TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR SURP HAÇ T İBREVANK ERMEN İ LİSESİ VAKFI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/20289) Karar Tarihi: 21/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/20289 Karar Tarihi : 21/7/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Umut FIRTINA Başvurucu : Surp Haç Tibrevank Ermeni Lisesi Vakf ı Vekili : Av. Ömer KANT İK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru miras yolu ile intikal etti
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR SURP HAÇ T İBREVANK ERMEN İ LİSESİ VAKFI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/20289) Karar Tarihi: 21/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/20289 Karar Tarihi : 21/7/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Umut FIRTINA Başvurucu : Surp Haç Tibrevank Ermeni Lisesi Vakf ı Vekili : Av. Ömer KANT İK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru miras yolu ile intikal etti ği hâlde Maliye Hazinesi ad ına tescil edilen taşınmazlar ın gayrimüslim cemaat vakf ına iadesi sürecinde aç ılan tazminat davas ının k ısmen reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 10/4/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, merkezi İstanbul şehrinde olan Ermeni Lisesi Vakf ıdır. Başvuru Numaras ı: 2017/20289 Karar Tarihi : 21/7/2020 3A. Vasiyetname ve Tenfiz Süreci 9.İstanbul'un Kad ıköy ilçesi Zühtüpa şa Mahallesi 279 ada 5 parsel say ılı arsa niteliğindeki taşınmaz ın 24/32 pay ı -1.048,87 m 2- Ermeni kökenli vatanda ş K.Ç. (vasiyet eden) ad ına kay ıtlıdır. Vasiyet eden, Beyo ğlu 3. Noterli ğinin 31/8/1960 tarihli vasiyetnamesi ile ad ına kay ıtlı taşınmazdaki hissesinin tamam ını başvurucu Vakfa vasiyet etmi ştir. Vasiyet eden 17/1/1968 tarihinde vefat etmi ştir. 10. Başvurucu Vak ıf, vasiyet edenin mirasç ılar ının ve miras paylar ının belirlenmesi için İstanbul 16. Asliye Hukuk Mahkemesinde veraset davas ı açm ıştır. Mahkemenin 7/5/1969 tarihli veraset belgesine göre vasiyet edenin tek mirasç ısı kardeşidir. 11. Kad ıköy 2. Sulh Hukuk Mahkemesi 10/9/1970 tarihli karar ı ile itiraza uğramayan Beyo ğlu 3. Noterli ğinin 31/8/1960 tarihli vasiyetnamenin tenfizine karar vermiştir. 12. Kad ıköy 2. Sulh Hukuk Mahkemesince 12/10/1970 tarihinde verilen izne istinaden vasiyete konu arsa niteli ğindeki ta şınmaz, kat mülkiyetine çevrilmi ş ve 24/32 hisseye kar şılık olarak alt ı bağıms ız bölüm dü şmüştür. 13. Vasiyet eden ad ına kay ıtlı olup Mahkemenin tenfiz karar ı uyar ınca başvurucu Vakfa devredilmesi gereken ta şınmazlar on iki on üç y ıl boyunca devredilmemi ştir. Başvurucu Vak ıf an ılan karar uyar ınca zilyetli ğinde bulundurdu ğu taşınmazlar ı kiraya vermek suretiyle ta şınmazlardan gelir elde etmi ştir. Ayr ıca bahsi geçen ta şınmazlar ın vergileri 1983 y ılına kadar Vak ıfça ödemi ştir. B. Hazine Ad ına Tescil ve Arsa Pay ı Karşılığı İnşaat Süreci 14. Kad ıköy 2. Sulh Hukuk Mahkemesi vasiyet edenin ba şkaca mal varl ığı bulunmas ı nedeniyle tereke dosyas ında Av. O.A.n ın kayyum olarak atanmas ına karar vermi ş, kayyum ise Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulunun 1974 tarihli bir karar ına istinaden vak ıflar ın vasiyetname ile mal edinemeyeceklerinden bahisle dosyan ın yeniden ele al ınmas ını ve keyfiyetin Hazineye ihbar edilmesini istemi ştir. Mahkeme, bu dilekçe üzerine durumu Hazineye ve Vak ıflar Genel Müdürlü ğüne bildirmi ş; Vak ıflar Genel Müdürlü ğü ve başvurucu Vak ıf dilekçelerini sunmu ştur. 15. Kad ıköy 2. Sulh Hukuk Mahkemesi 20/9/1984 tarihli ek karar ile ba şvurucu Vakf ın veraset yoluyla mal edinemeyece ği kanaatiyle daha önce verilen ve itiraza u ğramadan kesinleşmiş tenfiz karar ını iptal ederek tereke kapsam ından ç ıkar ılan taşınmazlar ı yeniden terekeye dâhil etmi ştir. 16. Bunun üzerine Maliye Hazinesi taraf ından vasiyet edenin karde şi hakk ında gaiplik karar ı al ınmas ı amac ıyla Kad ıköy 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava aç ılm ıştır. Mahkeme 15/11/1989 tarihinde vasiyet edenin karde şinin gaipli ğine hükmetmi ş, karar ın kesinleşmesinin ard ından tavzih yoluyla vermi ş olduğu 16/10/1990 tarihli kararla ise vasiyete konu taşınmazlar ın Hazine ad ına tapuya tescil edilmesine karar vermi ştir. Karar üzerine alt ı bağıms ız bölüm 18/12/1990 tarihinde Hazine ad ına tescil edilmi ştir. 17. Maliye Hazinesi 1992 y ılında A. İnşaat ve D ış Tic. A.Ş. ile inşaat sözleşmesi yapm ış ve İstanbul 25. Noterli ğinin 25/6/1992 tarihli i şlemi ile 5 parsel say ılı taşınmaz ın diğer hissedarlar ıyla birlikte ad ı geçen Şirkete vekâlet vermi ştir. Bina y ıkılm ış ve 5/11/1992 Başvuru Numaras ı: 2017/20289 Karar Tarihi : 21/7/2020 4tarihli işlem ile cins tashihi yap ılarak arsaya dönü ştürülmüştür. İstanbul'un Kad ıköy ilçesi Zühtüpaşa Mahallesi 279 ada 4 parsel say ılı taşınmaz ile vasiyetname kapsam ında kalan 5 parsel say ılı taşınmaz 5/11/1992 tarihinde tevhit edilmi ş ve oluşan 2.771 m 2 büyüklüğündeki 19 parsel say ılı taşınmaz ın 1.049 m 2 si Hazine ad ına tescil edilmi ştir. 18. Tevhit edilen ta şınmazla ilgili olarak 30/11/1992 tarihinde in şaat ruhsat ı alınm ış ve otuz iki daire yap ılmas ına karar verilmi ştir. Kad ıköy 7. Noterli ğinin 29/1/1993 tarihli işlemi ile ba ğıms ız bölümlerin kimlere ait olaca ğı belirlenmi ştir. Başvurucu Vakf ın beyan ına göre biri hisseli olmak üzere on üç ba ğıms ız bölüm Hazineye kalm ıştır. Başvurucu Vak ıf, noter işlemi neticesinde 279 ada 19 parsel say ılı taşınmazda kay ıtlı 1, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 19 ve 20 numaral ı bağıms ız bölümlerin tamam ı ile 8 numaral ı bağıms ız bölümün 77078/171802 hissesinin Hazineye ait olaca ğının öngörüldü ğünü ifade etmi ştir. Maliye Hazinesi taraf ından 7, 8, 10, 12 ve 14 numaral ı bağıms ız bölümler muhtelif tarihlerde üçüncü kişilere sat ılm ıştır. C.İade Süreci 19. 20/2/2008 tarihli ve 5737 say ılı Vak ıflar Kanunu 27/2/2008 tarihinde yürürlü ğe girmiştir. 5737 say ılı Kanun un geçici 7. maddesi ile 1936 beyannamelerinde kay ıtlı olup hâlen bu vak ıflar ın tasarruflar ında bulunan, nam- ı müstear veya nam- ı mevhumlar ad ına tapuda kay ıtlı olan taşınmazlar ile 1936 beyannamesinden sonra cemaat vak ıflar ı taraf ından sat ın al ınm ış, cemaat vak ıflar ına vasiyet edildi ği veya ba ğışland ığı hâlde mal edinememe gerekçesiyle Hazine, Vak ıflar Genel Müdürlü ğü, vasiyet edenler veya ba ğışlayanlar ad ına tapuda kay ıtlı olan taşınmazlar ın tapu kay ıtlar ındaki hak ve mükellefiyetleri ile birlikte bu Kanun un yürürlü ğe girdiği tarihten itibaren on sekiz ay içinde müracaat edilmesi hâlinde Vak ıflar Meclisinin olumlu karar ından sonra ilgili tapu sicil müdürlüklerince cemaat vak ıflar ı adına tescil edilmeleri hükme ba ğlanm ıştır. 20. Başvurucu Vak ıf 5737 say ılı Kanun'un geçici 7. maddesi kapsam ında vasiyetnameye konu ta şınmazlar ın iade edilmesi için Vak ıflar Genel Müdürlü ğünden talepte bulunmuştur. İdare 5/7/2010 tarihli yaz ısıyla taleplerin de ğerlendirmeye al ınmad ığını bildirmiştir. 21. 5737 say ılı Kanun'a 22/8/2011 tarihli ve 651 say ılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 17. maddesiyle eklenen geçici 11. maddesinin birinci f ıkras ı ile cemaat vak ıflar ının 1936 beyannamesinde kay ıtlı olup malik hanesi aç ık olan ta şınmazlar ı, 1936 beyannamesinde kay ıtlı olup kamula ştırma, sat ış ve trampa d ışındaki nedenlerle Hazine, Vak ıflar Genel Müdürlü ğü, belediye ve il özel idaresi ad ına kay ıtlı taşınmazlar ı ve 1936 beyannamesinde kay ıtlı olup kamu kurumlar ı ad ına tescilli olan mezarl ıklar ı ve çeşmelerinin tapu kay ıtlar ındaki hak ve mükellefiyetleri ile birlikte bu maddenin yürürlü ğe girdiği tarihten itibaren on iki ay içinde müracaat edilmesi hâlinde Vak ıflar Meclisinin olumlu karar ından sonra ilgili tapu sicil müdürlüklerince cemaat vak ıflar ı ad ına tescil edilmesine olanak tan ınm ıştır. Ayr ıca maddenin ikinci f ıkras ında da cemaat vak ıflar ı taraf ından sat ın al ınm ış, cemaat vak ıflar ına vasiyet edildi ği veya ba ğışland ığı hâlde mal edinememe gerekçesiyle Hazine veya Vak ıflar Genel Müdürlü ğü ad ına tapuda kay ıt edilen ta şınmazlardan üçüncü şahıslar ad ına kay ıtlı olanlar ın Maliye Bakanl ığınca tespit edilen rayiç de ğerinin Hazine veya Vak ıflar Genel Müdürlü ğü taraf ından ödenece ği düzenlenmi ştir. 22. Başvurucu Vak ıf, 5737 say ılı Kanun'un geçici 11. maddesinin yürürlü ğe girmesi üzerine sekiz ta şınmaz ın ad ına tescili talebiyle Vak ıflar İstanbul 2. Bölge Müdürlü ğüne Başvuru Numaras ı: 2017/20289 Karar Tarihi : 21/7/2020 5müracaat etmi ştir. Vak ıflar Meclisi 25/3/2013 tarihinde ta şınmazlar ın an ılan Kanun maddesinin kapsam ında olmad ığı gerekçesiyle bu talebi reddetmi ştir. D. Tazminat Davas ı Süreci 23. Başvurucu Vak ıf, 5737 say ılı Kanun'un geçici 11. maddesi kapsam ında diğer taşınmaz bölümleriyle ilgili talepte bulunma haklar ı sakl ı kalmak kayd ıyla sadece Maliye Hazinesi taraf ından üçüncü ki şilere sat ılan beş bağıms ız bölümle ilgili olarak İstanbul 12. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) haks ız fiilden kaynaklanan tazminat davas ı açm ıştır. Başvurucu Vak ıf dava dilekçesinde özetle dava konusu ta şınmazla ilgili olarak yap ılan tevhit i şlemi neticesinde in şaat ruhsat ı al ındığını, noterde tüm hissedarlar ın kat ılımıyla yap ılan paylaşıma göre on üç ba ğıms ız bölümün Hazineye dü ştüğünü belirtmiştir. Vak ıf ayr ıca sekiz ba ğıms ız bölümün hâlen Hazine ad ına kay ıtlı olduğunu, 7, 8, 10, 12 ve 14 numaral ı bağıms ız bölümlerin ise Hazine taraf ından üçüncü ki şilere sat ıldığını ileri sürmüştür. Son olarak üçüncü ki şilere sat ılan bu ta şınmazlarla ilgili tazminat talebinde bulunmuştur. 24. Maliye Hazinesi savunma dilekçesinde özetle ba şvurucu Vak ıf taraf ından ka t karşılığı inşaat sözleşmesine istinaden Hazineye on üç ba ğıms ız bölüm dü ştüğü iddias ının yersiz oldu ğunu, sözle şme gereğince dokuz ba ğıms ız bölümün Hazine ad ına tescil edildi ğini vurgulam ıştır. Yüklenici in şaat firmas ı taraf ından Hazine alaca ğına karşı teminat olarak fazladan dört ba ğıms ız bölümün üzerinde kat irtifak ı kurulmuş ise de bunlar ın inşaat yap ımı aşamalar ında kademeli ve belli bir program dâhilinde, şirketin in şaat ı bitirme oran ına göre şirket tasarrufuna b ırak ıldığı ifade edilmi ştir. Ayr ıca başvurucu Vakf ın 5737 say ılı Kanun'un geçici 7. maddesinde belirtilen vak ıflardan olmad ığı ve bu ta şınmaz üzerinde hak iddia etmesinin söz konusu olmayaca ğı öne sürülmü ştür. 25. Mahkemece 21/3/2014 tarihinde bilirki şilerle birlikte ke şif yap ılm ıştır. Yap ılan keşif sonucu 15/4/2014 tarihli bilirki şi raporu ve bu rapora itiraz üzerine düzenlenen ek raporlar Mahkemeye sunulmu ştur. 26. Bilirki şi raporu ve ek raporlarda özetle şu tespitlere yer verilmi ştir: i. Dava konusu 279 ada 5 parsel say ılı taşınmaz ın 24/32 hissesi K.Ç. ad ına kay ıtlıyken kom şu 4 parsel say ılı taşınmaz ile tevhit edilerek 19 parsel say ılı taşınmaz oluşmuştur. Bu parsel üzerinde 18 kattan olu şan binada 32 ba ğıms ız bölüm bulunmaktad ır. ii. Taşınmazda kay ıtlı 1, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 19 ve 20 numaral ı bağıms ız bölümlerin tamam ı Maliye Hazinesi ad ına kay ıtlıyken 8 numaral ı bağıms ız bölüm M.D. ile hisseli olarak Maliye Hazinesi ad ına kay ıtlıdır. iii. 7, 8, 10, 12 ve 14 numaral ı bağıms ız bölümlerin sat ışı Hazine taraf ından gerçekleştirilmiştir. 7 numaral ı bağıms ız bölüm ihale yoluyla sat ılm ıştır. Son duruma göre sekiz ba ğıms ız bölüm hâlen Hazine ad ına kay ıtlıdır. iv. Dava konusu parselin bulundu ğu yer, mevki ve mimari projesi itibar ıyla 10, 12 ve 14 numaral ı bağıms ız bölümlerin dava tarihi itibar ıyla rayiç de ğeri ayr ı ayr ı 2.200.000 TL, 8 numaral ı bağıms ız bölümün dava tarihi itibar ıyla rayiç bedeli 2.000.000 TL, 7 numaral ı bağıms ız bölümün dava tarihi itibar ıyla rayiç bedeli 1.600.000 TL'dir. Başvuru Numaras ı: 2017/20289 Karar Tarihi : 21/7/2020 6v.İtiraz üzerine dosya yeniden de ğer yönünden bilirki şilere tevdi edilmi ş ve ek rapor al ınm ıştır. Buna göre 8, 10, 12 ve 14 numaral ı bağıms ız bölümlerin maliki Hazine iken Hazine temsilcisinin verdi ği vekâlet ile sat ışlar A. İnşaat ve D ış Tic. A.Ş. taraf ından yap ılm ıştır. 7 numaral ı bağıms ız bölüm ise ihale ile Hazine taraf ından sat ılm ıştır. Raporda belirtilen de ğerler değerlendirme tarihine uygundur. vi. Dava konusu yap ılan 8, 10, 12 ve 14 numaral ı bağıms ız bölümlerin ka t karşılığı inşaat sözleşmesinde müteahhite dü şen yerlerden olup olmad ığı hususunda net bir aç ıklama bulunmad ığı ifade edilerek an ılan bağıms ız bölümlerin sözle şme gereğince arsa sahibi Hazineye dü şen bağıms ız bölümler mi yoksa müteahhite dü şen bağıms ız bölümler mi oldu ğunun net olarak belirlenmesi için dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmi ştir. Bilirki şiler taraf ından 26/8/2015 tarihli ikinci ek rapor Mahkemeye sunulmu ştur. vi. Raporda yükleniciyle yap ılm ış kat karşılığı inşaat sözleşmesine göre %34,60 hissenin müteahhite, %65,40 hissenin arsa sahibine ait olaca ğının kararla ştırıldığı açıklanm ıştır. Sözleşmenin özel idari teknik şartnamesinde hazineye verilecek daire adedinin 1, 3, 4, 5, 6, 7 ve 10. katlardan 140 m 2 alanl ı toplam yedi, 3 ve 10. katta 217 m 2 alanl ı iki olacağının öngörüldü ğü ifade edilmi ştir. 27. Mahkeme 3/9/2015 tarihinde davan ın k ısmen kabulüne karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde özetle; i. Başvurucu Vakf ın mevcut yasal düzenlemeler kapsam ına göre dava açma hakk ının bulunup bulunmad ığı hususunda bilirki şi incelemesi yap ılmas ı gerektiği açıklanm ıştır. Bilirkişiler taraf ından haz ırlanan 26/11/2014 tarihli raporda ba şvurucu Vakf ın 5737 say ılı Kanun'un geçici 11. maddesinin ikinci f ıkras ına dayanarak Hazineden tazminat talep edebilece ğinin belirtildi ği ifade edilerek Vakf ın dava açma hakk ının olduğu kabul edilmi ştir. ii. Dava konusu ta şınmazda resen olu şturulan bilirki şi kurulu ile birlikte 21/3/2014 tarihinde ke şif yap ıldığı, yap ılan keşif sonucu düzenlenen 15/4/2014 tarihli bilirki şi raporu ve ek raporuna itibar edildi ği ifade edilmi ştir. Raporda özetle sözleşmeye göre Hazineye dokuz ba ğıms ız bölüm verilece ği aç ıklanm ıştır. iii. Başvurucu Vakf ın dosya kapsam ına göre cemaat vak ıflar ından oldu ğu ve yabanc ı vak ıf niteliğinde bulunmad ığı belirtilmi ştir. iv. Hazinenin kat kar şılığı inşaat sözle şmesi ve sat ış vaadi sözle şmesi ile taşınmaz üzerinde in şaat yap ımını sağlad ığına ve Hazinenin ba şvurucunun halefi olarak sözle şmeyi imzalad ığına dikkat çekilmi ştir. v. Sözleşmede arsa sahibinin oran ının %65,40 oldu ğu ve buna kar şılık dokuz bağıms ız bölüm isabet etti ği aç ıklanm ıştır. Kalan dört ba ğıms ız bölümün ise sözleşmede müteahhit hissesine tekabül eden ba ğıms ız bölümler oldu ğu belirtilmiştir. Bu ba ğıms ız bölümlerin idare taraf ından verilen vekâletname ile yüklenici şirket taraf ından sat ıldığının tapu kayd ından görüldü ğünün alt ı çizilmiştir. Buna göre an ılan bağıms ız bölümlerin sözle şme gereğince müteahhidin eme ği karşılığında verildi ğinin aç ık olduğu belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/20289 Karar Tarihi : 21/7/2020 7vi. Sonuç olarak daval ı idarenin sadece 7 numaral ı bağıms ız bölümün sat ışı nedeni ile ba şvurucu Vakfa kar şı sorumlu oldu ğu, diğer dört ba ğıms ız bölümün ise müteahhidin sözle şmedeki %34,60 hissesine denk geldi ği kanaatine var ılm ıştır. 28. Başvurucu Vak ıf taraf ından temyiz edilen karar Yarg ıtay 20. Hukuk Dairesince (Daire) 4/10/2016 tarihinde onanm ıştır. Başvurucu Vakf ın karar düzeltme talebi Daire taraf ından 27/2/2017 tarihinde reddedilmi ş, nihai karar ba şvurucu vekiline 13/3/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 29. Başvurucu 10/4/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 30.İlgili hukuk için bkz. Haralambos Sakati ve di ğerleri , B. No: 2015/15815, 4/4/2019, 34-37. V.İNCELEME VE GEREKÇE 31. Mahkemenin 21/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı 32. Başvurucu; i. Dava konusu ta şınmazlar ın Maliye Hazinesi ile yüklenici aras ında imzalanan kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsam ında müteahhide dü şen bağıms ız bölümler olmad ığını, Tapu Müdürlü ğü ve noterler taraf ından düzenlenen belgelerin kesin delil niteliğinde oldu ğunu belirtmi ştir. An ılan sözleşme uyar ınca dava konusu ba ğıms ız bölümlerin Maliye Hazinesince müteahhide devredilmedi ğini, buna ili şkin bir belge bulunmad ığını, kald ı ki bu sözle şmenin kendilerini ba ğlamayaca ğını ifade etmi ştir. Dava konusu ta şınmazlar ın Maliye Hazinesince do ğrudan üçüncü ki şilere sat ıldığının alt ını çizmiştir. ii. Tavzih karar ının hukuka ve içtihatlara ayk ırı olduğundan, verilen kararlar ın Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi içtihatlar ıyla çeliştiğinden ve eksik inceleme ve araştırma neticesinde hüküm tesis edildi ğinden yak ınm ıştır. iii. Maliye Hazinesinin kat kar şılığı inşaat sözle şmesini yaparken basiretli davranmad ığını, basiretli davranabilseydi ya arsa pay ından daha fazlas ını ya da dah a değerli olan üst katlardaki ba ğıms ız bölümleri alabilece ğini iddia etmi ştir. Sözleşmenin Vakf ın menfaatine uygun yap ılmad ığından şikâyet etmi ştir. Taşınmaz ın iyi idare edilmemesi nedeniyle u ğran ılan zarardan Maliye Hazinesinin sorumlu oldu ğuna dikkat çekmi ştir. B. Değerlendirme 33. Anayasa n ın ''Mülkiyet hakk ı'' kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. Başvuru Numaras ı: 2017/20289 Karar Tarihi : 21/7/2020 81. Genel İlkeler 34. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır (Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , B. No: 2013/1178, 5/11/2015, 54). Bu nedenle öncelikle ba şvurucunun Anayasa'n ın 35. maddesi uyar ınca korunmay ı gerektiren mülkiyete ili şkin bir menfaatinin olup olmad ığı noktas ındaki hukuki durumunun de ğerlendirilmesi gerekir ( Cemile Ünlü , B. No: 2013/382, 16/4/2013, 26; İhsan Vurucuo ğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, 31). 35. Anayasa'n ın 35. maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik değer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Bu ba ğlamda mülk olarak de ğerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunlar ın üzerinde tesis edilen s ınırlı ayni ve fikrî haklar ın yan ı sıra icras ı kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakk ının kapsam ına dâhildir ( Mahmut Duran ve di ğerleri , B. No: 2014/11441, 1/2/2017, 60). 36. Mülkiyet hakk ı, özel hukukta veya idari yarg ıda kabul edilen mülkiyet hakk ı kavramlar ından farkl ı bir anlam ve kapsama sahip olup bu alanlarda kabul edilen mülkiyet hakk ı, yasal düzenlemeler ile yarg ı içtihatlar ından bağıms ız olarak özerk bir yorum ile el e alınmal ıdır (Hüseyin Remzi Polge , B. No: 2013/2166, 25/6/2015, 31; Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , 51). 37. Anayasa'n ın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakk ı mevcut mal, mülk ve varl ıklar ı koruyan bir güvencedir. Bir ki şinin hâlihaz ırda sahibi olmad ığı bir mülkün mülkiyetini kazanma beklentisi -ki şinin bu konudaki menfaati ne kadar güçlü olursa olsun- Anayasa'yla korunan mülkiyet kavram ı içinde de ğildir. Bu ba ğlamda belirtmek gerekir ki Anayasa'n ın 35. maddesi soyut bir temele dayal ı olarak mülkiyete eri şmeyi ve mülkiyeti edinmeyi de ğil mülkiyet hakk ını güvence alt ına almaktad ır. Bu hususun istisnas ı olarak belli durumlarda bir ekonomik de ğer veya icras ı mümkün bir alacağı elde etmeye yönelik meşru bir beklenti Anayasa'da yer alan mülkiyet hakk ı güvencesinden yararlanabilir ( Kemal Yele r ve Ali Arslan Çelebi , B. No: 2012/636, 15/4/2014, 36, 37; Mehmet Şentürk [GK], B. No: 2014/13478, 25/7/2017, 41, 53; Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , 52-54). 38. Meşru beklenti objektif temelden uzak bir beklenti olmay ıp belirli bir kanun hükmüne veya ba şarılı olma ihtimalinin yüksek oldu ğunu gösteren yerle şik bir yarg ı içtihad ına ya da ayn ı menfaatle ilgili hukuki bir i şleme dayanan yeterli derecede somut nitelikteki bir beklentidir ( Selçuk Emiro ğlu, B. No: 2013/5660, 20/3/2014, 28; Mehmet Şentürk, 42). Dolay ısıyla Anayasa ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin ortak korum a kapsam ında olan, me şru beklentiye dayal ı mülkiyet hakk ının tespiti mevcut hukuk sisteminde iddia edilen mülkiyet iddias ının tan ınmas ına bağlı olup bu tespit, mevzuat hükümleri ve yarg ı kararlar ı ile yap ılmaktad ır (Üçgen Nakliyat Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/845, 20/11/2014, 37). Temelsiz bir hak kazanma beklentisi veya sadece mülkiyet hakk ı kapsam ında ileri sürülebilir bir iddian ın varl ığı meşru beklentinin kabulü için yeterli de ğildir ( Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi , 37). 2.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 39. Başvuruya konu somut olayda vasiyet eden, Beyo ğlu 3. Noterli ğinin 31/8/1960 tarihli vasiyetnamesi ile ad ına kay ıtlı taşınmazdaki hissesinin tamam ını başvurucu Vakfa Başvuru Numaras ı: 2017/20289 Karar Tarihi : 21/7/2020 9vasiyet etmi ştir. Vasiyet edenin 1968 y ılında vefat ı üzerine itiraza u ğramayan vasiyetnamenin Kad ıköy 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 10/9/1970 tarihli karar ıyla tenfizine karar verilmi ş ancak bu karar ın an ılan Mahkemenin 20/9/1984 tarihli ek karar ıyla iptal edilmesi üzerine vasiyetnameye konu ta şınmazlar yeniden tereke kapsam ına al ınm ıştır. Kad ıköy 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 16/10/1990 tarihli tavzih karar ıyla ise vasiyetnameye konu taşınmazlar ın Hazine ad ına tesciline karar verilmi ştir. 40. Buna göre miras yolu ile ba şvurucu Vakfa kalan ta şınmazlar ın Hazine ad ına tescil edilmekle 16/10/1990 tarihinde elden ç ıktığı anlaşılmaktad ır. Hâl böyle iken ba şvurucu Vakf ın mülkiyet hakk ına konu etti ği vasiyetname konusu ta şınmazlar ile hukuki ili şkisi Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvurular ı incelemeye ba şlad ığı 23/9/2012 tarihinden yaklaşık yirmi iki y ıl önce kesilmi ş olduğundan mülkiyet hakk ına yönelik şikâyet Anayasa Mahkemesinin zaman bak ımından yetkisinin d ışında kalmaktad ır. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi zaman bak ımından yetki içinde sonuçlanm ış olmak kayd ıyla kamu makamlar ınca müdahalenin incelenerek esas ı hakk ında bir karar verilmesi veya müdahaleyle ilgili tan ınan tazminat ve benzeri bir yolun mevcut olmas ı durumlar ını da dikkate alarak de ğerlendirme yapacakt ır (benzer bir yakla şım için bkz. Agavni Mari Hazaryan ve di ğerleri , B. No: 2014/4715, 15/6/2016, 111-120). 41. Somut olayda derece mahkemeleri ilgili kanun kapsam ında miras yolu ile intikal etti ği hâlde Maliye Hazinesi ad ına tescil edilen ta şınmazlar ın başvurucu Vakfa ait olduğu sonucuna ula şmışlard ır. Buna göre derece mahkemelerinin tespitlerinden ayr ılmay ı gerektirir bir durum bulunmamaktad ır. 42. 22/8/2011 tarihinde 5737 say ılı Kanuna eklenen geçici 11. madde ile belirli şartlar dâhilinde gayrimüslim cemaat vak ıflar ının taşınmazlar ının aynen iade edilmesine veya bunun mümkün olmamas ı hâlinde ta şınmaz ın rayiç bedeli üzerinden zarar ın tazminine yönelik düzenlemeler getirilmi ştir. Başvurucu Vak ıf da bu düzenleme çerçevesinde idareye müracaat etmi ş, talebin reddi üzerine aç ılan dava k ısmen kabul edilmi ştir. 43. Başvurucu Vak ıf vasiyetname konusu ta şınmazla ilgili olarak yap ılan tevhit işlemi neticesinde in şaat ruhsat ı al ındığını, noterde tüm hissedarlar ın kat ılımıyla yap ılan paylaşıma göre on üç ba ğıms ız bölümün Hazineye dü ştüğünü belirtmi ştir. Vak ıf ayr ıca seki z bağıms ız bölümün hâlen Hazine ad ına kay ıtlı olduğunu, 7, 8, 10, 12 ve 14 numaral ı bağıms ız bölümlerin ise Hazine taraf ından üçüncü ki şilere sat ıldığını ileri sürmü ştür. 44. Bu durumda öncelikle Hazine taraf ından üçüncü ki şilere sat ıldığı öne sürülerek 5737 say ılı Kanun'un 11. maddesi kapsam ında tazminata konu edilen be ş bağıms ız bölümü n kat karşılığı inşaat sözleşmesine göre Hazineye ait olup olmad ığının ve başvurucunun bu yerlerde hak iddia edip edemeyece ğinin belirlenmesi gerekir. 45. Mahkemeye göre ba şvurucu Vakf ın halefi olarak kat kar şılığı inşaat sözleşmesini imzalayan Hazineye bu sözle şmeye istinaden dokuz ba ğıms ız bölüm düşmektedir. Mahkeme 8, 10, 12 ve 14 numaral ı bağıms ız bölümlerin ise yüklenicinin hissesine dü şen bağıms ız bölümler oldu ğu sonucuna vararak bu ba ğıms ız bölümler yönünden tazminat talebinin reddine karar vermi ştir. Sözleşmeye göre 7 numaral ı bağıms ız bölümün Hazine pay ına düşen bağıms ız bölümlerden oldu ğunu tespit eden Mahkeme bu ba ğıms ız bölüm yönünden ise tazminat talebini kabul etmi ştir. Buna göre ba şvuruya konu ba ğıms ız bölümlerden bir k ısm ının Hazinenin, dolay ısıyla da ba şvurucu Vakf ın mülkünde olmad ığı, Hazine ad ına tescil edilen ba ğıms ız bölüm yönünden ise tazminat talebinin kabul edildi ği anlaşılmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/20289 Karar Tarihi : 21/7/2020 1046. Meşru beklentinin varl ığını gösteren ko şullar ın mevcut olup olmad ığını değerlendirme konusunda takdir yetkisi -kural olarak- yarg ılamada sunulan delillere ilk elden ulaşma imkân ı bulunan derece mahkemelerine aittir. Somut olayda Mahkemenin yukar ıda değinilen gerekçeleri, taraflar ın delilleri ve ilgili hukuk kurallar ının yorumuna ili şkin olup açıkça keyfî oldu ğu veya bariz bir takdir hatas ı içerdiği de söylenemez. 47. Ayr ıca bireysel ba şvuru formu ve eki belgelerden Hazine ad ına kay ıtlı olan diğer bağıms ız bölümler yönünden de ba şvurucu Vak ıf taraf ından hukuk sisteminde mevcut idari ve yarg ısal yollara ba şvuruda bulunuldu ğu görülmektedir. Bahsi geçen ta şınmazlar ın başvurucu Vakfa iade edilmemesi durumunda ayr ı bir bireysel ba şvuruda bulunulmas ının önünde de herhangi bir engel bulunmamaktad ır. 48. Diğer taraftan ba şvurucu Vak ıf kat kar şılığı inşaat sözle şmesinin Vakf ın menfaatine uygun yap ılmad ığını ve taşınmaz ın iyi idare edilmemesi nedeniyle u ğrad ıklar ı zarardan Maliye Hazinesinin sorumlu oldu ğunu ileri sürmü ş ise de bu iddias ını tazminat davas ında dile getirmemi ştir. Bu nedenle konuyla ilgili ayr ıca bir değerlendirme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. 49. Son olarak ba şvurucunun ba şvuruya konu ba ğıms ız bölümler yönünden me şru bir beklentisi oldu ğunu gösteren bir kanun hükmü veya yerle şik yarg ı içtihad ı gibi somut bir temele dayanmad ığı görülmektedir. Buna göre somut olayda ba şvurucunun Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ı kapsam ında bir mülkünün veya somut ve yeterli bir hukuki temele dayal ı olarak mülkiyeti elde etme yönünde me şru bir beklentisinin bulunduğunu kan ıtlayamad ığı anlaşılmaktad ır. 50. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna kara r verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bak ımından yetkisizli k nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 21/7/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI