Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007-4-33 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 07-39/420-166 Karar Tarihi : 9.5.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ, Muhammed GÜNDOĞDU C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR : - Meltem Dershanes i Uçancıbaşı Mh. 561. Sk. No:4
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007-4-33 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 07-39/420-166 Karar Tarihi : 9.5.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ, Muhammed GÜNDOĞDU C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR : - Meltem Dershanes i Uçancıbaşı Mh. 561. Sk. No:4 Denizli 20 - Final Dershanesi Atatürk Blv. 762 Sk. No:2 Denizli - Birey Dershanesi Çaybaşı Mh. 1588. Sok. Şeker Han No:2 K:3 Denizli - Uğur Dershanesi Uçancıbaşı Mh. 559 S k. No:28 Denizli - Denizli Dershaneler Derneği Çaybaşı Mh. Melek Pazarı 1601. Sk. Kültür Han No:10 Kat:2 Denizli 30 E. DOSYA KONUSU: Denizli ilinde faaliyet gösteren 4 adet özel dershanenin Denizli Dershaneler Derneği (Dernek) bünyesinde gerçekleştirdikleri anlaşma ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanunu ihlal ettikleri iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde özetle; Denizli ilinde faaliyet gösteren bazı özel dershanelerin kurs ücretlerini birlikte bel irledikleri ve bu suretle 4054 sayılı Kanunu ihlal ettikleri iddia edilmektedir. Şikâyetçi, Meltem, Final, Birey, Uğur Dershaneleri nin aralarında anlaştığını belirtmekte ve söz konusu dershanelerle yaptığı görüşmeler sırasında, fiyat anlaşmasının Denizli Dershaneler Derneği nde kararlaştırıldığı bilgisini yukarıda belirtilen dershanelerin yetkililerinden aldığını ifade 40 etmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.2.2007 tarih, 1467 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 16.3.2007 tarih, 2007 -4-33/İİ-07-KOK sayılı İlk İnceleme 07-39/420 -166 2 Raporu, 22.3.2007 tarih, 0 7-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 07-27/240 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 3.5.2007 tarih 2007 -4-33/ÖA -07-KOK sayılı Önaraştırma Raporu 4.5.2007 tarih, REK.0.08.00.00 -110/150 sayılı Başkanlık 50 önergesi ile 07-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili r aporda ; a) Denizli İli nde faaliyet gösteren özel dershanelerin, uygulayacakları kurs ücretlerini anlaşma yapmak suretiyle birlikte tespit etmek şekli ndeki eylemlerinin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında yasaklanan eylemlerden olduğu, b) Bununla birlikte gelecek yıla ilişkin olarak alınan fiyat tespiti kararının henüz yürürlüğe konulmaması dolayısıyla yapılan fiyat anlaşmasının piyasada etkisinin oluşmadığı göz önünde bulundurularak; - İlgili pazarda, rekabeti önlemeye yönelik anlaşma yapılması şeklindeki eylemlerin 60 tekerrür etmesinin önlenmesi bakımından; 4054 sayılı Kanun un 9 . maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ortak fiyat tespiti organizasyonun daki rolü dikkate alınarak Denizli Dershaneler Derneği ne ihlale ne şekilde son vereceğine yönelik yazı yazılması ve bu konuyla ilgili bütün üyelerini uyarmasının istenmesinin ve yukarıda belirtilen sebeplerden ötürü GÜVENDER, TÖDER ve ÖZDEBİR in de uyarıl masının, arzu edilen neticeyi soruşturma açılması seçeneğine göre daha kısa sürede ve aynı etkinlikle sağlayacağı, - Ayrıca, Denizli Dershaneler Derneği Tüzüğü nde yer alan ve rekabet hukukuna aykırılık teşkil eden hükümlerin Tüzük metninden çıkartılmasını n anılan Derneğe bildirilmesi gerektiği, 70 görüşlerine yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı Türkiye de üniversiteye hazırlık aşamasında bulunan lise öğrencileri eğitimlerinde destek alabilmek için özel dershanelere başvurmaktadırlar. Ayrıca, Özel Öğretim Kurumları Öğrenci Ücretleri Tespit Ve Tahsil Yönetmeliği nin 7. maddesinin (e) 80 bendinde özel dershanelerde verilen hizmetler aşağıdaki gibi gruplandırılmıştır: Madde 7 - Ücret tespiti kapsamına giren ku rumlar aşağıdaki gibi gruplandırılır e) Dershaneler; (1)İlkokul öğrencileri, (2)Ortaokul ve Lise öğrencileri, 07-39/420 -166 3 (3)Üniversiteye hazırlık öğrencileri Yukarıda verilen bilgiler ışığında ilgili ürün pazarı "üniversite adaylarına yönelik özel öğretim hizmetle ri pazarı" olarak tespit edilmiştir. I.1.1. İlgili Coğrafi Pazar 90 Şikâyet konusu uygulamanın Denizli ilinde gerçekleşiyor olması nedeniyle, ilgili coğrafi pazar Denizli ili olarak tespit edilmiştir. I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller I.2.1. Şikâyetçi ile Yapılan Görüşme Şikâyetçi konuya ilişkin olarak; l ise 2. sınıfa giden bir öğrenci nin velisi olduğunu; üniversiteye hazırlık için geçen yıl dershaneye ödediği rakam yaklaşık 900 YTL iken, bu yıl 1 .500 YTL ödeme yaptığını; Ülkemizde enflasyon 2006 yılınd a %9 iken dershane ücretlerinin %70 oranında artmasını n herhangi bir makul açıklamasının bulunmadığını; dershane yetkilileri nin, kendisine, diğer dershanelerin daha düşük 100 fiyat vermelerinin mümkün olmadığını, çünkü Denizli Dershaneler Derneği nde ortak fiyat kararı al ındığını belirt tiklerini ve kararın belgesini göster diklerini ifade etmiştir. I.2.2. Denizli İl Milli Eğitim Müdürlüğü Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Müdürlük yetkilisi tarafından , dershanelerle ilişkin temel denetimlerinin yasal olmayan yollar la ders veren öğretmenler hakkında olduğu belirtilmiştir. Yetkili a yrıca , Denizli dershanelerinin aralarında birleşerek bir birlik oluşturduklarından haberdar oldukları nı, ancak Dernek in kurulmasında herhangi bir teşviklerinin bulunmadığını ; kendilerinin şikâyet üzerine de denet im yaptıklarını, ancak bugüne kadar fiyatlara ilişkin herhangi bir şikayet almadıklarını ; Denizli dershanelerinde fahiş bir fiyat 110 uygulamasının söz konusu olmadığı nı; fiyatların sabit bir şekilde uygulanmasın söz konusu olmadığı nı; her bir dershanenin maliyetlerinin birbirinden oldukça farklı olması nedeniyle bir fiyat birliğinin oluşturulmasının mümkün görülmediği ni ifade etmiştir. I.2.3. Denizli Dershaneler Derneği ve Yorum Dershanesi Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Yetkilinin şikay et konusuna ilişkin olarak aşağıdaki bilgileri vermiştir: - Yorum Dershanesi olarak biz geçtiğimiz yıl Milli Eğitim Müdürlüğü ne bildirdiğimiz fiyatlarda bu yıl herhangi bir değişiklik yapmadık. Dolayısıyla geçen yılın fiyatlarını bu 120 yıl da uygulamaktayız. Bu fiyatlar da ders başına ( ) YTL dir. - Mevzuatta yapılan değişiklik nedeniyle lise eğitimi 4 yıla çıkartılmıştır. Bu nedenle 2007 -2008 öğretim yılında sadece Anadolu Liseleri ve Süper Liselerde eğitim alan öğrenciler ve mezun öğrenciler ÖSS ye girebil ecekler dir. Bu kapsamda Denizli de 1.000 kadar öğrenci vardır, doğal olarak gelecek yıl öğrenci potansiyelimizin düşmesini bekliyoruz. - Dernek kurulmadan önce sektörde birçok sorun yaşanıyordu. Bu sorunların sıkça yaşanması ve şikâyetlerin artması üzerine Milli Eğitim Müdürlüğü bizleri bir araya 07-39/420 -166 4 gelerek sorunların önüne geçmemiz hususunda teşvik etti. Milli Eğitim Müdürlüğü nün teşvik ve yönlendirmeleri sonucunda Derneğimiz kuruldu. Dernek yaklaşık 1,5 yıl 130 önce kurulmuştur. Derneğimizin kurulmasındaki teme l amaç mesleki bir disiplin sağlamaktır. Dernek kurulmadan önce böyle bir anlayış yoktu ve bu durumdan dershaneler ve öğretmenler zarar gördüğü gibi, öğrenciler ve velileri de zarar görmekteydiler. - Derneğimizin hâlihazırda 30 civarında üyesi bulunmaktad ır. Dernek başkanlığı görevini 1 yıllık süreler için dönüşümlü olarak yerine getiriyoruz. Nihayetinde Dernek üyeleri birbirleri il e rekabet halinde olan kurumlar olduğundan, bir haksızlığın önüne en baştan geçebilmek iç in böyle bir çözüm yolu bulduk. I.2.4. Birey Dershanesi Yetkilisi ile Yapılan Görüşme 140 Dershane yetkilisi ile yapılan görüşmede aşağıdaki bilgiler edinilmiştir: - Geçen sene kurulduğu muz için ilk bildirimimizi 2006 -2007 öğretim yılı için yaptık. Bu bildirimde ders saat ücreti ( ) YTL . idi. De rshane fiyatlarına her yıl enflasyon oranında zam geliyor. Bu da ortalama %10 -20 civarında bir oran oluyor. Önümüzdeki yıl için düşündüğümüz ders başına ücret yaklaşık ( ) YTL dir. - Lise 1 öğrencilerine yaklaşık 200 saat, lise 2 öğrencilerine 300 -400 saa t ve ÖSS hazırlık öğrencilerine d e 500 -600 saat ders hizmeti veriyoruz. Bu durumda lise 2 öğren cisinin yıllık ders ücreti ( .) -( .) YTL+ yayın ücreti olurken ÖSS hazırlık öğrencileri içinse ücret ( ...) YTL ile ( ) YTL arasında değişmektedir. - Mevzua tta yapılan değişiklik nedeniyle lise eğitimi 4 yıla çıkartıldı. Bu nedenle doğal 150 olarak gelecek yıl öğrenci potansiyelimizin düşmesini bekliyoruz. - Dershane miz Dernek üyesi dir. Dernekte ele aldığımız konular öncelikle reklâm ve tanıtım a ilişkindir. Diğer yandan bizim temel sorunumuz velilere ve öğrencilere gerçekleştirilemeyecek vaadlerde bulunulmasıdır. Örneğin kaliteli öğretmen hizmeti sözü verip, stajyer öğretmenlerle eğitim verilmesini engellemek özellikle uğraştığımız bir konudur. - Fiyat konusunda dershaneler birbir lerine herhangi bir etki yapmıyor. Her dershane şartlarına göre fiyat belirliyor. I.2.5. Final Dershanesi Kurucusu Sadi ÖZTEKİN ile Yapılan Görüşme 160 Final Dershanesi yetkilisinden şikayet konusuna ilişkin olarak aşağıdaki bilgiler edini lmiştir. - Final Dershanesi olarak 2006 2007 yılı için yaptığımız bildirimde ders saat ücreti ( ...) YTL idi. Ancak bu rakamı muhafaza etmemiz neredeyse mümkün olmuyor. Önümüzdeki yıl bu rakamlarda bir artış yapmamız da mümkün olmayacak gibi görünüyor. Li se 3 öğrencilerinden ( ...) YTL. nin üzerinde ücret almamız gerekiyor , ancak ( ...) YTL ye kadar indirimler yapmak durumunda kalıyoruz. Bazı durumlarda giderlerimizi dahi karşılayamıyoruz. - Dershaneler ilk önce öğretmenleriyle anlaşıyor ve daha sonra ö ğrenci kabulüne başlıyor. Ücretleri belli bir düzeyde tutmak isteseler de zararı azaltabilmek amacıyla 170 07-39/420 -166 5 bir noktadan sonra büyük indirimler yapmaya başlıyorlar, bu nedenle bu sektörde çok zor durumlar yaşanıyor. - Dershane olarak Dernek üyesiyiz. Şu an yöne tim kurulu üyesiyim. Derneğimiz Milli Eğitim desteğiyle kuruldu. Dernekte ele aldığımız temel konu kaçak öğretmenlerin çalıştırılmaması dır. Fiyat konusunda birbirimize herhangi bir etki yapılması zaten mümkün değil. Dershaneler şartlarına göre fiyat belirl iyor. Bir fiyat söylenmesi durumunda bu sadece tavsiye fiyatı olabilir. Her bir dershanenin maliyetleri (öğretmen fiyatları, kira vb.) birbirinden çok farklı olduğu için doğal olarak hizmet fiyatları da farklı oluyor. 180 I.2.6. Meltem Dershanesi Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Meltem Dershanesi yetkilisinden aşağıdaki bilgiler edinilmiştir : - Biz Meltem Dershanesi olarak Güven Dershaneler Birliği ne bağlıyız. - Denizli de dershanecilikte yaşanan aşırı rekabet üzerine bir yılı aşkın süre önce Denizli Dershanele r Derneği kuruldu. Halen bu derneğe Denizli deki 30 dershane üyedir. Dernek kurulmadan önce piyasada ciddi bir fiyat rekabeti vardı, dershaneler öğrenci kapmak için birbirlerine vuruyorlar, birbirlerine zarar veriyorlardı. Denizli Dershaneler Derneği kurul duktan sonra dershaneler arasında birlik ve beraberlik sağlanmış ve aralarında anlaşma sağlanarak sorunlar giderilmiştir. Şu anda dershaneler birbirleri ile uğraşmak yerine dershanelerinin kalitesini yükseltmeye 190 çalışmaktadırlar. - Bu yıl Milli Eğitim Müd ürlüğü ne sunduğumuz fiyatlar ders saati başına ( ) YTL dir. Lise son sınıfı öğrencisi 480 saat eğitim görmekte iken, Lise 2 öğrencileri 350 saat ders görmektedirler. Dolayısıyla üniversiteye hazırlık ile diğer kursların fiyatları farklılaşmaktadır. Ünive rsiteye hazırlık kursu fiyatlarımız öğrencisine göre ( ) -( ) YTL arasında değişmektedir. Velilerin çok büyük bir bölümü dershane ücretlerinde pazarlık yapmak istemektedirler. Biz ( ) YTL den başlayıp, ( ) YTL ye kadar düşüyoruz. Ama çok daha düşük fi yat teklifi olduğunda bir şey yapamıyoruz, o takdirde başka dershaneleri tercih edebiliyorlar. - Kurslarımızın fiyatları hafta içi -hafta sonu ve erken kayıt ve eylül dönemi olmak 200 üzere değişmektedir. Erken kayıt olunca 12 -14 takside kadar çıkıp fiyatta da indirim sağlanabilirken eylül döneminde taksit sayısı 9 a inmekte ve fiyatlar artmaktadır. I.2.7. Uğur Dershanesi Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Dershane yetkilisi konuya ilişkin olarak aşağıdaki bilgiler i vermiştir: - 2006 2007 yılı için Milli Eğitim Müd ürlüğü ne yaptığımız bildirimde ders saat ücreti ( ) YTL. idi. - Lise 3 öğrenci lerine bu sene için uyguladığımız fiyat genel olarak ( ) YTL ile ( ) YTL arasında değişmektedir. Mezun öğrenciler içinse rakam ( ) YTL ye kadar çıkabilmektedir. Önümüzdeki sene bizim için çok daha zor bir yıl olacak. Çünkü 210 öğrenci yetersizliği yaşanacak. Bizim gelecek sene uygulayacağımız ücret büyük ihtimalle ( ) YTL ile ( ) YTL arasında değişecektir. 07-39/420 -166 6 - Biz dershane olarak Dernek üyesiyiz. Derneğimiz Milli Eğitim Müdürlü ğü nün desteğiyle kuruldu. Örgütlenmemizi Devlet istedi. Türkiye nin her yerinde de bu tip örgütlenmeler var. - Denizli de dershanecilik sektörü gerçekten vahim durumdadır. Komşu illerdeki dershane ücretleri Denizli ye göre çok daha yüksektir. Biz komşu i llerdeki fiyatları uygulamak istesek öğrenci bulmamız gerçekten mümkün olmaz. Ayrıca, özel ders veren birçok kişi var. Bu kişiler ne sigorta, ne vergi ne de kira ödüyorlar ve gerçekten çok ciddi gelirler elde ediyorlar. 220 I.2.8. Denizli Dershaneler Derneği Tüzüğü Denizli Dershaneler Derneği Tüzüğü nde aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: Madde 2 - Dernek amacı, özel dershaneler arasında eğitim öğretim birliğini ve dayanışmayı sağlamak resmi ve özel kurumlar karşısında dershaneleri temsil edip hak ve çıkarlar ını korumaktır. Dernekçe Sürdürülecek Çalışma Konuları ve Biçimleri .Dershanelerin aldıkları ücretlerde birliktelik ve istikrarı sağlamak için çalışmalar yapmak. 230 I.2.9. Denizli Dershaneler Derneği nden Elde Edilen Belgeler Yerinde incelemeler sırasında Der nek ten elde edilen bir belgede : 15.08.2006 Sınav Dershanesinde yapılan genel kurul toplantısında aşağıdaki kararlara uyulmasına oy birliği ile karar verilmiş ve imza altına alınmıştır. 4- Hafta içi öğrencileri için 1.65 0 YTL nin altına düşerek öğrenci alınmayacaktır. NOT: Yukarıdaki kararlara uymayan dershaneler Denizli Dershaneler Derneği ne gizli yazıyla bildirilecek yönetim bu konuda gerekli girişimi yapacaktır. ifadeleri yer almaktadır. 240 Yine yerinde incelemeler sır asında edinilen 27.2.2007 tarihli Der nek Kurul Toplantı Tutanağı nda; 2. Ücretlerin daha önce tavsiye edilen rakamların altında olmaması ifadesine yer verilmektedir. Yönetim Kurulu Faaliyet Raporu başlıklı bir diğer belgede ; 7. 2006 -2007 ve 2007 -2008 yıllarında diğer illerin aksine fiyat istikrarı sağlanmış ve ortak davranışlar sergilenmiştir. denilmiştir. Yerinde incelemeler sırasında edinilen ve Mehmet HAYIT (Kavram Dershanesi), Sadi 250 ÖZTEKİN (Final Dershanesi), Ünal ARSLANOĞLU (Denizli Dershan esi), Yücel ŞAHİN (Uğur Dershanesi), Eylem BALTA (Eksen Dershanesi) ve Cumhur TURGUT (Ekobilim Dershanesi) isimli Dernek üyelerinin imzalarını içeren belgede aşağıdaki ifadeler kullanılmıştır: 07-39/420 -166 7 İNDİRİM İLKELERİ 1- Listeler taksitli ücretlerdir, peşin indir imi normal fiyat üzerinden %8 dir. 2- Fen liselerine liste üzerinden %50 uygulanır. 3- Anadolu liseleri ÖSS gruplarına %10 uygulanır. 4- Kardeş indirimi her kardeşe %5 er olarak uygulanır. 5- Milli Eğitim mensuplarına %8 -10 uygulanır. 260 6- Yukarıdaki indirim ler dışında ne adla olursa olsun (kurum yada grup.. vs) indirim yapılamaz. 3- Yeni kayıt kampanyası başlama tarihi 1 Mayıs 2007 olarak tavsiye edildi. Bu tarihe kadar kendi öğrencilerini tablodaki fiyat politikasına uyarak kaydetmeleri konusunda tavsiye kararı alındı. 2007 -2008 Öğretim Yılı Ücret Tablosu (YTL) Dönem/Sınıf 6. 7. 8. Lise1 Lise2 Lise3(yeni) Lise3 Mezun Ders Saati 5 8 10 6 10 12 14 14 1 Mayıs a kadar 700 900 1200 800 1200 1300 1500 1700 1-31 Mayıs 800 1000 1300 900 1300 1400 1700 1800 1 Haziran ve sonrası 1000 1200 1500 1000 1500 1600 1900 2000 Yerinde inceleme sırasında Dernek ten elde edilen bir başka belgede Ödüllü Düzey 270 Belirleme Sınavı nda yapılabilecek indirim oranları bir tablo ile gösterilmiştir ve aşağıda yer ifadele r kullanılmıştır: %100 %75 %50 %25 %10 TOPLAM 6. Sınıf 2 2 2 2 2 10 7. Sınıf 3 3 3 3 3 15 8. Sınıf 5 5 5 5 5 25 9. Sınıf 1 1 1 1 1 5 10. Sınıf 3 3 3 3 3 15 11. Sınıf Y. 5 5 5 5 5 25 11. Sınıf 5 5 5 5 5 25 NOT: *Bu indirimler dershanelerin y apabilecekleri en yüksek rakamlardır. **Her dershanede bu oranları aşmamak kaydıyla daha da düşük oranlarda uygulayabilir yada hiç indirim yapmayabilir. Dernek ten elde edilen 31 .10.2006 tarihli toplantı tutanağında aşağıdaki ifade de yer 280 almaktadır: Yeni dönem fiyat politikalarının tespitine, Oy birliği ile karar verilmiştir. 07-39/420 -166 8 Ayrıca yine Dernek ten elde edilen belgeye göre Dernek in 27 adet üyesi bulunmaktadır. I.2.10.Denizli İl Milli Eğitim Müdürlüğü nden Elde Edilen Belgeler Denizli İl Milli Eği tim Müdürlüğü nden , Denizli ili merkezinde faaliyet gösteren özel dershanelerin listesi ve bu dershanelere ilişkin istatistikî bilgiler içeren belgeler 290 alınmıştır. Söz konusu belgelerde, Denizli ili merkezinde faaliyet gösteren dershanelerin çalıştırdıklar ı öğretmen ve hizmet verdikleri öğrenci saylarına ilişkin veriler bulunmaktadır. I.2.11. İlan Edilen Ücretler Yapılan yerinde incelemeler sırasında dershane yetkililerinden ve Denizli İl Milli Eğitim Şube Müdür lüğü yetkilisinden elde edilen belgelere gö re, bazı dershanelerin 2006 -2007 öğretim yılında geçerli olmak üzere Lise 3 ve mezun ÖSS ye hazırlık hizmeti için ilan ettikleri ücretlere ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir: 300 Kurum Adı Ders Saati Ücreti Birey Dershanesi 3,50 YTL Final Dershanesi 3,85 YT L Uğur Dershanesi 3,80 YTL ABC Dergisi Dershanesi 3,50 YTL Birler Dershanesi 3,60 YTL Boğaziçi Dershanesi 2,75 YTL Başarıya Çağrı Dershanesi 2,00 YTL Çamlık Seçkinay Dershanesi 6,90 YTL Kültür Dershanesi 4,00 YTL Yorum Dershanesi 2,80 YTL I.2.12. Dershane Ücretleri Yapılan yerinde incelemeler sırasında dershane yetkililerinden elde edilen veriler 2006 -2007 eğitim döneminde uygulanan fiyatlara ilişkin bilgiler içermektedir. Bu bilgiler ışığında oluşturulan tablo aşağıda ki gibidir : Kurum Adı Minimum Fiyat Maksimum Fiyat Ortalama Fiyat Veri Sayısı Birey Dershanesi ( ) YTL ( ) YTL ( ) YTL ( .) Uğur Dershanesi ( ) YTL ( ) YTL ( ) YTL ( .) Yorum Dershanesi ( ) YTL ( ) YTL ( ) YTL ( .) Meltem Dershanesi ( ) YTL ( ) YTL ( ) YTL ( .) Final Dershanesi ( ) YTL ( ) YTL ( ) YTL ( .) I.3. DEĞERLENDİRME Denizli Dershaneler Derneği ve Denizli ilinde faaliyet gösteren bazı özel dershaneler hakkında yapılan başvurunun konusunu esas olarak teşebbüslerin, teşebbüs birliği 07-39/420 -166 9 bünyesinde bir araya gelerek aralarında fiyat anlaşması yaptığı iddiası oluşturmaktadır. Şikâyetçi, Meltem, Final, Birey, Uğur Dershaneleri nin aralarında anlaştığını belirtmekte ve söz konusu dershanelerle yaptığı görüşmeler sırasında 310 fiyat anlaşmasının Denizli Der shaneler Derneği nde kararlaştırıldığı bilgisini yukarıda belirtilen dershanelerin yetkililerinden alındığını ifade etmektedir. Özel dershaneler sektörünü düzenleyen temel mevzuat Milli Eğitim Bakanlığı Özel Dershaneler Yönetmeliği dir. Bu Yönetmelik öze l dershanelerin genel çalışma ve işleyiş esaslarını düzenlemektedir. Özel dershaneler ücretler yönünden ise, diğer özel öğretim kurumlarında olduğu gibi, Özel Öğretim Kurumları Öğrenci Ücretleri Tespit Ve Tahsil Yönetmeliği ne tabidirler. Bu çerçevede özel dershaneler ücretlerini, her yıl Mayıs ayında basın yoluyla ilan ederler. İlgili mevzuat uyarınca ilan edilen bu fiyat azami fiyat niteliğindedir ve özel öğretim kurumları ilan ettikleri fiyatların altında bir fiyatla hizmet vermekte serbesttirler. Mevzua tta ücretleri belirleme görevi herhangi 320 bir kuruma verilmemiştir. Uygulamada ise, genel olarak özel öğretim kurumları ücretlerini, önceki yılın ücretlerini taban alarak yıllık TÜFE artışına ve yapmış oldukları yatırımlara göre belirlemektedirler. Yukarıda sunulan bilgiler ışığında, özel dershanelerin mevzuat gereğince tespit ve ilan ettikleri ücretlerin, diğer bir deyişle uygulayabilecekleri azami fiyatın birbirinden farklı olmasının önünde herhangi bir yasal engel bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede özel dershaneler k âr marjlarını daha düşük belirleyerek rekabet etme imkânına sahiptirler. Dolayısıyla özel dershane hizmetleri sektöründe fiyat serbestisi bulunmaktadır. Bir diğer husus, Dernek in yapısıdır. Bilindiği üzere t eşebbüslerin belirli amaçlar a 330 ulaşmak için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlik 4054 sayılı Kanun un 3. maddesi kapsamında teşebbüs birliği olarak kabul edilmektedir. Dernek üye lerinin her birinin üniversite adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri pazarında hizmet veren bağımsız ekonomik kuruluşlar, diğer bir deyişle teşebbüsler olduğu hususu da göz önünde bulundurulduğunda, Dernek in 4054 sayılı Kanun açısından bir teşebbüs birliği olduğu anlaşılmaktadır. Denizli Dershaneler Derneği Tüz üğü nün, I.2.8. sıra sayılı tespitte belirtil en ve aşağıda metni yer alan hük mü rekabet hukukuna aykırılık teşkil etmektedir: Dernekçe Sürdürülecek Çalışma Konuları ve Biçimleri . Dershanelerin aldıkları ücretlerde birliktelik ve istikrarı sağlamak için çalışmalar 340 yapmak. Diğer taraftan, dosya mevcudu bilgilerden , geçtiğimiz yıl ilgili sektörde bir fiyat serbestisinin olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim I.2.12. sıra sayılı tespitte yer alan ücret tablosundan da anlaşılacağı üzere 2006 -2007 eğitim döneminde dershanelerin uyguladıkları fiyatlarda herhangi bir birliktelik bulunmamaktadır. söz konusu dönemde fiyatlar oldukça geniş bir aralıkta dalgalanma göstermiştir. Yapılan yerinde incelemeler sırasında edinilen bilgiler, bu dalgalanmanın dershanelerin sahip oldukları standartlardaki farklılıklardan, müşterilerin ayrı ayrı pazarlık yapmasından ya da müşteriye uygulanan taksit sayısından kaynaklandığını göstermektedir. Ayrıca ücret arttıkça, uygulanan taksit sayısı da genel olarak artmaktadır. 350 07-39/420 -166 10 Yine tespitler k ısmında yer alan ve taraflar arasında 4054 sayılı Kanun u ihlal eden bir anlaşmanın yapıldığını göster en belgeler (tespit sıra numarası: I.2.9.), önümüzdeki yıl ücretlerine ilişkindir. Dernek ten elde edilen belgelerde bu durum açıkça görülmektedir. Dolayı sıyla, tespitler kısmında bilgi ve belgelerine yer verilen fiyat anlaşmasının, gelecek yıl geçerli olmak üzere alınmış ve henüz yürürlüğe konulmamış bir anlaşma olduğu kanaatine varılmıştır . Yakın bir süre önce gerçekleştirilen bir kanun değişikliği sonucu lise eğitimi 3 yıldan 4 yıla çıkartılmıştır. Bu nedenle 2007 -2008 öğretim yılında sadece Anadolu Liseleri ve Süper Liselerde eğitim alan öğrenciler ve mezun öğrenciler ÖSS ye girmeye hak kazanacaklardır. Dolayısıyla gelecek yıl özel öğretim hizmeti talep eden öğrenci 360 sayısında ciddi bir düşüş yaşanacaktır. Önaraştırma kapsamındaki teşebbüsleri, bir fiyat birlikteliğine yönelten en önemli sebeplerden birinin bu husus olduğu neticesine varılmıştır . Nitekim söz konusu durum I.2.3., I.2.4. ve I.2.7. sıra sayıl ı tespitlerde n açıkça anlaşılmaktadır . Bu çerçevede önem kazanan bi r husus , dershanelerin üye oldukları eğitim birlikleridir. Bilindiği üzere ülkemizde dershaneler, faaliyet alanlarıyla ilgili kamuoyunu bilgilendirmek ve devletle olan ilişkilerini daha etk in yürütebilmek için örgütlenmektedirler. Bu örgütler ulusal nitelik taşıyan ve ülke genelinde faaliyet gösteren birlikler ya da dernekler şeklinde olmaktadır. Bu çerçevede kurulmuş olan ve önaraştırma kapsamındaki dershanelerin de üyesi oldukları bu kurul uşlar Güven 370 Dershane Sahipleri Derneği ( GÜVENDER ), Tüm Özel Öğrenim Kurumları Derneği (TÖDER ) ve Özel Dershaneler Birliği Derneği ( ÖZDEBİR ) dir. Yukarıda değinildiği üzere gelecek yıl özel öğretim hizmeti talep eden öğrenci sayısında ciddi bir düşüş yaşan acak olmasından ötürü, gelecek yıl gerçekleşmesi beklenen öğrenci sayısındaki azalmayı telafi edebilmek amacıyla Türkiye genelindeki özel dershanelerin yatay işbirliği anlaşmalarına yönelmeleri muhtemeldir. Bu nedenle, söz konusu eğitim birliklerinin genel merkezlerinin, yatay işbirliği anlaşmalarının rekabet hukukuna aykırılığı hususunda uyarılmasının ve eğitim birlikleri genel merkezleri tarafından ülke genelindeki üyelerine de duyurulmasının talep edilmesi uygun olacaktır. 380 K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1. Denizli İli nde faaliyet gösteren özel dershanelerin, uygulayacakları kurs ücretlerini anlaşma yapmak suretiyle birlikte tespit etmek şeklindeki eylemlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4 . maddesi ka psamında olduğu na, 2. Kanun un 41. maddesi uyarınca söz konusu teşebbüsler hakkında soruşturma açılması mümkün olmakla beraber, gelecek yıla ilişkin olarak alınan fiyat tespiti kararının henüz yürürlüğe konulmaması dolayısıyla , yapılan fiyat anlaşmasının piyasada etkisinin oluşmadığı göz önünde bulundurularak; 390 a) İlgili pazarda, rekabeti önlemeye yönelik anlaşma yapılması şeklindeki eylemlerin tekerrür etmesinin önlenmesi bakımından; 4054 sayılı Kanun un 9 . maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ortak fiyat tespiti organizasyonundaki rolü dikkate alınarak 07-39/420 -166 11 Denizli Dershaneler Derneği ne ihlale ne şekilde son vereceğine yönelik görüş yazı sı gönderilmesine, bu konuyla ilgili bütün üyelerini uyarmasının istenmesin e, buna ilişkin işlemlerin 60 gün içinde yapılarak Kurum a tevsik edilmesine, aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem yapılacağının bildirilmesine ve yukarıda belirtilen sebepler dolayısıyla Güven Dershane Sahipleri Derneği, Tüm Özel Öğrenim Kurumları Derneği ve Özel Dershaneler Birliği Derneği nin uyarılmasına, b) Denizli Dershaneler Derneği Tüzüğü nde yer alan ve rekabet hukukuna aykırılık 400 teşkil eden hükümlerin Tüzük metninden çıkartılmasın a, bu konuya ilişkin gerekli işlemlerin yapılarak Kurum a tevsik edilmesine, aksi takdirde 4054 sayılı K anun çerçevesinde işlem yapılacağının ilgili tarafa bildirilmesine Kurul Üyesi Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ ın ek gerekçesi ve OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 07-39/420 -166 12 EK GEREKÇE (09.05.2007 tarihli ve 07 -39/420 -166 sayılı Kurul Kararı) Kararın 2(a) bölümünde; ilgili tarafa ihlale ne şekilde son verileceğine ilişkin görüş yazısı gönderilmesine, bu konuyla ilgili bütün üyelerin uyarılmasının istenmesine, buna ilişkin işlemlerin 60 gün içinde yapılarak Kuruma tevsik edilmesine, aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem yapılacağının bildirilmesine ifadeleri yer almıştır. Kanun un 9 uncu maddesinin 3. fıkrasına göre, görüş gönderildikten ve belirlenen süre içerisinde ihlale son verilmesi talep edildikten sonra 4054 say ılı Kanun a göre yapılacak işlemler çok açıktır: Yerine göre soruşturma açılacak ve/veya süreli para cezası verilecektir. Bunun dışında üçüncü bir yaptırım söz konusu değildir. Sözü edilen bu yaptırımların uygulanması için en fazla ön araştırmanın genişlet ilmesi talep edilebilir ki, bu imkân her zaman kullanılabilir. Şimdiye değin, Kurul kararlarında tanınan sürede işlemlerin gerçekleştirilmesi halinde, uygulanacak yaptırımlar açıkça yazılmıştır. Doğrusu ve uygun olan yöntem de budur. Aksi halde, teşebbüs y etkilileri ne yapılacağını kestiremeyecek veya hukukçularına danışmak zorunda kalacaklardır. Açıkça yazmaktan çekinmenin tek gerekçesi, Kurulun kendi kendini bağlayıcı karar almayı tercih etmemesi olabilir. Yukarıda açıkladığım gerekçelerle karara katılı yorum. Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Kurul Üyesi