TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR ZUMRUT AGAPINAR BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/3747) Karar Tari hi: 26/12/2018 R.G. Tarih ve Say1: 17/1/2019-30658 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/3747 : 26/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Sermin BiRTANE Ztimrtit AGAPINAR : Av. ihsan Mustafa AGAPINAR I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tibbi ihmal sonucu zarara ugramlmas1 seb
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR ZUMRUT AGAPINAR BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/3747) Karar Tari hi: 26/12/2018 R.G. Tarih ve Say1: 17/1/2019-30658 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/3747 : 26/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Sermin BiRTANE Ztimrtit AGAPINAR : Av. ihsan Mustafa AGAPINAR I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tibbi ihmal sonucu zarara ugramlmas1 sebebiyle maddi ve manev1 varhgm korunmas1 hakkmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 2/3/2015 tarihinde yapilm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. 5. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , ba vuru hakkmda gorti bildirilmeyecegini belirtmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 7. Ba vurucu 3/9/2004 tarihinde iddetli kann agns1, kusma, halsizlik ikayetleriyle Sivas izzettin Keykavus Dev let Hastanesine (Hastane) yatmlm1 , gerekli tedavi uyguland1ktan sonra 3/9/2004 tarihinde taburcu edilmi tir. Ancak bundan ti ; gun sonra ba vurucu aym ikayetlerle tekrar Hastaneye mtiracaat etmi ve 7/9/2004 tarihinde Doktor F.B. tarafmdan apendoktomi ameliyat1 yap1lm1 t1r. 8. Ba vurucu 14/9/2004 tarihinde taburcu edildikten sonra aym ikayetlerinin 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3747 : 26/12/2018 devam etmesi sebebiyle bu defa aym Hastanede batm i9i apse uphesi ile 29/9/2004 tarihinde bir ba ka doktor tarafmdan ikinci kez ameliyat edilmi tir. 9. Ancak ba vurucunun ikayetleri devam etmi , 4/10/2004 tarihinde gastroskopi tetkiki yaptmlm1 ve pangastrit te his edilmi tir. ila9la tedavinin ardmdan ba vurucu 6/10/2004 tarihinde taburcu edilmi tir. A. On inceleme Siireci 10. Ba vurucu ilk ameliyati ger9ekle tiren Doktor F.B. hakkmda su9 duyurusunda bulunmu tur. Bunun uzerine Sivas Cumhuriyet Ba savc1hg1 tarafmdan ilgili doktor hakkmda 2/12/1999 tarihli ve 4483 say1h Memurlar ve Diger Kamu Gorevlilerinin Yargdanmas1 Hakkmda Kanun uyannca tarihinde soru turma izni talep edilmi tir. 11. Soz konusu doktor hakkmda haz1rlanan 9/6/2005 tarihli on inceleme raporunda ikinci ameliyattan sonra hastanm ikayetlerinin ge9memi olmasmm ikinci ameliyatm gerekliligi konusunda uphe uyand1rd1g1, hastaya ameliyattan once gastroenteroloji konsultasyonu yapilmasmm du unulebilecegi belirtilmi tir. Ancak raporda doktorun t1bbi ve mesleki yakla 1mlannda bir eksiklik bulunmad1g1 , hastaya gereken ozeni gosterdigi kanaatiyle soru turma izni verilmemesi goru u bildirilmi tir. Bununla birlikte Sivas Valiligi tarafmdan 21/7/2005 tarihinde soru turma izni verilmesine karar verilmi tir. 12. Sivas Cumhuriyet Ba savc1hg1 tarafmdan ifadesine ba vurulan Doktor F.B., 29/9/2005 tarihli yaz1h ifadesinde kendisinin tibbi uygulamalarmda hi9 bir kusur bulunmad1g1m, ancak ikinci ameliyattan once gastroskopi yap1lsayd1 ba vurucuda pangastritis oldugunun anla dabilecegini , bo yere ikinci kez ameliyat olmayacagm1 beyan etmi tir. 13. Cumhuriyet Ba savc1hg1 tarafmdan Adli Tip Kurumundan (ATK) bilirki i raporu istenmi tir. A TK'mn 15/2/2006 tarihli raporunda; kadmlarda sag kas1k bolgesindeki agrmm 90k degi ik nedenlerden meydana gelebilecegi , hastanm yati 1 ve uygulanan tedavinin tip kurallanna uygun oldugu, aynca appendix iltihaplannda ozellikle gen9lerde yatmlarak k1sa sureli antibiyotik tedavisi uygulamasmm bazen appendix iltihab1 hadisesinin gerilemesine ve tablonun kaybolmasma yol a9tig1, ancak hastada be gun sonra kann agnlan ba lamas1 ile akut batm uphesiyle opere edilen hastada sag overinde multipl kistler, appendixin jlegmene ve perfore oldugu dikkate almd1gmda da ikinci yat1 a ait konulan tam ve uygulanan operasyonun tip kurallarma uygun oldugu, gorev ihmalinden bahsedilemeyecegi belirtilmi tir. 14. 28/3/2006 tarihinde Sivas Cumhuriyet Ba savc1hg1 tarafmdan ATK'mn 15/2/2006 tarihli raporuna atifla uygulanan tibbi tedavide herhangi bir gorev ihmalinden bahsedilemeyecegi ve atfl kabil bir kusur bulunmad1g1 gerek9esiyle Doktor F.B. hakkmda kovu turmaya yer olmad1gma karar verilmi tir. Bu karara yap1lan itiraz Tokat Ag1r Ceza Mahkemesinin 9/5/2006 tarihli karanyla reddedilmi tir. B. Tam Yarg1 Davas1 Siireci 15. Ba vurucu; te his ve tedavide hata yapild1gm1 , bu nedenle ikinci kez ameliyat olmak zorunda kald1g1m ve otuz yedi gun i gucu kaybma ugrad1g1m belirterek Sivas idare Mahkemesinde (Mahkeme) Saghk Bakanhg1 aleyhine maddi ve manevi tazminat talebiyle dava a9m1 tir. 16. Mahkeme 22/2/2008 tarihinde davamn reddine karar vermi tir. Sivas 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3747 : 26/12/2018 Cumhuriyet Ba savc1hg1 tarafmdan A TK'dan ahnan 15/2/2006 tarihli rapor hiikme esas ahnm1 tlr. Karann gereks;esinde, A TK raporuna at1fta bulunularak davah idareye atfi kabil bir ihmal ve kusurun bulunmad1g1 belirtilmi tir. Mahkeme, bu sebeple davah idarenin tazmin sorumlulugunun bulunmad1g1 sonucuna varm1 t1r. 17. Bu karar Dam tay Onbe inci Dairesinin 5/6/2014 tarihli karanyla oys;okluguyla onanm1 tlr. 18. Muhalif -Uye gorti -Unde on inceleme raporunda ikinci ameliyattan once gastroenteroloji konsultasyonu yapilmasmm gerekliliginden bahsedilmesi nedeniyle bu hususun gerekli olup olmad1gmm A TK tarafmdan as;1khga kavu turulmas1 gerektigi d-U -Uncesi belirtilmi tir. 19. Ba vurucunun karar d-Uzeltme istemi aym Dairenin 23/12/2014 tarihli karanyla reddedilmi tir. Nihai karar ba vurucu vekiline 3/2/2015 tarihinde teblig edilmi tir. 20. Ba vurucu 2/3/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 21. 6/1/1982 tarihli ve 2577 say1h idari Yargilama Usul-U Kanunu'nun 2. maddesinin (1) numarah flkrasmm ilgili klsm1 oyledir: "Mari dava tiirleri $Un!ardzr: b) jdari eylem ve i$lemlerden dolayz ki$isel haklarz dogrudan muhtel olanlar tarafindan ac;zlan tam yargz davalarz, " B. Uluslararas1 Hukuk 22. Avrupa insan Haklan Sozle mesi'nin (Sozle me) "Ozel ve aile hayatzna saygz hakkz " kenar ba hkh 8. maddesinin ( 1) numarah flkras1 oy ledir: "(1) Herkes ozel ve aile hayatzna, konutuna ve yazz$maszna saygz gosterilmesi hakkzna sahiptir." 23. Avrupa insan Haklan Mahkemesi (AiHM), ki ilerin fiziksel ve ruhsal b-Uttinltiklerinin korunmas1, kendilerine uygulanan tedaviye dahil olmalan, bu hususta nza gostermeleri ve maruz kald1klan saghk risklerini degerlendirmelerine yard1mc1 olan bilgilere eri imlerinin Sozle me'nin 8. maddesi kapsam1 i ;erisinde yer ald1gm1 kabul etmektedir (Trocellier/Fransa (k.k.), B. No: 75725/01, 5/10/2006; jcZal Karakoca ve Huseyin Karakoca /Turkiye (k.k.), B. No: 46156/11, 21/5/2013). 24. AiHM kararlanna gore devletler -ister kamu isterse ozel saghk kurulu lan tarafmdan yerine getirilsin- saghk hizmetlerini hastalarm ya amlan ile fiziksel ve ruhsal b-Uttinltig-Un-Un korunmasma yonelik gerekli tedbirlerin almabilmesini saglayacak ekilde d-Uzenlemek zorundad1r (Vo/Fransa [BD], 53924/00, 8/7/2004 , 90; Calvelli ve Cigliodtalya [BD], 32967 /96, 17/1/2002 , 51; klal Karakoca ve Huseyin Karakoca /Turkiye ). 25. AiHM'e gore taraf devletler, uygulanmas1 planlanan tibbi i lemin ongortilebilir 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3747 : 26/12/2018 sonu9lan hakkmda doktorlann hastalara onceden bilgi vermelerini saglayacak gerekli diizenleyici tedbirleri almak zorundad1r. Bunun bir sonucu olarak hastanm onceden bilgilendirilmesi soz konusu olmadan ongoriilebilir nitelikte bir riskin ortaya 91kmas1 durumunda , ilgili devlet hastaya bilgi verilmemesinden dogrudan sorumlu tutulabilmektedir (Serif Geceku u /Turkiye (k.k.), B. No: 28870/05, 25/5/2010; Trocellier /Fransa). 26. Tibbi bir hatanm ve hastane hizmetlerindeki eksikliklerin sorumlulugunun Sozle me'nin 8. maddesi kapsammda dogrudan devlete atfedilmesi i9in yeterli olup olmamas1 hususunda AiHM, farkh tibbi bilirki i raporlannda ve hatta iv yarg1 organlannm kararlannda her tiirlti t1bbi hata ve ihmalin ihtimal d1 1 b1rak1ld1g1 bir davada (Yardzmcz /Tiirkiye, B. No: 25266/05, 5/1/2010, 59) her haltikarda bu sonu9lan sorgulamamn veya sahip oldugu t1bbi bilgilerden hareketle bilirki ilerin vard1g1 sonu9lann dogrulugu hakkmda tahminlere dayah olarak fikir ytiriitmenin gorevleri arasmda olmad1gma i aret etmi tir (Tysiqc/Polonya, B. No: 5410/03, 20/3/2007, 119; Yardzmcz /Turkiye, 59). V. iNCELEME VE GEREK ;E 27. Mahkemenin 26/12/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ba vurucunun iddialan 28. Ba vurucu , doktorlann kusuru nedeniyle iki kez ameliyat edilmek zorunda kald1gm1, bu nedenle maddi ve manevi olarak zarara ugrad1gm1 ifade etmi tir. ilk ameliyatl ger9ekle tiren doktorun Cumhuriyet Ba savc1hgma verdigi ifadede ve Sivas Valiligince yaptmlan inceleme sonucunda hazulanan raporda ikinci ameliyattan once gastroskopi yapilsayd1 pangastritis oldugunun anla 1labileceginin belirtildigini, bu rahats1zhgm ameliyata gerek olmayan, ila9la tedavi edilebilen bir rahats1zhk oldugunu, bu i lem yap1lmad1g1 i9in bo una ikinci kez ameliyat edildigini ifade etmi tir. Ba vurucu bu nedenlerle ya am ve saghk hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti tiir. B. Degerlendirme 29. iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak Anayasa'nm "Ki inin dokunulmazlzgz, maddi ve manevi varlzgz " kenar ba hkh 17. maddesinin birinci fikras1 oyledir: 11Herkes, ya$ama, maddf ve manevf varlzgznz koruma ve geli$tirme hakkzna sahiptir. 11 30. Anayasa'nm 56. maddesinin ti9tincti fikras1 oyledir: 11Devlet, herkesin hayatznz, beden ve ruh saglzgz ir;inde siirdiirmesini saglamak ; insan ve madde giiciinde tasarruf ve verimi artzrarak , i$birligini gerr;ekle$tirmek amaczyla saglzk kurulu$larznz tek elden planlayzp hizmet vermesini diizenler. 11 31. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 32. Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmda , herkesin maddi ve manev1 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3747 : 26/12/2018 varhgm1 koruma ve geli tirme hakkma sahip oldugu belirtilmekte olup soz konusu diizenleme, Sozle me'nin 8. maddesi 9en;evesinde ozel hayata sayg1 hakk1 kapsammda gtivence altma alman fiziksel ve zihinsel btitiinliigtin korunmas1 hakkma kar 1hk gelmektedir. 33. Anayasa Mahkemesi daha onceki kararlannda, kas1t soz konusu olmaks1zm hekim kusuru nedeniyle vucut btitiinliigtintin zarar gordtigti eklindeki tibbi ihmale dair ikayetleri Anayasa'nm 1 7. maddesinin birinci fikrasmda dtizenlenen ki inin maddi ve manevi varhg1m koruma hakk1 kapsammda incelemi tir (Melahat Sonmez, B. No: 2013/7528, 9/9/2015; Ahmet Sevim, B. No: 2013/474, 9/9/2015; Hilmi Diizgiiner, B. No: 2014/9690, 11/5/2017). 34. Amlan kararlar dogrultusunda somut olayda ba vurucunun t1bbi ihmale dayah tum ikayetlerinin Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmda dtizenlenen ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakk1 kapsammda incelenmesi gerekmektedir. 1. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 35. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla 1lan ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yoniinden a. Gene) ilkeler 36. Anayasa'mn 17. maddesinin birinci fikrasmda herkesin maddi ve manevi varhg1m koruma ve geli tirme hakkma sahip oldugu belirtilmektedir. Bu kapsamda amlan Anayasa htikmti ile ki inin maddi ve manevi varhgmm btitiinltigti gerek kamusal yetkilerle donatilm1 ki ilerin gerekse ozel ki ilerin mtidahalelerine kar 1 gtivence altma almm1 tlf (Ozkan $en, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 40). 37. Anayasa'nm 17. maddesinin amac1, esas olarak bireylerin maddi ve manevi varhgma kar 1 devlet tarafmdan yap1labilecek keyfi mtidahalelerin onlenmesidir. Bunun yam sira devletin tibbi mtidahaleler nedeniyle ki ilerin maddi ve manevi varhgm1 etkili olarak koruma ve maddi ve manevi varhgma sayg1 gosterme eklinde pozitif ytiktimltiltigti de bulunmaktadir (Ahmet Acartiirk, B. No: 2013/2084, 15/10/2015, 49). Nitekim Anayasa'mn 56. maddesinde de belirtildigi tizere pozitif ytiktimltiltik, saghk alanmda ytirtitiilen faaliyetleri de kapsamaktadir (jlker Baf}er ve digerleri, B. No: 2013/1943, 9/9/2015, 44). 38. Devlet, bireylerin ya am hakk1 ile maddi ve manevi varhklanm koruma hakk1 kapsammda ister kamu isterse ozel saghk kurulu lan tarafmdan yerine getirilsin saghk hizmetlerini hastalann ya amlan ile maddi ve manevi varhklannm korunmasma yonelik gerekli tedbirlerin almabilmesini saglayacak ekilde dtizenlemek zorundadir (Ahmet Acartiirk, 51 ). 39. ilke olarak tibbi ihmallere ili kin ikayetler konusunda temel ba vuru yolu, hukuki sorumlulugu tespit adma takip edilecek olan hukuk veya idari tazminat davas1 yoludur (Nail Artu ;, B. No: 2013/2839, 3/4/2014, 38). 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3747 : 26/12/2018 40. Maddi ve manevi varhg1 koruma hakk1 kapsammda hukuki sorumlulugu ortaya koymak adma adli ve idari yarg1da a91lacak tazminat davalannm makul derecede dikkatli ve ozenli inceleme artm1 yerine getirmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tiir olaylara ili kin yarg1lamalarda Anayasa'nm 17. maddesinin gerektirdigi seviyede derinlik ve ozenle bir inceleme yap1p yapmad1klannm ya da ne ol9tide yaptiklannm da Anayasa Mahkemesi tarafmdan degerlendirilmesi gerekmektedir. Zira derece mahkemeleri tarafmdan bu konuda gosterilecek hassasiyet, ytirtirltikteki yarg1 sisteminin daha sonra ortaya 91kabilecek benzer hak ihlallerinin onlenmesinde sahip oldugu onemli roltin zarar gormesine engel olacaktu (Yasin ()ldzr, B. No: 2013/8147, 14/4/2016, 57; Tevfik Gayretli, B. No: 2014/18266, 25/1/2018, 32). 41. Diger taraftan belirtmek gerekir ki olaylann olu umuna ili kin delillerin degerlendirilmesi oncelikle idari ve yarg1sal makamlann odevidir. Aym ekilde ba vuru dosyasmda bulunan t1bbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirki ilerin vard1g1 sonu9lann dogrulugu hakkmda fikir ytirtitmek Anayasa Mahkemesinin gorevi degildir (Mehmet ;olakoglu, B. No: 2014/15355, 21/2/2018). Ancak ki inin maddi ve manevi varhg1m koruma hakk1 kapsammda yerine getirmek zorunda oldugu usul ytiktimltiltiklerinin somut olayda yerine getirilip getirilmediginin nesnel bir ekilde degerlendirilmesi i9in ilgili anayasal kurallar baglammda derece mahkemelerinin kendilerine tanmm1 takdir yetkileri 9er9evesinde hareket edip etmediklerinin denetlenmesi gerekir. Bu baglamda mtidahaleyi hakh gostermek i9in one stirtilen gerek9elerin ilgili ve yeterli olup olmad1g1 incelenmelidir (Murat Atzlgan, B. No: 2013/9047, 7/5/2015, 44). 42. Bu baglamda derece mahkemelerinin gerek9eleri, taraflann kanun yoluna ba vuru imkamm etkili ekilde kullanabilmesini saglayacak surette aynntih olarak ortaya konulmah; ula 1lan sonu9lar yeterli a91khktaki bilimsel gorti ve raporlar gibi somut, nesnel verilere dayandmlmahdu (Murat Atzlgan, 45). b. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 43. Anayasa Mahkemesi yukanda deginilen Anayasa'nm 17. maddesi kapsammda devlete dti en pozitif yuktimltiltiklerin somut olay baglammda yerine getirilip getirilmedigini denetlemek durumundadu (Tevfik Gayretli, 36). Bu sebeple ba vuruya konu olay, devletin ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli tirme hakkma ili kin pozitif ytiktimltiltigti kapsammda incelenmi tir. 44. Belirtmek gerekir ki ba vuru dosyasmda bulunan t1bbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirki ilerin vard1g1 sonu9lann dogrulugu hakkmda fikir ytirtitmek Anayasa Mahkemesinin gorevi degildir (Mehmet ;olakoglu, B. No: 2014/15355, 21/2/2018, 47). 45. Buna kar 1hk Anayasa Mahkemesinin, bir yargilama kapsammda alman bilirki i raporunun htikme ula 1hrken dikkate almmas1 veya almmamasma dair kararlann taraflann haklanm koruma amacma yonelik yeterli gtivenceleri i9eren bir usul 9er9evesinde verilip verilmedigini incelemesi gerekmektedir (Ahmet Gokhan Rahtuvan, B. No: 2014/4991, 20/6/2014, 59, 60). 46. Somut olayda ATK tarafmdan Sivas Cumhuriyet Ba savc1hgmm Doktor F.B. hakkmda ytirtittiigti soru turma dosyasma sunulan 15/2/2006 tarihli bilirki i raporunun tazminat davasmm reddine ili kin htikme esas almd1g1 anla ilmaktadu. Amlan bilirki i raporunda Doktor F .B. tarafmdan konulan tam ve uygulanan operasyonun tip kurallanna 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3747 : 26/12/2018 uygun oldugu, gorev ihmalinden bahsedilemeyecegi belirtilmi tir. Mahkeme tarafmdan bu bilirki i raporuna dayamlarak davanm reddine karar verildigi goriilmektedir. 47. Ba vurucu , ilk ameliyat1 gen;ekle tiren Doktor F.B.nin Cumhuriyet Ba savc1hgma verdigi ifadesinde ve Sivas Valiligince yaptmlan inceleme sonucunda haz1rlanan raporda batm i9i apse tiphesi ile yap1lan ikinci ameliyattan once gastroskopi yapilsayd1 pangastritis oldugunun anla ilabilecegi ve ikinci ameliyata gerek olmayacagmm belirtilmesine kar m bu hususun derece mahkemesince ara tmlmam1 olunmasmdan ikayet etmektedir. 48. ATK tarafmdan verilen ve derece mahkemesi tarafmdan htikme esas alman 15/2/2006 tarihli raporda da ilk ameliyatl ger9ekle tiren doktorun belirtilen beyanlan ve Sivas Valiligince yaptmlan inceleme sonucunda hazulanan raporda ikinci ameliyattan once gastroskopi yapilmas1 gerektigi yontindeki gorii e yer verildigi, dolay1s1yla ATK'nm ba vurucunun soz konusu iddiasmdan haberdar oldugu goriilmektedir . Ancak A TK'nm soz konusu raporunda, ikinci ameliyattan once gastroskopi yap1lsayd1 hastanm pangastritis oldugunun anla ilabilecegi ve ikinci ameliyata gerek olmayacag1 yontindeki iddiaya hi ; bir yamt ve a91klama getirilmemi oldugu anla ilmaktad1r. 49. Soz konusu A TK raporunun Sivas Cumhuriyet Ba savc1hg1 tarafmdan hakkmda ikayette bulunulmu olan Doktor F.B.nin t1bbi giri imleri hakkmda degerlendirmeler i9erdigi gozden ka9mlmamahd1r. Halbuki ba vurucu Saghk Bakanhgma kar 1 idari yarg1da a9tlg1 tam yarg1 davasmda sadece belirli bir doktorun uygulamalanndan degil batm i9i apse tiphesiyle ikinci kez ameliyat edilmesinden de bahisle tum tedavi stireci a91smdan idarenin kusurlu oldugunu ileri stirmektedir. Tam yarg1 davasmda mahkeme tarafmdan sadece Doktor F.B.nin tibbi giri imlerini degerlendiren ATK'nm 15/2/2006 tarihli raporuyla yetinildigi, ba vurucunun tibben gerekli olmad1g1 halde batm i9i apse tiphesiyle ikinci kez ameliyat edildigi yolundaki iddialan bak1mmdan yeniden bilirki i raporu almmas1 yoluna gidilmedigi gortilmektedir . 50. Bu durumda ameliyattan once somut olaym ko ullan ve tip biliminin olay tarihinde ula t1g1 seviye gozetildiginde ba vurucuya gastroskopi tetkikinin uygulanmasmm gerekli olup olmad1g1, gerekliyse gastroskopi yapilsayd1 pangastritis oldugunun anla 1lmasmm tip kurallanna gore mtimktin olup olmad1g1 ve ilgili doktorun ameliyattan once soz konusu ara tirmay1 yapmas1 gerekip gerekmediginin, dolay1s1yla ikinci ameliyata karar verilmesi yontinden doktorun bir kusurunun bulunup bulunmad1gmm derece mahkemelerinin kararlannda tart1 ilmad1g1, ba vurucunun bu iddiasmm kar ilanmam1 oldugu anla 1lmaktadu. 51. Sonu9 olarak ba vurucunun vticut btittinltigtine yonelik tibbi mtidahale oncesinde gerekli tetkikin yap1lmayarak te hisin konulmad1g1 ve tibben zorunlu olmad1g1 halde ikinci kez ameliyat edildigi iddias1 yontinden derece mahkemelerince bilirki i ara tumas1 yapilmad1g1, konuyla ilgili ve yeterli bir gerek9e de ortaya konulmad1g1 sonucuna vanlm1 tu. -Ostelik ba vurucunun belirtilen iddia ve ikayetleri, yarg1lamanm sonucuna dogrudan etki edebilecek mahiyettedir. Dolay1s1yla yarg1sal makamlarca bu degerlendirmelerin yapilmamas1 nedeniyle ki inin maddi ve manevi varhgmm korunmas1 ve geli tirilmesi hakk1 bak1mmdan kamu makamlannm pozitif ytiktimltiltiklerini yerine getirmedikleri kanaatine vanlm1 tu. 52. A91klanan gerek9elerle Anayasa'nm 17. maddesinde gtivence altma alman 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3747 : 26/12/2018 maddi ve manevi varhgm korunmas1 hakkmm ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yoniinden 53. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri HakkmdaKanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(]) Esas inceleme sonunda, ba$vurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jh/al kararz verilmesi halinde ihlalin ve sonU ;larznzn ortadan kaldmlmasz i ;in yapzlmasz gerekenlere hukmedilir ... (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanmZ$Sa, ihlali ve sonU ;larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak iizere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hallerde ba$vurucu lehine tazminata hukmedilebilir veya gene! mahkemelerde dava a ;zlmasz yolu gosterilebilir. Yeniden yargzlama yapmakla yukiimlu mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda a ;zkladzgz ihlali ve sonu ;larznz ortadan kaldzracak $ekilde miimkunse dosya iizerinden karar verir." 54. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Dogan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karannda, ihlal sonucuna vanld1gmda ihlalin nas1l ortadan kaldmlacagmm belirlenmesi hususunda genel ilkeler belirlenmi tir. 55. Mehmet Dogan karannda ozetle; uygun giderim yolunun belirlenebilmesi a91smdan oncelikle ihlalin kaynagmm belirlenmesi gerektigi vurgulanm1 tu. Buna gore ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 durumlarda 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikras1 ile Anayasa Mahkemesi i9tiizligti'niin 79. maddesinin (1) numarah fikrasmm (a) bendi uyannca kural olarak ihlali ve sonu9lanm ortadan kald1rmak i9in yeniden yarg1lama yap1lmak tizere karann bir omeginin ilgili mahkemeye gonderilmesine htikmedilir (Mehmet Dogan, 57-58). 56. Mehmet Dogan karannda Anayasa Mahkemesi, yeniden yarg1lama yapmakla gorevli derece mahkemelerinin yiiktimltiltiklerine ve ihlalin sonu9lanm gidermek amac1yla derece mahkemelerince yap1lmas1 gerekenlere ili kin a91klamalarda bulunmu tur. Buna gore Anayasa Mahkemesinin, tespit edilen ihlalin giderilmesi amac1yla yeniden yarg1lama yap1lmasma htikmettigi hallerde ilgili usul kanunlannda dtizenlenen yarg1lamanm yenilenmesi kurumundan farkh olarak yarg1lamanm yenilenmesi sebebinin varhgmm kabulti ve onceki karann kaldmlmas1 hususunda derece mahkemesinin herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad1r. Zira ihlal karan verilen hallerde yarg1lamanm yenilenmesinin gerekliligi hususundaki takdir derece mahkemelerine degil ihlalin varhgm1 tespit eden Anayasa Mahkemesine b1rak1lm1 tir. Derece mahkemesi Anayasa Mahkemesinin ihlal karannda belirttigi dogrultuda ihlalin sonu9lanm gidermek tizere gereken i lemleri yapmakla yiiktimltidtir (Mehmet Dogan, 59). 57. Bu baglamda derece mahkemesinin oncelikle yapmas1 gereken ey, bir temel hak veya ozgtirltigti ihlal ettigi veya idari makamlar tarafmdan bir temel hak veya ozgtirltige yonelik olarak ger9ekle tirilen ihlali gideremedigi tespit edilen onceki karanm kald1rmaktu. Derece mahkemesi, karann kaldmlmasmdan sonraki a amada ise Anayasa Mahkemesi karannda tespit edilen ihlalin sonu9lanm gidermek i9in gereken i lemleri yapmak durumundad1r. Bu 9er9evede ihlal, yarg1lama s1rasmda ger9ekle tirilen usule ili kin bir 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3747 : 26/12/2018 i lemden veya yerine getirilmeyen usule ili kin bir eksiklikten kaynaklamyorsa soz konusu usul i leminin, hak ihlalini giderecek ekilde yeniden (veya daha once hi ; yap1lmam1 sa ilk defa) yap1lmas1 icap etmektedir. Buna kar 1hk ihlalin, idari i lem veya eylemin kendisinden ya da ( derece mahkemesince yapilan veya yapilmayan usul i lemlerinden degil de) derece mahkemesi karannm sonucundan kaynakland1gmm Anayasa Mahkemesi tarafmdan tespit edildigi hallerde derece mahkemesinin, usule dair herhangi bir i lem yapmadan dogrudan mlimklin oldugunca dosya tizerinden onceki karannm aksi yontinde karar vererek ihlalin sonu9lanm ortadan kald1rmas1 gerekir (Mehmet Dogan, 60). 58. Ba vurucu, yeniden yarg1lama yapiimasma ve 1.000 TL maddi ve 10.000 TL manevi tazminat verilmesine htikmedilmesi talebinde bulunmu tur. 59. Ba vuruda , ba vurucunun batm i9i apse tiphesiyle uygulanan ikinci ameliyattan once gastroskopi yap1lsayd1 pangastritis oldugunun anla 1labilecegi ve ikinci ameliyata gerek olmayacag1 hususunun bilirki i raporunda yamtlanmad1g1 iddias1 yontinden derece mahkemelerince konuyla ilgili ve yeterli bir gerek9e ortaya konulmad1gmdan maddi ve manevi varhgm korunmas1 hakkmm ihlal edildigi sonucuna vanlm1 tlf. 60. Maddi ve manevi varhgm korunmas1 hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yargilama yap1lmasmda hukuki yarar bulundugundan karann bir omeginin yeniden yarg1lama yap1lmak tizere Sivas idare Mahkemesine gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 61. Y eniden yarg1lama yap1lmak tizere dosyanm yetkili yarg1 merciine gonderilmesine karar verilmesi nedeniyle ba vurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 62. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 226,90 TL har9 ve 1.980 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.206,90 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 17. maddesinde gtivence altma alman ki inin maddi ve manevi varhgm1 korumahakkmm iHLAL EDiLDiGiNE, C. Karann bir omeginin maddi ve manevi varhgm korunmas1 hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yarg1lama yapilmak tizere Sivas idare Mahkemesine (22/2/2008 tarihli ve E.2005/1632 , K.2008/306 say1h karar) GONDERiLMESiNE, D. Ba vurucunun tazminat taleplerinin REDDiNE, E. 226,90 TL har9 ve 1.980 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.206,90 TL yarg1lama giderinin BASVURUCUY A ODENMESiNE, 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3747 : 26/12/2018 F. Odemenin, karann tebligini takiben ba vurucunun Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i9inde yap1lmasma , odemede gecikme olmas1 halinde bu surenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge9en sure i9in yasal F AiZ UYGULANMASINA , G. Karann bir omegmm Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 26/12/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Celal Mumtaz AKINCI Dye Muammer TOP AL Dye M. EminKUZ Dye R1dvan GDLE ; 11