Rekabet Kurumu · D.2017 -1-46 (Devralma ) Karar Sayısı : 17-39/623 -2 · K.17-39/623 -270 Karar Tarihi : 28.11.2017 A. TOPLAN

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2017 -1-46 (Devralma ) Karar Sayısı : 17-39/623 -270 Karar Tarihi : 28.11.2017 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arsla n NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN B. RAPORTÖR LER : Zeynep ŞENGÖREN ÖZCAN, Musa ÇOKUR, Hande DAYAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- Celanese Corporation Temsilcisi: Av. M. Togan TURAN Orjin Maslak Eski Büyükdere Cad. No: 27 K:11 Masl ak/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Cel

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2017 -1-46 (Devralma ) Karar Sayısı : 17-39/623 -270 Karar Tarihi : 28.11.2017 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arsla n NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN B. RAPORTÖR LER : Zeynep ŞENGÖREN ÖZCAN, Musa ÇOKUR, Hande DAYAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- Celanese Corporation Temsilcisi: Av. M. Togan TURAN Orjin Maslak Eski Büyükdere Cad. No: 27 K:11 Masl ak/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Celanese Corporation ve The Blackstone Group L.P. tarafından , birbirlerinin asetat tow ve asetat flake işlerine ortak olarak sahip olmak ve bunları beraber işletmek üzere bir ortak girişim kurulması işlemine izin verilmesi talebinin değerlendirilmesi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 1 0.11.2017 tarihinde giren yazıyla tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 24.11.2017 tarih ve 2017 -1-46/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir . G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) İnceleme sürecinde Eastman Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. den (EASTMAN) , Philip Morris SA Philip Morris Sabancı Pazarl ama ve Satış A.Ş. den (PHILIP MORR IS), British American Tobacco Tütün Mamulleri San. ve A.Ş. den (BAT), Imperial Tobacco Tütün Ürünleri Satış ve Pazarlama A.Ş. den (IMPER IAL), Aklale Filtreli Sigara Tüpü San. Tic. ve Dış Tic. Ltd. Şti. den (AKLALE), Has Tü tüncülük ve Makaron San. Tic. Ltd. Şti. den (HAS), Cags Tobacco Tütün ve Tütün Mamülleri San. ve Tic. A.Ş. den (CAGS), Towtech Filtre Sanayi ve Tic. A.Ş. den (TOWTECH) ve JTI Tütün Ürünleri Sanayi A.Ş . den (JTI) bilgi alınmıştır. Ayrıca, raportörlerce EAST MAN , PHILIP MORR IS, IMPER IAL ve BAT ın yetkilileri ile görüşmeler yapılmıştır . G.1. Bildirim Konusu İşlem (5) Bildirim konusu işlem, Celanese Corporation (CELANESE) ve The Blackstone Group L.P. (BLACKSTONE) tarafından (bağlı ortaklıkları aracılığıyla) birbirle rinin sigara filtrelerinde kullanılmak üzere asetat tow1 işlerine ortak olarak sahip olmak ve bunları beraber işletmek üzere bir ortak girişim şirketi (OG Şirketi) kurulmasına ilişkindir. 1 Bildirim Formunda asetat tow isimli kimyasal madde kıtık olarak Türkçe ye çevrilmiştir. Ancak sektörde genel olarak asetat tow olarak kullanıldığı için kararda da bu şekilde yer verilmiştir. 17-39/623 -270 2/30 (6) Ortak girişimin, tek bir ortaklık olarak faaliyet gösterecek iki şi rketten oluşması planlanmaktadır. Şirketlerden ilki, Acetate UTP C.V. (UTP); BLACKSTONE un ve CELANESE in selüloz asetat tow işlerinin sahibi ve işletmecisi olan tüm ABD işletmelerinin (ve bir Endonezyalı işletmenin) ortaklık paylarının tamamına sahip olan holding şirketi olarak faaliyet gösterecektir. Diğer şirket Lower Tier Partnership Nerherlands C.V. (LTP) ise, BLACKSTONE un ve CELANESE in asetat tow işlerinin sahibi ve işletmecisi olan dünyanın geri kalanındaki işletmelerin ortaklık paylarının tamamını n sahibi olan holding şirketi olarak faaliyet göster ecektir. Hem UTP hem de LTP nin, BLACKSTONE ve CELANESE in asetat tow işlerine sahip olması ve bunları işletmesi planlanmaktadır. (7) 18 Haziran 2017 tarihinde, CELANESE in %100 iştiraki olan Celanese US Hold ings LLC (CELANESE US/ COB IA), BCP Jade Cayman Aggregator (SWORDF ISH 1), Blackstone VII Swordfish Aggregator L.P. (SWORDF ISH 2 ve SWORDF ISH 1 ile birlikte, SWORDF ISH - yani BLACKSTONE un bağlı ortaklıkları2), UTP ve LTP bir İşlem Sözleşmesi imzalamışlardı r. (8) İşlem Sözleşmesi ni imzalamadan önce CELANESE, LTP yi ve LTP nin genel ortağı olarak hareket edecek ayrı bir şirketi (LTP GP) kurmuştur. LTP GP nin, LTP yi yönetmesi ve günlük iş ve işlemlerini idare etmesi planlanmaktadır. Yine İşlem Sözleşmesi imzalan madan önce BLACKSTONE d a, UTP yi ve UTP nin genel ortağı olarak hareket edecek ayrı bir şirketi (UTP GP) kurmuştur. UTP GP nin, UTP yi yönetmesi ve günlük iş ve işlemlerini idare etmesi planlanmaktadır. (9) Kapanışa kadar CELANESE in, LTP ve LTP GP nin tüm ort aklık paylarına dolaylı olarak sahip olmaya devam etmesi ayrıca BLACKSTONE un d a, UTP ve UTP GP nin tüm ortaklık paylarına dolaylı olarak sahip olmaya devam etmesi planlanmaktadır. (10) İşlem Sözleşmesi nin hükümleri uyarınca CELANESE, China National Tobacco Corporation (CNTC) ile oluşturduğu mevcut ortak girişimdeki öz sermaye payı dahil olmak üzere selüloz türevleri işletme birimini katarken; BLACKSTONE, yakın zamanda Solvay SA dan devraldığı Rhodia Acetow (ACETOW) işletme birimin i OG Şirketi ne katkı olarak koyması planlanmaktadır3. (11) Kapanışta BLACKSTONE ve CELANESE in, asetat tow işlerine sahip ve bunları işletmekte olan (bir Endonezyalı kuruluş ile birlikte) ABD deki kuruluşlarındaki tüm ortaklık paylarını (kapanış öncesinde UTP nin mülkiyetinde olanlar hariç ) UTP ye devretmeleri, benzer şekilde, BLACKSTONE ve CELANESE in asetat tow işlerine sahip ve bunları işletmekte olan, ABD de kurulu olmayan kuruluşlarındaki tüm ortaklık paylarını da LTP'ye devretmeleri planlanmaktadır. (12) Katkılarının karşılığı olarak, CELA NESE (CELANESE US /COB IA üzerinden) ve BLACKSTONE un (SWORDFI SH üzerinden) her biri kapanışta, UTP ve LTP nin sermayesinde pay elde edeceklerdir. Toplam olarak, CELANESE, OG Şirketi nin paylarının %70'ine sahip olurken , BLACKSTONE un ortaklık payı %30 olaca ktır4. 2 Söz konusu şirket, planlanan işlemi gerçekleştirmek için kurulmuş ve BLACKSTONE un bağlı ortaklıkları tarafından yönlendirilen yatırım fonları tarafından kontrol edilen holding şirketleridir. 3 BLACKSTONE, Ekim 2016 da SOLVAY S A dan ACETOW u devralmıştır. Sektörde ACETOW yerine Rhodia Acetow veya SOLVAY adlarının kullanıldığı da tespit edilmiştir. 4 Bildirim konusu işlem ile ilgili olarak ayrıca Avrupa Komisyonu, Güney Kore, Rusya, Çin ve Meksika'daki ilgili rekabet kurumları nezdinde bildirimde bulunulmuştur. Planlanan işleme Meksika rekabet otoritesi tarafından izin verildiği taraflarca belirtilmiştir. Öte yandan Avrupa Komisyonu ise 17 Ekim 2017 tarihinde işlemi nihai incelemeye aldığını duyurmuştur. 17-39/623 -270 3/30 G.2. Taraflara İlişkin Bilgiler G.2.1. CELANESE (13) CELANESE , 1912 yılında kurulmuş olup merkezi Dallas ta dır. Birçok endüstride ve tüketici uygulamalarında kullanılan farklılaştırılmış kimya çözümleri ve özel malzeme üretiminde bulunan halka açık bir ş irkettir. CELANESE , özellikle Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya bölgelerinde faaliyet göstermekte olup, 30 küresel üretim tesisi ve bunlara ek olarak sekiz bağlı stratejik üretim tesisinden oluşmaktadır. CELANESE, selüloz asetat ürünleri üreticisidir . Ayrıca a setat flake5 de üretmektedir , fakat bu ürünleri kendi üretimi için kullanmakta , herhangi bir üçüncü kişiye satmamaktadır. Planlanan işlemin gerçekleşmesi neticesinde CELANESE asetat flake üretimi ile ilgili tüm faaliyetlerini ortak girişim şirketine devred ecektir. CELANESE müşterilerine doğrudan satış yaparak faaliyet göstermekte olup, Türkiye de herhangi bir distribütörü veya üretim tesisi bulunmamaktadır. G.2.2. BLACKSTONE (14) BLACKSTONE dünya çapında faaliyet gösteren bir alternatif portföy yönetimi şirketid ir. Merkezi A BD de olup, Avrupa ve Asya da da ofisleri bulunmaktadır. BLACKSTONE, payları New York Borsası nda işlem gören, bir limited ortaklıktır. Yatırım yöneticiliği alanında faaliyet gösteren BLACKSTONE, bir şirketler grubu ya da holding şirketi niteliğine sahip değildir. Her bir portföy şirketinin, genellikle BLACKSTONE un temsilcilerinin de yer aldığı, kendine ait bir yönetim kurulu bulunmaktadır. BLACKSTONE, kontrolünde bulunan portföy şirketleri aracılığıyla Türkiye de pek çok farklı alanda faaliye t göstermektedir. (15) BLACKSTONE 2017 de , asetat tow ve asetat flake üretimi ve tedariki alanında faaliyet gösteren ACETOW u satın almıştır. ACETOW 1912 yılında kurulmuş olan , ağırlıklı olarak asetat tow üretimi alanında dünya çapında faaliyet gösteren bir üre ticidir. ACETOW ayrıca asetat flake de üretmekte olup, bu ürünün yaklaşık % ( ..) unu üçüncü kişilere satmaktadır. Genel merkezi Lüksemburg da bulunan şirketin, Almanya, Fransa, Rusya, ABD ve Brezilya da beş üretim tesisi mevcuttur. ACETOW un Türkiye de her hangi bir üretim tesisi bulunmamaktadır . ACETOW ile BLACKSTONE un mevcut durumda kontrolü altındaki portföy şirketleri arasında herhangi bir yatay örtüşme veya dikey bir ilişki nin bulunma dığı bildirilmiştir. G.3. Teşebbüslerden Gelen Bilgiler G.3.1. EASTM AN dan Elde Edilen Bilgiler (16) Kuruma intikal eden bilgiler ve yapılan görüşmelerde; - BLACKSTONE ve CELANESE in asetat tow konusunda kendileriyle rakip konumda bulunduğu, asetat towun kendileri için önemli bir pazar olduğu, elli yılı aşkın süredir hem bu alan da hem de asetat flake üretimi ve satışı alanında faaliyet gösterdikleri, bu faaliyetlerin yaptıkları diğer iş kolları ile de entegre durumda olduğu ve firmalarının üretim ölçeğini ve maliyetlerini yakından ilgilendirdiği, - Asetat towun genel olarak sigara filtresi üretiminde kullanıldığı, bununla birlikte PLA tow (poli laktik asit) ve polipropilen elyaf ürünlerinin de kimi zaman sigara filtresi üretiminde kullanıldığı, 5 Asetat flake, asetat tow un yapımında kullanılan bir kimyasaldır, bununla birlikte farklı üretim alanlarında da kullanılabilmektedir. İşlem taraflarınca ip olarak Türkçeye çevrilmiştir. Kararda her iki kullanıma da yer verilmiştir. 17-39/623 -270 4/30 - Asetat tow piyasası nın rekabetçi bir piyasa olduğu, bütün tedarikçiler in ürünler, fiyatla r ve hizmet su numları açısından birbirleriyl e kıyasıya rekabet ederek müşteri kazanmaya çaba sarf ettikleri, - Asetat flake üreticilerinin, hem diğer asetat flake üreticileri ile hem de diğer rekabetçi materyallerin üreticileriyle müşteri kazanmak açısından fiyat, ürün performansı ve hizmet sunumları bakımından rekabet içinde oldukları, b u durum un da bu piyasayı oldukça rekabetçi bir piyasa yaptığı, - Her iki ürün grubu açısından rekabet seviyesi nin ise ılıml ı seviyeden, yüksek seviyeye doğ ru bir değişkenlik göstermekte olduğu, - Başlıca rakiplerinin; CELANESE, BLACKSTONE, Daicel, Mitsubishi ve Çinli üreticiler olduğu, - Asetat tow pazarında birkaç büyük üreticinin yer aldığı ve genellikle tüm pazar oyuncularının rakiplerinin kapasitelerini, güçlü ve zayıf noktaları nı bildiği, üretim ve satış miktarlarını içeren ticaret rakamlarının ilgili sanayinin tüm katılımcıları tarafından ulaşılabilir durumda olduğu, - Planlanan ortak girişim taraflarından CELANESE in entegre tesis nedeniyle düşük maliyete sahip olması, BLACKSTON E un ise teknolojik gelişmeleri ile pazarın önde gelen oyuncularından biri si olması nedeniyle her iki firmanın tamamlayıcı gücü olduğu ve kendileri için büyük bir rakip olarak değerlendirdikleri; ancak işlemin pazarda yüksek alıcı gücünün olması ve arz faz lasının bulunması gibi nedenlerle kendilerini önemli ölçüde etkilemeyeceği, - Ortak girişim tarafından girilmesi planlanan piyasa ile ilgili olarak ; asetat tow piyasasının 2017 yılı bakımından yaklaşık olarak 825.000 metrik ton kapasitesi ve 650.000 ile 700 .000 metrik ton arasında tahmin edilen talep miktarı ile global bir piyasa olduğu, bu mala ilişkin talep konusunda, Çin dışında yıllık bazda %2 ile %3 arasında bir düşüş beklendiği ve küresel düzeydeki talebin de yakın dönemde hafif bir düşüşle durağan şek ilde seyretmesinin öngörüldüğü, Çin içinde halihazırda planlanması yapılmış olan kapasite ilavelerinin ise 2019 yılına kadar 850.000 metrik tona kadar bir artış göstermesinin beklendiği, - Asetat towu hâlihazırda üretmekte olan; Daicel, EASTMAN, BLACKSTONE v e CELANESE olmak üzere dört büyük tedarikçinin bulunduğu ve ek olarak Çinli bir ortak girişim olan CNTC ve Daicel ile EASTMAN veya C ELANESE tarafından sahip olunan bir ortak girişimin ve Mitsubishi ile birkaç tane küçük Çinli üreticinin de piyasada faaliye tte bulunduğu, - Her iki piyasada da alıcı gücünün olduğu ve müşteriler in kendi satın alma güçlerini (hacimlerini) aktarmak suretiyle fiyatlandırma konusunda belli bir baskı uygulayabildikleri ve ayrıca, bu fiyat baskısını arttırmak için kimi zaman rekabetçi teklifler talep et tikleri, - Asetat tow işinin, fibers iş segmentinin % ( ..) inden fazlasını teşkil ettiği hususları ifade edilmiştir. Dosya mevcudu bilgilerde, EASTMAN ın fibers segmentine ait son beş yılın satış cirolarına da yer verildiği görülmüştür. 17-39/623 -270 5/30 G.3.2. IMPERIAL dan Elde Edilen Bilgiler (17) Kuruma intikal eden bilgiler ve yapılan görüşmelerde; - Asetat towun kullanıldığı ana sektörün filtre üretimi olduğu, ( ..TİCARİ SIR ..), - Şirket merkezinin İngiltere de olduğu, aynı anda birden fazla firmadan asetat t ow tedariki yaptıkları ve alımların global ölçekte gerçekleştirildiği , - Şirket merkezinden çeşitli firmalarla alım anlaşmalarının yapıldığı, kendilerinin de ürünleri belirlenen firmalardan aldıkları, aynı anda birden fazla firmadan asetat tow tedariki yaptı klarından tedarikçilerin birbirine alternatif olduğunun söylenebileceği, - Tütün üreticilerinin alıcı gücünün bulunduğunun söylenebileceği, tütün üretiminde dünya sıralamasında ( ..) oldukları, Türkiye deki pazar paylarının ( ..) civarında gerçekleştiği , Tür kiye nin sigara üreticileri için önemli bir pazar olduğu, dolayısıyla bu durumun dolaylı olarak asetat tow alımlarını etkilediği, - Fabrikanın yıllık üretim maliyetinin ( ..) olduğu, Türkiye sigara pazarında tüketicilerin fiyat hassasiyetinin yüksek olduğu v e yüksek vergilerin firmaların fiyat politikalarını etkilediği, ortak girişim şirketinin kurulması neticesinde fiyatlarla ilgili nasıl bir gelişim yaşanacağı konusunda net bir fikirlerinin bulunmadığı, alımların global ölçekte yapılmasından dolayı konunun global ölçekteki etkisine bakılması gerektiği hususları ifade edilmiştir. Dosya mevcudu bilgilerde, IMPERIAL in son beş yıldaki asetat tow alımlarına da yer verildiği görülmüştür. G.3.3. PHILIP MORRIS den Elde Edilen Bilgiler (18) Kuruma intikal eden bilgiler ve yapılan görüşmelerde; - Asetat towun kullanıldığı ana endüstrisinin filtre üretimi olduğu, - Tedarikçiler açısından asetat tow temininin geleneksel -slim-super slim sigara üretimi bakımından bir farkının olmadığı zira sürecin aynı şekilde işlediği, - Sektörde alıcı gücü olma ihtimalinin bulunduğu, - Tedarik anlaşmalarının global düzeyde olduğu, sözleşmelerin genellikle ( ..) yıllık olarak imzalandığı fakat pazarlamanın şartlarına göre sürenin değişebileceği, - Asıl alımlarının ( ..) yapıldığı, ( ..) yapılan tedari klerin alımlarının küçük bir kısmını oluşturduğu, dolayısıyla kurulması planlanan ortak girişimin kendilerini çok fazla etkilemeyeceği ve Türkiye deki pazar paylarının ( ..) civarında olduğu, - PHILIP MORRIS in, üretici firma olan Philsa Morris Sabancı Üreti m ve Ticaret A.Ş. den (PHILSA) tütün mamulü satın alıp , söz konusu tütün mamullerinin yurtiçinde satış ve pazarlamasını yap tığı, bu kapsamda asetat tow alışı gerçekleştirmediği, asetat tow alışlarının diğer hammadde alışlarında olduğu gibi üretici firma PH ILSA tarafından yürütüldüğü ve CELANESE ve BLACKSTONE arasında gerçekleştirilmesi planlanan işlemin firmanın asetat tow alışları üzerinde herhangi bir etkisi nin olmayacağının düşünüldüğü hususları ifade edilmiştir. Dosya mevcudu bilgilerde, PHILIP MORRIS in son beş yıldaki asetat tow alımlarına da yer verildiği görülmüştür. 17-39/623 -270 6/30 G.3.4. JTI dan Elde Edilen Bilgiler (19) Kuruma intikal eden yazılarda; - Asetat tow un genel olarak homojen bir ürün olduğu, ancak her tedarikçinin asetat tow lifini işleme/tedarik ve tow üre timine ilişkin kendi spesifikasyonları ol duğu ve kendilerinin asetat tow u sigara filtresi üretimi dışında başka bir alanda kullanmadıkları, - Asetat tow sözleşmele rinin global ölçekte yapıldığı , JTI Türkiye olarak sözleşme koşulları ve süresi ile ilgili bir bilgilerinin olmadığı, ancak aynı takvim yılı içinde birden fazla tedarikçiden alım yaptıkları, ayrıca tedarikçi değiştirmenin üretim süreci bakımından ilave bir maliyetinin bulunmadığı, - Asetat tow pazarındaki rekabet koşulları, üreticilerin alıcılardan ba ğımsız olarak fiyat, arz gibi parametreleri belirleme gücü ve üreticilerin tedarikçiler üzerinde pazarlık gücünün olup olmadığı hakkında bir bilgilerinin olmadığı, - Asetat tow un toplam üretim maliyetleri içinde yerinin; 2016 yılı için yaklaşık %( ..) , 2017 yılı için yaklaşık %( ..) olduğu, - Kurulması planlanan ortak girişim taraflarından hâlihazırda alımlarının olmadığı dolayısıyla bu girişimin pazarın koşulları üzerindeki etkilerine dair bir bilgilerinin olmadığı, - Son 5 yılda ( ..) herhangi bir asetat tow al ımlarının bulunmadığı, ( ..) ise en son Şubat 2003 te masraf dahil ( ..) ABD Doları karşılığı ( ..) kg asetat tow alımı yapıldığı hususları ifade edilmiştir. Dosya mevcudu bilgilerde, JTI ın son beş yıldaki asetat tow alımlarına da yer verildiği görülmüşt ür. G.3.5. BAT dan Elde Edilen Bilgiler (20) Kuruma intikal eden bilgiler ve yapılan görüşmelerde ; - BAT ın, global bir şirket olan British American Tobacco grup şirketlerine (BAT GRUP) bağlı olarak faaliyetini sürdürdüğü, - Asetat tow un genellikle filtre üretimind e kullanıldığı, tedarikçiler arasında ayrım yapılmadığı ve tedarik aşamasında ürünün ikame edilebilirliğinin yüksek olduğu, - ( ..) ve bu karara istinaden yapılan değerlendirmeler doğrultusunda, CELANESE&BLACKSTONE ortak girişiminin gerçekleşmesi halinde dah i asetat tow alımlarında bu tedarikçilerden herhangi birinin kendileri için hâkim durumda olmasının mümkün gözükmediği, bununla birlikte; ( ..) olmamasından dolayı söz konusu ortak girişimin kendilerini doğrudan etkilemesinin beklenmediği, - Ortak girişimin kurulmasını takiben asetat tow tedarikinde; EASTMAN, Daicel ve CELANESE&BLACKSTONE olmak üzere üç büyük tedarikçinin olacağı ve kendileri açısından rekabet ortamına zarar verecek bir durumla karşılaşılmayacağının düşünüldüğü, - Asetat tow alımların global dü zeyde gerçekleştiği, ( ..) , - Aynı anda birden fazla tedarikçi ile çalıştıkları , tedarikçi değiştirmenin hem yasal düzenlemeler hem de ürün standartlarının sağlanması bakımından çok mümkün olmadığı, - Alıcı gücünün arz -talep dengesi ile belirlendiği ve sigara üreticilerinin her durumda pazarlık gücünün olmadığı, 17-39/623 -270 7/30 - ( ..) , - Çin pazarının bazı durumlarda global pazarı etkileyebileceği, - Türkiye deki pazar paylarının %( ..) olduğu, sigara pazarının global dinamikler nedeniyle kendiliğinden yoğunlaşmış bir pazar olduğu ve hem özel sektör hem de devlet tekeli oyuncularının sınırlı sayıda olduğu, hususları ifade edilmiştir. Dosya mevcudu bilgilerde, BAT ın son 5 yıldaki asetat tow alımlarına da yer verildiği görülmüştür. G.3.6. CAGS tan Elde Edilen Bilgiler (21) CAGS tarafında n gönderilen ve dosyada yer alan yazıda , teşebbüsün son 5 yıldaki KORAB, SOLWAY -ACETOW ve LAROOF OFSET den yaptığı asetat tow alımların a ilişkin miktar ve tutarların bulunduğu görülmüştür. G.3.7. HAS tan Elde Edilen Bilgiler (22) Tütün ve makaron üreticisi olan ve 2014 yılında kurulan HAS tarafından gönderilen yazıda; CELANESE ve BLACKSTONE tarafından kurulacak ortak girişimle ilgili kendilerinin olumlu veya olumsuz herhangi bir görüşlerinin olmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca yazıda, HAS ın 2014 sonrası SOLWAY de n asetat tow alımlarına da yer veril diği görülmüştür. G.3.8. TOWTECH ten Elde Edilen Bilgiler (23) Filtre üreticisi olan TOWTECH tarafından gönderilen yazıda; - BLACKSTONE un, Solvay -Rhodia firmasını almış bir kuruluş olduğu ve karlılık olduğu sürece tow şirketl erini yönetmeye devam edeceği, - BLACKSTONE un process veya üretime karışmadığı, ancak şirket ve/veya iştiraklerini Amerikan yönetim anlayışı ile idare ettiği hususları ifade edilmiştir. Ayrıca, d osya mevcudu bilgilerde, TOWTECH in son beş yıldaki asetat tow alımları ile AKLALE tarafından gönderilen 2014 -2017 yılları arasındaki asetat tow alımları na yer verildiği de görülmüştür. G.4. İlgili Pazar G.4.1. İlgili Ürün Pazarı (24) Yapılan inceleme sonucunda, kurulması planlanan OG Şirketi nin faaliyet konusunu oluştu racak iki temel ürünün bulunduğ u, bunlardan ilkinin asetat tow , diğerinin ise asetat flake olduğu tespit edilmiştir. (25) Asetat tow ürünü; taş kömürünün damıtılmasından elde edilen kömür gazı ve odun yongasından üretilen selüloz asetat granüllerine, asetik asi t ve diğer bir takım kimyasalların eklenip karıştırılarak sıvı hale getirilmesi ve bu çözeltinin filtrelenmesi sonucunda elde edilen liflerin kırıştırılıp kurutulması ile oluşan homojen bir ara üründür. (26) Dünya çapında üretilen asetat tow un neredeyse tamamı yalnızca sigara filtrelerinin yapımında kullanılmaktadır. Bununla birlikte , asetat tow ürünü için yeni kullanım alanları gelişt irilmeye çalışılmaktadır. Hâlihazırda tekstil ve dokuma yapılmayan (n onwoven) uygulamalar bakımından yeni kullanım alanları araş tırılmakla birlikte bu gelişmeler görece yeni olup, asetat tow ürünü bakımından asli ve birinci piyasa , tütün filtresi piyasası olarak kalmaya devam etmektedir. Filtreler çoğu sigaranın önemli bir girdisi olsa da asetat towun kendisi, bir sigara için satıl an malların fiyatının yalnızca yaklaşık %3 üne karşılık gelmekte ve sigaranın nihai fiyatının sadece %1,5 ini temsil etmektedir. 17-39/623 -270 8/30 (27) Asetat flake (ip) ise temel olarak asetat tow üretimi için kullanılan bir bileşen ürün olmakla birlikte fotoğrafik film, plas tik ürünler, kaplamalar, mürekkepler ve tekstil iplikleri üretimi alanlarında da kullanılmaktadır. Hem işlem tarafları hem de sektör deki teşebbüslerden edinilen bilgiler sonucunda asetat tow üreticileri nin; asetat towun girdisi konumunda bulunan asetat fla ke (ip) ürününü genellikle kendileri nin ürettiği anlaşılmıştır. (28) Asetat tow ü reticileri, ipliklerin çapını, şeklini ve her bir teldeki iplik sayısını ayarlayabilmektedir. Satılan asetat towun yüzde %90 ı sektörde standart asetat tow olarak bilinmekte ve dün ya çapında satılan sigaraların büyük bir çoğunluğunda standart asetat tow kullanılmaktadır. Alıcılar tarafından sipariş edilen standart asetat towlar özellik bakımından, iplik şekli, iplikteki kıvrımların boyutları ve asetat towdaki iplik sayısı gibi, ufak farklılıklar içerse de üretim süreci genel olarak aynı kalmakta ve tüm asetat tow tedarikçileri üretim şekillerini alıcının istekleri doğrultusunda kolayca değiştirerek söz konusu özelliklere uygun üretim yapabilmektedir. Bütün üreticiler, tüm müşterileri n taleplerini karşılayabilecek standart asetat towu üretebilmektedir. (29) Aynı durum özellikli asetat towlar bakımından da geçerlidir. Özellikli asetat towlar, bazı sigaralarda kullanılan standart asetat towların birtakım varyasyonlarını tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Sigara şirketleri, ürünlerini diğer rakiplerinkinden ayırmak için daha küçük çapı olan sigaralar (ince ve çok ince), renkli filtreler ve biyoçözünür filtreler sunmaktadırlar. Ancak, her ne kadar nihai ürünün özellikleri farklı olsa da, bu sigaralarda kullanılan asetat towlar, standart asetat tow üretiminde kullanılan üretim süreci ile aynı üretim süreci nde üretilmektedir. (30) Özellikli asetat towların üretim süreci standart asetat towunki ile karşılaştırıldığında, farklı çapta veya iplik say ısında üretim ve boya veya farklı kimyasal karışımların eklenmesi amacıyla sadece çok ufak farklılıklar içermektedir. Örneğin, çok ince asetat tow için her asetat tow kümesinde daha yoğun fakat daha az iplik gerekmektedir. Bu durumun sağlanması için standa rt asetat tow üreticilerinin farklı özelliklerde standart asetat tow elde etmek amacıyla kullandıkları yöntemlerin aynısı kullanılabilmektedir. Benzer olarak, renkli asetat towlar için sadece renkli boyanın eğrilme işleminden önce eklenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla üreticiler, standart asetat tow üretiminde kullandıkları aynı donanım ile çok kolay ve ekonomik bir şekilde özellikli asetat tow üretimine geçebilmektedir. Çok ince asetat tow üretimi için (ki tüm özellikli asetat tow satışlarının %50'sini oluş turmaktadır) standart asetat tow üretimi donanımından farklı olarak değişik bir eğirme makinesi gerekse dahi, tüm asetat tow üreticilerinde bu donanım mevcuttur. (31) Bu bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarı asetat tow ve asetat flake üretimi ve tedariki pazarı olarak belirlenmiştir. Ayrıca, a setat tow bakımından pazarı standart ve özellikli olarak alt segmentlere ayırmaya gerek duyulmamıştır . G.4.2 İlgili Coğrafi Pazar (32) Asetat towun çok büyük bir çoğunluğu küresel çapta müzakere edilmiş sözleşmeler uyarınca satılmaktadır. Asetat tow tedarikçileri, bu işlerde müşterilerinin merkezi olarak organize olan satın alma departmanları ile satış müzakereleri yaparak birbirleri ile rekabet etmektedir. Bu müzakerelerde asetat tow sağlayıcıları, genellikle kendi asetat t owlarının nihai olarak nereye teslim edileceğini bilmemektedirler . Zira müşteriler öncelikle talep şartlarını kesinleştirmekte ve ancak sonra sözleşme süresi içerisinde tedarikçilerine asetat tow larının nereye teslim edilmesini istediklerini iletmektedirle r. Ayrıca, pazarda faaliyet göstermek için Çin hariç yerel bir varlığa ihtiyaç duyulmamaktadır . Nitekim üreticiler ürünlerini dünyanın çeşitli bölgelerindeki üretim tesislerinden dünyanın her yerine gönderilebilmektedir. Bahse konu şirketlerin Türkiye de h erhangi bir üretim tesisi bulunmaması da bu hususu doğrular niteliktedir. Nakliye masrafları da ürünün değeri içerisinde çok küçük bir pay tutmaktadır. 17-39/623 -270 9/30 (33) Buradan hareketle taraflarca ilgili coğrafi pazarın , Çin hariç olmak üzere küresel olarak tanımlanabilec eği belirtilmiş tir. Çin pazarının ayrı tutulmasının sebebi ise, Çin pazarında faaliyet gösterebilmek için asetat tow üreticilerinin sigara üretimi pazarında devlete ait tekel olan China National Tobacco Corporation (CNTC) ile ortak girişim kurması nın gerek li olmasıdır. Pazardaki tek alıcı da CNTC dir. İşlem tarafları ve sektördeki teşebbüsler bu nedenle Çin pazarının dünyanın geri kalanındaki pazarlardan farklılaştığını belirtmektedir. (34) Bu açıklamalar neticesinde ilgili coğrafi pazar ın küresel olarak tanıml anması mümkün olmakla birlikte, dosya kapsamında işlemin etkilerinin Türkiye bakımından incelenmesi önem arz ettiğinden ilgili coğrafi pazar "Türkiye" olarak belirlenm iştir. G.4.3. Etkilenen Pazarlar (35) Bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve tara flardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında ticari faaliyette bulunduğu ve taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün pazarının alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu ilgili ürün pazarları etkil enen pazarları oluşturmaktadır. (36) Bildirime konu işlemde ana şirketler asetat towun üretimi ve pazarlamasını gerçekleştirmektedir. Bu kapsamda yatay olarak örtüşen , bir başka deyişle işlemden etkilenen pazar ın asetat tow üretimi ve tedariki olduğu anlaşılma ktadır. (37) Yukarıda açıklandığı üzere, hem CELANESE hem de ACETOW, asetat flake üretiminde de faaliyet göstermektedir; fakat CELANESE asetat flake ürünlerini yalnızca kendi üretimi için kullanmakta ve üçüncü kişilerden asetat flake alımı veya bunlara satışın ı yapmamaktadır. Planlanan işlem gerçekleştikten sonra CELANESE asetat flake üretimini sonlandıracak ve bu alandaki faaliyetini OG Şirketi ne devredecektir . İşlem gerçekleştikten sonra film üretmek amacıyla ihtiyaç duyduğu asetat flake ürününü serbest piyasa şartlarında OG Şirketi nden satın alacaktır.6 ACETOW ise ürettiği asetat flake miktarının yaklaşık %( ..) unu üçüncü kişi tacirlere satmaktadır . Bu uygulamanın planlanan işlem gerçekleştikten sonra OG Şirketi aracılığıyla devam etmesi planlanmaktadır. Y alnızca ACETOW'un ticari pazarda asetat flake satışında bulunması ; ACETOW'un ticari satışlarının, toplam talebin yalnızca % ( ..) 'sini ve ticari pazardaki satışların ın %( ..) 'ini oluşturması sebepleriyle, tarafların faaliyetleri asetat flake ürünleri bakımı ndan yatay olarak örtüşmemektedir. Dolayısıyla, planlanan işlem sonucunda tarafların asetat flake üretimi ve tedariki pazarındaki pazar paylarında artış meydana gelmeyecektir. Bu nedenle asetat flake üretimi ve tedarikinin etkilenen pazar kapsamında bulunm adığı kanaatine varılmıştır . (38) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, mevcut dosya bakımından etkilenen pazar asetat tow üretimi ve tedariki pazarı olarak tanımlan mıştır. G.5. Değerlendirme G.5.1. 2010/4 sayılı Tebliğ in 5. Maddesi Bakımından Değerlendir me (39) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak giriş imin oluşturulması bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem taraflarının her biri devralan olarak kabul edilmektedir. 6 CELANESE film üretmek için ihtiyaç duyduğu as etat flake ürününü en az % ( ..) ini OG Şirketi nden satın alacaktır. 17-39/623 -270 10/30 (40) Anılan tanımdan hareketle, işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devr alma sayılabilmesi için ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması şartları aranmaktadır. G.5.1.1. Ortak Kontrol Altında Bir Teşebbüsün Bulunması (41) Birleşme ve Devralma Sayılan Hal ler ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz un (Kontrol Kılavuzu) 48. paragrafında ortak kontrol ile ilgili olarak; İki ya da daha fazla teşebbüs ya da kişi başka bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama imkânına sahipse ortak kontrolden söz edilecekti r. Bu anlamda belirleyici etki bir teşebbüsün stratejik ticari davranışlarını belirleyen eylemleri engelleme yetkisi anlamına gelir. Belirli bir hissedara bir teşebbüste stratejik kararları belirleme yetkisi veren tek kontrolün aksine, ortak kontrolün özel liği iki ya da daha fazla ana şirketin önerilen stratejik kararları reddetme yetkisinden kaynaklanan kilitleme olasılığıdır. Ortak kontrole sahip hissedarlar ortak girişimin ticari politikasına karar verirken ortak bir anlayışa sahip olmak ve işbirliği yap mak zorundadır. Hissedarlar (ana şirketler) kontrol edilen teşebbüsle (ortak girişim) ilgili önemli kararlarda mutabakata varmak zorundaysa ortak kontrol söz konusudur. denilmektedir. (42) Kontrol Kılavuzu nda, ortak kontrolün ortaya çıkabileceği başlıca durum lara örnek olarak ; Oy haklarında ya da karar alma organlarına atamada eşitlik Veto hakları Oy haklarının ortaklaşa kullanılması Ortak k ontrole ilişkin diğer etkenler sayılmıştır. (43) Kontrol Kılavuzu nun 50. paragrafında, ortak kontrolün en açık biçimde, oy ha klarını eşit paylaşan iki ana şirketin olduğu ortak girişimlerde görüldüğü ve her iki ana şirketin ortak girişimin karar organlarına eşit sayıda üye atama hakkının olduğu durumlarda eşitliğin sağlanacağı belirtilmiştir. Anılan Kılavuz un 51. paragrafında i se iki ana şirket arasında oy haklarında ya da karar alma organlarındaki temsilde eşitlik olmadığı durumlarda veya ikiden fazla ana şirket olduğu hallerde de ortak kontrolün söz konusu olabileceği, azınlık hissedarlarının ortak girişimin stratejik ticari davranışı için gerekli olan kararları veto etmelerini sağlayan haklara sahip olduğu durumlarda ortak kontrolden söz edile bileceği ifade edilmektedir. Veto hakları nın ortak girişimin ana sözleşmesinde ya da ana şirketler arasındaki hissedarlık anlaşmasında b elirlenmiş olabileceği ve bu hakları n genel kurul toplantılarındaki karar alma nisapları vasıtasıyla ya da ana şirketlerin yönetim kurulunda temsil edildiği ölçüde yönetim kurulu vasıtasıyla kullanılabileceği belirtilmiştir. Bu veto haklarının ortak girişi min işletme politikası hakkındaki stratejik kararlarla ilgili olması gerekmekte olup yatırımcıların finansal çıkarlarının korunması için normalde azınlık hissedarlarına verilen veto haklarının ötesine geçmesi gerekmektedir . 17-39/623 -270 11/30 (44) Dosya mevcudu bilgi ve belgeler incelendiğinde, OG Şirketi nin tek bir ortaklık olarak faaliyet gösterecek iki şirketten oluşacağı (UTP ve LTP), UTP ve LTP ile ilgili tüm konuların bu şirketlerin ilgili genel ortakları (UTP GP ve LTP GP) tarafından yürütüleceği ve karara bağlanacağı anl aşılmaktadır7. UTP GP ve LTP GP İşletme Anlaşmaları nın 5. maddelerinin birinci fıkralarında, şirketin işlerinin bu sözleşmeler uyarınca şirketlerin müdürler kurulu tarafından yönetileceği ve bu kurulun üç üye sinin COBI A yatırımcıları (yani CELANESE) tar afından iki üyesinin ise SWORDFI SH yatırımcıları (yani BLACKSTONE) tarafından belirleneceği8 ve toplamda her bir şirketin yönetim kurulunun beş üyeden oluşacağı; dördüncü fıkralarının (d) bentlerinde ise toplantı yeter sayısının sağlanması şartıyla; toplantı da ele alınacak bütün konuların, toplantıda hazır bulunan müdürlerin çoğunluğunun oyuyla karar a bağlanacağı akdedilmiştir9. (45) UTP GP ve LTP GP nin yönetim kurullarının teşekkülü ve karar yeter sayısı Kontrol Kılavuzu nun 50. paragrafı ışığında değerlendirild iğinde; ana şirketlerin, OG Şirketi nin oy haklarını eşit bir şekilde paylaşmadığı, CELANESE in çoğunluk oyuna sahip olduğu anlaşılmaktadır. Diğer yandan yukarıda da ifade edildiği gibi , iki ana şirket arasında oy haklarında ya da karar alma organlarındaki temsilde eşitlik olmadığı , ancak azınlık hissedarlarının ortak girişimin stratejik ticari davranışı için gerekli olan kararları veto etmelerini sağlayan haklara sahip olduğu durumlarda ortak kontrolden söz edile bilmesi mümkündür. (46) Nitekim taraflar Bildirim Formunda , her ne kadar BLACKSTONE un, UTP GP ve LTP GP yönetim kurullarında azınlık olarak temsil edilse de , OG Şirketi nin alabileceği stratejik kararları engelleyebilecek yetkiye sahip olaca ğını, UTP ve LTP İşletme Anlaşmaları nın, ortak kontrol sonucu doğuracak nitelikte belirli stratejik kararlara ilişkin BLACKSTONE a veto hakk ı tanı dığını ve bu nların ; - Yıllık bütçenin veya iş planının kabulü, önemli ölçüde değiştirilmesi veya farklılaştırılması, - Yıllık bütçe ve iş planında belirtilmeyen ve tek başına ( ..) ABD Doları veya toplamda ( ..) ABD Doları tutarındaki sermaye harcamaları konularından oluştuğunu ifade etmişlerdir. (47) UTP GP ve LTP GP İşletme Anlaşmaları nın 8. maddelerinin 8.2 Koruyucu Hükümler başlıklı kinci fıkralarının (a) bentlerinde, bir takı m stratejik konularda, bu sözleşmenin diğer hükümlerine bakılmaksızın, SWORDF ISH ve COB IA yatırımcılarının önceden verdiği yazılı izin olmadan şirket, ortaklık veya bunların yan kuruluşlarının bu konularda hiçbir işlem yapamayacağı hüküm altına alınmıştır. Esasen, bu başlık altındaki tarafların birbirlerinin yazılı izni olmadan gerçekleştiremeyeceği işlemler toplamda 6 bent ve 24 alt bentten oluşmakla birlikte işbu kararda bu hükümlerin tamamına değil, stratejik öneme sahip olduğu düşünülenlere aşağıda yer verilmiştir. 7 UTP GP ve LTP GP nin hisselerinin (yani OG Şirketi nin) %70 i CELANESE e, %30 u ise BLACKSTONE a ait olacaktır. 8 ( ..) . 9 Ortak Girişim Çerçeve Sözleşmesi nin Ek 2.4 Belirli Yönetiş im Konuları adlı ekinin 2 no lu başlığının üçüncü fıkrasında LTP GP kurulunun, UTP GP kurulu ndaki aynı müdürlerden oluşabileceği belirtilmiştir . 17-39/623 -270 12/30 (48) İlk olarak (a) bentlerinin (i) alt bentlerinde yer alan; ( ..) ( ..) ifadeler uyarınca; y ıllık bütçenin veya iş planının kabulü, önemli ölçüde değiştirilmesi veya farklılaştırılması gibi, OG Şirketi nin faaliyetlerinin ve özellikle yapa cağı yatırımların çerçevesini belirleyen oldukça stratejik öneme sahip olan bir husus bütün tarafların onayına tabi tutularak olağan karar alma usulünden farklı bir yol izlenmiş ve azınlık hissesi sahibi ana şirkete veto hakkı sağlanmıştır. (49) Bir diğer veto hakkı, (a) bentlerinin (ix) alt bentlerinde yer alan; ( ..) hükm ü uyarınca; yıllık bütçe veya iş planında belirtilmeyen ve yukarıda yer verilen tutardaki sermaye harcamalarının, bütün tarafların onayına tabi tutulması hususu da azınlık hissesi sahibi tar afa tanınmış ve OG Şirketi üzerinde belirleyici etki uygulamasına yarayacak önemli bir enstrümandır. (50) Bunların haricinde İşletme Anlaşmaları nın çeşitli maddelerinde; - ( ..) , gibi stratejik konularda azınlık hissesi sahibi şirkete veto hakkı sağlanmıştır. (51) Öte yandan şirketin üst kademe yöneticilerinin seçilmesi hususunda da azınlık hissesi sahibi ana şirkete bir takım veto hakları tanınmıştır. UTP GP ve LTP GP şirketlerinin ilk CEO ve CFO ları BLACKSTONE un onayının ardından CELANESE tarafından atanacaktır. Bununla birlikte İşletme Anlaşmaları nın 7. maddelerinin ikinci fıkralarında; CEO nun görevine son verilmesi, görev süresinin dolması veya herhangi bir nedenden dolayı pozisyonun boşalması durumunda; tarafların halef konusunda anlaşamamaları söz konusu olu rsa, şirketin, COB IA müdürlerinin, içlerinden halef CEO yu seçecekleri en az beş kişiden oluşan bir liste düzenlemesi için uluslararası düzeyde tanınan bir yetenek avcısını (head hunter) görevlendireceği, ancak SWORDF ISH müdürlerinin bir halef CEO seçimini herhangi bir nedenle veto edebilecekleri hüküm altına alınmıştır. (52) Aynı şekilde CFO nun görevine son verilmesi, görev süresinin dolması veya herhangi bir nedenden dolayı pozisyonun boşalması durumunda; tarafların halef konusunda anlaşamamaları söz konusu o lursa, şirketin, SWORDF ISH müdürlerinin, içlerinden halef CFO yu seçebilecekleri en az beş kişiden oluşan bir liste düzenlemesi için uluslararası düzeyde tanınan bir yetenek avcısını (head hunter) görevlendireceği, ancak COB IA müdürlerinin bir halef CFO se çimini herhangi bir nedenle veto edebilecekleri hüküm altına alınmıştır. (53) Üst düzey yönetici atanmasına ilişkin bu tür veto hakları genellikle hak sahibine , bir teşebbüsün ticari politikasında belirleyici etki uygulama imkânı ver mektedir. İşletme Anlaşmalar ı ile hüküm altına alınan ve yukarıda yer verilen bu maddeler de azınlık hissesi sahibi BLACKSTONE a bu imkanı sağlamaktadır. (54) Yukarıda yer verilen bilgilerin ışığında, kurulması planlanan OG Şirketi nin , BLAKSTONE un ve CELANESE in ortak kontrolünde olaca ğı sonucuna ulaşılmıştır . 17-39/623 -270 13/30 G.5.1.2. Ortak Girişimin Bağımsız Bir İktisadi Varlık Olarak Ortaya Çıkması (55) Ortak girişimin iktisadi bağımsızlığının ölçütü, kendi pazarında bağımsız bir aktör olarak davranıp davranmadığıdır . Kontrol Kılavuzu bağımsızlık ölçütüne dair detaylı açıklamalar getirmektedir. Kontrol Kılavuzu nun 80. paragrafında bir ortak girişimin tam işlevsel bir teşebbüs olabilmesi için operasyonel bakımdan iktisadi bağımsızlığa sahip olmasının gerektiği, bu durumun stratejik kararların alınmasında d a ana teşebbüslerden bağımsız hareket edebileceği anlamına gelmediği, aksi bir değerlendirmede, ortak kontrol edilen bir teşebbüs ün hiçbir zaman tam işlevsel bir ortak girişim olarak nitelendirilemeyeceği belirtilmiş ve bu nedenle tam işlevsellik kriterini n sağlanabilmesi için ortak girişimin operasyonel bakımdan bağımsız olmasının yeterli olduğu ifade edilmiştir. Bu noktada, ortak girişim, bağımsız bir teşebbüsün işlevlerini, devamlılık arz edecek şekilde yerine getiriyor sa ve günlük işleri sürdürebilecek finansal, personel ve varlıkları da kapsayan kaynaklara ulaşma amacını taşıyan bir yönetime sahip ise söz konusu ortak girişimin tam işlevsel olduğu kabul edilmektedir. Kontrol Kılavuzu, bir ortak girişimin tam işlevsel olarak kabul edilebilmesi için gerek li bu şartları dört başlık altında toplamıştır: Bağımsız olarak faaliyet göstermek için yeterli kaynaklara sahip olunması , Ana şirketlerin belirli bir işlevi ötesinde faaliyet gösterme , Satış ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olunmaması , Kalıcı olarak faaliyet gösterme . G.5.1.2.1. Bağımsız Olarak Faaliyet Göstermek İçin Yeterli Kaynaklara Sahip Olunması (56) Kontrol K ılavuzu nun 82. paragrafında, tam işlevselliğin sağlanabilmesi için ortak girişimin kendisi ile aynı pazarda faaliyet gösteren teş ebbüslerin normalde yerine getirdikleri fonksiyonları yerine getirerek pazarda faaliyet göstermesi gerektiği belirtilmektedir. Ortak girişimin bunu gerçekleştirebilmesi için, ortak girişim anlaşmasında öngörülen alandaki işlerini kalıcı olarak yürütmek üze re, günlük faaliyetleriyle ilgilenen bir yönetime sahip olması, örneğin mali anlamda ve personel anlamında yeterli kaynaklara ve (maddi ve gayrı maddi) varlıklara erişim sağlayabilmesi gereklidir. (57) Bildirim Formunda, taraflar CELANESE ve BLACKSTONE un, tüm asetat tow /asetat flake ile ilgili faaliyetlerini, olağan bir piyasa oyuncusunun tüm fonksiyonlarını yerine getirecek olan ve bu durumu sağlamak için gerekli tüm kaynaklar elinde hazır bulunan OG Şirketi ne devredeceğini, OG Şirketi nin, bağımsız bir tüze l kişinin tüm işlevlerini sürekli bir şekilde yerine getireceğini belirtmişlerdir. CELANESE, CNTC ile oluşturduğu mevcut ortak girişimdeki özsermaye payı da dahil olmak üzere selüloz türevleri işletme birimini ve bu kapsamda sekiz adet üretim tesisini orta k girişime devredecektir. BLACKSTONE ise ACETOW işletme birimini OG Şirketi ne katkı olarak koyacaktır. Bildirim Formu nda, ana şirketler in var olan işlerini çalışanları ve tesisleri ile birlikte OG Şirketi ne devredece ği ifade edilmektedir. Bu kapsamda, i şlem sonrasında OG Şirketi nin asetat tow ve asetat flake pazarında faaliyet göstermek üzere gerekli olan tesis, personel ve teknolojik donanıma sahip olacağı anlaşılmaktadır. 17-39/623 -270 14/30 (58) Ayrıca Bildirim Formunda, OG Şirketi nin günlük iş ve işlemlerinin, şirket yönetim kurulunun genel talimat ve gözetimi altında icra kurulu başkanı tarafından yürütülüp idare edileceği, icra kurulu başkanının, OG Şirketi nin iş planına aykırı hareket etmeyeceği, yönetim kurulu tarafından belirlenecek her türlü bütçe ve talimatlar kap samında hareket edeceği ve yönetim kurulunun icra kurulu başkanının talimatlarını belirleyeceği belirtilmiştir. Yukarıda yer verilen yönetim yapısı ile birlikte değerlendirildiğinde OG Şirketi nin faaliyetlerini kalıcı olarak yürütmek üzere görevli bir yön etime sahip olduğu anlaşılmaktadır. G.5.1.2.2. Ana Şirketlerin Belirli Bir İşlevi Ötesinde Faaliyet Gösterme (59) Kontrol Kılavuzu nun 83. paragrafında, bir ortak girişimin, pazara erişimi ya da pazarda faaliyeti olmaksızın, ana şirketlerin faaliyetleri içeris inde sadece belirli bir işlevi yerine getirmek üzere kurulması durumunda tam işlevsel olarak değerlendirilmeyeceği, örneğin, AR&GE ya da üretimle sınırlı ortak girişimlerde bu durum un söz konusu olabileceği ve bu gibi ortak girişimlerin ana şirketlerinin i şletme faaliyetlerine yardımcı nitelikte olduğu belirtilmektedir. Aynı zamanda bir ortak girişimin faaliyetlerinin esas olarak ana şirketlerinin ürünlerinin dağıtımı ya da satışıyla sınırlı olması, dolayısıyla daha çok bir satış temsilciliği görevi görmesi halinde de bu durumun söz konusu olacağı ve ortak girişimin tam işlevsel olarak nitelenemeyeceği ifade edilmektedir. (60) Bildirim konusu işlemde, ana şirketler asetat flake ve asetat tow üretimi faaliyetlerini tüm tesis ve çalışanları ile birlikte OG Şirketi ne devredeceklerdir. Ayrıca, OG Şirketi nin müşteri ve tedarikçilere ana şirketlerden bağımsız olarak erişebileceği belirtilmiştir. Böylelikle, OG Şirketi, asetat tow üretimi için gerekli olan tüm hammaddelere kendisi erişim sağlayacak, üretim için gerekli tüm altyapıya sahip olacak ve ürettiği ürünleri müşterilerine ana şirketlerden bağımsız olarak pazarlayabilecektir. Bu çerçevede, bildirim konusu OG Şirketi nin ana şirketlerin belli fonksiyonlarını yerine getirmek üzere kurulmayacağı ve pazarda ana şirke tlerin belli bir işlevinin ötesinde faaliyet göstereceği anlaşılmaktadır. G.5.1.2.3. Satış ve Satın Alma İlişkilerinde Ana Şirketlere Bağımlı Olunmaması (61) Kontrol Kılavuzu nun 85. paragrafında ana şirketlerin ortak girişimin üst ve/veya alt pazarında güçlü bir şekilde var olması, ana şirketlerle ortak girişim arasında büyük miktarda satış ya da satın alma ilişkilerine yol açıyorsa, bu durumun ortak girişimin tam işlevsellik niteliğinin değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiği belirtilmektedir. Bununla birlikte devamında , ortak girişimin sadece başlangıç süresi için faaliyetlerinde neredeyse tamamen ana şirketlerine yaptığı satışlara veya onlardan yaptığı alımlara bağlı olması nın normalde tam işlevsellik niteliğini etkilemeyeceği, bu tür bir ilişkinin o rtak girişimin pazarda yer edinmesi için gerekli olabileceği, ancak pazara özgü koşullara bağlı olarak, normal şartlarda bu sürenin üç yılı geçmemesi gerektiği ifade edilmektedir. (62) Bildirim konusu OG Şirketi ile ana şirket olan CELANESE arasında işlem sonr asında birtakım satın alma ilişkilerinin gerçekleşeceği ancak bunların hepsinin serbest piyasa fiyatlaması üzerinden gerçekleşeceği Bildirim Formu nda belirtilmiştir. İlk olarak, OG Şirketi, CELANESE den asetik asit alımı gerçekleştirecektir. Asetik asit, asetat flake üretiminde kullanılacak asetik anhidrite dönüştürülmektedir. Bu dönüştürme işlemi OG Şirketi tarafından yapılacaktır . OG Şirketi nin farklı kaynaklardan bahsedilen kimyasalları alması önünde bir engel bulunmamaktadır. Ayrıca taraflar, asetik a sidin hammaddenin hammaddesi olduğunu, toplam girdiler içinde çok küçük bir yer kapladığını, asıl girdinin selüloz olduğunu ve henüz tam kararlaştırılmamakla birlikte söz konusu alım ilişkisinin beş yıl sürmesinin planladığını belirtmişlerdir. 17-39/623 -270 15/30 (63) Ayrıca, OG Şirketi, CELANESE den ultra yüksek moleküler polietilen (GUR) satın alımı gerçekleştirecektir. OG Şirketi nin ilk yıllarda ihtiyacının ( ..) ini ana şirket olan CELENASE den gerçekleştirmesi planlanmaktadır . Ancak , OG Şirketi nin farklı kaynaklardan alım yapmasını engelleyen herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bununla birlikte, taraflar GUR un CElFX adı verilen ve asetat tow ile asetat flake bazlı olmayan özel bir sigara filtresi üretmek için kullanıldığını, ( ..) . (64) Bunun yanı sıra CELANESE ise, OG Şirketi nden asetat flake alımı gerçekleştirecektir. İşlem ile birlikte, CELANESE asetat flake üretimi alanındaki tüm faaliyetlerini OG Şirketi ne devredecektir. Ancak işlem sonrasında CELANESE in film üretiminde kullanılmak üzere sınırlı miktarda asetat flake alımı gerçekleştireceği belirtilmiştir. Miktarı henüz kesinleşmemi ş olmakla birlikte CELANESE film üretimi için gerekli olan miktarın en az ( ..) nini OG Şirketi nden alacaktır. Bununla birlikte , CELANESE in asetat flake satın alabileceği başka şirketlerin de bulunduğu, dilerse onlardan da alım yapabileceği ifade edilmiştir. Taraflar, ilaveten, söz konusu asetat flake satışının OG Şirketi nin toplam satışları içerisinde çok küçük bir orana karş ılık geldiğini belirtmişlerdir . (65) Kontrol Kılavuzu nda ana şirketler e yapılan satışlar ve ana şirketlerden yapılan alımlara ilişkin ayrı açıklamalar getirilmiştir. Bu çerçevede yukarıda bahsedilen satın alma ilişkileri Kılavuz da ki açıklamalar çerçevesinde incelen miştir . G.5.1.2.3.1. Ana Şirketlere Yapılan Satışlar (66) Kontro l Kılavuzu nun 86. paragrafında ortak girişimin ana şirketlere yaptığı satışlar kalıcı bir nitelik sergileyecekse, bu satışlardan bağımsız olarak ortak girişimin pazarda aktif rol oynamak için gerekli donanıma sah ip olup olmadığı ve operasyonel bakımdan ik tisadi bağımsızlığa sahip sayılıp sayılmayacağının incelenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Bu değerlendirmede ortak girişimin, ana şirketlerine yaptığı satışların toplam üretimine oranının önemli bir unsur olduğu, her olayın kendine özgü nitelikleri nin bulunduğu, ancak ortak girişimin cirosunun %50 den fazlasını üçüncü kişilere yaptığı satışlardan elde etmesi durumunun bir tam işlevsellik göstergesi olacağı belirtilmiştir. (67) OG Şirketi tarafından ana şirket olan CELANESE e yapılacak asetat flake satışlarının toplam ciro içinde çok küçük bir orana denk geleceği anlaşılmaktadır. Nitekim OG Şirketi cirosunun büyük bir kısmını sigara üreticilerine yaptığı asetat tow satışlarından elde etmektedir . Piyasaya yapılan asetat flake satışlarının OG Şirketi nin cirosu iç erisinde yaklaşık ( ..) lik bir pay teşkil etmesi beklenmektedir. Dolayısıyla CELANESE e yapılacak asetat flake satışının söz konusu ( ..) lik pay içerisinde yer alacağı, cironun yaklaşık ( ..) lik bir bölümünün ise sigara ve filtre üreticilerine yapılacak satışlardan elde edileceği anlaşıldığından, ana şirket ile OG Şirketi arasındaki bu satın alma ilişkisinin ortak girişimin tam işlevselliğini zedelemediği değerlendirilmektedir. G.5.1.2.3. 2. Ana Şirketlerden Yapılan Satın Almalar (68) Kontrol Kılavuzu nun 89. paragrafında ortak girişimin ana şirketlerinden yaptığı alımların değerlendirilmesinde, ortak girişimin ilgili ürünlere sağladığı katma değerin önemli olduğu, eğer ortak girişimce alınan mal ya da hizmete düşük bir değer katılıyorsa ortak girişimin tam iş levselliğinin şüpheli olduğu ve ortak girişimin daha çok bir ortak satış temsilciliğine benzetilebileceği ifade edilmektedir. Devamında, bir teşebbüsün bir alım -satım piyasasında tam işlevsel bir ortak girişim teşkil etmesi için, gerekli donanıma sahip olmasının ve tedariklerinin büyük bir kısmını sadece ana şirketlerinden değil başka rakip kaynaklardan da temin etmesinin muhtemel olmasının gerekli olduğu belir tilmektedir. 17-39/623 -270 16/30 (69) OG Şirketi, ana şirketten asetat flake üretiminde kullanılacak asetik anhidrit üretm ek üzere aset ik asit ve CElFX üretmek için GUR satın alacaktır. Yukarıda da ifade edildiği üzere, asetik asit, OG Şirketi tarafından önce asetik anhidrite dönüştürülecek, asetik anhidrit ise asetat flake üretiminde kullanılacak, üretilen asetat flake ise asetat tow üretiminde yer alacaktır . Dolayısıyla satın alınan asetik asit, OG Şirketi tarafından eklenen katma değer sonrasında ancak nihai ürün olan asetat tow a dönüşecektir. Ayrıca, OG Şirketi CELANESE dışındaki kaynaklardan da bu ürünü temin etme imkanına sahip olacak ve kullandığı diğer temel girdileri farklı kaynaklardan temin edecektir. (70) GUR un kullanıldığı ( ..) . Söz konusu ürünün ( ..) , yine OG Şirketi nin sağladığı kat ma değer ile nihai ürüne dönüştüğü anlaşılmaktadır. Ayrıca, OG Şirketi nin satın alacağı GUR miktarının düşük olduğu, ancak OG Şirketi nin ilk yıllarında ( ( ..) ) ihtiyacı olan GUR un ( ..) inin CELANESE den temin edileceği ancak başka kaynaklardan da GUR a lımı önünde bir engel bulunmadığı ifade edilmiştir. (71) Söz konusu alım ilişkilerinde OG Şirketi nin ana şirketlerinin satış temsilciliğinin ötesinde faaliyet göstereceği, aldığı girdilerin nihai ürüne dönüşebilmesi için büyük miktarda katma değer yaratacağı, söz konusu ürünlerin başka kaynaklardan da temin edilebileceği, GUR ürünü bakımından ilk yıllar için sadece ihtiyacın ( ..) inin ana şirketten karşılanacağı anlaşıldığından OG Şirketi nin pazarda tam işlevsel olarak faaliyet göstereceği sonucuna ulaşılmış tır. G.5.1.2.4. Kalıcı Olarak Faaliyet Gösterme (72) Bir ortak girişimin pazarda bağımsız bir oyuncu olarak kabul edilebilmesi için gerekli olan son şart ise kalıcı olarak faaliyet göstermektir. Kontrol K ılavuzu nun 91. paragrafında normalde ana şirketlerin o rtak girişime yukarıda belirtilen kaynakları sağlamasının ortak girişimin kalıc ı olarak faaliyet göstereceğine işaret ettiği belirtilmektedir. (73) Bildirim konusu OG Şirketi nin faaliyet göstereceği süreye ilişkin herhangi bir kısıtlama getirilmediği gibi, yuk arıda da ayrıntılarıyla bahsedildiği üzere ana şirketler asetat tow üretimi için kullandıkları tüm tesisi ve fabrikaları çalışanlarıyla birlikte OG Şirketi ne devretmektedirler. Bu nedenle, OG Şirketi nin amacının pazarda kalıcı olarak faaliyette bulunmak olduğu anlaşılmaktadır. (74) Tüm bu dört şart bir arada değerlendirildiğinde, bildirim konusu OG Şirketi nin tam işlevsel olduğu, bir başka ifadeyle bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini yerine getireceği kanaatine varılmıştır . G.5.2. 2010/4 sayılı Te bliğ in 7. Maddesi Bakımından Değerlendirme (75) Dosyada yer verilen ciro bilgileri ve açıklamalar dikkate alındığında, 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendinde öngörülmüş olan eşiklerin aşılmış olduğu, bu sebeple söz konusu işlemin Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğu anlaşılmıştır. 17-39/623 -270 17/30 G.5.3. Yoğunlaşma Değerlendirmesi (76) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un (4054 sayılı Kanun) 7. maddesinde, teşebbüsler tarafından, hâkim durum yaratmaya veya mevcut bir hâkim durumu g üçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde gerçekleştirilen birleşme ve devralma işlemleri yasaklanmaktadır. Aynı Kanun un 3. maddesinde ise hâkim durum, Bir ya da birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşte rilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü olarak tanımlanmaktadır. Bu çerçevede, Rekabet Kurulunun iznine tabi olan birleşme ve devralma işlemlerinin, pazar gücünün yaratılması veya güçlendirilmesi sonucuna yol açıp açmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. (77) Mevcut veya potansiyel rakipler arasındaki birleşme ve devralma işlemlerinin değerlendirilmesinde dikkate alınacak genel ilkeler Yatay Birleşme ve Devralmaların Değerlen dirilmesi Hakkında Kılavuz da (Yatay Kılavuz) açıkla nmaktadır. (78) Yatay Kılavuz da pazar payları ve yoğunlaşma oranlarının pazardaki rekabete ilişkin önemli bilgiler sunan öncül göstergeler olduğu ifade edilmektedir. Kılavuz da işlem sonrasında oluşacak %50 den yüksek pazar payları nın hâkim durumun göstergesi olabileceği ifade edilmektedir . Bununla birlikte, işlem sonrasında tarafların toplam pazar payının %50 nin altında kaldığı durumlarda da rekabetçi kaygıların söz konusu olabileceği belirtilmektedir. Paza rdaki yoğunlaşmayı ölçmeye yarayan endekslerin HHI endeksi seviyesinin 2.000 nin üzerinde olduğu ve işlem sonucunda HHI endeksindeki değişimin 150 nin üzerinde olduğu işlemlerin rekabetçi kaygılar doğurabileceği ifade edilmektedir. (79) Kılavuz da yatay birleş melerin rekabet karşıtı etkileri, tek taraflı etkiler ile koordinasyon doğurucu etkiler olarak ikiye ayrılmıştır. Bu çerçevede, tek taraflı etkiler; teşebbüsler üzerindeki rekabetçi baskının ortadan kalkması sonucunda hâkim durum yaratılması veya güçlendir ilmesi suretiyle rekabetin önemli ölçüde azaltılmasını ifade etmektedir. Birleşen teşebbüslerin pazar payının yüksek olması, birleşme taraflarının yakın rakip olması, müşterilerin sağlayıcı değiştirme olanaklarının kısıtlı olması, birleşmenin pazarda rekab etçi baskı yaratabilecek bir oyuncuyu ortadan kaldırması, rakiplerin fiyat artışları karşısında üretim veya kapasitelerini arttırmasının mümkün olmaması gibi durumlarda; tek taraflı etkiler yoluyla rekabeti sınırlama ihtimali yükselmektedir. Koordinasyon doğurucu etkiler ise, işlemin pazarın dinamiklerinde değişikliğe yol açarak pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin davranışlarında bir koordinasyon oluşturması durumuna karşılık gelmektedir. Bu etkilerin değerlendirilmesinde ise pazardaki şeffaflık seviyes i, ürünün homojen bir ürün olup olmaması, oyuncu sayısı gibi faktörler dikkate alınmaktadır. Bununla birlikte , alıcı gücü veya pazara muhtemel yeni girişler rekabet karşıtı söz konusu etkileri sınırlayabilmektedir. Yatay birleşmelerin değerlendirilmesinde incelenen son husus ise birleşme veya devralmanın yaratacağı etkinliklerdir. Bu çerçevede , aşağıda asetat tow pazarındaki işlemin muhtemel etkileri ilgili kılavuzlarda belirtilen ilkeler çerçevesinde incelenmiştir . G.5.3.1. İşlemin Tek Taraflı Etkilerinin Değerlendirilmesi G.5.3.1.1. Pazar Paylarının Değerlendirilmesi (80) Yatay Kılavuz da da belirtildiği gibi işlem taraflarının pazar payları ile işlem öncesi ve sonrasındaki HHI endeksleri, pazarın yoğunlaşma seviyesi ve hâkim durumun varlığı hakkında gösterge niteliğindedir. 17-39/623 -270 18/30 (81) Bu kapsamda, pazarda faaliyet gösteren rakiplerin ve işlem taraflarının son üç yıldaki pazar payları aşağıdaki tabloda sunulmaktadır. İşlem tarafları haricinde pazarda EASTMAN ve DAICEL olmak üzere iki büyük oyuncu daha bulunmaktadır. Bun un dışında küresel pazarda faaliyet gösteren küçük firmalar da bulunmak la birlikte, bunların Türkiye pazarına satışları yoktur . Tablo -1: Pazarda Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Satış Hacmi Bazındaki Pazar Payları (Türkiye) (%) 2014 2015 2016 CELANESE ( ..) ( ..) ( ..) DAICEL ( ..) ( ..) ( ..) EASTMAN ( ..) ( ..) ( ..) ACETOW ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 100 100 100 (82) Türkiye pazarındaki en büyük oyuncu, işlem taraflarından da biri olan CELANESE dir. Pazardaki ikinci ve üçüncü oyun cu yıllara göre değişmekle birlikte DAICEL ve EASTMAN dır. İşlemin diğer tarafı olan ACETOW ise pazardaki en küçük oyuncudur. İşlem sonrasında oluşacak OG Şirketi nin ise ( ..) gibi yüksek bir pazar payına ulaşması beklenmektedir. İşlem öncesinde dahi yüks ek bir pazar payına sahip olan CELANESE ile ACETOW un kaynaklarını birleştirmesi sonucunda ortaya çıkacak olan OG Şirketi nin Yatay Kılavuz da hâkim durum göstergesi olarak kabul edilebileceği belirtilen %50 pazar payı seviyesinin üzerinde bir pazar payına erişeceği görülmektedir. (83) İşlem taraflarının pazar gücünü daha yakından analiz edebilmek için son beş yıldaki pazar payları ve değişimleri ise aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. Tablo -2: İşlem Taraflarının Türkiye Pazarında Satış Hacmi Bazındaki Pazar Payları (%) 2012 2013 2014 2015 2016 201710 CELANESE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ACETOW ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) (84) Tablodan da görüldüğü üzere, CELANESE in pazar payı 2013 -2015 yıllarında ( ..) nin üzerinde seyrederken 2012, 2016 ve 20 17 yıllarında ( ..) ve hatta daha aşağı seviyelere düşmüştür. Benzer şekilde, ACETOW un 2012 -2014 yıllarında ( ..) seviyesinde seyreden pazar payı 2015 yılında birden ( ..) seviyesine inmiş , ancak daha sonra ( ..) seviyesine yükselmiştir. Dolayısıyla aseta t tow pazarında, pazar paylarının bazı yıllarda yüksek seyretmesine karşın, dalgalı bir yapı izlediği anlaşılmaktadır. (85) HHI endeksleri, pazardaki yoğunlaşma seviyesinin ve işlemin yaratacağı rekabetçi kaygıların daha net bir biçimde ortaya kon ulmasında fay da sağlamaktadır. Aşağıdaki tablodan, işlem öncesinde HHI endeksinin 3.126 -3.798 seviyesinde bulunduğu anlaşılmaktadır. İşlem sonrasında HHI endeksinde yaşanacak değişmenin ise 204-1.170 aralığında olacağı görülmektedir. Yatay Kılavuz da HHI endeksi 2.000 nin üzerinde olan ve işlem sonrasında HHI endeksindeki değişmenin 150 nin üzerinde olduğu işlemlerin rekabetçi kaygılar doğurabileceği belirtilmektedir. Dolayısıyla işlemin rekabetçi kabul edilen seviyelerin üzerinde bir HHI değişimine yol açacağı görülmek tedir. Tablo -2: İşlem Öncesi ve Sonrası HHI Endeksleri İşlem Öncesi İşlem Sonrası HHI değişim 2014 3.798 4.678 880 2015 3.770 3.974 204 2016 3.126 4.296 1.170 10 2017 verilerinde CELANESE'in Ağustos ortasına kadar olan net satışları, ACETOW'un ise tüm 2017 yılı tahminle ri baz alınmıştır. 17-39/623 -270 19/30 (86) Pazar payları ve yoğunlaşma seviyelerinin incelenmesi neticesinde , işlemin hâkim durum yaratma ihtimalinin olduğu , pazarın işlem öncesinde dahi yoğunlaşmış bir yapı sergilediği ve işlem sonrasında bu yoğunlaşmanın artmasının beklendiği anlaşılmaktadır . Bununla birlikte, pazar paylarının işaret ettiği ilk bulgular, Yatay Kılavuz da da belirtildiği gibi; pazardaki rakiplerin konumu, birleşme taraflarının yakın rakip olup olmaması, müşterilerin sağlayıcı değiştirme olanakları, rakiplerin fiyat artışları karşısında üretim veya kapasitelerini arttırma olanakları, pazara giriş engelleri ve alıcı gücünün varlığı gibi diğer unsurlar çerçevesinde ele alına rak, işlemin tek taraflı etkiler yoluyla rekabeti sınırlama ihtimali incelen miştir. G.5.3.1.2. Pazardaki Oyuncuların Pazar Gücünün Değerlendirilmesi (87) İşlemin rekabeti sınırlayıcı etkilerinin değerlendirilmesinde pazarda faaliyet gösteren oyuncuların pazardaki konumu ve gücü de önemli bir değişkendir. Türkiye pazarında işlem taraflarının haricinde EASTMAN ve DAICEL faaliyet göstermektedir. Bu oyuncuların hepsi küresel pazarda da fa aliyette bulunmaktadır. Bunların haricinde küresel pazarda faaliyet gösteren daha küçük oyuncular da bulunmaktadır. Bu oyuncuların küresel pazardaki tahmini pazar payının % ( ..) olduğu ifade edilmiştir. İşlem tarafları , son dönemde küresel pazara giren J inan Acetate Chemical Co., Ltd . (JINAN) ve Hubei Xinyang Special Fiber Co., Ltd. ( HUBEI) isimli iki firmanın bulunduğunu belirtmişlerdir. Çin de bulunan bu iki firmadan JINAN ın kapasitesini ( ..) kilotondan ( ..) kilotona çıkaracağını açıkladığı ifade edil miştir. HUBEI ise, özel lif ve kimyasal maddelerin üretimi konusunda uzmanlaşmış devlete ait olmayan bir şirkettir. İp ürününe olan talebin düşmesiyle birlikte kapasitesinin bir kısmını asetat tow üretimine ayırmıştır. Şirket in Çin de asetat tow satışı iz ni bulunmadığından üretiminin tamamını diğer ülkelere ihraç etmektedir. (88) İşlem taraflarının ve sektörde görüşülen diğer oyuncuların da belirttiği gibi, asetat tow satışları küresel sözleşmeler aracılığıyla yapılmaktadır. Asetat towun başlıca alıcıları tüm dünyada faaliyet gösteren PHILIP MORRIS, JTI, BAT, IMPERIAL gibi sigara üreticileri ve Essentra P lc (ESSENTRA) gibi filtre üreticileridir. Asetat tow alım sözleşmeleri söz konusu şirketlerin merkezi yönetimleri tarafından yapılan sözleşmeler ile yürütülmek tedir. Diğer ülkelerde konumlanan sigara üretim tesisleri ise alımlarını bu sözleşmeler uyarınca belirlenen asetat tow üreticilerinden anlaşılan fiyatlar üzerinden gerçekleştirmektedir. Sözleşmeler çoğunlukla iki veya üç yıllık zaman dilimleri için yapılma ktadır. Asetat tow pazarında varlık gösterebilmek için dünyanın çeşitli bölgelerinde bulunan sigara ve filtre üreticilerinin taleplerinin karşılanabilmesi, dolayısıyla küresel olarak faaliyet gösterilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, asetat tow üreticilerini n hem küresel tanınmışlığa ve dünyanın her yerine asetat tow tedarik etme gücüne sahip olması hem de sigara üreticilerinin küresel üretimleri için gereken asetat tow miktarını sağlayacak kapasitelerinin bulunması gerekmektedir. Aksi halde bir asetat tow ür eticisinin etkin bir rekabetçi güç olarak ortaya çıktığından bahsedilemeyecektir. (89) Bu çerçevede , EASTMAN ve DAICEL, işlem taraflarının önemli rakipleri olarak pazarda faaliyetlerini sürdürmektedir. EASTMAN, 1920 yılında Amerika da kurulmuş ve fotoğraf endü strisindeki faaliyetlerinin yanı sıra kimyasal hammaddeler üretmeye başlamış ve yıllar içerisinde ürün çeşitliliği ni arttırmıştır. Ürettiği kimyasallar, katkı maddeleri, elyaf ve diğer kimyasal ara malları, nihai olarak ulaştırma, inşaat, tütün mamulleri, dayanıklı tüketim ürünleri, endüstriye l ve kimyasal işleme, gıda ve tarım ile sağlık sektörlerinde kullanılmaktadır. 2016 yılı itibar ıyla dünyanın çeşitli bölgelerinde yer alan 50 üretim tesisi, 14.000 çalışanı ve 9 milyar ABD Doları satış geliri ile kimya sal maddeler pazarının önde gelen oyuncularındandır. 17-39/623 -270 20/30 (90) Kuruluşu 1908 e kadar uzanan Japonya merkezli DAICEL, selüloz ürünleri, plastik, organik kimyasallar, piroteknik11 ürünler, ayrıştırma kimyasalları , temizlik ve mutfak ürünleri alanlarında faaliyet göst ermektedir. 2016 yılı itibar ıyla, 11.556 çalışanı ve yaklaşık 3 milyar ABD Doları net satış geliri olan şirket Avrupa, Asya ve Amerika da 22 farklı şehirde faaliyet göstermektedir. (91) Teşebbüslerin 2016 yılında küresel pazardaki pazar payları aşağıda gösteri lmiştir. Tablodan, EASTMAN ın pazar lideri olduğu, onu çok yakın pazar payı ile CELANESE in takip ettiği görülmektedir. DAICEL ve ACETOW da rakiplerinin gerisinde kalmamakta, %( ..) ve % ( ..) lik pazar payları ile rekabete dâhil olmaktadırlar. Dolayısıyla, küresel pazarda teşebbüsler arasında sıkı bir rekabetin bulunduğu ve teşebbüs lerin yakın bir er rakip olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim EASTMAN tarafından gönderilen yazıda asetat tow pazarının rekabetçi bir piyasa olduğu ve oyuncuların hem fiyat hem de kali te konusunda birbirleriyle kıyasa rekabet içinde bulundukları ifade edilmiştir. Tablo -4: Teşebbüslerin Küresel Pazarda Hacim Bazındaki Pazar Payları (%) 2016 EASTMAN ( ..) CELANESE ( ..) DAICEL ( ..) ACETOW ( ..) Diğer ( ..) Toplam 100 (92) Yukarıdaki bilgiler çerçevesinde , işlem taraflarının rakibi konumunda olan iki şirketin de kimyasal ürünler alanında yıllardır faaliyet gösteren köklü ve küresel şirketler olduğu, ayrıca önemli bir pazar gücüne ve müşteri portföyüne sahip bulundukları anlaşılmaktadı r. Dolayısıyla, bahse konu şirketlerin bildirime konu işlem sonrasında, OG Şirketi üzerinde rekabetçi baskı yaratabilecek kapasite ve güçte olduğu kanaatine varılmıştır . İlaveten, küresel pazarda faaliyet gösteren ancak hâlihazırda Türkiye pazarında faaliy eti bulunmayan diğer şirketlerin de potansiyel rekabet teşkil edebileceği değerlendirilmektedir. (93) Bununla birlikte, rakiplerin işlem sonrasında yüksek pazar payına sahip olacak OG Şirketi üzerinde rekabetçi baskı yaratabilme güçleri aynı zamanda, müşterile rin zorlanmadan tedarikçi değiştirmelerine de bağlıdır. Sözleşmelerin uzun süreli olduğu, tedarikçi değiştirmenin ilave maliyetler yarattığı durumlarda pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüsler ne kadar rekabetçi davranmaya çalışsalar da müşteriler çalış tıkları teşebbüse bağlı kalmaktadırlar. Bu durum ise, yüksek pazar payına sahip teşebbüslerin hâkim durumunu kuvvetlendirmekte ve rakiplerinden daha az baskı hissetmelerine neden olmaktadır. Ancak bildirim konusu işlemin gerçekleşeceği pazarda sözleşmeleri n en fazla dört yıllık süreler için geçekleştirildiği görülmüştür. Teşebbüsler tarafından tedarikçi değiştirmenin maliyetli olmadığı, sadece numune bir ürünün fabrikada denenmesi ve uygun bulunmasının yeterli olduğu ifade edilmiştir. Nitekim, sigara üretic ilerinin satın alma geçmişi incelendiğinde, genellikle aynı anda birden fazla tedarikçi ile çalışıldığı görülmüştür. Bu nedenle, asetat tow pazarında tedarikçi değiştirmenin maliyetli olmadığı , sözleşmelerin pazardaki rekabeti sınırlayacak uzunlukta olmadı ğı ve sigara üreticilerinin alımlarını rakip teşebbüsler olan DAICEL ve EASTMAN a kaydırmasının önünd e önemli engellerin bulunmadığı anlaşılmıştır. 11 Isı, ışık, gaz, duman ve/veya ses üretmek için bağımsız olarak kendinden ekzotermik kimyasal reaksiyonları sürdürme yeteneğine sahip maddeleri kullanma bilimi. 17-39/623 -270 21/30 (94) Rakiplerin pazardaki gücünü değerlendirirken ele alınması gereken son husus ise teşebbüslerin kapasiteleri dir. Zira, alıcıların tedarikçi değiştirmelerinin önünde ilave maliyetler olmasa bile tedarikçi değiştirmenin fiilen mümkün olabilmesi için diğer tedarikçilerin ilave talepleri karşılamaya yetecek kapasitelerinin bulunması gerekmektedir. Bildirim Formunda , dünyadaki asetat tow talebinin sağlık politikaları nedeniyle düştüğü belirtilmektedir. Bu nedenle, sektörde arz fazlasının ve atıl kapasitenin bulunduğu ifade edilmiştir. Bu husus EASTMAN ile yapılan görüşmelerde de teyit edilmiş, şirket yetkilileri sektö rde arz fazlasının bulunduğunu ifade etmişlerdir. Taraflar, yazılarında CELANESE in ( ..) kilotonluk toplam kapasitesinin % ( ..) ine denk gelen ( ..) kilotonun ve ACETOW un ( ..) kilotonluk toplam kapasitesinin ise % ( ..) ine denk gelen yine ( ..) kilotonluk kapasitenin 2016 yılında atıl kaldığı nı belirtilmişlerdir. Ayrıca Bildirim Formunda rakiplerin, işlem tarafların ın hacimlerinin % ( ..) üne karşılık gelecek bir atıl kapasiteye sahip olduklarının tahmin edildiği ifade edilmiştir . Bu ise rakiplerin toplam da yaklaşık ( ..) kilotonluk bir atıl kapasiteye sahip oldukları anlamına gelmektedir. (95) Taraflar ayrıca, Çin deki asetat tow kapasitesi artışının da ilerleyen dönemde sektördeki atıl kapasiteyi arttıracağı görüşündedirler. Sektördeki teşebbüsler ile yapılan görüşmeler ve pazara ilişkin araştırmalardan edinilen bilgilere göre, Çin en büyük sigara pazarı olarak kabul edilmekte ve ülke içi asetat tow kapasitesini yıldan yıla arttırmaktadır. Çin sigara üretimi pazarında devlete ait CNTC tekel konumundaki üretici dir ve temel olarak asetat tow ihtiyacını dünyadaki ve yerel asetat tow üreticileri ile kurduğu ortak girişimler vasıtasıyla karşılamaktadır. Çin dışından yapılan ithalat oldukça sınırlıdır. İşlem tarafları, Çin de üretilen asetat towun çoğunlukla Çin deki sigara filtresi üretimi için kullanıldığını belirtmekle birlikte, 2015 ve 2016 yıllarında yaklaşık ( ..) ton asetat towun ihraç edildiğini ifade etmişlerdir. 2017 yılı sonunda CNTC nin pazarda ( ..) kilotonluk ilave kapasite getirmesi nin beklendiği ni ve b unun sonucunda Çin e yapılacak asetat tow ithalatının azalacağını ve pazardaki atıl kapasitenin daha da artacağını öngörmektedirler. (96) İşlem tar aflarının rakibi olan EASTMAN dan edinilen bilgilerde, p lanlanan ortak girişim taraflarından CELANESE in entegre tesis nedeniyle düşük maliyete sahip olması, BLACKSTONE un ise teknolojik gelişmeleri ile pazarın önde gelen oyuncularından biri olması nedeniyle her iki firmanın birbirlerini tamamla dıkları ve kendileri açısından büyük bir rakip olarak değerlendirdikleri; ancak pazarda yüksek alıcı gücünün olması ve arz fazlasının bulunması gibi nedenlerle işlemin kendilerini önemli ölçüde etkilemeyeceği ifade edilmiştir. (97) Tüm bu açıklamalar neticesinde, OG Şirketi nin yüksek bir pazar pay ının olmasına rağmen pazarda var o lan EASTMAN ve DAICEL ile potansiyel rakiplerin OG Şirketi üzerinde rekabetçi baskı oluşturabilecek birikime, güce ve müşteri portföyüne sahip olduğu, müşterilerin tedarikçi değiştirmelerinin önünde engel olmadığı gibi bu değişime imkan verebilecek atıl ka pasitenin de pazarda mevcut olduğu anlaşılmıştır . 17-39/623 -270 22/30 G.5.3.1.3. Giriş Engellerinin Değerlendirilmesi (98) Yatay Kılavuz da pazara girişler yeterince kolay ise, bu pazardaki birleşme işlemlerinin rekabeti sınırlayıcı etkiler doğurma riski az olacaktır denilmekted ir. Piyasaya girişlerin birleşme işlemine taraf olan teşebbüsler üzerinde rekabetçi baskı oluşturabilme si için gerçekleşme sinin muhtemel, zamanında ve yeterli düzeyde olması gerekmektedir. Piyasaya girişlerin muhtemel olabilmesi için, bu girişlerin piyasad aki satış miktarında yarattığı artış ve ayrıca mevcut teşebbüslerin bu giriş karşısında tepkileri de dikkate alındığında girişlerin yeterince kârlı olması önem taşımaktadır. Giriş engellerinin düşük olması durumunda, birleşme işleminin taraflarının rekabet i azaltıcı davranışları yeni girişlerle engellenebilecektir. Pazara girişlerin k ârlı olup olmadığı değerlendirilirken ayrıca pazarın büyüme potansiyeli, ölçek ekonomileri, ağ etkileri, işlemin gerçekleştiği piyasa dışındaki makine -teçhizatın işlemin gerçek leştiği piyasada kullanılıp kullanılamaması dikkate alınmaktadır. Kılavuz Kurul un piyasaya girişlerin, pazar gücünün rekabeti sınırlayacak biçimde kullanılmasını engelleyecek hızda olup olmadığını da değerlendirece ğini, girişler normal olarak iki yıl içer isinde hayata geçirilebiliyorsa zamanında gerçekleştiğ inden bahsedilebileceğini belirtmektedir. Son olarak girişlerin pazarın dar bir segmentine yönelik küçük ölçekli girişler olmaması , birleşme işlemlerinin rekabeti sınırlayıcı etkilerini ortadan kaldırma ya yete cek kapsamda olması gerekmektedir. (99) Taraflar, asetat tow pazarına girişte önemli bir hukuki giriş engelinin bulunmadığını belirtmektedirler. Bununla birlikte, pazara yeni girecek bir oyuncu için elbette ki sermaye yatırımı gerekmektedir. Taraflar bu sermaye yatırımının pazara girişleri engelleyecek seviyede olmadığını beyan etmektedirler. Yeni bir oyuncunun asetat tow satışı gerçekleştirebilmesi için müşterilerce bir asetat tow örneği alınması ve bunun üretim sürecinde test edilmesinin gerekli olduğu ifade edilmektedir. Taraflar bu sürecin 3 -6 ay arasında değiştiğini belirtmektedirler . (100) Pazara son dönemde Çinli oyuncular olan JINAN ve HUBEI girmiştir. HUBEI esasen lif üretimi ile uğraşırken kapasitesinin bir kısmını asetat tow üretimi için ayırmıştır. Bu husus aslında kimyasal ürünler pazarında faaliyet gösteren bir teşebbüsün mevcut kapasitesi ile asetat tow üretimi pazarına girebileceğini ortaya koymaktadır. Yine JINAN ın pazara girişinin, pazara girişlerin önünde önemli bir engel olmadığını gösterdi ği taraflarca ifade edilmektedir. Söz konusu teşebbüsler henüz Türkiye pazarına satış gerçekleştirmemekle birlikte, potansiyel bir rakip olarak değerlendirilebileceklerdir. (101) Her ne kadar, pazara girişlerin önünde önemli engeller bulunmasa da yukarıda da görüldüğü üzere pazarda temel olarak dört büyük oyuncu faaliyet göstermektedir. Pazara yeni giriş yapan Çinli teşebbüsler ise ancak % ( ..) lik bir pazar payına erişebilmişlerdir. Bunun arkasında yatan neden ise pazarda faaliyet göstermek için belli bir ölçeğ e ulaşmanın gerek li olduğudur. Zira pazardaki alıcılar olan sigara üreticileri yaptıkları sözleşmeler ile dünyadaki tüm sigara üretimleri için asetat tow alımı gerçekleştirmektedir. Bu nedenle, pazarda faaliyet göstermek isteyen bir teşebbüsün bu miktardak i asetat tow üretimini iki yıl ve bazen dört yıl için gerçekleştirebiliyor olması gerekmektedir. Dolayısıyla pazara girmek isteyen bir teşebbüsün pazarda tutunabilmek ve küresel pazarda pay edinebilmek için büyük ö lçekte bir tesis kurması gerek mektedir. Ayrıca pazara girişleri caydırdığı düşünülen bir başka neden ise pazarda hâlihazırda faaliyet gösteren büyük teşebbüslerin varlığıdır. Pazarda yerleşik teşebbüslerin sahip olduğu deneyim ve itibarın alıcıların büyüklüğü göz önüne alındığında pazara yeni giri ş yapmak isteyen bir teşebbüs için giriş engeli teşkil e tmesi mümkündür. Son olarak teşebbüslerin ifadelerinden, asetat tow pazarının büyüyen bir pazar olmadığı anlaşılmaktadır. Çin haricindeki pazarda ilerleyen yıllarda %2 ile %3 arasında bir düşüş beklen diği ve küresel düzeydeki talebin de yakın dönemde hafif bir düşüşle durağan şekilde seyretmesinin öngörüldüğü EASTMAN yetkililerince ifade edilmiş tir. İşlem tarafları sağlık politikaları sebebiyle sigara ve 17-39/623 -270 23/30 dolayısıyla asetat tow pazarındaki talebin düşüş eğiliminde olduğunu belirtmişlerdir. Pazardaki daralma beklentisinin de pazara girişleri caydıran diğer bir etken olduğu anlaşılmaktadır . (102) Tüm bu bilgilerden hareketle, asetat tow pazarına girişlerin önünde önemli bir yasal giriş engelinin bulunmadığı ve yeni bir tesis kurulmasının büyük sermaye yatırımı gerektirmediği, ayrıca lif üretimi gerçekleştiren teşebbüslerin de pazara girişinin mümkün olduğu, pazara yeni giriş yapmış JINAN ve HUBEI nin Türkiye pazarı bakımından potansiyel rakip olarak değerlendiri lebileceği; ancak pazara girişte gereken ölçek büyüklüğünün, pazarda yerleşik firmaların itibarının ve pazardaki daralma trendinin ise pazara girişleri caydıran faktörler olduğu ve pazarın uzun yıllardır dört oyuncu ile faaliyette bulunmasının asetat tow p azarına girişin kolay olmadığını ortaya koyduğu değerlendirilmektedir. G.5.3.1.4. Dengeleyici Alıcı Gücünün Değerlendirilmesi (103) Literatürde a lıcı gücü, alt pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin üst pazardaki teşebbüsler ile olan ticari ilişkilerinde koşul ları etkileme gücü olarak tanımlanabilecektir. Eğer alıcılar aldıkları malların hüküm ve koşullarını etkileme gücüne sahipse sağlayıcılar o pazarda müşterilerinden bağımsız hareket etme imkânından yoksundurlar . Bu durumda sağlayıcılar yüksek pazar payların a sahip olsalar bile hâkim durumda kabul edilemeyeceklerdir. Ayrıca, alıcı gücünün varlığı, bir birleşme işlemi sonucunda pazar gücünün kullanılarak fiyatların artır ılması olasılığını azaltmaktadır. Alıcı gücünün olduğu pazarlara verilen en yaygın örnekler arasında perakende ve ilaç sektörü bulunmaktadır. (104) Alıcı gücü literatürde ikiye ayrılmaktadır: Bunlardan ilki rekabetçi bir marketteki sağlayıcıların ürünü tek bir alıcıya sattıkları monopson modeli, ikincisi ise birden fazla güçlü alıcının sağlayıcılar i le girdiği ticari ilişkideki pazarlık gücünden kaynaklanan alıcı gücüdür. Bununla birlikte monopson, dengeleyici alıcı gücüne kıyasla az rastlanan bir piyasa yapısıdır. Bildirime konu işlem kapsamında ileri sürülen alıcı gücü iddiası; daha ziyade sigara fi rmalarının pazarlık gücünden kaynaklı fiyat baskısı na yönelik olduğundan değerlendirmede daha ziyade bu tip alıcı gücü üzerinde durul muştur. (105) Alıcı gücü rekabet hukuku incelemelerinde hâkim durumun tespiti ve birleşme devralmanın etkilerinin analiz edilmesi nde önem taşımaktadır. Birleşme devralma dosyalarında alıcı gücü ise, birleşmenin sağlayıcı pazarında veya alıcı pazarında gerçekleşmesine göre farklı değerlendirmelere tabii tutulabilecektir. Alım pazarında gerçekleşen bir birleşme devralmanın alıcı gücü yaratması alıcı gücünün birleşme devralma incelemelerindeki ilk boyutu iken sağlayıcı pazarında gerçekleşen bir birleşme sonucunda oluşacak fiyat artışlarının alım pazarında mevcut olan alıcı gücü ile baskılanması bir başka boyutudur. Alıcı gücü yaratan bi rleşme ve devralmaların genel olarak rekabeti sınırlayıcı etkilerinin ağır basması ve sağlayıcı pazarında gerçekleşen bir birleşmenin rekabet karşıtı etkilerinin alıcı gücü tarafından telafi edilmesi beklenmektedir. Bununla birlikte, her iki durumda da ort aya çıkabilecek rekabet karşıtı ve rekabetçi etkilerin detaylı bir biçimde incelenmesi gerektiği de savunulmaktadır. 17-39/623 -270 24/30 (106) Bildirime konu birleşme devralma işlemi, sağlayıcı pazarında gerçekleşecek bir birleşme devralma işlemidir ve alıcı konumundaki sigara ür eticilerinin birleşmenin negatif etkiler ortaya çıkarmasını önleyeceği taraflarca iddia edilmektedir. Bu nedenle işlemin incelenmesinde , hangi koşullarda alıcı gücünün rekabet karşıtı etkilerin hafiflemesine yol açacağı üzerinde yoğunlaş ılmıştır. Öncelikle , devralma dosyasında ileri sürülen alıcı gücü iddiasının dikkate alınabilmesi içi n işlem sonrasında da sürmesi ve uzun dönemde devralmanın rekabet karşıtı etkilerini telafi edebilecek olması gerekmektedir. Yeterli alternatif sağlayıcıların bulunması, sağl ayıcıların kaybedileceği satış miktarlarının maliyetlerini yükseltmesi, kaybedilen satış miktarları için yeni alıcılar bulunamaması, alıcıların yeni girişleri teşvik edebilmesi veya dikey bütünleşik bir yapıya kavuşma ihtimalleri değerlendirmelerde dikkate alınmaktadır . Sağlayıcıların yüksek batık maliyetlerinin bulunması durumunda alıcı gücünün birleşme kaynaklı fiyat artışlarını baskılayacağı kabul edilmektedir. Ayrıca, tecrübeli alıcılar, ürün farklılaştırmasının önemli olmadığı pazarlarda piyasaya ilişk in sahip oldukları bilgiler ile fiyatların düşürülmesi konusunda baskı yapabilmektedir . Benzer bir durum marka imajının olmadığı durumlarda da geçerlidir . Bunun yanı sıra, alıcı ların büyüklüğünden ziyad e, alıcı ve sağlayıcılar arasındaki pazarlığın yapısı ve endüstriyel ilişkilerin de ampirik analizler olarak dikkate alınması gerektiği savunulmaktadır. (107) Yatay Kılavuz da, h erhangi bir sağlayıcı teşebbüs üzerinde sadece rakipler in değil, müşteriler in de rekabetçi baskı oluşturabil eceği, m üşterilerin önemli bi r alıcı gücüne sahip olduğu hallerde çok yüksek pazar payına sahip sağlayıcı teşebbüsler in hâkim durumda olamayacak ları, b ir başka ifadeyle, müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleye bilme güçleri nin bulunmayaca ğı ifade edilmektedir. Bu bağlamda, dengeleyici alıcı gücü, müşterilerin büyüklükleri, sağlayıcı açısından önemli olmaları ve alternatif sağlayıcılara geçme becerileri sayesinde ticari işlem yaparken sağlayıcıları karşısında eld e ettikleri pazarlık gücü olarak anlaşılmalıdır. Ayrıca Kılavuz da alıcı gücünün , sağlayıcının fiyatlarını artırması ya da kalitesini düşürmesi halinde müşterilerin makul bir zaman diliminde alternatif sağlayıcılara kayma tehdidinde bulunabildikleri haller de söz konusu olabilece ği ifadelerine yer verilmiştir12. (108) Bu açıklamalar çerçevesinde, alıcı gücünün tespiti bakımından öncelikle alım pazarının tanımlanması ve buradaki alıcıların pazar paylarının analiz edilmesi gerektiği, bunun yanı sıra büyük alıcıların kendi satış yaptıkları pazarlardaki gücünün de önem arz ettiği, ayrıca pazardaki ticari ilişkiler ve sözleşmeler, pazardaki aşırı kapasite, ürünlerin homojenliği, marka bağımlılığı, birleşen tarafların vazgeçilmez bir ticari ortak olup olmadığı ve sağlayı cılar arasında geçiş imkânlarının da dikkate alınması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Aşağıda, dosya özelinde tüm bu unsurlar dikkate alınarak alıcı gücünün varlığı ve işlemden kaynaklanan yüksek pazar gücünün yarattığı rekabetçi endişeleri giderip gide rmediği incelenm iştir. 12 Konuya ilişkin olarak; 0 4.07.2007 tarih ve 07 -56/659 -229 sayılı ; 16.11. 2016 tarih ve 16 -39/645 -289 sayılı ; 26.06.2013 tarih ve 13 -40/520 -229 sayılı ; 10.07.2015 tarih ve 15 -30/445 -132 sayılı ; 13.10.2016 tarih ve 16-33/586 -257 sayılı ; 17.09.2014 tarih ve 14-34/668 -294 sayılı Rekabet Kurul u karar ları bulunmaktadır. 17-39/623 -270 25/30 (109) Alıcı gücünün değerlendirilmesinde öncelikle işlem taraflarının en büyük alıcılarının tespit edilmesi ve bu alıcıların satışlar içindeki payının ortaya kon ulması gerekmektedir. Yukarıda da bahsedildiği üzere, asetat tow ürünü sigar a filtrelerinin yapımında kullanılmaktadır. Bu nedenle, asetat towun alıcıları sigara üretimi yapan teşebbüsler ile filtre üretimi yapan teşebbüslerdir. Dosya kapsamında bilgisine başvurulan teşebbüslerin yıllar itibar ıyla alım miktarları aşağıda gösterilm ektedir. Söz konusu alımların pazarın toplam büyüklüğünü yansıttığı söylenebilecektir, zira bu alıcılar dışındaki alıcılar pazarda görece küçük miktarlarda alım yapan teşebbüslerdir. Buradan hareketle, sigara üreticileri olan IMPERIAL, PMI, JTI ve BAT ın alım pazarında %90 nın üzerinde bir pazar payına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Tablo -5: Müşterilerin Yıllar İtibarıyla Alım Miktarları (Kg) 2013 2014 2015 2016 IMPERIAL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PMI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) JTI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BAT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) CAGS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HAS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOWTECH ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) AKLALE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) (110) Aşağıda ise işlem tarafları olan CELANESE ve ACETOW un satışlarının alıcılara göre dağılımı gösterilmekt edir. Tablo -6: İşlem Taraflarının Müşterilerinin Hacim Bazındaki Satışlar İçindeki Payı (%) CELANESE Müşterileri 2012 2013 2014 2015 2016 201713 BAT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PMI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MSC Grup Tütün Mamülleri San ayi ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) RFG Trading FZE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ACETOW Müşterileri 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Ahsen ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) AKLALE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BAT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HAS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) IMPERI AL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Marsan ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Öz akyıldız ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PMI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Royal Tobacco ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOWTECH ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) 13 2017 veril erinde CELANESE'in Ağustos ortasına kadar olan net satışları baz alınmıştır, ACETOW'un ise tüm 2017 yılı tahminleri baz alınmıştır. 17-39/623 -270 26/30 (111) Tabloda yer alan verilerden CELANESE in temel olarak Türkiye pazarında BAT ve PMI ya satış yaptığı anlaşılmaktadır. Söz konusu satışların toplam satışlar içindeki oranı 2012 yılından bu yana %( ..) nin üzerinde seyretmiş, hatta 2016 yılında gerçekleşen tüm satışlar bu iki şirkete yapılmıştır. ACETOW un müşteri çeşitliliği, CELANESE e göre daha fazla olmakla birlikte, başlıca alıcıla rının IMPERIAL ve TOWTECH olduğu; bu şirketlerin alımlarının , ACETOW un 2017 yılında gerçekleştirdiği satışların %( ..) ine tekabül et tiği anlaşılmaktadır. Ayrıca HAS ve AKLALE nin de zaman zaman satışlar içerisinde %( ..) u aşan paylarının olduğu görülmektedir. (112) Söz konusu alım yapısının OG Şirketi ni n kuruluşu sonrasında da süreceği varsayımıyla aşağıda OG Şirketi nin toplam satışları içerisinde, alıcıların payları gösterilmektedir. Buna göre, sigara üreticileri olan BAT, PMI ve IMPERIAL in toplam satışlar içerisindeki payları %( ..) i geçmektedir. Sa dece 2017 yılı satışları bakımından bu pay %( ..) seviyesindedir . Ancak bu durumun , 2017 verileri bakımından CELANESE in Ağustos ayına kadar olan satışlarının , buna karşın ACETOW un 2017 yılının tamamına ilişkin tahminleri nin dikkate alınmasından dolayı ol uşan uyumsuzluktan kaynaklan ması mümkündür. Dolayısıyla, OG Şirketi nin cirosu içerisinde sigara üreticilerinin yüksek payının bulunduğu anlaşılmaktadır. Tablo -7: OG Şirketi nin Müşterilerinin Toplam Satışlar İçerisindeki Payı (%) MÜŞTERİLER 2012 2013 2014 2015 2016 2017 BAT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) JTI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PMI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MSC Grup Tütün Mamülleri Sanayi ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) RFG Trading FZE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Ahsen ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) AKLALE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) CAGS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HAS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) IMPERIAL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Marsan ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Öz Akyıldız ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Royal Tobacco ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOWTECH ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) (113) Söz konusu büyük alıcılar, aynı zamanda küresel ölçekte de faaliyet gösteren sigara üreticileridir. Bu şirketlerin dünyadaki ve Türkiye deki pazar payları aşağıda gösterilmektedir. Sigara üretimi pazarında Çin şirketi CNTC nin % ( ..) lık pazar payı dışında toplamda dört büyük üreticinin faaliyet gösterdiği görülmektedir. Türkiye pazarı bakımından pazar d aha da yoğunlaşmış bir görünüm sergilemektedir. Bu nedenle, asetat tow alımı pazarında yüksek pazar paylarına sahip BAT, PMI ve IMPERIAL in aynı zamanda sigara satışı pazarında da hem küresel hem de Türkiye de güçlü ve marka imajına sahip şirketler olduğu anlaşılmaktadır. Tablo -8: Sigara Üreticilerinin Pazar Payları Dünya Pazar Payları (%) Türkiye Pazar Payları (%) CNTC ( ..) - PMI ( ..) ( ..) BAT ( ..) ( ..) JTI ( ..) ( ..) IMPERIAL ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) Toplam 100,0 100,0 17-39/623 -270 27/30 (114) İşlem tarafla rı, Türkiye pazarında bulunan alıcı gücünün dünya pazarı bakımından da söz konusu olduğunu ve PMI, JTI, BAT ve IMPE RIAL e yapılan satışların tarafların toplam satışlarının %( ..) sini olu şturduğu nu ifade etm işlerdir. PMI ın tek başına CELANESE in küresel asetat tow satışlarının yaklaşık %( ..) ini oluştur duğu ve BAT ın tek başına ACETO W un küresel asetat tow satışlarının yaklaşık %( ..) ini oluştur duğu belirtilmiştir. Bu nedenle alıcıların, küresel ölçekte gerçekleşen sözleşme süreçlerinde önemli pazarlık gücünün bulunduğu ileri sürülmüş ve bu hususa verilen örnekler aşağıdaki şekilde sıralanmıştır: 1. ( ..) . 2. ( ..) . 3. ( ..) . 4. ( ..) . 5. ( ..) . 6. ( ..) . (115) Dosya kapsamında, t eşebbüslerin müşterilerine uyguladığı fiyatlar da analiz edilmiş ve aşağıdaki tabloda hem CELA NESE hem de ACETOW un her bir müşterisine uyguladığı fiyatlar gösterilm iştir. Satış fiyatlarının aynı yıl içerisinde her bir müşteri bazında farklılaştığı, yıllar itibar ıyla da değiştiği görülmektedir. Özellikle 2014 yılı sonrasında fiyatlarda düşüşlerin g erçekleştiği, 2017 yılında fiyatların 2016 yılına kıyasla şirket bazında değişkenlik göstermekle birlikte ( ..) ile ( ..) arasında düşüş gösterdiği anlaşılmaktadır. Tablo -9: İşlem Taraflarının Satış Fiyatları SAĞLAYICI MÜŞTERİ Fiyat ( ABD Doları /kg) 2012 2013 2014 2015 2016 201714 CELANESE BAT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) JTI ( ..) PMI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MSC Grup Tütün Mamülleri San . ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) RFG Trading FZE ( ..) ACETOW Ahsen ( ..) AKLALE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BAT ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) CAGS ( ..) ( ..) ( ..) HAS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ITG ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Marsan ( ..) Öz Akyıldız ( ..) PMI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Royal Tobacco ( ..) TOWTECH ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) 14 2017 verilerinde CELANESE'in Ağustos ortasına kadar olan net satışları, ACETOW'un ise tüm 2017 yılı tahminleri baz alınmı ştır. 17-39/623 -270 28/30 (116) Rakip fiyatları ile işlem taraflarının fiyatlarının daha yakından karşılaştırılabilmesi amacıyla hem işlem taraflarından hem de rakipl erden alım yapan PMI ve BAT ın ortalama alış fiyatları hesaplanmış ve aşağıda sunulmuştur.15 Fiyatlar incelendiğinde, CELANESE in fiyatlarının EASTMAN veya DAICEL e göre çok büyük farklılıklar göstermediği, bazı yıllarda EASTMAN in bazı yıllarda CELANESE in , hatta BAT bakımından ACETOW un rakiplerine nazaran daha yüksek fiyat uyguladığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla , hâlihazırdaki yüksek pazar payına rağmen CELANESE in hâkim durumdaki bir teşebbüs gibi fiyatlama yapamadığı anlaşılmaktadır . Tablo -10: PMI ve B AT ın Asetat Tow Alım Fiyatları ALICI SAĞLAYICI Fiyat ( ABD Doları /kg) 2012 2013 2014 2015 2016 PMI CELANESE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) EASTMAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) RHODIA/SOLVAY (ACETOW) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BAT16 CELANESE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DAICEL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) EASTMAN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SOLVAY/RHODIA (ACETOW) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) (117) Alıcıların pazarlık gücünün varlığında önemli olan bir diğer unsur ise sağlayıcı değiştirme imkânlarının varlığıdır. Dosya konusu ürün homojen bir ürün olduğundan farklı firmalardan tedarik edilmesinin alıcılar bakımından üretim süreçlerini etkileyen bir yanı bulunmamaktadır. Nitekim, yapılan görüşmelerde, tedarikçi değiştirmenin maliyetli olmadığı sigara üreticileri tarafından ifade edilmiştir. Ayrıca, sigara üreticilerinin aynı anda birden fazla tedarikçi ile çalıştıkları edinilen bilgilerden anlaşılmıştır. Dolayısıyla farklı tedarikçilere ait üretim sürecinde herhangi bir değişiklik gerektirmeksiz in kullanılabilmektedir. Sadece daha önce hiç çalışılmamış yeni bir tedarikçi ile anlaşmadan önce ürüne ait bir numunenin fabrikada denenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla tedarikçi değiştirmek alıcılar bakımından maliyet yaratmayan kolay bir süreçtir. Ürünün homojen olması sebebiyle, CELANESE ve ACETOW, alıcılar bakımından kaçınılmaz bir ticari partner olarak görülemeyecektir. Zira, Türkiye deki en büyük alıcılardan olan JTI bu iki firmadan alım yapmamaktadır. (118) Ayrıca pazarda, tedarikçi değişimine imkan tanıy an atıl kapasite bulunmaktadır. Yukarıda da ifade edildiği üzere, taraflar yazılarında CELANESE in ( ..) kilotonluk toplam kapasitesinin %( ..) ine denk gelen ( ..) kilotonun ve ACETOW un ( ..) kilotonluk toplam kapasitesinin ise %( ..) ine denk gelen yine ( ..) kilotonluk kapasitenin 2016 yılında atıl kaldığı nı belirtilmişlerdir. Bildirim Formu nda rakiplerin, işlem taraflarının hacimlerinin %( ..) üne karşılık gelecek bir atıl kapasiteye sahip olduklarının tahmin edildiği ifade edilmiştir . Bu ise rakipler in toplamda yaklaşık ( ..) kilotonluk bir atıl kapasiteye sahip oldukları anlamına gelmektedir. Pazarda arz fazlasının bulunduğu hususu EASTMAN ile yapılan görüşmelerde de teyit edilmiştir. 15 Söz konusu hesaplama, sigara üreticilerinin Kurumumuza sunduğu her bir sağlayıcı bazındaki tutar olarak alımlarının miktar olarak alımlara bölünmesi suretiyle elde edilmiştir. 16 BAT tarafından sunulan alım miktarları Türk Lirası cinsindendir. Alım fiyatları hesaplanırken söz konusu tutarlar TCMB yıllık ABD Doları döviz alış kuru üzerinden ABD Doları na çevrilmiştir. 17-39/623 -270 29/30 (119) Sektörde alıcılar olan sigara firmaları ile yapılan görüşmelerde de, şirketlerin bir kısmı herhangi bir görüş beyan etmezken, bir kısmı sektörde alıcı gücünden bahsedilebileceği ni, bir kısmı ise sigara üreticilerinin her zaman sözleşmelerde güçlü taraf olmayabileceği ni ve sözleşmelerin karşılıklı pazarlık süreçleri son ucunda şekillendiğini belirtmiştir. Bununla birlikte sigara ve filtre üreticilerinden hiçbiri işleme ilişkin olumsuz bir görüş beyan etmemiştir. Rakip teşebbüslerden olan EASTMAN da pazarda alıcı gücünün bulunduğunu ve teşebbüsler arasında kıyasıya bir re kabetin olduğunu ifade etmiştir. İşlemin güçlü bir rakip yaratacağını belirtmekle birlikte, işleme itiraz etmemiş ve işlem sonucunda pazarda rekabetin kısıtlanacağına ilişkin bir değerlendirmede bulunmamış tır. (120) Tüm bu açıklamalar çerçevesinde , asetat tow sa tışı pazarında alıcı gücünün bulunduğu, bu nedenle işlem taraflarının pazar payları yüksek seviyede olsa ve pazara giriş engelleri bulunsa da hi teşebbüslerinin rekabet karşıtı davranışlarının pazardaki alıcı gücü ile bertaraf edilebileceği, işlem sonrasınd a da pazarda alım gücü, tedarikçi değişim imkânları , atıl kapasite ve rakip teşebbüslerin de güçlü ve aktif oyuncular olması sebebiyle sigara üreticilerinin alıcı gücünü sürdüreceği ve OG Şirketi nin gerçekleştirebileceği fiyat artışı ve diğer rekabet karş ıtı davranışları engelleyebileceği kanaatine varılmıştır . G.5.3.2. Koordinasyon Etkilerinin Değerlendirilmesi (121) Yatay Kılavuz da , birleşme devralma işleminin tek taraflı etkilerinin yanı sıra koordinasyon doğurucu etkilerinin de bulunabileceği belirt ilmekte dir. Yoğunlaşmış bir pazardaki bir birleşme işlemi, birlikte hâkim durum yaratmak ya da mevcut birlikte hâkim durumu güçlendirmek suretiyle etkin rekabetin önemli ölçüde engellenmesine yol açabilmektedir. Çünkü böyle bir işlem, pazardaki teşebbüslerin, 405 4 sayılı Kanun un 4. maddesi bağlamında açık bir anlaşma yapmadan ya da uyumlu eyleme başvurmadan, pazara ilişkin davranışlarını koordine etme ve fiyatları artırma yeteneklerini artırabilecektir. Kılavuz, işbirliği doğurucu etkilerin değerlendirilmesinde, ilgili pazarın özelliklerine ilişkin, teşebbüslerin geçmiş davranışları ve pazarın yapısal özellikleri dâhil her türlü mevcut verinin değerlendirileceğini ifade etmektedir. Bu çerçevede alıcı gücünün varlığı ve pazara girişlerin kolay olması rekabet karşıt ı söz konusu etkilerin oluşmasını engelleyebilecektir. (122) Asetat tow üretimi pazarı ürünün homojen olduğu, pazarda küçük teşebbüsler in de bulunmasına rağmen temelde dört büyük oyuncunun yer aldığı , pazara girişin kolay olmadığı şeffaf bir piyasadır. İşlem so nrasında oluşacak üç büyük oyunculu pazar yapısının işbirliği doğurucu etkiler bakımından risk oluşturduğu ileri sürülebilecektir. Bununla birlikte pazardaki alıcı gücünün tek taraflı rekabet karşıtı etkileri engellediği gibi, koordinasyon doğurucu etkiler in de oluşmasını önleyeceği sonucuna varılmıştır . (123) Yukarıda sunulan tespit ve değerlendirmeler ı şığında, işlem sonrasında pazarda tedarikçi değişim imkânlarının ve atıl kapasite nin bulunması, rakip teşebbüslerin de güçlü ve aktif oyuncular olması sebebiyle sigara üreticilerinin alıcı gücünü sürdüreceği ve OG Şirketi nin gerçekleştirebileceği fiyat artışı ve diğer rekabet karşıtı davranışları engelleyebileceği , ayrıca söz konusu alıcı gücünün işlem sonrasında oluşacak koordinasyon risklerini de en aza indire ceği kanaatine ulaşılmıştır . 17-39/623 -270 30/30 H. SONUÇ (124) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Anka ra İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI