TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR FETHULLAH AKGUL BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/634) Karar Tarihi: 21/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/634 : 21/2/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 M. EminKUZ R1dvan GULE ; Yild1z SEFERiNOGLU Mehmet Sadik Y AMLI Fethullah AKGUL Av. Aydin ASLAN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, teror olaylanndan dogan zararlann tazmin edilmemesi nedeniyle mulkiyet hakkmm; buna ili kin id
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR FETHULLAH AKGUL BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/634) Karar Tarihi: 21/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/634 : 21/2/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 M. EminKUZ R1dvan GULE ; Yild1z SEFERiNOGLU Mehmet Sadik Y AMLI Fethullah AKGUL Av. Aydin ASLAN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, teror olaylanndan dogan zararlann tazmin edilmemesi nedeniyle mulkiyet hakkmm; buna ili kin idari ve yarg1sal stirecin makul stirede sonm;landmlmamas1 nedeniyle makul stirede yarg1lanma hakkmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 9/1/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 6. Ba vurucu, teror olaylan nedeniyle 1994 yilmda koyiinti terkettigini iddia ederek ugrad1g1 zararlannm tazmini istemiyle 17/7/2004 tarihli ve 5233 say1h Teror ve Terorle Mticadeleden Dogan Zararlann Kar ilanmas1 Hakkmda Kanun kapsammda 31/5/2005 tarihinde Mardin Valiligi Teror ve Terorle Mticadeleden Dogan Zarar Tespit Komisyonuna (Komisyon) ba vurmu tur. 7. Komisyon 28/9/2006 tarihli karanyla ba vuruyu kabul etmi ve ba vurucuya 1.405 TL odenmesine karar verilmi tir. 2 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/634 : 21/2/2019 8. Ba$vurucu, zararlanmn eksik hesapland1gm1 ileri siirerek Komisyonca haz1rlanan sulhnameyi imzalamam1$ ve toplam 15.000 TL tazminata hiikmedilmesi istemiyle idare mahkemesinde dava a9m1$tlf. 9. Mardin idare Mahkemesi 29/2/2008 tarihli karanyla ba$vurucunun teror olaylan nedeniyle ugrad1g1 zararlara yonelik olarak idare tarafmdan yap1lan tespitin eksik inceleme ve ara$tumaya dayah oldugu, odenecek tazminat miktannm hesaplanmasmda kullamlan ol ;iitlerin a91k ve net bir bi9imde ortaya konulmad1g1 gerek9esiyle dava konusu i$lemi iptal etmi$ ve amlan karar Dam$tay Onbe$inci Dairesince onanm1$tlr. 10. Bunun iizerine yeniden yapilan degerlendirme neticesinde Komisyon 6/10/2011 tarihli i$lemiyle koy kadastro kay1tlan, koy muhtan ve bilirki$ileri ile koy sakinlerinin beyanlan dogrultusunda yap1lan ara$tirmalara gore ba$vurucunun miilkiyetinde veya zilyetliginde herhangi bir mal varhgmm bulunmad1g1 gerek9esiyle ba$vuruyu reddetmi$tir. 11. Ba$vurucu tarafmdan bu i$lemin iptali istemiyle a91lan dava, Mardin idare Mahkemesinin 24/1/2013 tarihli karanyla reddedilmi$tir. Gerek9ede ozetle Sivritepe koyiinde 2009 yilmda kadastro 9ah$malannm yap1larak tamamland1g1, davac1ya ait herhangi bir ta$mmaz kaydmm, yap1lan ke$ifte de davac1ya ait herhangi bir mal varhgmm bulunmad1gmm ve davacmm otuz y1l once ge9im s1kmtis1 nedeniyle kendi istegiyle koyden aynld1gmm tespit edildigi; buna kar$1hk davacmm iddialannm ispatma yonelik olarak kendi beyam d1$mda hukuken kabul edilebilir nitelikte somut herhangi bir bilgi ve belgenin de dosyaya sunulmad1g1 belirtilerek dava konusu i$lemde hukuka aykmhk bulunmad1g1 ifade edilmi$tir. 12. Ba$vurucu vekilince temyiz edilen bu karar, Dam$tay Onbe$inci Dairesinin 10/9/2014 tarihli karanyla onanm1$tlf . Ba$vurucu karar diizeltme yoluna gitmemi$tir. 13. Onama karan ba$vurucu vekiline 29/12/2014 tarihinde teblig edilmi$tir. 14. Ba$vurucu 9/1/2015 tarihinde bireysel ba$vuruda bulunmu$tur. IV. iLGiLi HUKUK 15. ilgili hukuk i9in bkz. Celal Demir, B. No: 2013/3309, 6/2/2014, 15-21, 23. V. iNCELEME VE GEREK ;E 16. Mahkemenin 21/2/2019 tarihinde yapmI$ oldugu toplantida ba$vuru incelenip geregi dii$iiniildii: A. Miilkiyet Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 17. Ba$vurucu; 5233 say1h Kanun kapsammda yapmI$ oldugu ba$VUfll 28/9/2006 tarihli Komisyon karannda kismen kabul edildigi halde daha sonra 2009 yilmdaki kadastro tespitlerine dayanarak reddedilmesi nedeniyle miilkiyet hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii$llir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/634 : 21/2/2019 2. Degerlendirme 18. Anayasa ve Avrupa insan Haklan Sozle mesi'nin ortak koruma alanmda yer alan miilkiyet hakk1; mevcut mal, miilk ve ekonomik degerleri koruyan bir temel hakt1r. Ki inin halihaz1rda sahibi olmad1g1 bir miilkiin miilkiyetini kazanma hakk1, bu konudaki menfaati ne kadar gii9lii olursa olsun miilkiyet kavram1 i9inde degildir (Kemal Yeler ve Ali Arslan C,:elebi, B. No: 2012/636, 15/4/2014 , 36). Aynca gelecekte elde edilecegi iddia edilen bir gelirin miilkiyet hakk1 kapsammda degerlendirilmesi miimkiin degildir (Sultan Tokay ve digerleri, B. No: 2013/1122, 26/6/2014, 42). 19. Bir mi.ilk veya alacakla ilgili olarak hak iddia eden ki inin soz konusu hakkm varhg1m hukuken ispat etmesi gerekir (Kemal Yeler veAli Arslan C,:elebi, 38). 20. Somut olayda ba vurucunun Komisyona yaptlg1 ba vuru iizerine Komisyonun ula tlg1 nihai sonu9 ile iptal davas1 sonucunda gerek9eli kararda yer verilen hukuki tespitler ve dayanaklar birlikte degerlendirildiginde ba vurucunun Anayasa'mn 35. maddesinde giivence altma alman miilkiyet hakk1 kapsamma giren bir ekonomik degeri veya en azmdan boyle bir degeri elde etme yoniinde me ru beklentisi bulunmad1g1 anla Ilmaktad1r. 21. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu kismmm, diger kabul edilebilirlik ko ullan yoniinden incelenmeksizin konu bakzmmdan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. Makul Siirede Yarg1lanma Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 22. Ba vurucu, makul siirede yargilanma hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii tiir. 2. Degerlendirme 23. Bireysel ba vuru sonrasmda 31/7/2018 tarihli ve 30495 say1h Resmi Gazete'de yay1mlanarak yiiriirliige giren 25/7/2018 tarihli ve 7145 say1h Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 say1h Avrupa insan Haklan Mahkemesine Yap1lm1 Baz1 Ba vurulann Tazminat Odenmek Suretiyle ;:oziimiine Dair Kanun'a ge9ici madde eklenmi tir. 24. 6384 say1h Kanun'a eklenen ge9ici maddeye gore yargilamalann uzun siirmesi ve yarg1 kararlanmn ge9 veya eksik icra edilmesi ya da icra edilmemesi ikayetiyle Anayasa Mahkemesine yapilan ve bu maddenin yiiriirliige girdigi tarih itibanyla Anayasa Mahkemesi oniinde derdest olan bireysel ba vurulann ba vuru yollanmn tiiketilmemesi nedeniyle verilen kabul edilemezlik karannm tebliginden itibaren ii9 ay i9inde yap1lacak miiracaat iizerine Adalet Bakanhg1 insan Haklan Tazminat Komisyonu Ba kanhg1 (Tazminat Komisyonu) tarafmdan incelenmesi ongoriilmii tiir. 25. Ferat Yuksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018, 26-36) karannda Anayasa Mahkemesi; yargilamalann makul siirede sonu9landmlmad1g1 ya da yarg1 kararlannm ge9 veya eksik icra edildigi ya da hi9 icra edilmedigi iddias1yla 31/7/2018 tarihinden once ger9ekle tirilen bireysel ba vurulara ili kin olarak Tazminat Komisyonuna ba vuru imkanmm getirilmesine ili kin yolu ula 1labilir olma, ba an ans1 sunma ve yeterli giderim saglama kapasitesinin bulunup bulunmad1g1 yonlerinden inceleyerek bu yolun etkililigini tart1 m1 t1r. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/634 : 21/2/2019 26. Ferat Yuksel karannda ozetle amlan ba vuru yolunun ki ileri mali kulfet altma sokmamas1 ve ba vuruda kolayhk saglamas1 nedenleriyle ula 1labilir oldugu, dtizenleni ekli itibanyla ihlal iddialanna makul bir ba an ans1 sunma kapasitesinden mahrum olmad1g1 ve tazminat odenmesine imkan tammas1 ve/veya bu mtimktin olmad1gmda ba ka ttirlti telafi olanaklan sunmas1 nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim saglama imkanma sahip oldugu hususunda degerlendirmelerde bulunulmu tur. Bu gerek9eler dogrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk baki ta ula ilabilir olan ve ihlal iddialanyla ilgili ba an ans1 sunma ve yeterli giderim saglama kapasitesi oldugu gortilen Tazminat Komisyonuna ba vuru yolu ttiketilmeden yap1lan ba vurunun incelenmesinin bireysel ba vurunun ikincil niteligi ile bagda mayacag1 sonucuna vararak ba vuru yollanmn ttiketilmemi olmas1 nedeniyle kabul edilemezlik karan vermi tir (Ferat Yuksel, 35, 36). 27. Somut ba vuru yontinden de soz konusu karardan aynlmay1 gerektiren bir durum bulunmamaktad1r. 28. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu k1smmm diger kabul edilebilirlik ko ullan yontinden incelenmeksizin ba vuru yollanmn tuketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A. 1. Mtilkiyet hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm konu bakzmmdan yetkisizlik nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA , 2. Makul stirede yargilanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollannm tuketilmemesi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 21/2/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye R1dvan GULE ;:: Dye Dye Recep KOMURCU M. EminKUZ Dye Y1ld1z SEFERiNOGLU 5