TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR UMUT DEN İZ YORULMAZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/19019) Karar Tarihi: 20/12/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 7/3/2023-32125 Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucu : Umut Deniz YORULMAZ Vekili : Av. Doğukan Tonguç CANKURT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, öğrencisi
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR UMUT DEN İZ YORULMAZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/19019) Karar Tarihi: 20/12/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 7/3/2023-32125 Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucu : Umut Deniz YORULMAZ Vekili : Av. Doğukan Tonguç CANKURT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, öğrencisi oldu ğu üniversitenin rektörüne hitaben sarf etti ği sözler ve sergilediği davran ışlar nedeniyle ba şvurucuya bir ay uzakla ştırma disiplin cezas ı verilmesinin eğitim hakk ını ihlal ettiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 28/5/2019 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 4. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 6. 1998 do ğumlu olan ba şvurucu, Ankara Üniversitesi (Üniversite) Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi (Fakülte) Sümeroloji Bölümü ö ğrencisidir. E. İ. ise olaylar ın yaşand ığı tarihte Ankara Üniversitesi rektörüdür. 7. Başvurucu 17/10/2017 tarihinde E. İ.nin Fakülte binas ına geldiğini fark etmesi üzerine E. İ.ye yakla şarak "Yüzlerce akademisyeni ihraç ettiniz utanm ıyor musunuz buraya gelmeye, yüzünüz k ızarm ıyor mu hala, ne yüzle Üniversiteye geliyorsunuz?" şeklinde sözler sarf etmi ştir. 18/10/2017 tarihinde ise E. İ.nin foto ğraf ının bulundu ğu bir karton maketi Fakülte içinde gezdirmi ş ve "Gördük ki biz de bir hevesi var okulumuzu gezmek istiyor bu Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 3arkadaş, gezemiyor korkudan galiba, dün biz sorduk yüzlerce akademisyen ihraç edildi siz bu okulda nas ıl gezebiliyorsunuz dedik cevap veremedi dili tutuldu, biz de onun bu hevesini karşılayabilmek ad ına maketini yapt ık okulda Rektörümüz Say ın [E.İ.yi] gezdirece ğiz, öğrenciler çok fazla görmedi ği için birazc ık gezdirelim okulumuzu." şeklinde ifadele r kullanm ıştır. 8. An ılan söz ve davran ışlar ı nedeniyle Üniversite yönetimi taraf ından başvurucu hakk ında disiplin soru şturmas ı aç ılm ıştır. Yap ılan soruşturma sonucunda Dekanl ığın 22/11/2017 tarihli karar ı ile yüksekö ğretim kurumu personelinin kurum içinde ya da d ışında şeref ve haysiyetini zedeleyen eylemlerde bulundu ğu gerekçesiyle ba şvurucuya bir ay yükseköğretim kurumundan uzakla ştırma disiplin cezas ı verilmiştir. 9. Başvurucu 26/12/2017 tarihinde söz konusu idari i şlemin iptali istemiyle idare mahkemesinde dava açm ıştır. Davay ı inceleyen Ankara 14. İdare Mahkemesi (Mahkeme) başvurucunun sarf etti ği sözlerin Üniversite Rektörü'nün şeref ve itibar ını zedeleyecek mahiyette oldu ğu gerekçesiyle davaya konu i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmad ığını belirtmiş ve davan ın reddine karar vermi ştir. 10. Başvurucunun istinaf talebi üzerine dava dosyas ını inceleyen Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdare Dava Dairesi (Daire) 27/3/2019 tarihinde Mahkemenin karar ının hukuka uygun oldu ğunu belirterek oyçoklu ğuyla istinaf ba şvurusunun reddine kara r vermiştir. Muhalif görü şte; bir sözün tahkir edici olup olmad ığının zamana, yere ve duruma göre değişebileceği vurguland ıktan sonra dava konusu sözlerin onur, şeref ve sayg ınlığı rencide edici de ğil rahats ız edici, ele ştirel nitelikte oldu ğu değerlendirmesinde bulunulmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk11. 4/11/1981 tarihli ve 2547 say ılı Yüksekö ğretim Kanunu'nun "Öğrencilerin disiplin işleri" kenar başlıklı 54. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Soruşturma, yetkiler ve cezalar: a. Yüksekö ğretim kurumlar ı içinde veya d ışında yüksekö ğretim öğrenciliği s ıfat ına, onur ve şerefine ayk ırı harekette bulunan, ö ğrenme ve ö ğretme hürriyetini, do ğrudan doğruya veya dolayl ı olarak k ısıtlayan, kurumlar ın sükün, huzur ve çal ışma düzenini bozan, boykot, i şgal ve engelleme gibi eylemlere kat ılan, bunlar ı teşvik ve tahrik eden, yükseköğretim mensuplar ının şeref ve haysiyetine veya şahıslar ına tecavüz eden veya sayg ı dışı davran ışlarda bulunan ve anar şik veya ideolojik olaylara kat ılan veya bu olaylar ı tahrik ve te şvik eden ö ğrencilere; eylem ba şka bir suçu olu ştursa bile ayr ıca uyarma, kınama, bir haftadan bir aya kadar veya bir veya iki yar ıyıl için kurumdan uzakla ştırma veya yüksekö ğretim kurumundan ç ıkarma cezalar ı verilir." 12. 18/8/2012 tarihli Yüksekö ğretim Kurumlar ı Öğrenci Disiplin Yönetmeli ği'nin (Yönetmelik) " Dayanak " kenar ba şlıklı 2. maddesi şöyledir: "Bu Yönetmelik 4/11/1981 tarihli ve 2547 say ılı Yükseköğretim Kanununun 54 üncü maddesi ile 65 inci maddesinin (a) f ıkras ının (9) numaral ı bendine dayan ılarak haz ırlanm ıştır." Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 413. Yönetmelik'in " Yükseköğretim kurumundan bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma cezas ını gerektiren disiplin suçlar ı" kenar ba şlıklı 6. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Yüksekö ğretim kurumundan bir haftadan bir aya kadar uzakla ştırma cezas ını gerektiren eylemler şunlard ır; ...d) Yüksekö ğretim kurumu personelinin, kurum içinde ya da d ışında, şeref ve haysiyetini zedeleyen sözlü veya yaz ılı eylemlerde bulunmak, ..." B. Uluslararas ı Hukuk 14. Eğitim hakk ı hususunda ayr ıntılı uluslararas ı hukuk bilgisi için bkz. Özcan Özsoy, B. No: 2014/5881, 15/2/2017, 22-28; İlknur Uyan, B. No: 2019/14617, 14/4/2022, 12, 13. 15. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin (A İHM) Eon/Fransa (B. No: 26118/10, 14/3/2013) karar ına konu olayda ba şvurucu, Fransa Cumhurba şkan ı korteji geçmek üzereyken üzerinde Casse toi pov con (Kaybol, seni be ş para etmez dingil) yaz ılı bir pankart sallam ıştır. Bu, Cumhurba şkan ı taraf ından dile getirilen ve bolca reklam ı yap ılan bir ifadeyi ima etmektedir. Daha önce yayg ın olarak yorumlanan ve medyada geni ş şekilde yer alan, internette de çokça dola şan ve gösterilerde slogan olarak kullan ılan söz konusu ifadeden dolay ı başvurucu derhâl durdurulmu ş ve kendisine Cumhurba şkan ı na hakaret etmekten dolay ı 30 avro para cezas ı verilmiş ancak bu ceza ertelenmi ştir. Başvurucunun ifade özgürlüğünün ihlal edildi ği iddias ı üzerine A İHM, bir ifadenin özellikle hitap edilen ki şinin statüsü, ba şvuran ın konumu, geçmi şte kullan ılan bir cümlenin tekrarlanma biçimi ve ba ğlam ı dikkate al ınarak davan ın bütünselli ği içinde incelenmesi gerekti ğini vurgulam ıştır. AİHM; Cumhurba şkan ı taraf ından dillendirilen bu ifadenin tekrar edilmesinin ne Cumhurba şkan ı nın yaşam ını veya onurunu hedef ald ığını ne de basit bir biçimde kendisi aleyhinde kar şılıksız bir şahsi sald ırı anlam ına geldiğini belirtmi ştir. AİHM'e göre davac ı taraf ından kullan ılan ve medyada geni ş şekilde yer alan kaba bir ifadeyi kendi hesab ına kullanan ba şvurucunun eleştirisi de nezaketsiz say ılabilecek bir hiciv olarak kabul edilmelidir. Bu ba ğlamda AİHM, hicvin gerçekli ği abart ılı ve bozulmu ş bir şekilde sunan sanatsal bir ifade ve sosyal bir yorumlama şekli oldu ğunu ve do ğal olarak tahrik etme ve k ışkırtma amac ı güttüğünü vurgulam ıştır. Sonuç olarak A İHM, toplumsal tart ışmalar ın demokratik toplumlarda çok önemli rol oynad ığını vurgulayarak hicvin cezaland ırılmas ının cayd ırıcı bir etki do ğuracağı gerekçesiyle ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine karar vermi ştir. V.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Anayasa Mahkemesinin 20/12/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 5A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 17. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve giderlerini ödeyemeyecek durumd a olduğunu belirterek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. Anayasa Mahkemesinin Mehme t Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizin yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Eğitim Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 18. Başvurucu; Rektör E. İ.nin birçok akademisyenin Üniversite ile ili şiğinin kesilmesinden sorumlu oldu ğunu belirterek demokratik ele ştiri hakk ını kulland ığını, barışçıl şekilde yapt ığı protesto s ıras ında hakaret içeren herhangi bir sözünün olmad ığını ileri sürmüştür. Başvurucu, E. İ.nin öğrencilerin Üniversitede vakit geçirdikleri alanlara gitmemesi ve öğrencilerle görü şmemesi nedeniyle arkada şlar ıyla birlikte yapt ıklar ı maketi Fakülte içinde öğrenciler aras ında gezdirdi ğini, güvenlik görevlilerinin maketi almas ıyla protestosuna son verdi ğini beyan etmi ştir. Başvurucu, E. İ.nin yurt içinde ve yurt d ışında çeşitli organizasyonlar s ıras ında Üniversiteden ili şikleri kesilen akademisyenlerin i şten çıkar ılmas ından sorumlu tutularak protesto edildi ğini beyan etmi ş; kendisinin de E. İ.nin yönetici olarak akademisyenlere ve ö ğrencilere kar şı tutumunu ele ştirdiğini ileri sürmü ştür. Başvurucu, içeri ği hakaret olu şturmayan sözleri ile bar ışçıl şekilde yap ılm ış bir protesto nedeniyle disiplin cezas ı verilerek bir ay süreyle üniversiteden uzakla ştırılmas ının ifade özgürlüğü ile eğitim hakk ını ihlal ettiğini ileri sürmü ştür. 19. Bakanl ık görüşünde; mevcut ba şvuruda ba şvurucunun ifade özgürlü ğünün ihlal edilip edilmedi ği konusunda Anayasa Mahkemesince yap ılacak incelemede ilgili Anayasa hükümlerinin, Anayasa Mahkemesi ve A İHM içtihatlar ının ve diğer tespitlerin dikkate alınarak bir de ğerlendirme yap ılmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında önceki iddialar ını yinelemiştir. 2. Değerlendirme a. Uygulanabilirlik Yönünden 20. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ö ğrencilere tatbik edilen okuldan uzakla ştırma yahut eğitimden ç ıkarma gibi e ğitim kurumundan süreli yahut süresiz olarak uzakla ştırma şeklindeki uygulamalar e ğitim hakk ına müdahale te şkil eder. Bununla birlikte ba şvurucu, söz konusu cezay ı baz ı düşünce aç ıklamalar ının Üniversite Rektörü'nü tahkir edici bulunmas ı dolay ısıyla alm ıştır. Bu nedenle ba şvurucunun iddialar ının bir bütün olarak ifade özgürlü ğü ışığında ve eğitim hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir (Özcan Özsoy , 44). 21. Anayasa'n ın "Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyeti " kenar ba şlıklı 26. maddesinin birinci f ıkras ının ilgili k ısm ı şu şekildedir: Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 6"Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmî makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar..." 22. Anayasa'n ın "Eğitim ve öğrenim hakk ı ve ödevi " kenar ba şlıklı 42. maddesinin birinci ve ikinci f ıkralar ı şöyledir: "Kimse, e ğitim ve öğrenim hakk ından yoksun b ırak ılamaz. Öğrenim hakk ının kapsam ı kanunla tespit edilir ve düzenlenir." b. Kabul Edilebilirlik Yönünden 23. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan eğitim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. c. Esas Yönünden i. Müdahalenin Varl ığı 24. Eğitim hakk ı, belirli bir zamanda mevcut bulunan e ğitim kurumlar ına erişimi koruma alt ına almaktad ır. Mevcut veya hâlihaz ırda desteklenen e ğitim kurumlar ına etkili bir şekilde eri şimi sağlama eğitim hakk ının korumas ı alt ındad ır (Ahmet Batur , B. No: 2018/20182, 14/9/2021, 34). Ba şvurucuya ö ğrencisi oldu ğu Üniversitenin Rektörü'ne sar f ettiği sözler nedeniyle yüksekö ğretim kurumundan bir ay uzakla ştırma disiplin cezas ı verilmiştir. Başvurucunun bu süre zarf ında kay ıtlı olduğu yüksekö ğretim kurumunda eğitimine devam edemedi ği gözetildi ğinde söz konusu disiplin cezas ı ile başvurucunun eğitim hakk ına bir müdahalede bulunulmu ştur (İlknur Uyan, 21). ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 25. Yukar ıda an ılan müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen, kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili kısm ı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler,... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar,... demokrati k toplum düzeninin... gereklerine... ayk ırı olamaz." (1) Kanunilik 26. An ılan Kanun'un 54. maddesinin (a) bendinde yüksekö ğretim öğrencileri açısından disiplin suçu te şkil eden eylemleri ve uygulanabilecek disiplin cezalar ı düzenlenmi ş, 65. maddesinin (a) f ıkras ının (9) numaral ı alt bendi yer alan ile öğrencilerin ibaresi ile de ö ğrencilerin disiplin i şlemlerine ili şkin hususlar ın Yükseköğretim Kurulu taraf ından ç ıkar ılacak yönetmelikle düzenlenece ği hüküm alt ına alınm ıştır. Nitekim bu konudaki Yönetmelik 18/8/2012 tarihli Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlüğe girmiştir. Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 727. Somut olayda yüksekö ğretim öğrencisi olan ba şvurucu eylemleri nedeniyle 2547 say ılı Kanun'un verdi ği yetki kapsam ında ç ıkar ılan Yönetmelik uyar ınca disiplin cezas ı ile cezaland ırılm ıştır. Anayasa Mahkemesi söz konusu Yönetmelik hükümlerinin dayana ğı Kanun maddelerinin yukar ıda yer verilen k ısımlar ının Anayasa ya ayk ırılık iddias ıyla iptaline karar verilmesi itiraz ını incelemiştir. 28. Anayasa Mahkemesi; inceleme neticesinde öncelikle mevcut kuralda -Kanun'un 54. maddesinin (a) bendi- yüksekö ğretim öğrencileri bak ımından disiplin suçu te şkil eden eylemler ile uygulanabilecek disiplin cezalar ı aras ında herhangi bir ili şki kurulmad ığını ve bu bağlamda kural ın muhataplar ı aç ısından belirlilik ve öngörülebilirli ği sağlamad ığını belirterek şu hâliyle yeterli bir hukuki güvence olu şturmad ığını değerlendirmi ştir. Ayr ıca belirlilik ve öngörülebilirli ğin sağlanamad ığı bir alanda idareye ö ğrencilerin disiplin ile ilgili işlerini yönetmelikle düzenleme yetkisinin verilmesinin -Kanun'un 65. maddesinin ilgili kısm ı ile- mümkün olmad ığını da vurgulam ıştır. Sonuç olarak bahse konu kurallar ın iptal edilmesine karar vermi ştir. Bununla birlikte söz konusu iptal karar ının yürürlü ğe girmesini Resmî Gazete'de yay ımlanmas ından başlayarak dokuz ay süreyle ertelemi ştir (AYM, E.2022/54, K.2022/99, 8/9/2022). An ılan karar 20/9/2022 tarihli ve 31959 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanm ış ancak yürürlü ğe girmemi ştir. 29. Dolay ısıyla bu ba ğlamda da müdahalenin kanunilik şart ını sağlamad ığı aç ıktır. Öte yandan somut olay ın koşullar ı dikkate al ındığında müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmad ığının belirlenmesine de ihtiyaç oldu ğu değerlendirilmi ştir. (2) Meşru Amaç 30. Anayasa'n ın 42. maddesinde e ğitim hakk ının s ınırland ırılmas ına ilişkin bir düzenleme yer almamaktad ır. Bununla birlikte e ğitim hakk ının mutlak ve s ınırsız bir hak olduğu düşünülemez. Nitekim an ılan maddenin ikinci f ıkras ında yer verilen "Öğrenim hakk ının kapsam ı kanunla tespit edilir ve düzenlenir." ifadesi ile devlete bir takdir alan ı yarat ılm ıştır. Eğitim hakk ının Anayasa'n ın "Sosyal ve Ekonomik Haklar" bölümünde düzenlendi ği hususu da gözetildi ğinde devlete tan ınan bu takdir hakk ı, özünde bir sınırlama yetkisi de içermektedir. Öte yandan Anayasa'da di ğer haklardan farkl ı olarak eğitim hakk ının sınırlanmas ı hususunda kanun koyucuyu ba ğlayan belli bir me şru amaçlar listesi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla kanun koyucunun e ğitim hakk ının s ınırlanmas ı hususundaki takdir aral ığının geniş olduğu ifade edilebilir. Ancak kanun koyucunun bu takdir yetkisinin Anayasa Mahkemesinin denetimine tabi oldu ğu aç ıktır (Adem Öğüt ve diğerleri, B. No: 2014/20527, 22/11/2017, 53; İlknur Uyan, 24). 31. Somut olayda ba şvurucu, ö ğrencisi oldu ğu Üniversitenin Rektörü'ne sarf etti ği sözler nedeniyle yüksekö ğretim kurumu personelinin şeref ve haysiyetini zedeleyen eylemlerde bulundu ğu gerekçesiyle yüksekö ğretim kurumundan bir ay uzakla ştırma disiplin cezas ı ile tecziye edilmi ştir. Başvurucunun e ğitim hakk ına yap ılan bu müdahalenin e ğitim kurumunun disiplin ve düzeninin korunmas ı amac ıyla gerçekle ştirildiği görülmekle ilgili müdahalenin me şru bir amac ının bulundu ğu sonucuna var ılm ıştır. (3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk 32. Eğitim geni ş sosyal fonksiyonlar ı olan bir kamu hizmetidir. Demokratik bir toplumda insan haklar ının sağlamlaşmas ı ve devam ı için eğitim hakk ı vazgeçilmezdir Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 8(Mehmet Re şit Arslan ve di ğerleri , B. No: 2013/583, 10/12/2014, 66). Ta şıdığı öneme karşıne ğitim hakk ı, niteliği gereği baz ı düzenlemelere tabidir. Şüphesiz e ğitim kurumlar ını düzenleyen kurallar, toplumun ihtiyaç ve kaynaklar ı ile eğitimin farkl ı düzeylerine has özelliklere göre de ğişiklik gösterebilir. Bu nedenle devletin bu konuda yapacağı düzenleme ve uygulamalarda belli bir takdir alan ına sahip oldu ğunun kabulü gerekir (Ünal Y ıldırım, B. No: 2013/6776, 5/11/2014, 42; Savaş Y ıldırım, B. No: 2013/6258, 10/6/2015, 42). 33. Eğitim hakk ına müdahaleyi hakl ı kılan sebeplerden biri de e ğitim kurumlar ının işleyişinin bozulmas ıdır. Eğitim kurumlar ının azami verimlilikte çal ışabilmesi için kurumun insicam ının bozulmamas ı veya bozulma tehlikesinin do ğmamas ı gerekir. Bu amaçla e ğitim ve öğretimin sunuldu ğu kurumlar olan okullarda düzenin sa ğlanmas ı ve eğitimin en verimli şekilde aktar ılmas ı için eğitimin al ıcısı durumunda olan ö ğrencilere yönelik öngörülen disiplin kurallar ıyla öğrencilerin e ğitim hakk ı da dâhil olmak üzere birtak ım temel hak ve özgürlüklerine kar şı sınırlamalar getirilebilir ( Ahmet Batur , 35). Şüphesiz disiplin cezalar ı gerek öğrencilerin geli şiminin gerekse de bir okulun amaçlar ına ulaşmas ını sağlayacak araçlar ın önemli bir parças ıdır. Ancak bu tip tedbirlere ba şvurman ın demokratik toplum düzeninin gereklerinden oldu ğu aç ıkça ortaya konmal ı ve uygulama, Anayasa'da yer alan diğer haklarla ters dü şmemelidir ( Özcan Özsoy , 49). 34. Anayasa Mahkemesi demokratik toplum düzeninin gerekleri ifadesinden ne anlaşılmas ı gerektiğini daha önce pek çok kez aç ıklam ıştır (Bekir Co şkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 51; Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 68; Tansel Çöla şan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 51). Somut olayda ba şvurucunun ö ğrencisi olduğu Üniversitenin Rektörü'ne sarf etti ği sözlerle ve sergiledi ği davran ışlarla yükseköğretim kurumu personelinin şeref ve haysiyetini zedeleyen eylemlerde bulundu ğu gerekçesiyle hakk ında yüksekö ğretim kurumundan bir ay uzakla ştırma disiplin cezas ı tesis edilmiştir. Anayasa Mahkemesi önündeki mesele, ba şvurucunun söz ve eylemleri sebebiyle ilgili ceza ile tecziye edilmesinin zorunlu bir toplumsal ihtiyaca kar şılık gelip gelmedi ği ve orant ılı olup olmad ığıdır. Bu bağlamda yap ılacak inceleme aç ısından idarenin ve derece mahkemelerinin gerekçesi büyük önem arz etmektedir. 35. Eğitim hakk ına yönelik olarak getirilecek k ısıtlamalar ın demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmad ığı yönündeki bir de ğerlendirmede nazara al ınmas ı gereken hususlardan biri de e ğitim hakk ına yönelik getirilen k ısıtlaman ın bireyin e ğitim hakk ı ile birlikte ifade özgürlü ğü, din ve vicdan hürriyeti, özel hayata sayg ı hakk ı gibi Anayasa ile teminat alt ına al ınan diğer hak ve özgürlüklerine de tesiri olup olmad ığıdır (Ahmet Batur , 37). Somut olayda ba şvurucunun e ğitim hakk ına yönelik müdahale ifade özgürlüğü ile bağlant ılı olarak gerçekle şmiştir. Diğer bir deyi şle başvurucunun e ğitim hakk ına yönelik müdahaleye ba şvurucunun davran ışlar ı ve kulland ığı ifadeler sebep olmuştur. Başvurucu, ö ğrencisi oldu ğu Üniversitenin Rektörü'ne sarf etti ği sözlerle ve sergilediği davran ışlarla üniversite rektörünün şeref ve haysiyetini zedeledi ği gerekçesiyle disiplin cezas ı ile cezaland ırılm ıştır. İfade özgürlü ğünün kullan ılmas ı ile ilintili olarak e ğitim hakk ına yönelik müdahalelerde müdahaleye konu dü şünce aç ıklamas ının eğitim kurumunun düzeni üzerindeki olas ı yahut mevcut olumsuz etkisinin de mutlaka gösterilmesi gerekir. Kuşku yok ki e ğitim kurumunun disiplininin sa ğlanmas ı meşru bir amaç olmakla birlikte söz konusu amac ı gerçekle ştirmek için bireyin ifade özgürlü ğünü ortadan kald ıracak yahu t kullan ılmas ını aşırı zorlaştıracak müdahaleler kabul edilemez ( Ahmet Batur , 40). Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 936. Öğrencilerin ifade özgürlü ğüne yönelik olarak getirilen düzenlemeler aç ısından eğitimin derecesi büyük önem arz etmektedir. Bu ba ğlamda disipliner k ısıtlamaya maruz kalan bireyin hangi derecede e ğitim ald ığı ehemmiyet ta şır. Eğitimin derecesi artt ıkça öğrencinin ifade özgürlü ğüne yönelik müdahaleler azalmal ıdır. Somut olayda ba şvurucunun yükseköğretim öğrencisi oldu ğu, bu bağlamda ifade özgürlü ğüyle bağlant ılı eğitim hakk ına yönelik müdahale alan ının ilk ve orta ö ğretim seviyelerine göre daha dar olmas ı gerektiği açıktır. Bu bağlamda özgür dü şüncenin ve ele ştirel akl ın beşiği olarak görülen üniversitelerde farkl ı düşüncelere sahip üniversite ö ğrencilerine daha fazla ho şgörü gösterilmesi gerekmektedir. Söz konusu görü ş ve fikirler tart ışmal ı olsa veya ra ğbet görmese dahi ifade etme özgürlü ğünün s ıkı korumas ından yararlanmal ıdır (Ahmet Batur , 43). 37. Başvurucu, birçok akademisyenin Üniversite ile ili şiğinin kesilmesinde n sorumlu oldu ğunu belirterek Rektör'e kar şı demokratik ele ştiri hakk ını kulland ığını, bar ışçıl şekilde yapt ığı protesto s ıras ında hakaret içeren herhangi bir sözünün olmad ığını ileri sürmüştür. Başvurucu, Rektör'ün ö ğrencilerin Üniversitede vakit geçirdikleri alanlara gitmemesi ve ö ğrencilerle görü şmemesi nedeniyle arkada şlar ıyla birlikte yapt ıklar ı maketi Fakülte içinde ö ğrenciler aras ında gezdirdi ğini, güvenlik görevlilerinin maketi almas ıyla protestosuna son verdi ğini beyan etmi ştir. 38. Mahkemeler, akademisyenlerin üniversite ile ili şiğinin kesilmesi gibi oldukça sert tedbirlere ba şvurduğu iddia edilen bir rektörle ilgili olarak me şru eleştiri hakk ı ile hakaret aras ındaki s ınırın nerede oldu ğu meselesine hiç de ğinmemiştir. Anayasa Mahkemesi, kamu otoritelerine veya kamu politikalar ına yönelik ele ştirilerde gözönüne al ınmas ı gerekli baz ı ilkeler benimsemi ştir. 39.İlk olarak sarf edilen baz ı görüş ve ifadeler kamu gücünü kullanan organlar nazar ında kabul edilemez görülse bile hukukun üstünlü ğüne dayan ılarak olu şturulan demokratik bir toplumda kurulu düzene, politikalara ve uygulamalara kar şı çıkan veya kamu gücünü kullanan organlar ın eylemlerini ele ştiren, onlar ı kabul edilemez bulan fikirler serbestçe aç ıklanmal ıdır (Mehmet Ali Ayd ın, 69; Ayşe Çelik , B. No: 2017/36722, 9/5/2019, 53; İlknur Uyan, 33). Bu ba ğlamda Anayasa'n ın 26. maddesinin birinci f ıkras ında korum a altına al ınan ifade özgürlü ğü, demokratik bir toplumun temel dayanaklar ından ve demokratik toplumun geli şiminin ve her bireyin kendini gerçekle ştirmesinin ba şlıca şartlar ından birini oluşturur. Toplumsal ve siyasal ço ğulculuğu sağlamak, her türlü dü şüncenin bar ışçıl bir şekilde ve serbestçe ifadesine ba ğlıdır (Yaman Akdeniz ve di ğerleri , B. No: 2014/3986, 2/4/2014, 25). Ba şvuruya konu protesto biçimi ile dile getirilen dü şüncelere müdahale edilmesi, bu tür dü şünceleri destekleyenlerin şu veya bu sebeplerle cezaland ırılmas ı özgür tart ışma ortam ında ulaşılmas ını ve dolay ısıyla çoğulculuğun sağlanmas ını imkâns ız hâle getirir. 40.İkinci olarak kamu otoritelerinin -kamu gücünü kulland ıklar ı için- kabu l edilebilir ele ştiri s ınırlar ının özel bireylere nazaran çok daha geni ş olduğu unutulmamal ıdır. Demokratik bir sistemde, kamu otoritelerinin eylemlerinin ve ihmallerinin yaln ızca yasama ve yarg ı organlar ının değil ayn ı zamanda kamuoyunun da s ıkı denetimi alt ında olduğu her zaman gözönünde bulundurulmal ıdır (Bekir Co şkun, 66; Ergün Poyraz (2) [GK] , B. No: 2013/8503, 27/10/2015 , 69). Ba şvurucunun gerçekle ştirdiği eylemin kamuoyunu n üniversite idaresinin politikalar ına karşı denetiminin bir parças ı olarak kabul etmemek için hiçbir neden bulunmamaktad ır (İlknur Uyan, 35). Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 1041. Üçüncü olarak kamu otoriteleri kendilerine yönelik ele ştirilere farkl ı araçlarla cevap ve tepki verme imkân ına sahiptir. Nitekim üniversite idaresi bahse konu protesto sıras ında dile getirilen iddialar ı yalanlayabilir, yanl ış olduğunu düşündüğü aç ıklamalara kar şı kamuoyunu bilgilendirebilir ve bir k ısım isnatlara delilleri ile kar şı çıkabilir. Bu imkânlar ının varl ığı nedeniyle rektörün ve üniversite idaresinin haks ız olduğunu düşündükleri sözel sald ırılar karşısında -şiddete te şvik içermedikçe- somut olayda oldu ğu gibi disiplin soruşturmas ına veya ceza soru şturma ve kovu şturmas ına başvurma hususunda kendilerini sınırland ırmal ıdır (Zübeyde Füsun Üstel ve di ğerleri [GK], B. No: 2018/17635, 26/7/2019, 107; İlknur Uyan, 36). 42. Dördüncü olarak ise ba şvurucu taraf ından kullan ılan ifadeler üniversite yönetimi taraf ından sert ve incitici olarak nitelendirilse bile ifade özgürlü ğünün sadece toplum taraf ından kabul gören veya zarars ız ya da ilgisiz kabul edilen bilgi ve fikirler için değil incitici, şoke edici ya da endi şelendirici bilgi ve dü şünceler için de geçerli oldu ğu yinelenmelidir ( Emin Ayd ın (2) , B. No: 2013/3178, 25/6/2015, 35). Anayasa Mahkemesi, birçok karar ında devlet yetkililerini veya toplumun bir bölümünü rahats ız eden dü şüncelerin demokratik bir toplum için şart olan ço ğulculuk, ho şgörü ve aç ık fikirliliğin gereklerinden olduğunu teyit etmi ştir (Fatih Taş [GK], B. No: 2013/1461, 12/11/2014, 94; Bejdar Ro Amed, B. No: 2013/7363, 16/4/2015, 63; Abdullah Öcalan [GK], B. No: 2013/409, 25/6/2014, 95). 43. Kald ı ki protesto s ıras ında kullan ılan ifadelerin esas itibar ıyla Rektör'ü keyfî olarak hedef göstermedi ği, birçok ki şiyi yak ından ilgilendiren bir konuda toplumsal bir tart ışmaya yönelik oldu ğu aç ıktır. Anayasa, kamu yarar ına ilişkin sorunlar ı kapsayan alanlarda ifade özgürlü ğünün s ınırland ırılmas ına çok az yer b ırakmaktad ır (diğerleri aras ından bkz. Ali K ıdık, B. No: 2014/5552, 26/10/2017, 53, 77; Abdullah Öcalan , 99, 108). Somut olayda ba şvurucu, baz ı akademisyenlerin üniversiteden ili şiklerinin kesilmesine ve disiplin cezalar ıyla cezaland ırılmas ına ilişkin belirli bir bak ış aç ısıyla eleştirilerde bulunmuştur. Söz konusu ifadelerin kamu yarar ına ilişkin sorunlara dair oldu ğu konusunda hiçbir tereddüt bulunmamaktad ır. O hâlde böyle bir dü şünce aç ıklamas ına yap ılan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyaca kar şılık geldiğinin oldukça titiz değerlendirmelerle gösterilmi ş olmas ı gerekir. 44. Başvuruya konu söz ve davran ışlarda Rektör'e kar şı alayc ı bir dil kullan ıldığı ve hiciv içeren bir eylemde bulunuldu ğu aç ıktır. İlk bak ışta başvuru konusu ifadelerin rahats ız edici oldu ğu iddia edilse bile ba şkalar ı için -temelsiz biçimde- yaralay ıcı, sald ırgan ve yak ışıksız olduğu söylenemez. Oysa ilk derece mahkemesi, kullan ılan ifadelerin ki şilerin şeref ve haysiyetini zedeleyecek mahiyette oldu ğu kanaatine varm ış; buna kar şın hangi sözlerin Rektör'ün şeref ve haysiyetini zedeleyecek nitelikte oldu ğunu ve ba şvurucunun hangi sebeplerle ifade özgürlü ğünün korumas ından faydalanamayaca ğını tart ışmam ıştır. Anayasa Mahkemesinin kanaatine göre ba şvuruya konu aç ıklamada -idare taraf ından yanl ış olduğu ileri sürülmeyen baz ı olgulara dayal ı olarak- Rektör'ün icraatlar ı alayc ı bir biçimde eleştirilmiştir. 45. Bu ba ğlamda AİHM de Eon/Fransa karar ında, hicvin gerçekli ği abart ılı ve bozulmuş bir şekilde sunan sanatsal bir ifade ve sosyal bir yorumlama şekli olduğunu, doğal olarak tahrik etme ve k ışkırtma amac ı güttüğünü vurgulam ıştır. Bu ba ğlamda A İHM, demokratik toplumlarda çok önemli bir rol oynayan toplumsal tart ışmalara ili şkin hiciv yoluyla yap ılan ç ıkışlar üzerinde cayd ırıcı bir etki do ğurma ihtimali oldu ğu gerekçesiyle başvurucunun cezaland ırılmas ını ifade özgürlü ğünün ihlali olarak de ğerlendirmi ştir (bkz. Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 1115). AİHM'e göre ba şvurucunun kulland ığı dilin kaba oldu ğunun değerlendirilebilmesi için dilin sadece a ğır, tart ışma yaratmaya yönelik veya alayc ı olmas ı yeterli de ğildir; normal, medeni ve me şru eleştiri s ınırlar ını aşmas ı da gerekir ( Di Salvo/ İtalya (k.k.), B. No: 16098/05, 11/1/2007; Apinis/Letonya (k.k.), B. No: 46549/06, 20/9/2011). 46. Öte yandan idare ve mahkemelerin üniversite ö ğrencilerine verilecek disiplin cezalar ına ilişkin kararlar ında müdahaleye konu eylemin e ğitim kurumunun düzeni üzerindeki olas ı yahut mevcut olumsuz etkilerini de mutlaka göstermeleri gerekir ( Ahmet Batur, 41; İlknur Uyan, 40). Somut olayda ise mahkeme gerekçelerinde ba şvurucunun cezaland ırılmas ına konu söz ve davran ışlar ın Üniversitenin düzenini hangi derecede etkilediğine, ne şekilde bozdu ğuna veya bozma tehlikesi meydana getirdi ğine ilişkin hiçbir değerlendirilmede bulunulmad ığı görülmüştür. Diğer bir ifade ile kararlarda, verilen disiplin cezas ının hangi zorunlu sosyal ihtiyaca kar şılık geldiği ortaya konulamam ıştır. 47. Sonuç olarak ba şvurucu, ifade özgürlü ğünü kullanmas ı nedeniyle okuldan uzaklaştırma disiplin cezas ı ile cezaland ırılm ış ve eğitim hakk ından yararlanamam ıştır. Aç ıktır ki derece mahkemeleri ba şvuruya konu ifadelerin kullan ılma nedenini, içeri ğini, hangi ifadelerin kurum düzenine ne şekilde tesir etti ğini, başvurucunun almakta oldu ğu eğitimin seviyesini ve eylemin yap ıldığı mecray ı değerlendirmemi ştir. Davan ın koşullar ı ışığında ve yukar ıda belirtilen nedenler birlikte de ğerlendirildi ğinde ifade özgürlü ğünü kullanan ba şvurucuya verilen bir ay okuldan uzakla ştırma disiplin cezas ının zorunlu bir ihtiyac ı karşılamad ığı gibi orant ılı olduğu da kabul edilmemi ştir. Bu kapsamda mahkemeleri n ileri sürdü ğü gerekçeler, ba şvurucunun e ğitim hakk ına yap ılan müdahale için ilgili ve yeterli görülmemi ştir. 48. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa n ın 26. maddesinde korunan ifade özgürlü ğünü kullanmas ı nedeniyle üniversiteden uzakla ştırılmas ının Anayasa n ın 42. maddesinde güvence alt ına al ınan eğitim hakk ının ihlali niteli ğinde olduğunun kabul edilmesi gerekir. İrfan FİDAN ve Muhterem İNCE bu sonuca farkl ı gerekçeyle kat ılm ıştır. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 49. Başvurucu, yarg ılaman ın yenilenmesi ile birlikte 10.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 50. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama işlemlerini ba şlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 51. Öte yandan ihlalin niteli ği dikkate al ınarak başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ödenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 12VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Eğitim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 42. maddesinde güvence alt ına al ınan eğitim hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin eğitim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 14. İdare Mahkemesine (E.2017/3546, K.2018/1883) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, F. 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, G. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 20/12/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 13FARKLI GEREKÇE 1. Başvurucu; ö ğrencisi oldu ğu üniversitenin rektörüne hitaben sarf etti ği sözler ve sergilediği davran ışlar nedeniyle bir ay uzakla ştırma disiplin cezas ı verilmesinin e ğitim hakk ını ihlal ettiği ileri sürmü ştür. 2. Başvurucu, Ankara Üniversitesi Dil, Tarih ve Co ğrafya Fakültesi Sümeroloji Bölümü ö ğrencisi oldu ğu s ırada, 2547 say ılı Yüksekö ğretim Kanunu'nun " Öğrencilerin disiplin i şleri" başlıklı 54. maddesine dayal ı olarak ç ıkar ılan Yüksekö ğretim Kurumlar ı Öğrenci Disiplin Yönetmeli ği'nin 6/d maddesi uyar ınca 26/2/2018 tarihinden itibare n uygulanmak üzere " Yükseköğretim Kurumundan Bir Ay Uzakla ştırma" cezas ı ile cezaland ırılmas ına ilişkin karar ın iptali istemiyle dava açm ıştır. 3.İptal davas ını inceleyen Ankara 14. İdare Mahkemesince; Olayda; dava dosyas ında mevcut soru şturma raporu ve ekli CD kayd ının birlikte de ğerlendirilmesinden; davac ının, 17.10.2017 tarihinde Üniversite Rektörü Prof. Dr. Erkan İbiş'in yan ına yaklaşarak "utanm ıyor musunuz buraya gelmeye, yüzünüz k ızarm ıyor mu hala, ne yüzle Üniversiteye geliyorsunuz" ve 18.10.2017 tarihinde Üniversite Rektörü Prof. Dr. Erkan İbiş'in kartondan maketini yapıp Üniversite orta bahçesine gelerek "dün biz sorduk yüzlerce akademisyen ihraç edildi siz bu okulda nas ıl gezebiliyorsunuz dedik cevap veremedi dili tutuldu, bizde onun bu hevesini kar şılayabilmek ad ına maketini yapt ık okulda Rektörümüz Say ın Erkan İbiş'i gezdirece ğiz" şeklinde Üniversite Rektörünün haysiyetine, bu kapsamda sayg ınlığına ve itibar ına yönelik sözler sarfetti ği davac ının ifadesi ile kamera kay ıtlar ından anla şılmaktad ır. Bu durumda; davac ıya, Yüksekö ğretim Kurumlar ı Öğrenci Disiplin Yönetmeli ği'nin 6/d maddesi uyar ınca fiiline uygun olarak yüksekö ğretim kurumundan "bir ay uzakla ştırma" cezas ı verilmesine ili şkin davaya konu i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmamaktad ır. Gerekçesiyle davan ın reddine karar verilmi ştir. 4. Anayasa'n ın 42. maddesinde e ğitim hakk ının s ınırland ırılmas ına ilişkin bir düzenleme yer almamaktad ır. Bununla birlikte e ğitim hakk ının mutlak ve s ınırsız bir hak olduğu düşünülemez. Nitekim an ılan maddenin ikinci f ıkras ında yer verilen " Öğrenim hakk ının kapsam ı kanunla tespit edilir ve düzenlenir. " ifadesi ile devlete bir takdir alan ı yarat ılm ıştır. Eğitim hakk ının Anayasa'n ın "Sosyal ve Ekonomik Haklar " bölümünde düzenlendi ği hususu da gözetildi ğinde devlete tan ınan bu takdir hakk ının özünde bir sınırlama yetkisi de içerdi ği anlaşılmaktad ır. Öte yandan Anayasa'da di ğer haklardan farkl ı olarak eğitim hakk ının s ınırlanmas ı hususunda kanun koyucuyu ba ğlayan belli bir me şru amaçlar listesi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla kanun koyucunun e ğitim hakk ının s ınırlanmas ı hususundaki takdir aral ığının geniş olduğu ifade edilebilir. Ancak kanun koyucunun bu takdir yetkisinin Anayasa Mahkemesinin denetimine tabi oldu ğu aç ıktır (Adem Öğüt ve diğerleri , B. No: 2014/20527, 22/11/2017, 53) 5. Başvurucu hakk ında öğrencisi oldu ğu üniversitenin rektörüne kar şı sarf ettiği sözler nedeniyle yüksekö ğretim kurumundan bir ay uzakla ştırma disiplin cezas ı verilmiştir. Başvuru Numaras ı: 2019/19019 Karar Tarihi : 20/12/2022 14Başvurucunun bu süre zarf ında kay ıtlı olduğu yüksekö ğretim kurumunda e ğitimine devam edemediği gözetildi ğinde söz konusu disiplin cezas ı ile başvurucunun e ğitim hakk ına yönelik bir müdahale oldu ğu aç ıktır. 6. Anayasa n ın 13. maddesine göre bu müdahalenin kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ko şullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. 7. Yüksekö ğretim öğrencisi olan ba şvurucu, eylemleri nedeniyle 2547 say ılı Kanun'un verdi ği yetki kapsam ında ç ıkar ılan Yönetmelik uyar ınca disiplin cezas ı ile cezaland ırılm ıştır. Anayasa Mahkemesi söz konusu Yönetmelik hükümlerinin dayana ğı Kanun maddelerinin yukar ıda yer verilen k ısımlar ının Anayasa ya ayk ırılık iddias ıyla iptaline karar verilmesi itiraz ını incelemiştir. 8. Anayasa Mahkemesi; inceleme neticesinde öncelikle mevcut kural ın -Kanun'un 54. maddesinin (a) bendi- yüksekö ğretim öğrencileri bak ımından disiplin suçu te şkil eden eylemler ile uygulanabilecek disiplin cezalar ı aras ında herhangi bir ili şkilendirme kurmad ığını ve bu ba ğlamda muhataplar ı aç ısından belirlilik ve öngörülebilirli ği sağlamad ığını belirterek kural ın şu haliyle yeterli bir hukuki güvence olu şturmad ığını değerlendirmi ştir. Ayr ıca belirlilik ve öngörülebilirli ğin sağlanamad ığı bir alanda idareye öğrencilerin disiplin ile ilgili i şlerini yönetmelikle düzenleme yetkisinin verilmesinin -Kanun'un 65. maddesinin ilgili k ısm ı ile- mümkün olmad ığını da vurgulam ıştır. Sonuç olarak bahse konu kurallar ın iptal edilmesine karar vermi ştir. Bununla birlikte söz konus u iptal karar ının yürürlü ğe girmesini Resmî Gazete'de yay ımlanmas ından başlayarak dokuz ay süreyle ertelemi ştir (AYM, E. 2022/54, K.2022/99, 8/9/2022). An ılan karar 20/9/2022 tarihli ve 31959 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanm ış, ancak henüz yürürlü ğe girmemi ştir. 9. Bu ba ğlamda Anayasa Mahkemesinin Anayasa n ın 13. ve 42. maddelerine açıkça ayk ırılık teşkil eden tespiti de dikkate al ınarak müdahalenin kanunilik şart ını sağlamad ığı aç ıktır. 10. Başvurucu hakk ında verilen disiplin cezas ının kanuni dayana ğının Anayasa n ın 13. ve 42. maddesine ayk ırı olduğunun saptanmas ı nedeniyle bu kanuna dayal ı olarak verilen disiplin cezas ının da kanuni dayana ğının olmad ığı bu nedenle müdahalenin kanunilik şart ını sağlamad ığı anlaşıldığından bu yönden ihlal karar ı verilmesi gerekir. 11. Müdahalenin kanunilik şart ı gerçekle şmediği için me şru amaç, demokrati k toplumda gereklilik ve ölçülülük ilkeleri yönünden ayr ıca değerlendirme yap ılmas ına gerek bulunmamaktad ır. 12. Aç ıklanan nedenlerle, ço ğunluk taraf ından verilen ihlal karar ının gerekçesine kat ılm ıyoruz. Ba şvuru konusu olayda ba şkaca bir inceleme yap ılmaks ızın kanunilik şart ı oluşmad ığı için ihlal karar ı verilmesi kanaatiyle, farkl ı gerekçeyle ihlal karar ına kat ılıyoruz. Üye Üye İrfan FİDAN Muhterem İNCE