Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -2-81 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 06 -13/155 -39 Karar Tarihi : 16.2.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER II. Başkan : Tuncay SONGÖR Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, 10 Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : Özge İÇÖZ , Adnan AKGÜN, Remzi Özge ARITÜRK C. ŞİKAYET EDEN : Eser Telekomünikasyon S anayi ve Ticaret A.Ş. Anadolu Blv. 11. Sok. No:14 06510 Söğütözü/A
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -2-81 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 06 -13/155 -39 Karar Tarihi : 16.2.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER II. Başkan : Tuncay SONGÖR Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, 10 Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : Özge İÇÖZ , Adnan AKGÜN, Remzi Özge ARITÜRK C. ŞİKAYET EDEN : Eser Telekomünikasyon S anayi ve Ticaret A.Ş. Anadolu Blv. 11. Sok. No:14 06510 Söğütözü/Ankara Temsilcisi Av. S . Murat ÇELİKTEN Bülten Sokak No:9/17 Kavaklıdere/Ankara 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN : Türk Telekomünikasyon A.Ş. Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara E. DOSYA KONUSU : Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin denizaltı ve karasal fiberoptik kablolardaki hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayetçi tarafında n yapılan başvuruda özetle ; - Avrupa Birliği (AB) fonları ile desteklenen Delivery of Advanced Network Technology to Europe (DANTE) adındaki bir kuruluş tarafından, AB ve Birliğin yakın işbirliği içerisinde olduğu ülkelerdeki araştırma ve eğitim 30 alanlarınd a çalışan kurumların ortak bir ağ üzerinde birleştirilmesi amacıyla uluslararası bir ağ oluşturulmasına yönelik GEANT PAN European Research and Education Network (GN2) adında bir ihale düzenlendiği, - Eser Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. ( Eser Tele kom) tarafından bu ihaleye teklif vermek için gerekli olan denizaltı ve karasal fiber optik kablolar üzerinden 622 Mbps ve 1.2 Gbps hızlarında kiralık devreler için Türk Telekomünikasyon A.Ş. den (Türk Telekom) fiyat talep edildiği, - Uluslararası niteliktek i GN2 ihalesine verilecek teklif bakımından temel bileşen durumundaki uluslararası kiralık devreler için tarife bilgilerinin, Eser Telekom un birçok sefer yinelenen taleplerine ve Türk Telekom un ilgili tarife 40 bilgilerini sağlamakta gecikmesine bağlı olara k söz konusu ihalede 06-13/155 -39 2 sonlanma tarihi açısından hak kaybına uğrama olasılığının belirtilmesine karşın Türk Telekom tarafından uzunca bir süre sağlanmadığı, - Bu bilgilerin ancak ihalenin sonuca bağlanacağı tarihte sağlandığı; - Bununla birlikte Türk Telekom u n söz konusu tarife bilgilerini aynı ihale kapsamında aynı hizmeti sağlamak amacıyla talep eden bir başka şirket olan Yunanistan uyruklu OTE Telekomünikasyon şirketine (OTE) daha önceden sağladığı na yönelik bilgi edinildiği , - Ayrıca gerek Eser Telekom , ger ek OTE tarafından aynı hizmetin sağlanmasına yönelik talep edilen hizmetler için Eser Telekom a verilen 50 teklifin OTE ye sunulan teklife göre çok yüksek düzeylerde olduğu, - Türk Telekom un, Eser Telekom un tarife bilgilerine yönelik talebini uzunca bir süre karşılamayarak Eser Telekom u oyalamak suretiyle DANTE projesi kapsamında yapılan GN2 ihalesinde rekabetçi bir yapının oluşmasını engellediği, - Yine Türk Telekom un aynı ihale için aynı hizmeti sağlama çabasındaki Eser Telekom ve OTE arasında , Eser Teleko m aleyhine ayrımcılık yaptığı ve kendisine telekomünikasyon sektöründe değişik alanlarda sahip olduğu dört lisansla rakip olan Eser Telekom u , denizaltı ve karasal fiber optik kablolardaki hâkim durumunu ve telekomünikasyon sektöründeki finansal 60 gücünü kul lanarak pazar dışına çıkarmayı amaçladığı ifade edilmiştir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.7.2005 tarih ve 4989 sayı ile giren şikayete ilişkin olarak yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 5.9.2005 tarih ve 2005 -02-81/İİ-05-AD sayılı İlk İncel eme Raporu, Rekabet Kurulu nun 8.9 .2005 tarih ve 05-55/844 -M sayılı kararı ile Türk Telekom un öne sürülen davranışlarının, telekomünikasyon sektöründeki finansal gücünü , denizaltı ve karasal fiber optik kablolardaki hâkim durumunu kullanarak Eser Telekom u pazar dışına çıkarmaya yönelik olup olmadığına ilişkin iddiaların doğruluğunu araştırmak ve bu konuda 70 soruşturma açılmasına gerek olup olmadığını belirlemek amacıyla Türk Telekom hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Dosyaya ilişkin ilk inc eleme ve önaraştırma aşamalarında sırasıyla , 28.7.2005 tarih, 2859 sayı lı ve 14.11. 2005 tarih, 4791 sayılı yazılar ile Telekomünikasyon Kurumu ndan görüş istenmiş ve Telekomünikasyon Kurumu nun görüşleri sırasıyla 26.8.2005 tarih , 6020 sayılı ve 29.12.2005 tarih , 9257 sayılı yazılar ile Rekabet Kurumu kayıtlarına girmiştir . Rekabet Kurulu tarafından önaraştırma yapılmasına karar verilmesi üzerine yapılan inceleme sonucu nda hazırlanan 31.10.2005 tarih 2005 -2-81/ÖA -05-Öİ sayılı Önaraştırma R aporu, 3.2.2006 tarih ve REK.0.06.00.00 -110/18 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-13 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara 80 bağlanmıştır. 06-13/155 -39 3 H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Türk Telekom un DANTE Projesi kapsamında açılan ihaleye yönelik Eser Telekom un taleplerin i ihale tarihine kadar karşılamadığ ı, Türk Telekom u n bu eylemlerinin arkasında haklı bir ticari gerekçe bulunmadığı ; dosya kapsamında yapılan incelemelerde, Türk Telekom tarafından Eser Telekom un benzer taleplerine rağmen bu talepler göz ardı edilmek su retiyle Yunanistan uyruklu OTE Globe firması ile bir anlaşma yapılarak bu firmaya DANTE projesi kapsamında kapasite sağlandığının tespit edildiği, Rekabet Kurulu nun Kanun un 41. maddesi çerçevesinde alacağı kararda bu hususu göz önünde bulundurması gerekt iğinin düşünüldüğü ve Türk Telekom un bu 90 eylemlerin in Eser Telekom u n pazar dışına çıkarılmasına sebebiyet verebilecek nitelikte olduğu, dolayısıyl a Türk Telekom un bu yolla 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği iddiaları ciddi bulunarak bu teşebb üs hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması gerektiği ifade edilmiştir. I. YAPILAN İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Taraflar I.1.1. Eser Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Eser Telekom) Dosya mevcudu bilgilere göre; 1982 y ılından itiba ren telekomünikasyon sektöründe ki müteahhit firmalardan biri olan ERE Holding (ERE), 1996 yılına kadar anahtar teslimi taahhüt projeleri üstlenmek suretiyle telekomünikasyon 100 sektöründe faaliyet göstermiştir . Bu projelerin yanı sıra, 1996 yılın da Türk Telekomünika syon A.Ş. nin açtığı Kablo TV İşletmeciliği ihalesi ve 1997 yılında faaliyete geçen uydu yer istasyonu işletmeciliği ile ERE, telekomünikasyon sektöründe faaliyetini sürdürmüştür. 1997 yılında ERE, Türk Telekom ile imzaladığı sözleşme çerçevesinde INTELSAT, EUTELSAT ve TÜRKSAT uyduları üzerinden hizmet verecek uydu sistemleri işletmeciliğine başlamıştır. İhtisaslaşmayı sağlamak amacıyla 1999 yılında bu alandaki işleri, bu konuda faaliyet göstermekte olan Eser Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. a devredilmiştir. Eser Telekom hâlihazırda Ankara, İstanbul da kurulan 4 adet yer istasyonu aracılığı ve Ankara, İstanbul ve İzmir de 110 oluştur ulan POP noktalarıyla geniş bant lı internet ve noktadan noktaya data erişim hizmetleri vermektedir. Eser Telekom hâlihazırda Uydu Telekomünikasyon Hizmetleri Ruhsatı, A Tipi Uzak Mesafe Telefon İşletmeciliği Ruhsatı, Karasal Hatlar Üzerinden Veri İletim Hizmeti Ruhsatı ve İnternet Servis Sağlayıcılığı Genel İzin Belgesi olmak üzere dört farklı lisansa sa hiptir. I.1.2. Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom) Dosyada yer alan bilgilere göre; Türk Telekom, Ankara Ticaret Sicili ne 103633 sicil numarası ile kayıtlı bir anonim şirkettir. Türk Telekom un başlıca faaliyetleri arasında, telefon santrallerini v e yurt çapındaki şehir içi ve şehirlerarası sabit hat 120 şebekesini ve veri ağlarını, yurt içi ve yurt dışı haberleşme ve veri transferini sağlamak amacıyla işletmek bulunm aktadır. Ayrıca Türk Telekom, % 40 pay ile 06-13/155 -39 4 ortak olduğu Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. (A vea) kanalı ile GSM hizmetleri piyasasında da faaliyette bulunmaktadır. 406 sayılı Kanun un 1. maddesi ile Türk Telekom a, her türlü telekomünikasyon hizmetlerini yürütme ve telekomünikasyon altyapısını işletme yetkisi verilmiştir. 31.12.2003 tarihi itiba rıyla Türk Telekom un, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerindeki tekeli kalkmıştır. Türk Telekom sektördeki faaliyetlerini Telekomünikasyon Kurumu ile imzalamış olduğu görev sözle şmesi çerçevesinde 130 sürdürmektedir. Hisselerinin % 55 inin özelleştirme süreci içerisinde olduğu Türk Telekom un sermayesi 3.500.000.000.000.000 T.L. dir. Türk Telekom un beheri 1.000 TL. değerinde olan A, B, C, D ve E (altın hisse) grubu hisseleri bulunmak tadır. Bu grupların hisse miktarları şu şekildedir: Tablo 1: Devir öncesi Türk Telekom'un hisse yapısı. HİSSE TÜRÜ HİSSE Mİ KTARI A Grubu 1.785.000.000.000 B Grubu 1.190.000.000.000 C Grubu 349.999.999.999 D Grubu 175.000.000.000 E Grubu 1 TOPLAM 3.500.000.000.000 Hazine Müsteşarlığının Türk Telekom daki pay sahipliğine dayanan oy, yönetim, temsil, denetim vb. hak ve yükümlülükleri Ulaştırma Bakanlığı tarafından kullanılmaktadır. Türk Telekom un % 55 oranındaki hisseleri , özelleştirme süreci ne ilişkin 140 çalışmaların 14.11.2005 tarihi itibariyle tamamlanması ile birlikte Oger Ortak Girişim Grubu'na devredilmiştir. Özelleştirme sürecinin öngörülen şekilde tamamlanması ile birlikte, Türk Telekom un ortaklık yapısı aşağıdaki tabloda yer almaktadır : Tablo 2: Devir sonrası Türk Telekom un ortaklık yapısı HİSSE TÜRÜ HİSSEDARLAR HİSSE ADEDI HİSSE PAYI (%) A Oger Telecoms 1.925.000.000.000 55 B Hazine Müsteşarlığı 1.574.999.999.999 45 C Hazine Müsteşarlığı 1 TOPLAM 3.500.000.000.000 100 Devir ile birlikte bu ortaklık yapısı çerçevesinde, Hissedarlar Sözleşmesi nin 4.1. maddesine göre, yönetim kurulunda; 3 tanesi B grubu hisseler için, 1 tanesi C 06-13/155 -39 5 grubunu oluşturan altın hisse için olmak üzere toplam 4 üye Hazine Müsteşarlığı tarafından, geriye kalan 6 üye de O ger Telecoms tarafından atanacaktır. I.2. İlgili Pazar 150 Avrupa Birliği fonları tarafından desteklenen, İngiltere merkezli Delivery of Advanced Network Technology to Europe (DANTE) adındaki bir kuruluş tarafından, Avrupa Birliği ve Birliğin yakın işbirliğ i içerisinde olduğu ülkelerdeki Araştırma ve Eğitim alanlarında çalışan kurumların ortak bir iletişim ağı üzerinde birleşmesi ve uluslararası bir ağ oluşturulması amacıyla, GEANT P an European Research and Education Network adında dönemsel olarak ilet işim hizmeti alımına ilişkin olarak ihaleler düzenlenmektedir. Bu ihalelerde ihaleye katılanlarca, bağlantı adresleri belirli merkezlerin Avrupa üzerindeki uluslararası ağ bağlantılarının sağlanması için teklifler verilmekte ve tekliflerin kabulüne bağlı o larak, söz konusu hizmet, denizaltı fiber optik kablolar 160 üzerinden veya uydu bağlantısı yoluyla, (DANTE nin ihtiyaç duyduğu kapasite ve hızda) veri iletişimi taahhüdü altına girilmektedir. Ülkemizde uluslararası kiralık devre hizmetleri hâlihazırda Türk Te lekom tarafından sağlanmaktadır. Söz konusu hizmet, bu hizmeti talep edenlerin belirlemiş olduğu adresler için Türk Telekom un diğer operatörlerle karşılıklı yapmış olduğu anlaşmalar ile iki nokta arasında uçtan uca kapasite sağlanması şeklinde gerçekleşti rilmektedir. Uluslararası kiralık devre hizmeti, Türk Telekom a ait fiber optik kablo terminal istasyonları ile karşı ülke operatörü fiber optik kablo terminal istasyonları arasındaki kapasitenin ortak karşılanması ve her iki ülke operatörünün kendi yerel uzantısındaki kapasitenin tamamının, o ülke operatörü 170 tarafından karşılanması yoluyla sağlanmaktadır. Türkiye ile sınır komşusu olmayan ülkeler arasındaki uluslararası kiralık devre talepleri, devrenin kurulacağı iki ülke arasında izlenecek güzergâhtaki il etim sistemleri üzerindeki kapasitenin ülke operatörlerince maliyetlerinin yarı yarıya karşılanması yoluyla sağlanmaktadır. Sınır komşusu olan ülkeler arasında ise uluslararası kiralık devre talepleri, Türk Telekom un yerel ağının sonlandığı uluslar arası fiber optik kablo terminal istasyonu ile sınır komşusu ülkedeki operatörün yerel ağının sonlandığı uluslar arası fiber optik kablo terminal istasyonu arasındaki ortak yatırımlar ile gerçekleştirilen sınır bağlantıları üzerinden sağlanmaktadır. Türk Telekom un sahip olduğu uluslararası fiber optik terminal istasyonları ve 180 bağlantıları kullanılmadan yurt içi yerel ağın uluslararası bağlantısının gerçekleştirilmesi mümkün değildir. Önaraştırma kapsamı içerisinde, Türk Telekom un sahip olduğu iki uluslararası veri devresinden ilki, finansmanını NATO üst lendiği için NATO Kablosu olarak da bilinen, Türkiye -Yunanistan arasında yer alan, başlangıç noktası İstanbul/Keşan sonlanma noktası Alexandroupolis olan, ( ) Mbps toplam kapasiteye sahip uluslararası data devres idir. Son dönemlerde söz konusu alt yapıya yapılan 06-13/155 -39 6 yatırımlarla birlikte mevcut bağlantının kapasitesinin arttırılmış olduğu da bilinmektedir. Bir diğer uluslararası veri devresi ise; İtalya, Yunanistan, İsrail ve Türkiye yi birbirine bağlayan Mediterranea n Fiber Optik Sistemi dir. Söz konusu 190 sistem ( ) fiber peri ve 92 repeater dan oluşmakta ve her bir perdeki ( .) Gbps kapasiteyi ( .) katına çıkarma imkânı sağlayan DWDM teknolojisine dayanmaktadır. Bu altı tane fiber perinden, başlangıç noktasından sonlan ma noktasına kadar bütünüyle Türk Telekom a ait olan ve Medtürk olarak adlandırılan ( ) fiber perinden biri Girit üzerinden diğeri ise İsrail üzerinden İstanbul -Katanya (İtalya) bağlantısını sağlamaktadır. Sistem ( .) Tbps ye kadar geliştirilebilecek şekilde tasarlanmış olmakla birlikte, sistemin başlangıç kapasitesi ( .) Gbps dir. Konvansiyonel olarak bugüne kadar çok uluslu yatırım ve inisiyatifle gerçekleştirilen , Türk Telekom un da ortak olduğu ses trafiğine göre tasarlanmış uluslararası kablo sisteml eri, artan internet ve data trafiği ile birlikte talepleri 200 karşılayamaz hale gelmiştir. Bu nedenle Türk Telekom tarafından yeni kapasitelerin devreye soku lma ihtiyacı doğmuş ve Medtürk Deniz A ltı Fiber Optik kablo sistemi 17. 6.2004 tarihinde geçici kabulü yapılarak devreye sokulmuştur. Söz konusu kapasite Mediterranean Fiber Optic Si stem olarak adlandırılan ve 6 per fiber kılı bulunan projeden ( ) per kılın alınması ile sağlanmıştır. I.2.1. İlgili Ürün Pazarı DANTE projesi kapsamında İngilizce adı GEANT PA N European Re search and Education Network (GN2 ) olan ihale çerçevesinde , Türkiye bakımından sağlanacak bağlantı hizmetinin denizaltı ve karasal fiber optik kablolar üzerinden veya uydu bağlantısı yoluyla sağlanabilmesi mümkündür. 210 Fakat ülkemiz koşulları altında ihaleye verilebilecek teklif bakımından uydu platformu üzerinden kapasite sağlanması teknik, fiziki ve ekonomik nedenlerden ötürü mümkün olmamaktadır. Dolayısıyla söz konusu ihale şartları kapsamında tanımlanabilecek en dar pazar denizaltı ve kara sal fiber optik kablolar üzerinden veri iletim hizmetleri pazarı olarak ele alınmıştır . I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 26.8.2004 tarih ve 25565 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Telekomünikasyon Hizmet ve Alt Yapılarına İlişkin Yetkilendi rme Yönetme liği nin 7.9.2005 tarih ve 25929 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ek - A12 Altyapı İşletmeciliği Hizmeti başlıklı ekinin 1. maddesinde yetkilendirmeye 220 tabi hizmet; işletmecilere ve kullanıcılara telekomünikasyon hizmetleri s unulmasına imkan sağlayan transmisyon altyapısı kurulması ve işletilmesidir şeklinde tanımlanmıştır. İşletmecinin haklarının sayıldığı Yönetmeliğin 4. bölümünde , 06-13/155 -39 7 işletmeci yetkilendirildiği hizmet bölgesindeki bir nokta ile ülke sınırları dışında bir n okta arasında transmisyonu sağlamak amacıyla transmisyon alt yapısı kurma ve işletme hakkına sahiptir ifadelerine yer verilmektedir. Bu bağlamda Eser Telekom un taleplerinin Alt Yapı 230 İşletmeciliği Hizmeti kapsamında olduğu anlaşılmaktadır. 4502 sayılı Ka nun ile değişik 406 sayılı Kanun un 2. maddesinin (a) bendinde ise aşağıdaki hükme yer verilmektedir. Hiç kimse Bakanlıkla bir görev, imtiyaz sözleşmesi yapılmış veya Bakanlık tarafından bir telekomünikasyon ruhsatı veya genel izin verilmiş olmadıkça, telekomünikasyon hizmeti yürütemez ve/veya altyapısı kuramaz ve işletemez. Telekomünikasyon mevzuatında yaşanan değişikliklerle birlikte ilgili maddedeki Bakanlık ibaresi Telekomünikasyon Kurumu ibaresi ile değiştirilmiştir. Eser Telekom un Türk Telekom a yaptığı talepler süresince ve hâlihazırda hiçbir 240 işletmeci söz konusu hizmeti vermek üzere yetkilendirilmemiştir. Türk Telekom un sahip olduğu uluslararası fiber optik terminal istasyonları ve bağlantıları kullanılmadan yurt içi yerel ağın uluslararası b ağlantısının gerçekleştirilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla denizaltı ve karasal kiralık fiber optik kablolar bakımından Türkiye Cumhuriyeti sınırları dâhilinde Türk Telekom un fiili tekeli devam etmektedir. Başka bir ifade ile söz konusu hizmetlerin Türk Telekom dışında başka bir işletmeciden temini mümkün değildir. Bu durum ilgili coğrafi pazarın belirlenebilmesi bakımından özel bir öneme sahiptir. Bir data kapasite bağlantısının sonlanacağı ya da başlayacağı noktanın Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahili nde olması durumunda denizaltı ve karasal kiralık fiber 250 optik kablolar bakımından Türk Telekom un sahip olduğu fiili tekel nedeniyle başka bir teşebbüs tarafından bu hizmetin sunulması mümkün olmamakta, diğer bir deyişle söz konusu hizmete ilişkin arz ikam esi bulunmamaktadır. Bu durum un ilgili yetkilendirmeler yapılmadığı ya da yakın bir zamanda uydu haberleşmesine yönelik tek nolojik bir gelişme yaşanmadığı sürece değişmesi söz konusu değildir. Sonuç olarak, ülke sınırları içerisinde arz koşulları bakımınd an farklılık arz eden herhangi bir bölge bulunmamaktadır. Dolayısıyla İlgili ürün pazarı bakımından çizilebilecek en dar coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti s ınırları olarak kabul edilmiştir. I.3. Türk Telekom un Hakim Durumu 260 İlgili Ürün Pazarı başlığı alt ında ayrıntısına yer verildiği üzere , henüz altyapı işletmeciliğine ilişkin olarak herhang i bir lisans verilmemiş olması nedeniyle Türk Telekom denizaltı ve karasal kiralık fiber optik kablolar yoluyla sunulan kapasite hizmetleri pazarında fiili tekel olar ak varlığını sürdürmektedir. Kapasite bağlantısının sonlanma ve başlama noktalarında sahip olunan pazar gücü nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti Sınırları dâhilinde denizaltı ve karasal kiralık fiber 06-13/155 -39 8 optik kablolar yoluyla sunulan kapasite hizmetleri pazarında , Türk Telekom un hâkim durumda olduğu sonucuna varılmıştır. I.4. Eser Telekom ve Türk Telekom Arasında Yaşanan Süreç Dosyada yer alan bilgilere göre; Eser Telekom , uluslararası devre kiralama 270 talebine ilişkin ilk başvurusunu 26. 2.2003 tarihli ve 11 -26021 sa yılı yazısıyla yapmıştır. Bu yazıda Belçika, İngiltere ve Yunanistan da bulunan erişim noktalarının açık adresleri verilerek Türk Telekom dan 2 Mbps, 34 Mbps ve 155 Mbps kapasiteler için bağlantı süre ve fiyatlarının bildirilmesi istenmiştir. Türk Telekom, söz konusu yazıyla talep edilen bilgilere ilişkin yanıtını 3.3. 2003 tarihi itibar ıyla Eser Telekom a vermiştir. 30.1.2004 tarih ve 11 30011 sayılı Eser Telekom yazısında Atina -Yunanistan, Sofya -Bulgaristan, Brüksel -Belçika, Londra -İngiltere veya Milan -İtalya istikametlerine 155 Mbps, 622 Mbps ve 1.2 Gbps kapasitelerinde, fiber optik kablo üzerinden uluslararası d evre kiralanmak istendiği belirtilmiş, söz konusu devreler 280 hakkında tarife bilgileri ve bağlantı süreleri hakkında teklif istenmiş, ayrıca söz konusu ülkelere ek olarak, istenilen kapasitelerde bağlantı sağlanabilecek diğer Avrupa ülkelerinin de kendilerine bildirilmesi istenmiştir. Bu yazıya ilişkin olarak ise Türk Telekom tarafından 1.3.2004 tarih ve 1225 evrak sayılı faks mesajında , talep edilen hızlardaki data devrelerinin Mayıs ayını takip eden aylarda müm kün olabileceği belirtilmiş ve uluslararası kiralık data d evre tarifelerine Türk Telekom web adresinden erişilebileceği belirtilmiştir . Bu sırada Eser Telekom, GN2 ihalesine ilişkin olarak tekl iflerin son verilme tarihi olan 4.3. 2004 te elindeki bilgiler çerçevesinde tam devre fiyat teklifinde bulunmuştur. Bu cevabi yazıya karşılık , Eser Telekom tarafından 26.2.2003 ve 30. 1.2004 tarihli 290 kendi yazıları ve Türk Telekom un 1.3.2004 tarihli yazıları ilgi tutularak hazırlan an 13.9.2004 tarihli başvuruda 155 Mbps, 622 Mbps, 1,2 Gbps uluslararası devre kiralama talebi tekrarlanmaktadır. Tekrarlanan taleplerin yanı sır a aynı yazıyla; uluslararası devrenin yurtdışından Türkiye sınırlarına kadar olan kısmı nın Eser Telekom tarafından yurt dışı operatöründen temin edilmesi halinde, devrenin Türkiye Denizaltı Fiber Optik Sistemi Kara Terminali vey a sınırındaki ilk karasal fiber optik t erminaline bağlantısı için alınacak ücret ile söz konusu devrenin yurtiçi kesimine ait şehirlerarası/şehir içi kiralık devre tesis aylık kira ücretleri ve devre tesis sür esinin taraflarına bildirilmesi talep edilmiştir. Bu başvuruya ilişkin Türk Telekom tarafından Eser Telekom a herhangi bir cevap 300 verilmemesi üzerine E ser Teleko m, 29.9.2004 tarihli yazısı ile 30. 1.2004 ve 13.9.2004 tarihli yazılarını ilgi tutarak Türk Telekom dan herhangi bir cevap alınamadığını belirtmiş ve ilgi yazılarındaki taleplerini yinelemiştir. Bu yazıya da Türk Telekom tarafından herhangi bir cevap veril memiş ve Eser Telekom tarafından 11.11.2004 t arihinde yukarıda yer verilen yazılar ilgi tutularak tenkiten yapılan başvuruda , Türk Telekom dan herhangi bir cevap alınamadığı 06-13/155 -39 9 bildirilmiş ve devre taleplerinin karşılanmasını teminen en kısa zamanda cevabın beklendiği belirtilmiştir. Bu yazıya da Türk Telekom tarafından herhangi bir cevap verilmemiş ve 7.12.2004 tarihinde Eser Telekom tarafından yukarıda değinilen yazılarda yapılan taleplere 310 karşılık bir cevap beklendiğinin tekrarlandığı bir başvuru daha yapıl mıştır. Bu yazıya da herhangi bir cevap alınamaması üzerine , Eser Telekom un Ankara 24. Noterliği nden keşide edilen 30.12.2004 tarih ve 36290 yevmiye numaralı bir ihtarnamesi Türk Telekom a gönderilmiştir. Söz konusu ihtarnamede Eser Teleko m un 26. 2.2003 tarih ve 18932 sayılı evrakı ile yapılan talebi de dâhil olmak üzere yukarıda özetine yer verilen tüm yazışmalara atıf yapılarak; - Atina -Yunanistan, Brüksel -Belçika Londra -İngiltere ve Milan -İtalya ya çıkış veren 155 Mbps, 622 Mbps veya 1.2 Gbps kapasite sinde seçenekli olmak üzere Fiber optik kablo üzerinden uluslararası devre kiralama koşullarının bildirilmesi ve 320 - Uluslararası devrenin yurt dışından Türkiye hududuna kadar kısmının Eser Telekom tarafından yurt dışı operat öründen temin edilmesi durumunda, devrenin Türkiye Denizaltı Fiber Opt ik Sistemi Kara Terminali veya sınırındaki ilk karasal fiber optik t erminaline bağlantısı bakımından alınacak ücret ile söz konusu devrenin yurtiçi kesimine ait şehirlerarası /şehir içi l okal kiralık devre tesis aylık kira ücretleri ve devre tesis süresinin bildirilmesi talep edilmiştir. Bu yazı üzerine Türk Telekom tarafından verilen cevabi yazıda ; - Fiber optik kablolar üzerinden verilen uluslararası kiralık devrelere ilişkin tarife lerde en yüksek hız olarak 155 Mbps ücretinin yer aldığı, 330 - Atina -Yunanistan, Sofya -Bulgaristan, Brüksel -Belçika Londra -İngiltere ve Milan -İtalya ya kurulması talep edilen her bir 155 Mbps kapasite için yürürlükteki tarife bilgilerine yer verilmekte ve; - Yurt dışındaki telekomünikasyon idare leri/şirketler tarafından yüksek hızlı kapasiteler için belirli bir tarife uygulanmadığı, alınan talep doğrultusunda müşteri bazlı fiyat teklifleri verildiği, Eser Telekom un talep ettiği 622 Mbps ve 1.2 Gbps kapasite lerle ilgili fiyat tekliflerinin oluşturulabilmesi için Eser Telekom tarafından bu devrelerin Türkiye ile karşı ülkelerde sonlanacağı açık adreslerinin yazılı olarak bildirilmesi gerektiği, 340 - Yazılı olarak alınacak talepler üzerine ilgili operatör/idareler le irtibata geçilerek Türk Telekom tarafından hazırlanacak fiyat teklifinin Eser Telekom a bildirileceği, - Ayrıca uluslararası kapasiteler bakımından Türk Telekom tarafından sadece yurt içi transmisyonunun sağlanmadığı, uluslararası kapasite taleplerinin yurt içi ve yurt dışı bir bütün olarak temin edilebildiği 06-13/155 -39 10 açıklamaları yer almaktadır. Türk Telekom un bu yazısına istina den Eser Telekom tarafından, 11.1. 2005 tarihli ihtarname ile söz konusu yüksek kapasiteler için istenen açık adres bilgileri Türk Telekom a gönderilmiş ve adresler bakımından tekliflerin derlenerek en geç 10 gün 350 içerisinde kendilerine gönderilmesi ve ayrıca bu bağlantı noktalarından daha ekonomik olabilecek bağlantı noktalarının da taraflarına bildirilmesi talep edilmiştir. Dosya mevcudu bilgilerden, 11.1.2005 tarihli Eser Telekom ihtarnamesi ne ilişkin olarak, Türk Telekom tarafından 25.1.2005 tarihinde OTE Globe firmasına Eser Telekom un talepleriyle ilgili bir faks çekildiği, yine Eser Telekom un talepleriyle ilgili olarak , Telec om Ital ia Sparkle firmasına ise 31.1.2005 tarihinde faks çekildiği anlaşılmaktadır. İlgili Türk Telekom faksına OTE Globe firmasından gelen 27. 1.2005 tarihli cevabi faksta , halihazırda Yunanistan telekomünikasyon operatörü OTE ile Türk Telekom arasında bulunan to plam kapasitenin ( ) lük ( . = Mbps) kısmının 360 Türk Telekom un internet erişimi için kullanıldığı ve geriye kalan kapasiteyi ise OTE Telekom un üçüncü kişilere sunmuş olduğu teklifler için rezerve ettiği ifade edilmektedir. Telecom Italia Sparkle firmas ına çekilen faks mesajı ile ilgili olarak ise, Türk Telekom a gönderilen 14.10.2005 tarih ve 4260 sayılı bilgi isteme yazısına Türk Telekom tarafından verilen 21.10.2005 tarihli cevapta, bu faks mesajına Telecom Italia Sparkle firmasının herhangi bir şekil de cevap vermediği ifade edilmektedir. Tüm bu yazışmaların ertesinde Türk Telekom tarafından Eser Telekom un taleplerine yönelik olarak Katanya (İtalya) ötesinde Avrupa daki POP noktalarına erişim açısından daha düşük kapasiteler için alınmış olunan fiyat teklifleri baz 370 alınarak hazırlanan teklifte , Kapasite Kurulum (Avro) Aylık Fiyat (Avro) 622 Mbps ( ) ( ) 1.2 Mbps ( ) ( ) ayrıntılarına yer verilmektedir. I.5. Değerlendirme Yukarıda da ifade edi ldiği üzere Eser Telekom un 26. 2.2003 tarihli ilk başvurusu, bu başvuruya verilen yanıtta, Türk Telekom un ilgili tarife bilgilerine Türk Telekom un web adresinden ulaşılabileceği bilgisine yer verilerek cevaplandırılmıştır. Eser Telekom un Atina -Yunanistan, Sofya -Bulgaristan, Brüksel -Belçika, Londra - İngiltere veya Milan -İtalya istikametlerine 155 Mbps, 622 Mb ps ve 1.2 Gbps kapasitelerinde fiber optik kablo üzerinden uluslararası d evre kiralama talebine 380 ilişkin 30.1.2004 tarihli Türk Telekom a yaptığı başvuruya ise Türk Telekom 06-13/155 -39 11 tarafından yaklaşık bir ay s onra verilen yanıtta, talep edilen hızlardaki data devrelerinin tesisinin, Mayıs ayını takip eden aylarda müm kün olabileceği belirtilmiş ve u luslarara sı kiralık data d evre tarifelerine Türk Telekom web adresinden erişilebileceği belirtilmiştir. Bu yazışmal arın ardından yukarıdaki başlık altında ayrıntılarına yer verildiği üzere, Eser Telekom daha sonra 13.9.2004, 29.9.2004, 11.11.2004, 7.12.2004 ve 30.12.2004 tarihli yazıları ile uluslarara sı data devre taleplerini yinelemiştir. Ancak Eser Telekom, tüm bu y azışmalar süresince, uluslararası data devre taleplerinin içeriğinde esasa özgü önemli değişikliklere ve yeni eklemelere gitmiştir. Bu 390 değiş iklikler sonucunda yeni lenen her bir tale p, bu taleplere verilecek yanıtlarda da önemli değişiklikler gerektirmek su retiyle taraflar arasındaki yazışma sürecini doğal olarak uzatmıştır. Ayrıca ayrıntısına yukarıda yer verilen Eser Telekom un 30.12.2004 tarihli ihtarnamesine , Türk Telekom tarafından verilen yanıtta yer alan, 622 Mbps ve 1,2 Gbps kapasitelerle ilgili fi yat tekliflerinin oluşturulabilmesi için Eser Telekom tarafından bu devrelerin Türkiye ile karşı ülkelerde sonlanacağı açık adreslerin yazılı olarak bildirilmesi gerektiği ve yazılı alınacak talepler üzerine ilgili operatör/idarelerle irtibata geçilerek Tü rk Telekom tarafından hazırlanacak fiyat teklifinin Eser Telekom a bildirileceği ifade sinden ve yine Türk Telekom tarafından vurgulanan, yapılan bu başvurularda belirtilen taleplerin belirli bir sonlanma 400 noktası içermediği ve paragrafta yer verilen diğer başvuruların belirsiz kapasite talepleri olduğu biçimindeki açıklamadan anlaşılacağı üzere, Eser Telekom un taleplerinin içeriğinde, bu taleplere verilecek yanı t için gerekli olan unsurlarda ifade edilen eksiklikler, yazışma sürecinin uzamasına neden ola n bir diğer önemli etkendir. Eser Telekom un 30.12.2004 tarihli ihtarnamesinde yer alan, uluslararası devrenin yurt dışından Türkiye hududuna kadar kısmının Eser Telekom tarafından yurt dışı operatöründen temin edilmesi durumunda, devrenin Türkiye Denizal tı Fiber Opt ik Sistemi Kara Terminali veya s ınırındaki ilk karasal fiber optik t erminaline bağlantısı bakımından alınacak ücret ile söz konusu devrenin yurtiçi kesimine ait 410 şehirlerarası /şehir içi lokal kiralık devre tesis aylık kira ücretleri ve devre tes is süresinin bildirilmesi talebi, Türk Telekom un cevabi yazısında uluslararası kapasiteler bakımından Türk Telekom tarafından sadece yurt iç i transmisyonunun sağlanmadığı, uluslararası kapasite taleplerinin yurt içi ve yurt dışı bir bütün olarak temin e dilebildiği şeklinde ifade edilerek yanıtlanmıştır. Eser Telekom un 11.1.2005 tarihli ihtarnamesi ile söz konusu yüksek kapasiteler için istenen açık adres bilgilerini Türk Telekom a göndermesinden sonra ise Türk Telekom, yukarıda da yer verildiği üzere O te Globe ve Telecom Italia Sparkle firmalarına Eser Telekom un talebi ile ilgili olarak başvurmuş, ancak söz konusu firmalardan talebin karşılanmasına yönelik herhangi bir olumlu yanıt alamamıştır. 420 Dolayısıyla, h âlihazırda elde bulunan bilgiler ve Türk Tel ekom un beyanları doğrultusunda , taraflar arasında yaşanan sürecin değerlendirilmesinden de anlaşılacağı üzere, Türk Telekom un kapasite sınırı ve elinde bulunan imkânlar dâhilinde Eser Telekom un taleplerin i reddettiğini kabul etmek mümkün değildir. 06-13/155 -39 12 Ayrıc a, Kurumumuza daha önce de intikal eden şikayetlerden, taraflar arasında süregelen uyuşmazlıklar bulunduğu bilinmektedir. Dosya içeriği anılan geçmiş uyuşmazlıklarla birlikte dikkate alındığında, dosya konusu şikayetin daha çok taraflar arasındaki ticari i lişkiden kaynaklandığı anlaşılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre; 430 Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin denizaltı ve karasal fiber optik kablolardaki hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası ile ilgili olarak ; Eser Telekomünika syon Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin, gerek Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile yaptıkları tüm yazışmalar süresince, uluslararası data devre taleplerinin içeriğ inde esasa özgü önemli değişikliklere giderek gerekse uluslararası data devre talepler inin içeriğinde, bu taleplere verilecek yanıt için gerekli olan , devrelerin Türkiye ile karşı ülkelerde sonlanacağı açık adresler gibi unsurlara yer vermeyerek yazışma sürecinin uzamasına yol açması, dosya konusu şikayetin daha çok taraflar arasındaki ti cari ilişkiden 440 kaynaklanması nedenleriyle, hakkında önaraştırma yürütülen Türk Telekomünikasyon A.Ş. hakk ında soruşturma açılmasına gerek olmadığına OY ÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. Başkan İkinci Başkan (izinli) Mustafa PARLAK Tuncay SONGÖR Prof Dr. Zühtü AYTAÇ Rıfkı ÜNAL Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI M. Sıraç ASLAN (karşı oy) (karşı oy) Süreyya ÇAKIN Mehmet Akif ERSİN (karşı oy) 06-13/155 -39 13 16.02.2006 tarih ve 06 -13/155 -39 sayılı Kurul Kararı na KARŞI OY GEREKÇESİ Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve ilgili Kuruma yönelik geçmişteki soruşturmalara itibar edilirse, Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin, bu dosya çerçevesinde, pazardaki hakim durumunu kötüye kul landığı; teknik veya ticâri gerekçe veya uyuşmazlık iddia ve savunması ile sorumluluktan kaçınıp kolay yolu seçtiği, dolayısıyla, hakim durumdaki bir teşebbüsün göstermesi gereken hassasiyetten uzak olduğu izahtan vârestedir. Soruşturma açılması gerektiği düşüncesiyle, aksi yöndeki Kurul Kararı na katılamıyorum. Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI Kurul Üyesi 06-13/155 -39 14 Rekabet Kurulu nun 16.02.2006 tarih ve 06 -13/155 -39 sayılı Kararı na KARŞI OY GEREKÇESİ Türk Telekomün ikasyon A.Ş. nin denizaltı ve karasal fiberoptik kablolardaki hakim durumunu kötüye kullanması konusunda alınan söz konusu Kurul Kararı na aşağıda belirttiğim gerekçeler ile karşıyım. Şikayetin konusu olan denizaltı ve karasal fiber optik kablolar bakımınd an Türkiye içerisinde Türk Telekom un fiili olarak tekel durumda bir işletme olması nedeniyle, DANTE projesinin Türkiye ayağı için gerekli olan bağlantı ve veri transferi hizmetinin ancak ve ancak Türk Telekom dan kiralık kapasite talep etmek yoluyla sağla nabilmesi mümkün olduğundan, Türk Telekom un bu pazarda hakim durumda olduğu açıktır. Bu çerçevede, Önaraştırma Raporu nda yer verilen bilgilerden Eser Telekom un Atina -Yunanistan, Sofya -Bulgaristan, Brüksel -Belçika, Londra -İngiltere veya Milan -İtalya isti kametlerine 155 Mbps, 622 Mbps ve 1.2 Gbps kapasitelerinde Fiber Optik kablo üzerinden Uluslararası Devre kiralama talebine ilişkin 30.1.2004 tarihli Türk Telekom a yaptığı başvuruya Türk Telekom tarafından yaklaşık bir ay sonra verilen yanıtta, talep edil en hızlardaki data devrelerinin tesisinin, Mayıs ayını takip eden aylarda mümkün olabileceği ve Uluslararası Kiralık Data Devre tarifelerine Türk Telekom web adresinden erişilebileceğinin belirtildiği; daha sonra ise, Eser Telekom un 13.09.2004, 29.09.2004 , 11.11.2004, 07.12.2004 tarihli yazıları ile ısrarlı bir şekilde söz konusu taleplerini yinelemesine karşın Türk Telekom un, Eser Telekom un Ankara 24. Noterliği nden keşide edilen 30.12.2004 tarih ve 36290 yevmiye numaralı bir ihtarnamesine kadar ilgili yazılara herhangi bir yanıt vermemiş olduğu; bu nedenlerle Türk Telekom un önce, Eser Telekom a, taleplerine ilişkin olarak kendi web sitesini adres olarak göstermek, böylece Eser Telekom u yanlış bir adrese yönlendirmek ve sonrasında ise Eser Telekom un 06-13/155 -39 15 ısrarlı yazılarına 3,5 ayı aşkın bir süre boyunca yanıt vermemek suretiyle Eser Telekom u, taleplerine ilişkin gerçekçi hiçbir yanıt vermeyerek ticari yaşamda kabul edilemeyecek kadar uzun bir süre beklettiği anlaşılmaktadır. Türk Telekom, Eser Telekom un başvurularında kapasite ve sonlanma noktalarının belirtilmediğini iddia etmektedir. Ancak bu iddiaların doğru olduğu varsayılsa bile, 3,5 ayı geçen bir süre boyunca tekrarlanan taleplere karşın, kendisinden mal ve hizmet talep eden bir müşterisine, taleple ri konusunda herhangi bir yanıt verilmemesinin ya da bu müşterinin, talepleri konusunda bilgilendirilmemesinin, sunduğu hizmet satışları ile gelir elde eden rasyonel bir teşebbüs tavrı olmadığı açıktır. Ayrıca, Eser Telekom tarafından talep edilen söz kon usu hizmetin sağlanması açısından, uluslararası data devrelerinin Türkiye ile karşı ülkelerde sonlanacağı açık adreslere ilişkin eksikliklerin, Türk Telekom un Eser Telekom tarafından yapılan ve pek çok kez yinelenen başvurulara sessiz kalmasının gerekçesi olamayacağını düşünmekteyim. Bu eksiklik, karşılıklı iş yapma ve gelir elde etme güdüsü ile hareket eden teşebbüslerin sessiz kalmak yerine iletişim kurma yoluyla sergileyecekleri çabalar aracılığıyla kolayca giderilebilecek niteliktedir. Bu eksikliğin g iderildiği Eser Telekom un 11.01.2005 tarihli ihtarnamesi ile devrelerin Türkiye de ve karşı ülkelerde sonlanacağı açık adresleri bildirmiş olmasına karşın, Türk Telekom un, söz konusu yazıda belirtilen taleplere ilişkin ilk başvurusunu (taleplere ilişkin verilecek yanıtın, katılınılacak ihalede teklif verilmesi bakımından ivedilik ve önem arz ettiği belirtilmiş olmasına karşın) OTE firmasına ancak 25 Ocak 2005 tarihinde, yani başvurudan ancak iki hafta sonra yaptığı açıkça görülmektedir. Aradan geçen iki h aftalık sürenin ise Türk Telekom un Eser Telekom un taleplerine karşı benimsemiş olduğu kayıtsız tutumun bir yansıması olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Benzer bir şekilde Türk Telekom tarafından, Eser Telekom un talepleriyle ilgili olarak diğer kapa site temin imkânı olarak değerlendirilen Telecom Italia 06-13/155 -39 16 Sparkle firmasına ise Eser Telekom un başvurusundan ancak 20 gün sonra, 31.01.2005 tarihinde faks gönderilmiştir. Türk Telekom un Kurumumuz tarafından kendilerine gönderilen 14.10.2005 tarihli bilgi i steme yazısına göndermiş olduğu cevap yazısında ise Türk Telekom un talepleriyle ilgili olarak Telecom Italia Sparkle firmasının kendilerine hiçbir yanıt vermediği ifade edilmektedir. Türk Telekom un 11.01.2005 tarihli Eser Telekom taleplerine ilişkin bu b aşvuruyu Telecom Italia Sparkle firmasına, talebin gelmesinden sonra 20 günlük bir süre içinde yapmış olması, yine bu firmanın Eser Telekom un taleplerine karşı göstermiş olduğu kayıtsız tutuma ilişkin oluşan olumsuz fikirleri pekiştirmektedir. Bu çerçeved e, Türk Telekom un Telecom Italia Sparkle firmasından herhangi bir yanıt alamaması karşısında talebine ilişkin herhangi bir yinelemede ya da tenkitte bulunmamış olmasının iyi niyet kuralları ya da ticari örf ile bağdaşır olmadığını düşünmekteyim. Buna ek o larak, Eser Telekom ile DANTE arasında kapasite sağlanmasına yönelik yapılan anlaşmanın sözleşmenin bitim tarihinden itibaren 3 ay uzatılmasına karşın Türk Telekom un Eser Telekom a ihale çerçevesindeki taleplerine yönelik teklifinin ancak 10.05.2005 tarih ve 1959 sayılı Türk Telekom faksı ile iletildiğinin görülmektedir. Söz konusu teklifin tarihi ise Eser Telekom un ihaleye katılımı için gecikmiş bir teklif olduğu açıktır Hizmet satarak gelir elde eden rasyonel bir firmanın, satacağı hizmetlerle doğrudan ilişkili olan taleplerinde daha makul ve kararlı davranması beklenecektir. Buna rağmen, yazışma süreleri ve taleplere ilişkin tenkiden herhangi bir yazı gönderilmemesi hususları da göz önünde bulundurulduğunda Türk Telekom un iyi niyet kuralları çerçevesin de üzerine düşen görevi yerine getirmiş olduğundan bahsedilmesi güçtür. Takınılan bu tutumun gelir elde etme amacıyla faaliyetlerini yürütmekte olan rasyonel bir teşebbüsün göstermesi gerekli davranışlardan uzak ve Eser Telekom un ihaleye girmesinin engell enebilmesi amacıyla zaman geçirme politikasının bir sonucu olduğu kanaatindeyim. . 06-13/155 -39 17 Diğer taraftan, Türk Telekom un OTE firması ile DANTE projesi kapsamında talep edilen kapasitenin sağlanabilmesi amacıyla Önaraştırma Raporu nun ilgili pazar başlığı altın da açıklanan NATO şebekesi üzerinden kapasite sağlanmasına yönelik 5 Ekim 2005 tarihinde bir anlaşma yapılmış olduğu görülmüştür. Yapılan anlaşma incelendiğinde sözleşme konusunun, DANTE Projesi kapsamında gerekli olan hizmetlerin OTE firmasına temini oldu ğu anlaşılmaktadır. Ayrıca sözleşme konusu hizmet spesifikasyonlarına bakıldığında ise bunların, Eser Telekom tarafından talep edilen hizmetler ile uyuştuğu da anlaşılmaktadır. Türk Telekom a gönderilen 28.10 2005 tarihli bilgi isteme yazısında Yunanistan uyruklu bir telekomünikasyon şirketi olan OTE ile yapılan yazışma ve anlaşmalar talep edilmiş, fakat Türk Telekom tarafından OTE firmasının Mednautilus firması üzerinden kapasite kiralayarak DANTE projesinin bir ayağını teşkil eden Ankara ve İstanbul dak i erişim noktalarına erişimi hakkında OTE ile yapılmış herhangi bir anlaşma hakkında bir bilgi verilmemiştir. Dosya mevcudu bilgilerden DANTE projesi işinin Eser Telekom un bütün faaliyetlerinden elde ettiği cironun yarısından fazlasını oluşturduğu, elde e dilen net kar bakımından ise bu işten elde edilen gelirlerin daha da önemli bir paya sahip olduğu ve sonuç olarak Eser Telekom un faaliyetlerini yürütmesi bakımından Dante projesinin önemli bir gelir kaynağı olduğu da anlaşılmaktadır. Bu bilgiler ışığında Türk Telekom un 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği iddia edilen eylemleri sonucu Eser Telekom un bu ihalenin dışında kalmasının , şirket açısından büyük bir kayıp oluşturduğu ve bu kaybın şirketin pazardan çıkmasına neden olabilecek nitelikte bi r kayıp olduğunu düşünmekteyim. Ayrıca Telekomünikasyon Kurumu ndan gerek ilk inceleme gerekse önaraştırma aşamasında Kurumumuza intikal eden görüşlerin her ikisinde de, konunun, esas olarak serbest piyasada oluşan mal ve hizmet alımına ilişkin ihale sürec iyle ilgili olması dolayısıyla Telekomünikasyon Kurumu nun görev alanı ile doğrudan ilişkili olmadığının ve konuya ilişkin nihai değerlendirmenin Rekabet Kurumu tarafından yapılmasının uygun olacağının düşünüldüğü ifade edilmektedir. 06-13/155 -39 18 Ayrıca yine bu görüşle rin ikincisinde, Türk Telekom tarafından mahkeme konusu edilmiş, taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan uyuşmazlıklara ve Eser Telekom un yetkisi dışında PRI hatları üzerinden ses iletimi yaptığına yönelik iddialara ilişkin olarak ilgili mevzuatt a hüküm bulunmadığı ve de ticari ilişkiden kaynaklanan uyuşmazlıkların söz konusu hizmet talebinin karşılanmaması bakımından bir gerekçe oluşturmayacağının ifade edildiği de görülmüştür. Sonuç olarak, dosya kapsamında yapılan incelemelerden, Türk Telekomün ikasyon A.Ş. nin DANTE Projesi kapsamında açılan ihaleye yönelik Eser Telekom un taleplerini ihale tarihine kadar karşılamadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca Türk Telekom tarafından Eser Telekom un benzer taleplerine rağmen, bu talepler göz ardı edilmek suretiyl e OTE ile bir anlaşma yapılarak bu firmaya DANTE projesi kapsamında kapasite sağlandığı da tespit edilmiştir. Bu çerçevede, Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin bu eylemlerinin arkasında haklı bir ticari gerekçe bulunmadığı ve bu eylemlerin Eser Telekom un pazar dışına çıkarılmasına neden olabilecek nitelikte olduğu, dolayısıyla Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin bu yolla 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği iddiaları ciddi bulunarak bu teşebbüs hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması gerektiği kanaatindeyim. M.Sıraç ASLAN Kurul Üyesi 06-13/155 -39 19 (16.2.2006 tarihli, 06 -13/155 -39 sayılı Kurul Kararı na) KARŞI OY GEREKÇESİ Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin denizaltı ve karasal fiber optik kablolardaki hakim durumunu kötüye kullandığına dair yapılan başvuru ile ilgili olarak çoğunluğun dosya konusu şikayetin taraflar arası ticari ilişkiden kaynaklanması nedeniyle soruşturma açılmaması yönündeki görüşüne aşağıdaki sebeplerden dolayı katılınamamıştır: DAN TE Projesi kapsamında açılan uluslar arası ihaleye katılmak isteyen ve o tarih itibariyle bu projeyi yürütmekte olan Eser Telekom un ihaleye girebilmesi için Türk Telekom un karasal fiber optik alt yapısını kullanmasının zorunlu olduğu ve T. Telekom un bu piyasada hakim durumda olduğu tartışmasızdır. Dosya mevcudu bilgilerden, Eser Telekom un Türk Telekom dan gerekli fiyatları alamadığı için ihaleye teklif veremediği ve bu nedenle ihale dışı kaldığı da açıktır. Türk Telekom un istenilen fiyatları haklı bir nedenle mi, yoksa hakim durumunu kötüye kullanmak gayesiyle mi zamanında vermediğine dair bu aşamada şahsen kesin bir kanaate ulaşılamamıştır. Bilindiği üzere; 4054 sayılı Kanunun 42. maddesinde Kurulun, şikayet başvurularında ileri sürülen iddiaları ciddi ve yeterli bulması soruşturma yapılmasına karar verebileceği öngörülmektedir. Gerek dosya mevcudu İlk İnceleme ve Önaraştırma Raporlarında ve eklerinde yer alan bilgi ve belgelerden, gerekse Telekomünikasyon Kurumunun hem ilk inceleme hem de önaraştırma safhalarında verdiği görüşlerden şikayet konularının 4054 sayılı Kanun kapsamında incelenebileceği ve bir soruşturma açılmasına yetecek derecede ciddi ve yeterli olduğu düşünülmektedir. Oysa çoğunluk, bu aşamada bir ihlal olmadığı ve bu nedenle bir soruştur ma açılmasına gerek olmadığı kesin kanaatine sahip görünmektedir. Mevcut dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler çerçevesinde bir ihlal olmadığı ve dolayısıyla bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı konusunda kesin bir yargıya sahip olmadığım, aksine iddi aları ciddi ve yeterli bulduğum için çoğunluğun soruşturma açılmaması yönündeki görüşüne iştirak imkânı bulamadım. Mehmet Akif ERSİN Kurul Üyesi