TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EBRU İNAY BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/5840) Karar Tarihi: 4/7/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/5840 Karar Tarihi : 4/7/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Ebru İNAY Vekili : Av. Yusuf TA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sürekli i şçi kadrosuna atanma talebiyle aç ılan davan ın süre aşımından dolay ı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EBRU İNAY BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/5840) Karar Tarihi: 4/7/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/5840 Karar Tarihi : 4/7/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Ebru İNAY Vekili : Av. Yusuf TA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sürekli i şçi kadrosuna atanma talebiyle aç ılan davan ın süre aşımından dolay ı reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ı ile mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 5/2/2020 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu olay tarihinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanl ığının yürüttüğü Aile ve Sosyal Destek Program ı (ASDEP) kapsam ında Bal ıkesir Alt ıeylül Sosyal Hizmet Merkezinde ta şeron şirket işçisi olarak geçici i şçi statüsünde çal ışmaktad ır. 8. 24/12/2017 tarihli ve 30280 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren 696 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Düzenlemeler Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin (696 say ılı KHK) 127. maddesi ile 30/6/1989 tarihli ve 20211 Başvuru Numaras ı: 2020/5840 Karar Tarihi : 4/7/2022 3say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu, 926 say ılı Türk Silahl ı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 say ılı Hakimler ve Savc ılar Kanunu, 2914 say ılı Yüksekö ğretim Personel Kanunu, 5434 say ılı T.C. Emekli Sand ığı Kanunu ile Di ğer Baz ı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde De ğişiklik Yap ılmas ı, Devlet Memurlar ı ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Ayl ığı ve K ıdem Ayl ığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakk ındaki 375 say ılı Kanun Hükmünde Kararname'ye (375 say ılı KHK) eklenen geçici 23. maddesinde, kamu kurum ve kurulu şlar ında personel çal ıştırılmas ına dayal ı hizmet al ım sözleşmeleri kapsam ında 4/12/2017 tarihi itibar ıyla çal ışmakta olanlar ın sürekli i şçi kadrolar ına veya mahallî idare şirketlerinde i şçi statüsüne geçme hakk ı tan ınm ış, başvurucu da bu haktan yararlanmak üzere Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlü ğüne başvuruda bulunmu ştur. Ancak idare, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) i şe giriş bildirgesine göre ba şvurucunun 4/12/2017 tarihinde görev ba şlang ıcının olmad ığını, bu nedenle " ...hizmet al ım sözleşmeleri kapsam ında 04.12.2017 tarihinde çal ışıyor olmak" şart ının gerçekle şmediğini belirterek ba şvurucunun talebini reddetmi ştir. Başvurucunun bu işleme karşı itiraz ı da reddedilerek bu karar 26/2/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 9. Başvurucu 6/8/2019 tarihinde Bal ıkesir 2. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) işlemin iptaline yönelik dava açm ıştır. Başvurucu dava dilekçesinde 24/11/2017 tarihinde ASDEP personel al ım sonuçlar ı sözlü mülakat ında başarılı olduğunu ve asil olarak kabul edildiğini, 11/12/2017 tarihinde ASDEP personeli olarak Bal ıkesir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlü ğünde çal ışmaya başlad ığını, geçici işçi statüsünden sürekli i şçi statüsüne geçmek için idareye ba şvuruda bulundu ğunu, başvurusunun gerekçesiz reddedildi ğini belirtmiştir. Başvurucu, kadroya geçi ş sürecinde a ğır bir mağduriyet ya şadığını, ayn ı durumda olan ki şiler için aç ılan davalarda verilen kararlarda mahkemelerin amaçsal bir yorum yaparak lehe kararlar verdi ğini ileri sürmü ştür. 10. Mahkeme 26/9/2019 tarihli kararla davay ı süre aşımı gerekçesiyle reddetmi ştir. Karar ın gerekçesi şöyledir; "... davac ının sürekli i şçi kadrosuna geçi ş için yapt ığı başvurunun reddedilmes i üzerine, bu i şleme karşı yap ılan itiraz ın, 26.02.2018 tarihinde imzas ı karşılığında davac ıya tebliğ edilen Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlü ğü'nün 26.02.2018 tarih ve E:2759 sayılı işlemi ile reddine karar verildi ği, davac ı taraf ından da bu i şleme karşı dava aç ılmayarak yasal dava açma süresi içinde 10.04.2018 tarihinde Kamu Denetçili ği Kurumu'na şikayet başvurusunda bulunuldu ğu, yap ılan bu ba şvurunun, 26.02.2018 tarihinde ba şlayan dava açma süresi durdurdu ğu, Kamu Denetçili ği Kurumu taraf ından gere ğinin yap ılmas ı amac ıyla ilgili merciine gönderilen ba şvurunun, Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlü ğü'nün 10.05.2018 tarih ve E:6036 say ılı işlemi ile reddine karar verildi ği, bu işlemin de 11.05.2018 tarihinde davac ıya tebliğ edildiği ve bu tarihten sonra dava açma süresinin, kald ığı yerden yeniden i şlemeye ba şlad ığı göz önüne al ındığında, 26.02.2018 tarihinden itibaren ba şlayan dava açma süresinin, 10.04.2018 tarihinde yap ılan Kamu Denetçili ği Kurumuna yap ılan başvuru ile durdurdu ğu ve bu süre zarf ında geçen 42 günün, idarenin ret cevab ının tebliğ edildiği 11.05.2018 tarihinden itibaren yeniden i şlemeye ba şlayan dava açma süresinin hesab ında dikkate al ınarak, 11.05.2018 tarihinden itibaren kalan 18 gün içerisinde dava aç ılmas ı (en son 04.06.2018 tarihinde) gerekti ğinden 06.08.2019 tarihind e açılan işbu davan ın süre aşımı nedeniyle esas ının incelenmesine olanak bulunmamaktad ır. Öte yandan, davac ı taraf ın 21/06/2019 tarihinde daval ı idareye ikinci kez yapm ış olduğu başvuru üzerine tesis edilen 17/07/2019 tarih ve 1755441 say ılı işlemin geçirilmi ş olan dava açma süresini canland ırmayacağı da izahtan varestedir. Başvuru Numaras ı: 2020/5840 Karar Tarihi : 4/7/2022 4 Aç ıklanan nedenlerle, 2577 say ılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyar ınca davan ın süre aşımı nedeniyle REDD İNE..." 11. Başvurucunun istinaf talebi İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin (Bölge İdare Mahkemesi) 26/12/2019 tarihli karar ıyla kesin olarak reddedilmi ştir. 12. Nihai karar 6/1/2020 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 5/2/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 13. 375 say ılı KHK'n ın geçici 23. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ''5018 say ılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) say ılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarl ığı hariç) ile bunlara ba ğlı döner sermayeli kurulu şlar, bu Kanun Hükmünd e Kararnameye ekli (I) say ılı listede yer alan idarelerin merkez ve ta şra teşkilatlar ında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sand ığı, yat ırım izleme v e koordinasyon ba şkanl ığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlü ğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, an ılan liste kapsam ındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinde n karşılanan 4734 say ılı Kanun ve di ğer mevzuattaki hükümler uyar ınca personel çal ıştırılmas ına dayal ı hizmet al ım sözleşmeleri kapsam ında yükleniciler taraf ından 4/12/2017 tarihi itibar ıyla çal ıştırılmakta olanlar; a) 657 say ılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaral ı alt bentlerinde belirtilen şartlar ı taşımak, b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, ya şlılık veya malullük ayl ığı almaya hak kazanmam ış olmak, c) Bu kapsamda çal ıştırılmalar ına ilişkin olarak açt ıklar ı davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edece ğine dair yaz ılı beyanda bulunmak, ç) En son çal ıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kurulu şlar ında alt işveren işçis olarak çal ıştığı iş sözleşmelerinden dolay ı bu madde ile tan ınan haklar kar şılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayaca ğını ve bu haklar ından feragat etti ğine dair yaz ılı bir sulh sözle şmesi yapmay ı kabul etti ğini yaz ılı olarak beyan etmek, kayd ıyla, bu f ıkran ın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yap ıldığı birimine, sürekli i şçi kadrolar ında istihdam edilmek üzer e yaz ılı olarak ba şvurabilirler. Ba şvuranlar ın şartlar ı taşıyıp taşımad ıklar ının tespiti, bu tespite itirazlar ın karara ba ğlanmas ı, şartlar ı taşıyanlar ın idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yap ılacak yaz ılı ve/veya sözlü ya da uygulamal ı sınava al ınmas ı, s ınav sonuçlar ına itirazlar ın karara ba ğlanmas ı ve s ınavda ba şarılı olanlar ın kadroy a geçirilmesine ili şkin süreç bu f ıkran ın yürürlü ğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçland ırılır. S ınavlarda ba şarılı olanlar, varsa bu f ıkran ın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine kon u alacaktan feragat etti ğine dair icra müdürlü ğünden al ınacak belgeyi ibraz etmek, b u fıkran ın (ç) bendinde öngörülen sulh sözle şmesini ibraz etmek ve öngörülen şartlar ı taşımaya devam etmek kayd ıyla, s ınav sonuçlar ının kesinle şmesini müteakip, her bi r sözleşme itibar ıyla, yüklenicinin hakedi şlerinin ödendi ği bütçe, te şkilat ve birim/yerle şim yeri ad ına vize edilmi ş say ılan sürekli i şçi kadrolar ına idarelerince topluca geçirilir. Bu fıkra kapsam ında feragat edilen davalara veya takiplere ili şkin yarg ılama ve takip giderleri davac ı veya takip eden üzerinde b ırak ılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz, hükmedilenler tahsil edilmez ve bu f ıkran ın yürürlü ğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler Başvuru Numaras ı: 2020/5840 Karar Tarihi : 4/7/2022 5ise iade edilmez. Bu f ıkra kapsam ında yap ılacak sulh sözle şmelerinden damga vergisi alınmaz.'' 14. 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "1. Dava açma süresi, özel kanunlar ında ayr ı süre gösterilmeyen hallerde Dan ıştayda ve idare mahkemelerinde altm ış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazl ıklarda; yaz ılı bildirimin yap ıldığı, ...Tarihi izleyen günden ba şlar." 15. 2577 say ılı Kanun'un 10. maddesi şöyledir: " 1. İlgililer, haklar ında idari davaya konu olabilecek bir i şlem veya eylemin yap ılmas ı için idari makamlara ba şvurabilirler. 2. Altm ış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmi ş say ılır. İlgililer altm ış günün bitti ği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Dan ıştaya, idare v e vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altm ış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevab ı, isteminin reddi sayarak dava açabilece ği gibi, kesin cevab ı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi i şlemez. Ancak, bekleme süresi ba şvuru tarihinden itibaren alt ı ay ı geçemez. Dava aç ılmamas ı veya davan ın süreden reddi hallerinde, altm ış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevab ın tebliğinden itibaren altm ış gün içinde dava açabilirler. " 16. 2577 say ılı Kanun'un 11. maddesi şöyledir: "1. İlgililer taraf ından idari dava aç ılmadan önce, idari i şlemin kald ırılmas ı, geri alınmas ı değiştirilmesi veya yeni bir i şlem yap ılmas ı üst makamdan, üst makam yoksa i şlemi yapm ış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu ba şvurma, işlemeye başlam ış olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Altm ış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmi ş say ılır. 3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmi ş say ılmas ı halinde dava açma süresi yeniden işlemeye ba şlar ve başvurma tarihine kadar geçmi ş süre de hesaba kat ılır." V.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Anayasa Mahkemesinin 4/7/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Mahkemeye Eri şim Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 18. Başvurucu; geçici i şçi statüsünün kald ırılmas ı ve sürekli i şçi statüsüne geçirilmemesi nedeniyle 1/4/2018 tarihinde ASPED personeli görevinin sona erdirildi ğini, bir Başvuru Numaras ı: 2020/5840 Karar Tarihi : 4/7/2022 6hafta sonra ayn ı kurumda ek ders ücreti kar şılığı işe başlatıldığını, idarenin i şe giriş bildirgesini 4/12/2017 tarihinden önce SGK'ya teslim etmedi ğini, kadroya geçi ş işleminin tamamen idarenin hatas ı yüzünden reddedildi ğini bu nedenle kanuni düzenlemeden yararlanamad ığını, idare mahkemesinin dava dilekçesini kar şı tarafa tebli ğ etmeden kara r verdiğini, mahkemece eksik inceleme ve ara ştırma ile hüküm kuruldu ğunu, subjekti f değerlendirmelerle davan ın reddine karar verildi ğini ve karar ın hukuka ayk ırı olduğunu belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini belirtmi ştir. 2. Değerlendirme 19. Anayasa n ın "Hak arama hürriyeti " kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 20. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurunun iddialar ı davan ın hukuka ayk ırı bir şekilde süre a şımından dolay ı reddine karar verilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği hususuna dayanmaktad ır. Buna göre ba şvurucunun iddias ı uyuşmazl ığın esas ının mahkemece incelenmemesine yönelik oldu ğundan, iddialar ın adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ı yönünden incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 21. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddiada bulunma ve savunma hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ştir. Dolay ısıyla mahkemeye eri şim hakk ı, Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan hak arama özgürlü ğünün bir unsurudur. Di ğer yandan Anayasa'n ın 36. maddesine adil yarg ılanma ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ının madde metnine dâhil edildiği vurgulanm ıştır. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ni (Sözle şme) yorumlayan Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) Sözle şme'nin 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının mahkemeye eri şim hakk ını içerdiğini belirtmektedir ( Özbak ım Özel Sa ğlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, 34). 22. Anayasa Mahkemesi bireysel ba şvuru kapsam ında yapt ığı değerlendirmelerde mahkemeye eri şim hakk ının bir uyu şmazl ığı mahkeme önüne ta şıyabilmek ve uyu şmazl ığın etkili bir şekilde karara ba ğlanmas ını isteyebilmek anlam ına geldiğini, kişinin mahkemeye başvurmas ını engelleyen veya mahkeme karar ını anlams ız hâle getiren, bir ba şka anlat ımla mahkeme karar ını önemli ölçüde etkisizle ştiren s ınırlamalar ın mahkemeye eri şim hakk ını ihlal edebilece ğini ifade etmi ştir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 52). 23. Anayasa'n ın "Temel hak ve hürriyetlerin s ınırlanmas ı" kenar ba şlıklı 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." Başvuru Numaras ı: 2020/5840 Karar Tarihi : 4/7/2022 724. Yukar ıda an ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı müddetçe Anayasa n ın 36. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Bu sebeple müdahalenin somut ba şvuruya ili şkin olarak Anayasa n ın 13. maddesinde düzenlenmi ş olan kanun taraf ından öngörülme, hakl ı bir sebebe dayanma ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama koşullar ına uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir. 25. Mahkemeye eri şim hakk ı, kural olarak mutlak bir hak olmay ıp sınırland ırılabilen bir hakt ır. Bununla birlikte s ınırland ırman ın kanuna dayanmas ı, meşru amac ının bulunmas ı ve ölçülü olmas ı gerekir ( Serkan Acar, B. No: 2013/1613, 2/10/2013, 38). 26. Başvuruya konu olayda süre a şımı nedeni ile davan ın reddedilmesi suretiyle i şin esas ının incelenmemesinin mahkemeye eri şim hakk ına müdahale te şkil ettiği aç ıktır. Bu müdahale, 2577 say ılı Kanun'un 7., 10. ve 11. maddelerine dayanmakta olup müdahalenin kanuni dayana ğı mevcuttur. Bunun yan ı sıra idari i şlem ya da eylemlere kar şı aç ılacak davalarda süre ko şulu öngörülmesinin en genel ifadeyle idari istikrar ın sağlanmas ı şeklinde meşru bir amaca yönelik oldu ğu anlaşılmaktad ır. 27. Bu kapsamda mahkemeye eri şim hakk ına yönelik müdahalenin ölçülü olup olmad ığı da incelenmelidir. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden olu şmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ula şılmak istenen amac ı gerçekleştirmeye elveri şli olmas ını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016; Mehmet Akdo ğan ve diğerleri , B. No: 2013/817, 19/12/2013, 38). 28. Dava açma hakk ının süre ko şuluna bağlanarak mahkemeye eri şim hakk ına yap ılan müdahalenin idari i şlemlerde belirlilik ve hukuki istikrar ın sağlanarak kamu yarar ı amac ının gerçekle ştirilmesi bak ımından elveri şli ve gerekli olmad ığı söylenemez. Somut olaydaki müdahalenin ölçülülü ğünün değerlendirilmesi bak ımından as ıl önem ta şıyan ölçüt ise orant ılılıktır. Bu itibarla uygulanan tedbirle ba şvurucuya a şırı ve orant ısız bir külfet yüklenip yüklenmedi ğinin tespiti gerekmektedir. 29. Somut olayda ba şvurucu taraf ından aç ılan davada süre a şımı nedeniyle verilen ret karar ında mahkemenin ayr ıntılı, objektif, kabul edilebilir gerekçelerle altm ış günlük dav a açma süresini ba şvurucunun sürekli i şçi kadrosuna geçi ş için yapt ığı başvurunun reddedilmesine ili şkin karar ın tebliğ edildiği tarihe göre ba şlatt ığı, dava açma süresi i şlerken başvurucunun Kamu Denetçili ği Kurumuna yapt ığı şikâyet sürecinin de mahkemece dikkate alındığı, buna göre davan ın süresinden sonra aç ıldığı sonucuna ula şılarak ret karar ı verildiği anlaşılmaktad ır. 30. Bunun yan ında başvurucu bireysel ba şvuru formunda süre ret karar ının neden hukuka ayk ırı olduğu yönünde herhangi bir iddia ileri sürmemi ş, daval ı idarenin savunmas ı alınmadan karar verilmesinden şikâyet etmi ştir. 31. Mahkemenin gerek uyu şmazl ık konusu olguyu gerekse bu olgudan hareketle dava açma süresinin hesaplanma usulünü, sürenin ba şlatılacağı tarihi belirlemesiyle ilgili yorumunun ve mevzuata dair de ğerlendirmesinin öngörülemez nitelikte olmad ığı ve Başvuru Numaras ı: 2020/5840 Karar Tarihi : 4/7/2022 8başvurucunun dava açmas ını aşırı derecede zorla ştıracak ya da imkâns ız k ılacak nitelikte kat ı bir yaklaşım içermedi ği sonucuna var ılm ıştır. Diğer taraftan 2577 say ılı Kanun hükümlerine göre süresinde olmayan davada daval ının savunmas ı al ınmadan karar verilmesinde somut olay ın koşullar ında görünür bir ihlal tespit edilememi ştir. 32. Buna göre ba şvurucunun mahkemeye eri şim hakk ına yönelik müdahalenin ölçülü oldu ğu, dolay ısıyla belirtilen şikâyet ba ğlam ında mahkemeye eri şim hakk ına yönelik bir ihlalin olmad ığının aç ık olduğu anlaşılm ıştır. 33. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 34. Başvurucu idarenin hatas ı yüzünden ma ğdur olduğunu sürekli i şçi kadrosuna alınmamas ı nedeniyle mali haklardan faydalanamad ığını belirterek mülkiyet hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 35. Bireysel ba şvuru yolunun ikincil niteli ği gereği Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel ba şvuru konusu şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yarg ısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip oldu ğu bilgi ve delilleri zaman ında bu makamlara sunmas ı ve bu süreçte dava ve ba şvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermi ş olmas ı gerekir ( İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, 17). 36. Somut olayda ba şvurucunun açt ığı davan ın süre aşımı nedeniyle reddedildi ği ve derece mahkemelerinin bu yorumunun Anayasa Mahkemesince mahkemeye eri şim hakk ını ihlal eder nitelikte görülmedi ği dikkate al ındığında başvurucunun hukuk sisteminde düzenlenen ba şvuru yollar ını usulünce tüketmedi ği sonucuna var ılm ıştır. 37. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucu taraf ından hukuk sisteminde düzenlenen başvuru yollar ı usulüne uygun olarak tüketilmeden mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ının bireysel ba şvuru konusu yap ıldığı anlaşıldığından başvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2020/5840 Karar Tarihi : 4/7/2022 9B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 4/7/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.