TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SABRİ TOPDA Ğ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/22840) Karar Tarihi: 3/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/22840 Karar Tarihi : 3/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Duygu KALUKÇU Başvurucu : Sabri TOPDA Ğ Vekili : Av. Şaduman KOÇ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ın
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SABRİ TOPDA Ğ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/22840) Karar Tarihi: 3/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/22840 Karar Tarihi : 3/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Duygu KALUKÇU Başvurucu : Sabri TOPDA Ğ Vekili : Av. Şaduman KOÇ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 28/4/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Birinci Komisyon taraf ından başvurucunun tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ı d ışındaki diğer temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ğine yönelik iddialar ın kabul edilemez oldu ğuna, başvurunun tutuklaman ın hukuki olmad ığı iddias ı bak ımından Bölüm'e gönderilmesine karar verilmi ştir. 5. Başvurucu 28/4/2017 tarihli bireysel ba şvuru dilekçesinde adli yard ım talebinde bulunmuş ise de ayn ı tarihte bireysel ba şvuru harc ının ödendiği anlaşılm ıştır. 6. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 7. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 8. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/22840 Karar Tarihi : 3/6/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: 10. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî darbe te şebbüsüyle kar şı karşıya kalm ış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde ola ğanüstü hâl ilan edilmi ştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmu ştur. Kamu makamlar ı ve yarg ı organlar ı -olgusal temellere dayanarak- bu te şebbüsün arkas ında Türkiye'de çok uzun y ıllard ır faaliyetlerine devam eden ve son y ıllarda Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) olarak isimlendirilen bir yap ılanman ın olduğunu değerlendirmi şlerdir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-25). 11. Darbe te şebbüsü s ıras ında ve sonras ında ülke genelinde darbe giri şimiyle bağlant ılı ya da do ğrudan darbe giri şimiyle ba ğlant ılı olmasa bile FETÖ/PDY ile bağlant ılı olan ve aralar ında yarg ı mensuplar ının da bulundu ğu çok say ıda kişi hakk ında Cumhuriyet başsavc ılıklar ı taraf ından soru şturma başlatılm ıştır (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 51, 350). 12. Başvurucu, uzman doktor olarak görev yapmakta iken 15 Temmuz 2006 tarihinde gerçekle ştirilen darbe giri şimi sonras ı 1/9/2016 tarihinde 15/8/2016 tarihli ve 672 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Kamu Personeline İlişkin Al ınan Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden ihraç edilmi ştir. Başvurucu hakk ında 27/9/2016 tarihinde İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından FETÖ/PDY'ye üye olma, suçtan kaynaklanan mal varl ığı değerlerini aklama, dinî inanç ve duygular ın istismar ı suretiyle doland ırıcılık ve 7/2/2013 tarihli ve 6415 say ılı Terörizmin Finansman ının Önlenmesi Hakk ında Kanun'a muhalefet suçlar ından soru şturma ba şlatılm ış ve başvurucu gözalt ına alınm ıştır. 13.İstanbul Anadolu Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 7/10/2016 tarihinde ba şvurucuyu tutuklanmas ı talebiyle İstanbul Anadolu 8. Sulh Ceza Hâkimli ğine sevk etmi ştir. 14. Hâkimlik ayn ı tarihte, ba şvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma ve suçtan kaynaklanan mal varl ığı değerlerini aklama suçlar ından tutuklanmas ına karar vermi ştir. Başvurucu karara itiraz etmi ş, İstanbul Anadolu 9. Sulh Ceza Hâkimli ği 18/10/2016 tarihinde itiraz ı kesin olarak reddetmi ştir. 15. UYAP üzerinden yap ılan incelemede devam eden soru şturma sürecinde İstanbul Anadolu 7. Sulh Ceza Hâkimli ği taraf ından itiraz yolu aç ık olmak üzere 3/3/2017 tarihli tutukluluğun devam ı karar ı verildiği anlaşılm ış ancak bu karara kar şı itiraz edilip edilmedi ği hususunda bir belgeye rastlanmam ıştır. 16. Başvurucu 28/4/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 17.İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 15/5/2018 tarihli iddianame ile ba şvurucunun silahl ı terör örgütü üyesi olma, suçtan kaynaklanan mal varl ığı değerlerini aklama, dinî inanç ve duygular ının istismar ı suretiyle doland ırıcılık suçlar ını işlediğinden bahisle cezaland ırılmas ı istemiyle İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesinde kamu davas ı açm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/22840 Karar Tarihi : 3/6/2020 418.İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesi 2/7/2018 tarihinde davaya bakmaya görevli ve yetkili mahkemenin Sakarya A ğır Ceza Mahkemesi oldu ğu gerekçesiyle yetkisizlik karar ı vermiştir. 19. Sakarya 2. A ğır Ceza Mahkemesinin E.2018/173 numaras ına kaydedilen dav a dosyas ında 10/8/2018 tarihinde yap ılan tensip incelemesi neticesinde ba şvurucunun tahliyesine karar verilmi ştir. 20. Mahkemece 28/1/2020 tarihinde ba şvurucunun silahl ı terör örgütü üyesi olma suçundan 6 y ıl 3 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına, isnat edilen di ğer suçlardan ise beraatine karar verilmi ştir. 21. Dava, bireysel ba şvurunun incelendi ği tarih itibar ıyla istinaf incelemesinde derdesttir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 22. Mahkemenin 3/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 23. Başvurucu 28/4/2017 tarihli bireysel ba şvuru dilekçesinde adli yard ım talebinde bulunmuş ise de ayn ı tarihte bireysel ba şvuru harc ını ödediği anlaşıldığından adli yard ım talebi hakk ında herhangi bir de ğerlendirme yap ılmam ıştır. B. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 24. Başvurucu; haks ız yere tutukland ığını, dosya kapsam ında tutuklulu ğa dayanak kuvvetli şüphe teşkil edecek herhangi bir bilgi ya da belgenin bulunmad ığını, isnat edilen suçlar ı işlediğine dair bir olay veya olguya dayan ılmad ığını belirterek ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 25. Bakanl ık görüşünde, ba şvurucunun kabul edilebilirlik yönünden 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesindeki tazminat yolunu tüketmesi gerekti ği ileri sürülmü ştür. Esas yönünden yap ılan değerlendirmede ise tutuklama karar ına ve iddianamedeki delillere at ıf yap ılarak somut olayda suç i şlendiğine ilişkin kuvvetli suç şüphesinin bulundu ğu belirtilmi ştir. 26. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. C. Değerlendirme 27. Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde ba şvurulabilecek ikincil nitelikte bir hak arama yoludur. Bireysel ba şvuru yolunun ikincillik niteli ği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur ( Ayşe Zıraman ve Cennet Ye şilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). Başvuru Numaras ı: 2017/22840 Karar Tarihi : 3/6/2020 528. Somut olayda ba şvuru formu ve eklerinde, ba şvurucunun tutuklanmas ına ilişkin karar ile bu karara kar şı itiraz yoluna ba şvurup ba şvurmad ığı ve başvurmuş ise itiraz merciince itiraz ın ne şekilde sonuçland ırıldığı hususlar ında bilgi ve belge bulunmamaktad ır. Bu kapsamda 26/10/2018 tarihinde eksikli ğin giderilmesi bildirimi ile ba şvurucudan an ılan hususlara ili şkin bilgi ve belge göndermesi talep edilmi ştir. Süresi içinde gönderilen cevap yaz ısından ilk tutuklama karar ına itiraz ın reddedildi ği 18/10/2016 tarihli karar ile bireysel başvuru tarihinden sonra yap ılan tutukluluk inceleme kararlar ının gönderildi ği, bu kararlar ın başvurucuya ceza infaz kurumunda tebli ğ edildiğinin belirtildi ği ancak tebli ğ tarihlerine ilişkin bilgi verilmedi ği anlaşılm ıştır. 29. UYAP üzerinden yap ılan incelemede ba şvurucu hakk ında İstanbul Anadolu 7. Sulh Ceza Hâkimli ği taraf ından itiraz yolu aç ık olmak üzere 3/3/2017 tarihli tutuklulu ğun devam ı karar ı verildiği ancak bu karara kar şı itiraz edilip edilmedi ği hususunda bir belgeye rastlanmad ığı gibi başvurucunun da bu yönde bir bilgi vermedi ği görülmü ştür. Bu tespitlerin yan ı s ıra başvuru formu ve eklerinde ba şvurucu taraf ından tahliye taleplerinin ya da itirazlar ının incelenmedi ği veya kararlar ın tebliğ edilmedi ği yönünde bir şikâyetinin de bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. 30. Başvurucunun an ılan şikâyetine ili şkin olarak ola ğan kanun yollar ını tüketmeden do ğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmas ı, bireysel başvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmamaktad ır. 31. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 3/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ