TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR YETKİN YILDIZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/3292) Karar Tarihi: 23/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Yetkin YILDIZ Vekili : Av. Yusuf TA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, gazeteci olan ba şvurucu hakk ında iki farkl ı tarihte uygulanan tutuklama t
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR YETKİN YILDIZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/3292) Karar Tarihi: 23/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Yetkin YILDIZ Vekili : Av. Yusuf TA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, gazeteci olan ba şvurucu hakk ında iki farkl ı tarihte uygulanan tutuklama tedbirlerinin hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvurular 5/2/2018 ve 24/4/2018 tarihlerinde yap ılm ıştır. 3. Başvurular, ba şvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinde n sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Kişi ve konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2018/3932 numaral ı bireysel başvuru dosyas ının 2018/13821 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birle ştirilmesine; incelemenin 2018/3932 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı üzerinden yürütülmesine kara r verilmiştir. 6. Komisyonca 2/1/2020 tarihinde, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının, tutuklamaya konu eylemler nedeniyle ifade ve bas ın özgürlüğünün ihlal edildi ği iddialar ı dışındaki iddialar yönünden k ısmi kabul edilemezlik karar ı verilmiş; başvurunun tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ve tutuklamaya konu eylemler nedeniyle ifade ve bas ın özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin k ısm ının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 7B aşvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 38. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 9. Başvuru formlar ı ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: 10. Başvurucu, gazetecidir ve Aktifhaber adl ı internet haber sitesinin genel yay ın yönetmenli ğini yapm ıştır. Aktifhaber adl ı internet haber sitesine Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) ile ba ğlant ılı olduğu gerekçesiyle 16/7/2016 tarihinde Telekomünikasyon İletişim Başkanl ığınca erişimin engellenmesine karar verilmiştir. 11. Türkiye, 15 Temmuz 2016 gecesi askerî bir darbe te şebbüsüyle kar şı karşıya kalm ış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde ola ğanüstü hâl ilan edilmesine kara r verilmiştir. Kamu makamlar ı ve soru şturma mercileri -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkas ında Türkiye'de çok uzun y ıllard ır faaliyetlerine devam eden ve son y ıllarda FETÖ ve/veya PDY olarak isimlendirilen bir yap ılanman ın olduğunu değerlendirmi şlerdir (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-25). 12. Bu kapsamda FETÖ/PDY'nin kamu kurumlar ındaki eğitim, sağlık, ticaret, sivi l toplum ve medya gibi farkl ı alanlardaki yap ılanmalar ına yönelik soru şturmalar yap ılm ış ve çok say ıda kişi hakk ında gözalt ı ve tutuklama tedbirleri uygulanm ıştır. 13. İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından başvurucunun da aralar ında olduğu kişiler hakk ında FETÖ/PDY'nin medya yap ılanmas ıyla bağlant ılı olarak soru şturma başlatılm ıştır. 14. Başvurucu, bu soru şturma kapsam ında 22/7/2016 tarihinde gözalt ına al ınm ıştır. 15. Başvurucu 23/7/2016 tarihli Savc ılık ifadesinde, suçlamalar ı anlad ı ğını belirtmiş ve avukat ının da huzurunda ifade vermi ştir. İfadesinde "Ben Aktif Haber sitesinde 2011 y ılı may ıs ay ında itibaren genel yay ın yönetmeni olarak görev yapar ım. Görev yapt ığım dönemde 'fuat avni' denen Twitter hesab ının yapt ığı paylaşımlardan bir k ısm ını haber de ğeri taşıdığını düşündüğümüz için haber yapt ık, haber yaparken kaynak göstererek yani Sözcü gazetesi, Cumhuriyet gazetesi, T24 haber sitesi, Diken haber sitesi kaynaklar ını gösterere k haberlerimizi yapt ık, tamamen gazetecilik refleksiyle hareket ettik, bizim seçilmi ş Cumhurba şkan ına veya Hükûmete kar şı herhangi bir kast ımız, darbe giri şimimiz asla ve asla olamaz. Biz çal ışma yöntemi olarak kendimiz haber üretmeyiz, ülkede faaliyet gösteren Anadolu Ajans ı, Doğan Haber Ajans ı, Anka Haber Ajans ı ve Cihan Haber Ajans ına aboneyiz, bu haber ajanslar ından gelen haberleri kaynak göstererek sitemizde yay ınlar ız. Yine ulusal gazeteleri tarayarak yine kaynak gösterip, sitemizde yay ınlar ız. Dolay ısı ile yapılan haberlerde i şlenmiş herhangi bir suç var ise haber kayna ğımız olan gazeteler v e ajanslarda bu suçu i şlemişlerdir. Ben 17/07/2016 tarihi itibariyle Aktif Haber sitesinden ayr ıldım. Ben gazeteciyim, seçilmi ş hükümetin icraatlar ını eleştirebilirim, ancak kesinlikle yapılmış olan darbeyi tasvip etmem kesinlikle mümkün de ğildir. Ben evliyim 2 çocu k babas ıyım, sadece r ızkımın peşindeyim, örgüt üyeli ği gibi bir i şin içerisinde olamam hain darbe olduktan sonra 240 şehit oldu ğu, meclis bombalad ıktan sonra Türkiyede sosyal medyada kimin tutuklanaca ğını kimin gözalt ına al ınacağını, içinde yakla şık 80-90 ki şinin Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 4gözalt ına al ınacağının yazd ığı, Başkentcii isimli hesap bu listeyi cumartesi veya pazar yazd ı, bu listede benimde ad ım vard ı. Ama ben Ba ğıms ız Türkiye Yarg ısına güvendi ğim ve yapt ığım işten emin oldu ğum için kaçmad ım ve polisler gelip beni evimde ald ılar, ben bas ın emekçisiyim ve Türkiye Yarg ısına güveniyorum. " şeklinde beyanda bulunmu ştur. 16. Başvurucu 24/7/2016 tarihinde, örgüte bilerek ve isteyerek yard ım etme suçundan tutuklanmas ı talebiyle sulh ceza hâkimli ğine sevk edilmi ştir. Tutuklamaya sevk yaz ısında başvurucunun üzerine at ılı suçu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin varl ığını gösteren olgular ın ve tutuklama nedeninin bulundu ğu belirtilmi ştir. 17. Başvurucunun sorgusu 24/7/2016 tarihinde İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimli ğinde yap ılm ıştır. Başvurucu, sorgusunda "Ben gazeteciyim. 2011 y ılında aktifhaber sitesine i ş başvurusu yapm ıştım ve orada i şe başlad ım. Yaz ılar ımızı 4 tane abone oldu ğumuz ajanstan alırız. Ayr ıca Türkiye'de ulusal haber yapan gazetelerden al ırız. Yapt ığımız haberleri kayna k gösteririz. Biz hükumeti ele ştirebiliriz. Fakat darbeyi kabul etmeyiz. Darbe olay ından sonra bu sebeple bu i şyerinden istifa ettim. Ben darbe yapan insanlar ı tan ımam. Onlarla bir olup nas ıl darbeye ortam haz ırlayay ım. Karşı gazetesini ben sadece medya kurulu şu olarak bilirim. Sitemizde payla ştığımız haberler ajanslar ve gazetelerden al ıntıdır. Zaman gazetesinden de di ğer gazetelerden oldu ğu gibi haber al ıyorduk. Son dönemde yapt ığımız haberlerin ço ğunu Sözcü ve Hürriyet'ten al ıyoruz. Ben kesinlikle darbeye kar şıyım. Herhangi bir ön ko şulsuz amas ız fakats ız yapanlar ı lanetliyorum. Bu site 2004 ya da 2005 y ılında kurulmuştur. Daha önce belirtti ğim gibi 2011 y ılında iş başvurusu yapmak suretiyle bu sitede yayın yönetmeni olarak çal ışmaya başlad ım. Gazetecili ğe 2007 y ılında başlam ıştım. Bahsi geçen siteye 2011 y ılında doğrudan yay ın yönetmeni olarak ba şlad ım. Darbe olay ının gerçekleştiği günün ertesinde yay ın yönetmenli ğinden istifa ettim. Şuan bir ba ğlant ım yoktur. Sözkonusu sitenin yay ın politikas ını ve kimlerle ilintili oldu ğunu bilmiyorum. Sadece i ş bulmak amac ıyla çal ışmaya başlad ım. 2011 y ılı itibariyle hükûmeti daha fazla destekleyen bir yay ın ak ışı vard ı. Gazetenin internet sitesinin 2 orta ğı vard ır. Biri M.B. di ğeri H.Ç.dir. Bu şahıslar ın Fethullah Gülen örgütüyle bir ba ğlant ısı olup olmad ığını bilmiyorum. 17 Şubat 2012 tarihinde yazd ığım yaz ı bas ında yer alan haber ve yorumlardan derleme yapt ım. Cemaat mensuplar ının kamudan uzakla ştırıldığına veya mesle ğe kabul edilmediklerine dair somut bir bilgim, herhangi bir cemaat mensubu şahs ın kamudan uzakla ştırıldığını bizzat görmedim. Bu yaz ılar ı Yenişafaktan A.B. Star gazetesi İ.K. ve Vatan gazetesinden B.Ç. yazılar ından derleyerek yapm ıştım. MİT operasyonu nedeniyle görevden al ınan kamu görevlisi olup olmad ığını hat ırlam ıyorum. Yaz ıyı tamamen kendi irademle yazd ım. Herhangi bir kimsenin direktifi olmad ı. Gazetecileri ile sosyal hayatta kar şılaşmaktayd ım. Feto örgütünden herhangi bir şahs ın sitemizle ba ğlant ısı yoktur. Sitenin gelirleri giderlerini karşılamaktayd ı. Başka birinin finansman sa ğlamas ına gerek yoktu. Ben örgüt üyesi de ğilim. Ben bir gazeteciyim. 2013 y ılının sonundan itibaren yap ılan yay ınlar gazetecilik faaliyetidir. Başka gazetelerde bizim sitemiz gibi yay ınlar yapmaktayd ı. Emniyet ve yarg ı mensuplar ından herhangi bir bilgi ak ışı sağlanm ıyordu. Bahsi geçen örgüte herhangi bir para yard ımı yapmad ım. Yurtd ışına bir defa bile ç ıkmad ım. Pasaportum da yoktur. Tweterda baskentcii hesab ından gözalt ına al ınacak gazeteciler aras ında say ılmıştım. Bunu gördü ğümde herhangi bir yere kaçmad ım ve kendim teslim oldum. Kaçma şüphem yoktur." şeklinde beyanda bulunmuştur. 18. Başvurucu sorgusunun ard ından İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 24/7/2016 tarihli karar ıyla silahl ı terör örgütüne bilerek isteyerek yard ım etme suçundan tutuklanm ıştır. Tutuklama gerekçesi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 5 "Şüpheli Yetkin Y ıldız'ın üzerine yüklenen örgüte bilerek isteyerek yard ım etme suçunun vas ıf ve mahiyeti, mevcut delil durumu suçun i şlendiğine dair kuvvetli suç şüphesinin varl ığı ve şüphelinin üzerine yüklenen suçun CMK 100/3 maddesinde say ılan suçlardan olmas ı nazara al ınarak şüphenin CMK.100 ve devam ı maddeleri uyar ınca tutuklanmas ına, ... [karar verildi.] " 19. İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından haz ırlanan 16/1/2017 tarihli iddianameyle ba şvurucu hakk ında terör örgütüne üye olma suçlamas ıyla kamu davas ı açılm ıştır. 20. İddianamede; ba şvurucunun FETÖ/PDY'nin toplumda alg ı operasyonu yapmak için kulland ığı Aktifhaber isimli sitede genel yay ın yönetmeni olarak çal ıştığı, bu sitenin örgütün alg ı amaçl ı kulland ığı sitelerden olup yine örgütün kara propaganda hesab ı olan "Fuatavni " hesab ının paylaşımlar ını s ık s ık topluma duyurdu ğu ve bu şekilde alg ı faaliyetlerine kat ıldığı belirtilmi ştir. İddianamede ayr ıca başvurucunun örgüt liderinin talimat ı sonras ında Bank Asyada hesaplar açt ırarak 2015 y ılı 2. ve 4. aylar ında bu hesaplara 2.300 TL ve 2.800 TL gibi de ğişik miktarlarda para yat ırdığı ileri sürülmü ştür. 21. İddianame İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesi taraf ından kabul edilmi ş ve Mahkemenin E.2017/67 say ılı dosyas ı üzerinden kovu şturma aşamas ı başlam ıştır. 22. İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesince yap ılan yarg ılaman ın ilk duru şmas ı 27/3/2017 tarihinde ba şlam ış ve 31/3/2017 tarihine kadar devam etmi ştir. 23. Cumhuriyet savc ısı 31/3/2017 tarihli duru şmada "dosya kapsam ında üzerlerine atılı suç bak ımından haklar ındaki delil durumu ve üzerlerine at ılı delillerin büyük oranda toplanm ış olmas ı, içlerinden baz ı san ıklar hakk ındaki suç vasf ının değişme ihtimalinin bulunmas ı, tutuklulu ğun tedbir mahiyetinde bulunmas ı ve gözalt ında ve tutuklulukta geçirdikleri süreler dikkate al ınarak" başvurucunun da aralar ında olduğu baz ı san ıklar ın tahliye edilmesini talep etmi ştir. İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesi ba şvurucu dâhil yirmi bir san ığın tahliyesine karar vermi ştir. Tahliye karar ının gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "San ıklar .. Yetkin Y ıldız'ın üzerilerine at ılı suçun vas ıf ve mahiyeti, mevcut delil durumu, suç vasf ının ileride san ıklar lehine de ğişme ihtimali, sabit ikametgah sahibi olmalar ı ve tüm dosya kapsam ı dikkate al ınarak san ıklar ve müdafilerinin tahliye taleplerinin kabulü ile ba şka suçtan tutuklu ve hükümlü de ğiller ise bu suçtan bihakk ın tahliyelerine, bu hususun temin için Cezaevi Müdürlü ğüne müzekkere yaz ılmas ına, tahliyelerine karar verilen san ıklar hakk ında CMK.nun 109-3-a maddesi kapsam ında yurt dışına ç ıkış yasağı adli kontrol hükümlerinin uygulanmas ına... [karar verildi.] " 24. İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca tahliye karar ından birkaç saat sonra yeni bir soruşturma başlatılm ıştır. 25. Bu soru şturma çerçevesinde 31/3/2017 tarihinde, ba şvurucu hakk ında yakalama ve gözalt ı karar ı verilmiştir. 26.İstanbul Emniyet Müdürlü ğünde (Emniyet) on dört gün gözalt ında tutuldukta n sonra 13/4/2017 tarihinde ba şvurucunun Emniyette ifadesi al ınm ış ve Savc ılık makam ı taraf ından ifadesi al ınmadan bu defa İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. ve 312. maddelerinde düzenlenen Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 6anayasal düzeni ve hükûmeti cebren de ğiştirme ve y ıkmaya te şebbüs suçu kapsam ında tutuklanmas ı talep edilmi ştir. 27. 14/4/2017 tarihli tutuklamaya sevk yaz ısında; başvurucunun Aktifhaber sitesinde 2011 y ılı May ıs ay ından itibaren genel yay ın yönetmeni olarak görev yapt ığı, çok say ıda yurt d ışına giriş çıkış kayd ının bulundu ğu, en son 5/3/2016 tarihinde Artvin Sarp s ınır kap ısından günübirlik giri ş çıkış yapt ığı, 31/12/2013 ile 24/12/2013 tarihleri aras ında par a art ışı olan/yeni hesap açan şahıslar listesinde olmad ığı ancak 2013 Aral ık ay ı ile 2015 Aral ık ayı aras ındaki dönemde hesab ında para art ışı olduğu, 23/2/2015 tarihinde 2.300 TL'lik açt ırdığı hesab ını 2/4/2015 tarihinde kapatt ırdığı, ayn ı gün 500 TL ilave yaparak 2.810,56 TL'lik başka bir hesap açt ırdığı, akabinde bu hesab ını da 2/11/2015 tarihinde kapatt ırdığı, bu suretle Fetullah Gülen'in talimat ı üzerine miktar art ırımı yapt ığı ileri sürülmü ştür. Başvurucunun ayr ıca Fetullah Gülen'e direkt ba ğlı olan istişare heyeti üyesi oldu ğu belirtilen H.E. isimli şahısla, bas ın yay ın yap ılanmas ı ve tüm medya faaliyetlerinden sorumlu oldu ğu değerlendirilen Ö.A. isimli şahısla, Sakarya'da talebeci olarak görevlendirildi ği ileri sürülen ve FETÖ/PDY soru şturmalar ı kapsam ında tutuklanan S.K. isimli ki şiyle, İstanbul'da birkaç ilçede çal ışan ve örgütün evlerinde kalan polislerden sorumlu şahıs olduğu konusunda ismi geçen K.D. adl ı kişiyle ve ByLock kullanan, hakk ında FETÖ/PDY soru şturmas ı aç ılan ve bir kısm ı firari olan birçok ki şiyle telefon irtibat ının olduğu iddia edilmi ştir. 28. Sorgu tutana ğında; İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca tanzim edilen evrak ve eklerinin ba şvurucuya okundu ğu, isnat edilen suçlaman ın anlat ıldığı belirtilmi ştir. Başvurucu haklar ını anlad ığını ve müdafileriyle birlikte savunmas ını yapacağını beyan etmi ştir. 14/4/2017 tarihinde İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimli ği başvurucunun anayasal düzeni ve hükûmeti cebren de ğiştirme ve y ıkmaya teşebbüs suçlar ından tutuklanmas ına karar vermi ştir. Tutuklama karar ının gerekçesinin ilgili bölümü şöyledir: " ... Şüpheli Yetkin Y ıldız'ın Aktif haber sitesi genel yay ın yönetmeni oldu ğu, Aktif habe r sitesinin FETÖ/PDY silahl ı terör örgütünün medyada alg ı operasyonlar ını yapmak içi n kullan ıldığı, Fuatavni isimli twitter hesab ında yaz ılan payla şımlar ın bu haber sitesinde yay ınlayarak toplumsal alg ı oluşturulduğu, şüphelinin örgütün üst düzey yöneticileri konumunda bulunan H.E., Ö.A. gibi ki şilerle telefon görü şme kay ıtlar ının bulundu ğu, ayn ı şekilde örgüt mensuplar ı olan A.M., S.K.,S.C. gibi bylock kullan ıcısı kişilerle telefo n görüşme kay ıtlar ının bulundu ğu ... anla şılmakla tüm şüphelilerin FETÖ/PDY silahl ı terör örgütünün bas ın-yay ın ve medya yap ılanmas ında faaliyette bulunduklar ı bu kapsamda eylem ve fikir birli ği içerisinde hareket etti ği, darbe giri şimi eylemlerinin etki ajanl ığı görevini ifa ettikleri dikkate al ınarak üzerlerine isnat edilen TCK 309 f ıkra 1 ve 312 f ıkra 1 maddesindeki suçlar ili şkin kuvvetli suç şüphesinin bulundu ğu, suçlar ın katolog suçlar aras ında yer ald ığı, suçlar ın alt s ınırlar ı dikkate al ındığında adli kontrol hükümlerinin yetersiz kalaca ğı, anlaşılmakla isimleri belirtilen şüpheliler ... Yetkin Y ıldız'ın ... CMK.10 0 ve devam ı maddeleri uyar ınca ayr ı ayr ı tutuklanmalar ına... [karar verildi.] " 29. 5/6/2017 tarihinde ikinci soru şturma kapsam ında başvurucu hakk ında iddianame düzenlenmi ştir. İddianamede; FETÖ/PDY'nin elinde bulundurdu ğu medya organlar ı ile alg ı operasyonlar ı yapt ığı, başvurucunun da örgütün amac ı doğrultusunda gerek yaz ılı gerek görsel medyada gerekse internet ortam ında alg ıya yönelik eylemler yapt ığı, örgütün alg ı faaliyetlerine kat ılarak anayasal düzeni ortadan kald ırmaya te şebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ortadan kald ırmaya veya görevini yapmas ını engellemeye te şebbüs etme suçunu i şlediği iddia edilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 730.İddianamede ba şvurucuyla ilgili olarak Aktifhaber sitesinde 2011 y ılı May ıs ayından itibaren genel yay ın yönetmeni olarak görev yapt ığı, çok say ıda yurt d ışına giriş çıkış kayd ının bulundu ğu, en son 5/3/2016 tarihinde Artvin Sarp s ınır kap ısından günübirlik giri ş çıkış yapt ığı, 31/12/2013 ile 24/12/2013 tarihleri aras ında para art ışı olan/yeni hesap açan şahıslar listesinde olmad ığı ancak 2013 Aral ık ila 2015 Aral ık döneminde hesab ında para art ışı olduğu, 23/2/2015 tarihinde 2.300 TL'lik açt ırdığı hesab ını 2/4/2015 tarihinde kapatt ırdığı, ayn ı gün 500 TL ilave yaparak 2.810,56 TL'lik bir hesap açt ığı, akabinde bu hesab ını da 2/11/2015 tarihinde kapatt ırdığı, bu suretle Fetullah Gülen'in talimat ı üzerine miktar art ırımı yapt ığı ileri sürülmü ştür. Başvurucunun ayr ıca Fetullah Gülen'e direkt ba ğlı olan istişare heyeti üyesi oldu ğu belirtilen H.E. isimli şahısla, bas ın yay ın yap ılanmas ı ve tüm medya faaliyetlerinden sorumlu oldu ğu değerlendirilen Ö.A. isimli şahısla, Sakarya'da talebeci olarak görevlendirildi ği ileri sürülen ve FETÖ/PDY soru şturmalar ı kapsam ında tutuklanan S.K. isimli ki şiyle, İstanbul'da birkaç ilçede çal ışan ve örgütün evlerinde kalan polislerden sorumlu şahıs olduğu şeklinde ismi geçen K.D. adl ı kişiyle ve ByLock kullanan ve hakk ında FETÖ/PDY soru şturmas ı aç ılan bir k ısm ı firari olan birçok ki şiyle telefon irtibat ının olduğu iddia edilmi ştir. 31. İddianame İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesi taraf ından 16/6/2017 tarihinde kabul edilmi ş ve Mahkemenin E.2017/223 say ılı dosyas ı üzerinden kovu şturma aşamas ı başlam ıştır. 32. İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesi 18/8/2017 tarihli duru şmada, E.2017/67 say ılı dava dosyas ı ile işbu dava dosyas ının aralar ında şahsi, hukuki ve fiilî bağlant ı bulunduğu gerekçesiyle birle ştirilmesine; davan ın E.2017/67 say ılı dava dosyas ı üzerinden yürütülmesine ve ba şvurucunun tutukluluk hâlinin devam ına karar vermi ştir. 33. İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesi 4/1/2018 tarihinde ba şvurucunun tutukluluk hâlinin devam ına karar vermi ştir. 34. Başvurucunun bu karara yapt ığı itiraz İstanbul 26. A ğır Ceza Mahkemesince 25/1/2018 tarihinde reddedilmi ştir. 35. Başvurucu 5/2/2018 tarihinde 2018/3932 say ılı bireysel ba şvuruyu yapm ıştır. 36. İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesi 8/3/2018 tarihli karar ıyla başvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan 6 y ıl 3 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına, Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ortadan kald ırmaya veya görevini yapmas ını engellemeye teşebbüs etme suçundan beraatine ve tahliyesine, silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan hükümle birlikte tutuklanmas ına karar vermi ştir. Mahkûmiyet karar ının gerekçesinin ilgili bölümü şöyledir: "San ığın 2011 y ılından itibaren genel yay ın yönetmeni olarak çal ıştığı Aktif Haber sitesinin, FETÖ/PDY silahl ı terör örgütünün bas ın-yay ın yap ılanmas ında yer ald ığı, an ılan web sitesinin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu taraf ından idari tedbir uygulamas ı kapsam ında erişime kapat ıldığı anlaşılmıştır. San ık Yetkin YILDIZ' ın incelenen cep telefonunun 21/7/2016 tarihi itibariyle fabrika ayarlar ına geri döndürüldü ğü anlaşılmış, bu nedenle herhangi bir tespit yap ılamam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 8HTS analiz raporlar ına göre san ığın FETÖ/PDY nin önemli isimlerinden ba şyüceler kurulu üyesi H.E. ve bas ın yay ın yap ılanmas ı ile polis akademisi imamlar ından olan Ö.A.n ın yan ısıra bir k ısm ı ByLock kullan ıcısı çok say ıda örgüt üyesi ile irtibat halinde oldu ğu anlaşılmaktad ır. HTS incelemesinden san ığın FETÖ/PDY ile irtibatl ı Feza Gazetecilik, Fatih Üniversitesi ve Kimse Yok Mu Derne ği ile irtibat kurdu ğu tespit edilmi ştir. FETÖ/PDY terör örgütü eleba şısının talimat ından uzun süre sonra da olsa, san ığın 23/2/2015 tarihinde Bank Asya Şirinevler şubesinde 2.300 TL bedelli kat ılım hesab ı açt ığı anlaşılmıştır. San ığın ev aramas ında 14 Aral ık ibareli Resimli Katalog-Aksiyon dergisi bulunmu ştur. San ığın genel yay ın yönetmeni olarak çal ıştığı Aktif Haber sitesinin Mart 2014 Kas ım 2015 tarihleri aras ında Fuatavni içerikli 456 payla şım yap ılmış ... Aktif Haber sitesinde yoğun olarak Fuatavni payla şımlar ı daha geni ş kitlelere ula ştırılmaya çal ışılmış, bu yap ılırken haber mahiyeti kazand ırılarak aç ıklamalar yap ılmış, FETÖ/PDY silahl ı terör örgütünü övücü, hükümeti ve AK Parti yi çok sert bir dille ele ştirir içerikler ile an ılan örgütün fikir ve ideolojisine paralel olarak örgüte destek verilmi ş, sonuçta da Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu taraf ından idari tedbir uygulamas ı kapsam ında erişime kapat ılmıştır. San ık Yetkin YILDIZ, FETÖ/PDY silahl ı terör örgütünün bas ın-yay ın yap ılanmas ında yer alan ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu taraf ından idari tedbir uygulamas ı kapsam ında erişime kapat ılan Aktif Haber internet sitesinde genel yay ın yönetmeni olarak çal ışmıştır. Gizliliği, tedbirli hareketi temel davran ış biçimi kabul eden, kurulu şundan itibaren örgütlenme ve varl ığını sürdürmede temel hareket tarz ı olarak gizlili ği, s ızmay ı esas alan örgütün, medya organlar ının ana gövdesini olu şturan kadrosunun bütünüyle örgüt doktrinini ve stratejisini benimseyen, ideolojik motivasyonu üst seviyede olan ve lideri taraf ından gösterilen nihai hedefe odaklanm ış örgüt üyelerinden olu ştuğu, kamu kurumlar ına, sivil toplum örgütlerine, siyasi partilere, k ısacas ı tüm toplumsal alanlara farkl ı görünümler alt ında, hukuk d ışı yöntemleri de kullanarak üyelerini s ızdıran, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne ve Türk Halk ı nın bütününe ait kurumlar ı ele geçirmeyi temel hareket tarz ı olarak kabul eden örgütün kendisine ait kurumlara ve yap ılara daimi çal ışan olarak örgüt d ışından birilerinin girmesine izin vermesinin beklenemeyece ği, bu anlamd a zaafiyet içerisinde olmas ının örgütün ilk günlerinden bu güne kadar geçen sürede izledi ği yol ve yöntemlere, tüm toplumun gözü önünde gerçekle şen olgulara ve hayat ın doğal ak ışına ayk ırı olduğu, bunun yan ısıra örgütün önde gelen üyeleriyle ve örgüte ait kurumlarla irtibat halinde bulundu ğu, an ılan silahl ı terör örgütünün finansman kayna ğı olan Bank Asya da 2015 y ılında kat ılım hesab ı açt ırdığı, delil elde edilmesini önlemek amac ıyla darb e girişiminden hemen sonra telefonunu fabrika ayarlar ına geri döndürerek s ıfırlad ığı, evinde yap ılan aramada 14 Aral ık ibareli Resimli Katalog-Aksiyon dergisi bulundu ğu anlaşılmış, san ık savunmalar ına itibar edilmemi ştir. Yukar ıda aç ıklanan deliller ışığında san ık Yetkin Y ıdız ın örgüt üyeli ği aç ısından eylemlerinde süreklilik, çe şitlilik ve yo ğunluk unsurlar ının gerçekle ştiği, san ığın FETÖ/PDY nin fikir ve ideolojisini benimseyerek bu do ğrultuda faaliyetler içerisinde olduğu, silahl ı terör örgütü FETÖ/PDY nin etkin bir üyesi oldu ğunun kabulü gerekti ği kanaatiyle ... cezaland ırılmas ına karar verilmi ştir. " 37. Başvurucu; hükümle birlikte verilen tutuklama karar ına itiraz etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 938. İstanbul 26. A ğır Ceza Mahkemesi 23/3/2018 tarihinde itiraz ın reddine karar vermiştir. Bu karar 28/3/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 39. Başvurucu 24/4/2018 tarihinde 2018/13821 say ılı bireysel ba şvuruyu yapm ıştır. 40. Başvurucu ilk derece mahkemesi karar ına karşı istinaf yoluna ba şvurmuştur. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 22/10/2018 tarihli ilam ıyla istina f başvurusunun esastan reddine karar vermi ştir. 41. İstinaf mahkemesi karar ına karşı da temyiz yoluna ba şvurulmuştur. Yarg ıtay 16. Ceza Dairesi 16/3/2020 tarihinde ba şvurucu hakk ında verilen hükmün bozulmas ına kara r vermiştir. 42. Bozma karar ı üzerine dava İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesinin 2020/117 say ılı dosyas ı üzerinden devam etmektedir. Ba şvurucu 15/6/2020 tarihinde tahliye edilmi ştir. IV. İLGİLİ HUKUK 43. İlgili hukuk için bkz. Şahin Alpay [GK], B. No: 2016/16092, 11/1/2018, 55-64. V.İNCELEME VE GEREKÇE 44. Mahkemenin 23/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 45. Başvurucu; Aktifhaber adl ı haber sitesinde genel yay ın yönetmenli ği yapt ığı dönemde yay ımlanan haberler gerekçe gösterilerek tutukland ığını, tutuklanacak gazeteciler listesinde ad ını görmesine ra ğmen kaçmad ığını, delilleri karartma ihtimalinin de bulunmad ığını, tutuklama nedenlerinin ortaya konulamad ığını, tutuklaman ın tedbir olmakta n çıkıp bir cezaya dönü ştüğünü, tahliyesine karar verildikten sonra yeni bir delil olmadan ayn ı delillerle darbeye te şebbüs suçundan tutukland ığını belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu ayr ıca esas ında Aktfihaber sitesinde "Fuatavni " ile ilgili yap ılan haberler nedeniyle tutukland ığını, "Fuatavni " ile ilgili olarak başka haber sitelerinde de birçok haber yap ıldığını, Aktifhaber sitesindeki payla şımlar ın da bu haberlerden derlemeler yap ılarak olu şturulduğunu, buna ra ğmen sadece kendisinin yarg ılanmas ının hukuksuz oldu ğunu belirterek ifade ve bas ın özgürlü ğünün de ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 46. Bakanl ık görüşünde öncelikle 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesindeki tazminat yolunun tüketilmesi gerekti ği belirtilmi ştir. Esastan inceleme yap ılacak olmas ı durumunda ise Bakanl ık, başvurucu hakk ında verilen tutuklama karar ında aç ıklanan gerekçeler, iddianameyle ba şvurucuya isnat edilen eylemler ile İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesinin ba şvurucu hakk ında vermi ş olduğu mahkûmiyet hükmüne ili şkin gerekçeli karar ında dayan ılan delillerin içeri ği dikkate al ındığında tutuklamaya esas al ınan delillerin objektif bir gözlemciyi, ba şvurucunun üzerine at ılı terör örgütüne üye olma suçunu i şlediği konusunda ikna edecek yeterlilikte oldu ğunu ve tutuklama an ında somut delillere dayanan kuvvetli suç şüphesinin bulundu ğunu belirtmi ştir. Bakanl ık taraf ından somut olayda Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 10tutuklama nedenlerinin bulundu ğu ve tutuklaman ın ölçülü oldu ğu değerlendirilmi ştir. Bakanl ık sonuç olarak ba şvurucunun tutuklaman ın şartlar ı oluşmamas ına rağmen tutukland ığına yönelik şikâyetlerinin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez bulunmas ına karar verilmesi gerekti ğini belirtmi ştir. B. Değerlendirme 47. Anayasa'n ın "Temel hak ve hürriyetlerin s ınırlanmas ı" kenar ba şlıklı 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 48. Anayasa'n ın "Temel hak ve hürriyetlerin kullan ılmas ının durdurulmas ı" kenar başlıklı 15. maddesi şöyledir: "Savaş, seferberlik, s ıkıyönetim veya ola ğanüstü hallerde, milletleraras ı hukuktan doğan yükümlülükler ihlâl edilmemek kayd ıyla, durumun gerektirdi ği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullan ılmas ı kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasad a öngörülen güvencelere ayk ırı tedbirler al ınabilir. Birinci f ıkrada belirlenen durumlarda da, sava ş hukukuna uygun fiiller sonuc u meydana gelen ölümler d ışında, kişinin yaşama hakk ına, maddî ve manevî varl ığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, dü şünce ve kanaatlerini aç ıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolay ı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmi şe yürütülemez; suçluluğu mahkeme karar ı ile saptan ıncaya kadar kimse suçlu say ılamaz." 49. Anayasa'n ın "Kişi hürriyeti ve güvenli ği" kenar ba şlıklı 19. maddesinin birinci fıkras ı ile üçüncü f ıkras ının birinci cümlesi şöyledir: "Herkes, ki şi hürriyeti ve güvenli ğine sahiptir. ...Suçluluğu hakk ında kuvvetli belirti bulunan ki şiler, ancak kaçmalar ını, delillerin yokedilmesini veya de ğiştirilmesini önlemek maksad ıyla veya bunlar gibi tutuklamay ı zorunlu k ılan ve kanunda gösterilen di ğer hallerde hâkim karar ıyla tutuklanabilir." 1. Uygulanabilirlik Yönünden 50. Anayasa Mahkemesi ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri, 187-191) karar ında, olağanüstü yönetim usullerinin uyguland ığı dönemlerde al ınan tedbirlere ili şkin bireysel başvurular ı incelerken Anayasa'n ın 15. maddesinde ortaya konulan temel hak ve özgürlüklere ilişkin güvence rejimini dikkate alaca ğını belirtmiştir. Buna göre ola ğanüstü bir durumun bulunmas ı ve bunun ilan edilmesinin yan ı sıra bireysel ba şvuruya konu temel hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden tedbirin ola ğanüstü durumla ba ğlant ılı olmas ı hâlinde inceleme Anayasa'n ın 15. maddesi uyar ınca yap ılacakt ır. Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 1151. Anayasa Mahkemesi darbe te şebbüsüyle ba ğlant ılı suçlardan uygulanan tutuklama tedbirlerinin ve -do ğrudan te şebbüsle ba ğlant ılı olmasa bile- te şebbüsün arkas ındaki yap ılanma olan FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı suçlardan uygulanan tutuklama tedbirlerinin hukukili ğinin incelenmesinde Anayasa'n ın 15. maddesinin dikkat al ınacağını belirtmiştir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 237-241; Selçuk Özdemir [GK], B. No: 2016/49158, 26/7/2017, 56, 57). 52. Somut olayda ba şvurucu hakk ında uygulanan her iki tutuklama tedbirine konu suçlamalar ın bu kapsamda olmas ı nedeniyle bu tedbirlerin hukuki olup olmad ığının incelenmesi de Anayasa'n ın 15. maddesi kapsam ında yap ılacakt ır. Bu inceleme s ıras ında öncelikle ba şvurucunun tutuklanmas ının başta Anayasa'n ın 13. ve 19. maddeleri olmak üzere diğer maddelerinde yer alan güvencelere ayk ırı olup olmad ığı tespit edilecek, ayk ırılık saptanmas ı hâlinde ise Anayasa'n ın 15. maddesindeki ölçütlerin bu ayk ırılığı meşru k ılıp kılmad ığı değerlendirilecektir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 193-195, 242). 2. Kabul Edilebilirlik Yönündena. İlk Tutuklama Karar ı Yönünden 53. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği bireysel ba şvurunun ba ş vuru yollar ının tüketildi ği, başvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otu z gün içinde yap ılmas ı gerekir. 54. Somut olayda ba şvurucu 24/7/2016 tarihinde tutuklanm ış, 31/3/2017 tarihli kararla tahliye edilmi ştir. Başvurucu ikinci bir soru şturma kapsam ında tekrar tutuklanm ış ise de bu tutuklama ilk tutuklama karar ından farkl ı yeni bir soru şturma kapsam ında gerçekleştirilmiştir. İlk tutuklama yönünden hak ihlaline ili şkin müdahalenin sona ermesi nedeniyle tahliye karar ının bireysel ba şvuru süresinin ba şlatılmas ına esas tutulmas ı gerekmektedir. Buna göre ba şvurunun tahliye tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yap ılmas ı gerekirken ba şvurular ın 5/2/2018 ve 24/4/2018 tarihlerinde yap ıldığı ve bu itibarla anılan şikâyet yönünden süre a şımı olduğu sonucuna var ılm ıştır. 55. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. İkinci Tutuklama Karar ı Yönünden 56. Bir suç isnad ına bağlı olarak tutuklulukla ilgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun ki şi tahliye edilmi şse tahliye karar ından itibaren, tutuklulu ğun devam ına karar verilmişse bu karara yap ılan itiraz ın reddine ili şkin karar ın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. Ayr ıca bir suç isnad ına bağlı olarak tutuklulukla ilgili şikâyetleri içeren bireysel ba şvurunun -ilk derece mahkemesince hüküm ile birlikte verilen tutukluluğun devam ı karar ına itiraz edilmemi ş ise- karar ın verildiği tarihten itibaren, itiraz edilmiş ise itiraz merciince verilen karar ın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı da mümkündür ( Muhammet Ömero ğlu, B. No: 2014/657, 17/5/2016, 40). Başvurucu birinci ba şvurusunu ikinci soru şturma kapsam ındaki tutuklulu ğunun devam ı karar ına yapt ığı itiraz ın reddedilmesi üzerine, ikinci ba şvurusunu ise hükümle birlikte verilen tutukluluğun devam ı karar ına yapt ığı itiraz ın reddi üzerine otuz gün içinde yapm ıştır. Dolay ısıyla başvurunun bu k ısm ının süresinde oldu ğu kabul edilmelidir. Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 1257. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan başvurunun bu k ısm ının kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 3. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 58. Genel ilkeler için bkz. Şahin Alpay, 77-91. b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 59. Başvurucu, silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan yarg ıland ığı davada tahliye edildikten sonra ba şlatılan yeni bir soru şturma kapsam ında bu kez anayasal düzeni ve hükûmeti cebren de ğiştirme ve y ıkmaya te şebbüs suçlar ından 5271 say ılı Kanun'un 100. maddesi uyar ınca 14/4/2017 tarihinde tutuklanm ıştır. Dolay ısıyla başvurucu hakk ında uygulanan tutuklama tedbirinin kanuni dayana ğı bulunmaktad ır. 60. Kanuni dayana ğı bulunduğu anlaşılan tutuklama tedbirinin me şru bir amac ının olup olmad ığı ve ölçülülü ğü incelenmeden önce tutuklaman ın ön ko şulu olan suçun işlendiğine dair kuvvetli belirtinin bulunup bulunmad ığının değerlendirilmesi gerekir. 61. Somut olayda ikinci tutuklama karar ında başvurucunun Aktifhaber sitesinde 2011 y ılı May ıs ay ından itibaren genel yay ın yönetmeni olarak görev yapt ığı, Aktifhaber sitesinin FETÖ/PDY'nin medyada alg ı operasyonlar ını yapmak için kullan ıldığı, "Fuatavni " isimli Twitter hesab ında yap ılan paylaşımlar ı bu haber sitesinde yay ımlayarak toplumsal alg ı oluşturduğu, örgütün üst düzey yöneticileri konumunda bulunan H.E., Ö.A. gibi ki şilerle ve ayn ı şekilde örgüt mensuplar ı olan A.M., S.K., S.C. gibi ByLock kullan ıcısı kişilerle telefon görüşme kay ıtlar ının bulundu ğu ileri sürülmü ştür. 62. İkinci tutuklama karar ında dayan ılan bu olgulardan ba şvurucunun FETÖ/PDY mensuplar ıyla telefon irtibat ının bulunmas ı dışındaki olgular ın ilk tutuklama karar ına ilişkin suçlaman ın da dayanaklar ı aras ında olduğu görülmektedir (bkz. 20, 27, 30). 63. Başvurucunun silahl ı terör örgütü üyeli ği suçundan yarg ılamas ı devam ederken yeniden ba şlatılan bir soru şturma kapsam ında bu kez anayasal düzeni ve hükûmeti cebren değiştirme ve y ıkmaya te şebbüs suçlar ından tutuklanmas ı söz konusu olmu şsa da bu tutuklamaya konu soru şturma dosyas ında ve iddianamede yer alan olgular ın ilk derece mahkemesince darbe te şebbüsüyle ilgili oldu ğu yönünde bir de ğerlendirme yap ılmam ıştır. Mahkemenin her iki tutuklama tedbirine konu dosyalardaki suçlamaya dayanak eylemleri bir bütün olarak silahl ı terör örgütü üyeli ği suçu yönünden de ğerlendirdi ği görülmektedir (bkz. 36). Bu durumda somut olay ın koşullar ında başvurucu hakk ında uygulanan ikinci tutuklama tedbirine konu eylemlerin de terör örgütü üyeli ği suçuna yönelik oldu ğu anlaşılmaktad ır. Nitekim her iki tutuklama karar ında ve iddianamede dayan ılan suçlamaya ili şkin teme l olgular büyük oranda ayn ıdır. 64. İkinci tutuklama karar ında; başvurucunun Aktifhaber sitesinde 2011 y ılı May ıs ayından itibaren genel yay ın yönetmeni olarak görev yapt ığı, Aktifhaber sitesinin FETÖ/PDY'nin medyada alg ı operasyonlar ını yapmak için kullan ıldığı, "Fuatavni " isimli Twitter hesab ından yap ılan payla şımlar ın bu haber sitesinde yay ımlanarak toplumsal alg ı oluşturulduğu ileri sürülmü ştür. Anayasa Mahkemesi İlhan İşbilen (B. No: 2016/3704, Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 1329/5/2019, 49 ), Mehmet Özdemir (B. No: 2017/37283, 29/11/2018, 84), Mustafa Ünal (B. No: 2017/21149, 28/11/2018, 62) ve Fevzi Yaz ıcı (B. No: 2016/59786, 13/9/2018, 49) kararlar ında başvurucular ın Zaman gazetesinde genel müdür, genel yay ın yönetmeni, Ankara temsilcisi veya görsel yönetmen-grafik tasar ım sorumlusu olarak görev yapmas ını örgütsel ilişki bağlam ında, kuvvetli belirti de ğerlendirmesinde dikkate alm ıştır. Somut olayda da başvurucunun genel yay ın yönetmenli ğini yapt ığı Aktifhaber sitesinin FETÖ/PDY ile irtibat ı bulunan bir yay ın organ ı olduğu yönündeki iddialar ve bu haber sitesine FETÖ/PDY ile bağlant ılı olduğu gerekçesiyle eri şimin engellenmesine karar verildi ği gözetildi ğinde başvurucunun bu haber sitesinde genel yay ın yönetmenli ği görevini yapmas ının kuvvetli belirti olarak kabul edilmesinin keyfi oldu ğu söylenemez. 65. Öte yandan ikinci tutuklama karar ının dayanaklar ından biri olan telefon görüşmelerinin de somut olay ın koşullar ında kuvvetli suç belirtisi olarak kabulü mümkündür. Zira bu ki şiler aras ında FETÖ/PDY'nin üst düzey yöneticilerinin oldu ğu görülmektedir. Bu bağlamda ba şvurucunun Fetullah Gülen'e do ğrudan bağlı olan isti şare heyeti üyesi oldu ğu belirtilen H.E. isimli ki şiyle, bas ın yay ın yap ılanmas ı ve tüm medya faaliyetlerinden sorumlu olduğu değerlendirilen Ö.A. isimli ki şiyle, Sakarya'da talebeci olarak görevlendirildi ği ileri sürülen ve FETÖ/PDY soru şturmalar ı kapsam ında tutuklanan S.K. isimli ki şiyle, İstanbul'da birkaç ilçede çal ışan ve örgütün evlerinde kalan polislerden sorumlu oldu ğu ileri sürülen K.D. isimli ki şiyle görü şme yapt ığı belirtilmi ştir (bkz. 27-30; benzer yöndeki karar için bkz. Abdullah K ılıç, B. No: 2016/25356, 8/1/2020, 81). 66. Diğer taraftan ba şvurucu hakk ında uygulanan ve kuvvetli suç şüphesinin bulunmas ı şeklindeki ön ko şulu yerine gelmi ş olan tutuklama tedbirinin me şru bir amac ının olup olmad ığının ve tutuklaman ın ölçülülü ğünün değerlendirilmesi gerekir. 67. Başvurucu hakk ında devam olunan yarg ılamada 31/3/2017 tarihinde başvurucunun tahliyesine karar verilmi ştir. Tahliye karar ı veren Mahkemenin ba şvurucunun kaçma şüphesinin veya delilleri etkileme riskinin devam etti ği yönünde bir kanaatinin olduğunu söylemek mümkün de ğildir. Nitekim Mahkeme, tahliye ile birlikte yaln ızca yurt dışı çıkış yasağı şeklindeki adli kontrol tedbirini yeterli görmü ştür. Dahas ı tahliye karar ı verilen duru şmada haz ır bulunan Cumhuriyet savc ısı da görü şünde "dosya kapsam ında üzerlerine at ılı suç bak ımından haklar ındaki delil durumu ve üzerlerine at ılı delillerin büyük oranda toplanm ış olmas ı, içlerinden baz ı san ıklar hakk ındaki suç vasf ının değişme ihtimalinin bulunmas ı, tutuklulu ğun tedbir mahiyetinde bulunmas ı ve gözalt ında ve tutuklulukta geçirdikleri süreler dikkate al ınarak" başvurucunun da aralar ında olduğu baz ı san ıklar ın tahliye edilmeleri gerekti ğini ifade etmi ştir. Başvurucu hakk ında verilen tahliye karar ına karşı Başsavc ılık taraf ından bir itirazda da bulunulmam ıştır. 68. Buna kar şın başvurucunun tahliyesine karar verildi ği gün Başsavc ılık taraf ından başlatılan yeni bir soru şturma kapsam ında yukar ıda da değinildiği üzere genel olarak ayn ı olgulardan hareketle yeniden tutuklama tedbiri uygulanm ıştır. Başvurucu, tahliye edildi ği gün gözalt ına al ınm ış ve sonras ında isnat edilen suçlar ın katalog suçlar aras ında yer ald ığı ve suçlara ili şkin yapt ırımın alt s ınırlar ı dikkate al ındığında adli kontrol hükümlerinin yetersi z kalacağı gerekçesiyle tutuklanm ıştır. Esasen ilk derece mahkemesinin karar ve değerlendirmelerinden de anla şılacağı üzere ikinci tutuklama tedbirine konu suçlama ilk tutuklama tedbirine konu suç ile temelde ayn ı olgulara dayanmaktad ır. Buna göre gerçekte her iki tutuklama tedbiri ayn ı suça ilişkindir. Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 1469. Bu durumda -yarg ıland ığı davada tahliye edilmi ş olan- ba şvurucu bakımından temelde ayn ı suça ilişkin olgulardan hareketle ba şlatılan bir soru şturma kapsam ında yeniden tutuklama tedbirinin uygulanmas ını zorunlu k ılan tutuklama nedenlerinin neler oldu ğunun ve neden tutuklama tedbirinin ölçülü görüldü ğünün tutuklamaya ili şkin kararlarda yeterince ifade edildi ğini veya somut olay ın özelliklerinden anla şıldığını söylemek mümkün de ğildir (benzer yöndeki karar için bkz. Abdullah K ılıç, 85). 70. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucu hakk ında uygulanan ikinci tutuklama tedbirinin Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ında yer alan güvencelere ayk ırı olduğu sonucuna var ılm ıştır. 71. Bununla birlikte an ılan tedbirin Anayasa'n ın olağanüstü dönemlerde temel hak ve özgürlüklerin kullan ımının durdurulmas ını ve s ınırland ırılmas ını düzenleyen 15. maddesi kapsam ında meşru olup olmad ığının incelenmesi gerekir. 4. Anayasa'n ın 15. Maddesi Yönünden 72. Anayasa'n ın 15. maddesine göre sava ş, seferberlik, s ıkıyönetim durumlar ında veya olağanüstü hâllerde temel hak ve özgürlüklerin kullan ılmas ının k ısmen veya tamamen durdurulabilmesi ve bunlar için Anayasa'n ın diğer maddelerinde öngörülen güvencelere ayk ırı tedbirler al ınabilmesi mümkündür. Ancak Anayasa'n ın 15. maddesi, bu hususta kamu otoritelerine s ınırsız bir yetki tan ımamaktad ır. Anayasa'n ın diğer maddelerinde öngörüle n güvencelere ayk ırı tedbirlerin Anayasa'n ın 15. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılan hak ve özgürlüklere dokunmamas ı, milletleraras ı hukuktan do ğan yükümlülüklere ayk ırı bulunmamas ı ve durumun gerektirdi ği ölçüde olmas ı gerekir. Anayasa Mahkemesince Anayasa'n ın 15. maddesine göre yap ılacak inceleme bu ölçütlerle s ınırlı olacakt ır. Mahkeme bu incelemenin usul ve esaslar ını ortaya koymu ştur (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 192-211, 344). 73. Kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı savaş, seferberlik, s ıkıyönetim durumu ve olağanüstü hâl gibi ola ğanüstü yönetim usullerinin benimsendi ği dönemlerde Anayasa'n ın 15. maddesinin ikinci f ıkras ında yer alan dokunulmas ı yasaklanan çekirdek haklar aras ında değildir. Dolay ısıyla bu hak yönünden ola ğanüstü hâllerde Anayasa'daki güvencelere ayk ırı tedbirler al ınmas ı mümkündür ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 196, 345). 74. Ayr ıca an ılan hakk ın milletleraras ı hukuktan kaynaklanan yükümlülük olarak insan haklar ı alan ında Türkiye'nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerden özellikle Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararas ı Sözleşme'nin 4. maddesinin (2) numaral ı ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 15. maddesinin (2) numaral ı fıkralar ında ve bu Sözleşme'ye ek protokollerde dokunulmas ı yasaklanan çekirdek haklar aras ında olmad ığı gibi somut olayda ba şvurucunun ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ına yap ılan söz konusu müdahalenin milletleraras ı hukuktan kaynaklanan di ğer herhangi bir yükümlülü ğe (olağanüstü dönemlerde de korunmaya devam eden bir güvenceye) ayk ırı olduğu da saptanmam ıştır (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 199, 200, 346; Turhan Günay [GK], B. No: 2016/50972, 11/1/2018, 86). 75. Bununla birlikte ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı devletin bireylerin özgürlüğüne keyfî olarak müdahale etmemesini güvence alt ına alan temel bir hakt ır (Erdem Gül ve Can Dündar [GK], B. No: 2015/18567, 25/2/2016, 62). Ki şilerin keyfî olarak hürriyetinden yoksun b ırak ılmamas ı, hukukun üstünlü ğüyle bağlı olan bütün siyasal Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 15sistemlerin merkezinde yer alan en önemli güvenceler aras ındad ır. Bireylerin özgürlüklerine yönelik müdahalenin keyfî olmamas ı, olağanüstü yönetim usullerinin benimsendi ği dönemlerde de uygulanmas ı gereken temel bir güvencedir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 347). 76. Anayasa'n ın 15. maddesi uyar ınca olağanüstü yönetim rejimlerinin uyguland ığı dönemde temel hak ve özgürlüklere müdahale olu şturan tedbirin me şru olup olmad ığı hususunda yap ılacak son inceleme, bunun durumun gerektirdi ği ölçüde olup olmad ığının belirlenmesidir (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 202). 77. Başvurucu hakk ında yarg ıland ığı davada duru şmaya kat ılan Cumhuriyet savc ısının da görü şü doğrultusunda tahliye karar ı verilmesinden hemen sonra temelde ayn ı olgulardan hareketle ba şlatılan yeni bir soru şturma kapsam ında uygulanan tutuklama tedbirinin ola ğanüstü hâl döneminin ko şullar ında durumun gerektirdi ği bir tedbir olarak kabulü oldukça zordur. Bu ba ğlamda tutuklamaya karar veren Sulh Ceza Hâkimli ği, başvurucu hakk ında temelde ayn ı suçlamaya yönelik olarak görülmekte olan davada A ğır Ceza Mahkemesince verilen tahliye karar ının gerekçesinde yer alan de ğerlendirmelerden neden ayr ıldığını ya da ola ğanüstü hâl durumunun ba şvurucunun tutuklanmas ını neden gerekli k ıldığını aç ıklayan bir gerekçe sunmam ıştır. Anayasa Mahkemesi de darbe teşebbüsünden yakla şık dokuz ay sonra uygulanan bu ikinci tutuklama tedbirini, somut olay ın yukar ıda etrafl ıca aç ıklanan özellikleri dolay ısıyla olağanüstü hâlin gerekli k ıldığı bir önlem olarak değerlendirmemektedir (benzer yöndeki karar için bkz. Abdullah K ılıç, 93). 78. Bu nedenle -Anayasa'n ın 15. maddesiyle birlikte de ğerlendirildi ğinde de- ikinci tutuklama karar ı yönünden Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ı bağlam ındaki kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 79. Öte yandan ba şvurucu tutuklama tedbiri nedeniyle ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ş ise de ikinci tutuklama karar ı yönünden ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ış olmas ı nedeniyle bu iddian ın ayr ıca incelenmesine gerek görülmemi ştir. 5. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 80. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 81. Başvurucu ilk ba şvurusunda 150.000 TL manevi; ikinci ba şvurusunda 52.500 TL maddi, 100.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 1682. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B.No: 2016/12506, 7/11/2019). 83. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 84. Başvuruda, ikinci tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ının ihlal edildi ğine karar verilmi ştir. Başvurucu, yarg ıland ığı dava kapsam ında tahliye edilmi ştir (bkz. 42). 85. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin ba şvurucunun u ğrad ığı zararlar ın giderilmesi bak ımından yetersiz kalaca ğı aç ıktır. Başvurucunun ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ına yönelik müdahale nedeniyle yaln ızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 25.000 TL manevi tazminat ödenmesine kara r verilmesi gerekir. 86. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için ba şvurucunun uğrad ığını iddia etti ği maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 87. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.294,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM A. 1. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın birinci tutuklama karar ı yönünden süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın ikinci tutuklama karar ı yönünden KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. İkinci tutuklama karar ı yönünden Anayasa'n ın 19. maddesinde güvence alt ına alınan kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, Başvuru Numaras ı: 2018/3292 Karar Tarihi : 23/6/2020 17C. Başvurucuya net 25.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, D. 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.294,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesine (E.2020/117) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 23/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ