San ayi ve Tic aret Ltd. Şti. arasında imzalanan v e diğer bayilerle de imzalanacak olan, tip sözleşme niteliğindeki Supsan Bayilik Sözleşmesi n e 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde sayılan şartların tamamını karşılaması nedeniyle, bireysel muafiyet tanınmasına OYBİRLİĞİ ile karar 400 verilmiştir.