TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SÜLEYMAN TURHAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/23631) Karar Tarihi: 17/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/23631 Karar Tarihi : 17/11/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Süleyman TURHAN Vekili : Av. Ramazan ÜZER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvurucu, tapu tahsis belgesinin geçersiz say ılmas ı sebebiyle hükmedile n tazm
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SÜLEYMAN TURHAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/23631) Karar Tarihi: 17/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/23631 Karar Tarihi : 17/11/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Süleyman TURHAN Vekili : Av. Ramazan ÜZER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvurucu, tapu tahsis belgesinin geçersiz say ılmas ı sebebiyle hükmedile n tazminat ın gerçek zarar ı karşılamamas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 1/8/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu 1945 do ğumlu olup Antalya'da ikamet etmektedir. Başvuru Numaras ı: 2018/23631 Karar Tarihi : 17/11/2021 29. Vak ıflar Genel Müdürlü ğünce (Vak ıflar İdaresi) ba şvurucunun Antalya'n ın Kızıltoprak Mahallesi'nde bulunan gecekondusu için 16/5/1985 tarihinde 24/2/1984 tarihli ve 2981 say ılı İmar ve Gecekondu Mevzuat ına Ayk ırı Yap ılara Uygulanacak Baz ı İşlemler ve 6785 say ılı İmar Kanununun Bir Maddesinin De ğiştirilmesi Hakk ında Kanun hükümleri uyar ınca tapu tahsis belgesi verilmi ştir. Başvurucunun gecekondusunun bulundu ğu taşınmaz 21/12/1981 tarihli ve 1/1000 ölçekli uygulama imar plan ında yol ve park alan ı olarak ayr ılm ıştır. 10. Tapu tahsis belgesinden sonra ayn ı mahallede bulunan 97/1 pafta 453 ada 1 parsel say ılı taşınmazdan ba şvurucuya yer tahsisi yap ılm ıştır. Ayr ıca Vak ıflar İdaresinin 16/9/1987 tarihli yaz ısıyla tahsis kar şılığında ödemesi gereken tutar ın 2.000.000 TL (2 TL) olduğu başvurucuya bildirilmi ştir. Başvurucu 4/3/1990 tarihinde 1.666.667 TL (1,67 TL) ödeme yapm ıştır. 11. Başvurucu 12/3/2008 tarihinde Antalya Vak ıflar İdaresine müracaat ederek tap u tahsis belgesinin tapuya dönü ştürülmesini talep etmi ştir. Vak ıflar İdaresi 19/3/2008 tarihli yaz ıyla gecekondunun bulundu ğu taşınmaz ın imar plan ında park ve yol alan ında kalmas ı nedeniyle tapu tahsis belgesinin tapuya dönü ştürülmesinin mümkün olmad ığını, gecekondu önleme bölgesinden tahsis yap ılmas ı için Muratpa şa Belediyesine bilgi verildi ğini başvurucuya bildirmi ştir. 12. Başvurucu 30/6/2008 tarihinde Muratpa şa Belediye Ba şkanl ığına (Belediye) müracaat ederek ayn ı bölgede ve emsal nitelikte ba şka bir arsa tapusu verilmesini talep etmiştir. Başvurucunun talebi 18/7/2008 tarihli i şlemle, ta şınmaz ının yolda kald ığı gerekçesiyle reddedilmi ştir. Başvurucu bu i şleme karşı Antalya 2. İdare Mahkemesinde (İdare Mahkemesi) iptal davas ı açm ıştır. İdare Mahkemesi 8/10/2009 tarihinde davay ı reddetmiştir. Karar ın gerekçesinde, tapu tahsis belgesi verilen gecekondunun tahsis tarihinden önce ç ıkar ılan imar plan ında yol ve park alan ında kalmas ı sebebiyle 2981 say ılı Kanun hükümlerinden yararlanmas ının mümkün bulunmad ığı belirtilmi ştir. An ılan karar Dan ıştay Ondördüncü Dairesince 28/2/2013 tarihinde onanarak kesinle şmiştir. 13. Başvurucu 29/6/2015 tarihinde Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Asliye Hukuk Mahkemesi) Vak ıflar İdaresi ve Belediye aleyhine tapu iptali ve tescil davas ı açm ıştır. Dava dilekçesinde, Antalya'n ın K ızıltoprak Mahallesi'nde bulunan 97/1 pafta 453 ada 1 parsel say ılı taşınmaz ın 400 m²lik bölümünün tapusunun iptal edilerek ba şvurucu ad ına tescil edilmesine, bunun mümkün olmamas ı hâlinde ta şınmaz ın rayiç bedeli üzerinden tazminat ödenmesine karar verilmesi talep edilmi ştir. 14. Asliye Hukuk Mahkemesince bilirki şi incelemesi yapt ırılm ıştır. 26/9/2016 havale tarihli bilirki şi raporunda, tapu tahsis belgesine konu ta şınmaz ın 400 m²sinin rayi ç değeri hesaplanm ıştır. Ayn ı bilirkişi taraf ından haz ırlanan 7/11/2016 havale tarihli ek raporda ise %35'lik düzenleme ortakl ık pay ı kesintisi dü şüldükten sonra ta şınmaz ın rayiç de ğeri 234.000 TL olarak hesaplanm ıştır. 15. Başka bir bilirki şi taraf ından haz ırlanan 25/10/2016 havale tarihli raporda ise başvurucunun tahsis kar şılığında borçland ırıldığı tutardan ödedi ği (1.666.667 TL) ve eksik kalan (333.333 TL) tutar ın dava tarihi itibar ıyla güncel de ğeri hesaplanm ıştır. Raporda; 1.666.667 TL'nin de ğeri Amerikan dolar ı art ış oran ına göre 1.635,07 TL, avro art ış oran ına göre 1.472,83 TL, 24 ayar külçe alt ın art ış oran ına göre 4.915,45 TL, TÜFE endeksi de ğişim Başvuru Numaras ı: 2018/23631 Karar Tarihi : 17/11/2021 3oran ına göre 3.428,19, ÜFE endeksi de ğişik oran ına göre 2.552,12 TL, bunlar ın tümünün ortalamas ına göre ise 2.389,21 TL olarak bulunmu ştur. 16. Asliye Hukuk Mahkemesi 30/12/2016 tarihli karar ıyla tapu iptali ve tescil talebini reddetmi ş, tazminat istemini ise Vak ıflar İdaresi yönünden kabul ederek ba şvurucu lehine 191.414,60 TL tazminata hükmetmi ştir. Karar ın gerekçesinde; İdare Mahkemesinin karar ına at ıfta bulunularak ba şvurucuya tapu tahsis belgesinin verilmesinin mümkün olmad ığı, bu nedenle tapu iptali ve tescil talebinin reddi gerekti ği ifade edilmi ştir. Bununla birlikte kararda ba şvurucunun 400 m²lik tapu verilece ği inanc ıyla 1.666.667 TL ödeme yapt ığı vurgulanm ış, bu tutar ın isabet etti ği 333 m²nin rayiç de ğerinin hesaplanara k başvurucuya ödenmesi gerekti ği kabul edilmi ştir. Asliye Hukuk Mahkemesi 7/11/2016 havale tarihli bilirki şi raporunda ta şınmaz ın rayiç bedeli olarak bulunan 234.000 TL'ye 333/400 oran ını uygulamak suretiyle tespit etti ği anlaşılan 191.414,60 TL'nin ba şvurucuya ödenmesine karar vermi ştir. 17. Vak ıflar İdaresi bu karara kar şı istinaf yoluna ba şvurmuştur. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) 11/4/2017 tarihinde istina f istemini kabul ederek Asliye Hukuk Mahkemesi karar ını kald ırm ış, Vak ıflar İdaresi aleyhine hükmedilen tazminat miktar ını 2.389,21 TL'ye indirmi ştir. Karar ın gerekçesinde İdare Mahkemesi karar ına at ıf yap ılarak başvurucunun i şgal ettiği yerin 21/12/1981 tarihinde yap ılan uygulama imar plan ında park ve yol alan ında kalmas ı nedeniyle tapu tahsis belgesinin ba ştan beri geçersiz oldu ğu vurgulanm ıştır. Kararda, tapu tahsis belgesinin bir mülkiyet belgesi de ğil fiilî kullan ımı gösteren bir zilyetlik belgesi oldu ğu gözetildi ğinde başvurucunun Vak ıflar İdaresinden talep edebilece ği bedelin idareye ödedi ği 1.666.667 TL'nin güncelle ştirilmiş değeri olduğu belirtilmi ştir. Bölge Adliye Mahkemesi, 21/10/2016 tarihli bilirki şi raporunda belirlenen 2.389,21 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte Vak ıflar İdaresinden al ınarak başvurucuya verilmesine hükmetmi ştir. 18. Başvurucu bu karara kar şı temyiz yoluna ba şvurmuştur. Yarg ıtay 14. Hukuk Dairesi 13/3/2018 tarihinde Bölge Adliye Mahkemesi karar ını, temyiz isteminin yerinde olmad ığını belirterek onam ıştır. Nihai karar 25/7/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 19. Başvurucu 1/8/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 20. Başvurucu bu arada 19/6/2017 tarihli dilekçeyle Yarg ıtay Birinci Ba şkanl ığına müracaat ederek tapu tahsis belgesinin tapuya dönü ştürülmesi isteminin ifa edilememesi hâlinde hak sahibine ödenmesi gereken tazminat ın taşınmaz ın rayiç de ğeri mi yoksa hak sahibi taraf ından ödenmi ş tutar ın güncellenmi ş hâli mi olaca ğı hususunda 14. Hukuk Dairesi ile 3. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu aras ında içtihat farkl ılığı bulunduğunu belirtmi ş ve içtihad ın birleştirilmesini talep etmi ştir. Yarg ıtay Birinci Ba şkanl ık Kurulu 31/5/2018 tarihinde, ileri sürülen kararlar ın konular ının farkl ı olduğu gerekçesiyle içtihad ı birleştirme yoluna gidilmesine gerek olmad ığına karar vermi ştir. IV.İLGİLİ HUKUK 21. 2981 say ılı Kanun un "Tapu verme" kenar ba şlıklı 10. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/23631 Karar Tarihi : 17/11/2021 4"a) Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vak ıflar Genel Müdürlü ğünün idare etti ği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yap ılmış yap ılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kay ıt maliki kamu kurulu şunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yap ıldığı tapu sicilini n beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine 'Tapu Tahsis Belgesi' verilir. Tapu tahsis belgesi, ıslah imar plan ı veya kadastro planlar ı yap ıldıktan sonra ha k sahiplerine verilecek tapuya esas te şkil eder. ... Hak sahibi olmad ığı halde tapu verilen ki şilerin tapular ı resen iptal edilir." 22. 2981 say ılı Kanun un "Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular" kenar başlıklı 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular hakk ında aşağıdaki uygulamalar yap ılır. ... b) (Değişik : 22/5/1986 - 3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vak ıflar Genel Müdürlü ğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyar ınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde, ıslah imar planlar ı ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yap ılar ının işgal ettiği arazi de dikkate al ınarak ıslah imar plan ında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine ayn ı bölgede veya di ğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesinde ba şka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedel i 4/11/1983 tarih ve 2942 say ılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016 say ılı Kanuna göre tespi t edilir. " V.İNCELEME VE GEREKÇE 23. Anayasa Mahkemesinin 17/11/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 24. Başvurucu, Vak ıflar İdaresi taraf ından verilmi ş bulunan tapu tahsis belgesinin yok say ılarak sadece o dönemde ödenen tutar ın güncellenmi ş hâliyle s ınırlı olarak tazminata hükmedilmesinin keyfî oldu ğunu ileri sürmü ştür. Başvurucu; tapu tahsis belgesi verilmesi karşılığında üzerine dü şen yükümlülükleri ifa etti ğini, bu sebeple ta şınmaz ın rayiç bedelini n hesaplanarak ödenmesi gerekti ğini, Yarg ıtay 3. Hukuk Dairesinin kararlar ının da bu yönde olduğunu belirtmi ştir. Başvurucu son olarak 14. Hukuk Dairesi ile 3. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu kararlar ı aras ında içtihat farkl ılığının bulundu ğunu ifade etmi ştir. B. Değerlendirme 25. Anayasa'n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/23631 Karar Tarihi : 17/11/2021 5"Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." 26. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetinin özü, tapu tahsis belgesinin geçersiz say ılmas ı sebebiyle ödenen tazminat ın taşınmaz ın rayiç bedeline göre hesaplanmamas ına yöneliktir. Ba şvurucunun şikâyetinin mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi uygun bulunmu ştur. 27. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır (Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , B. No: 2013/1178, 5/11/2015, 49-54). Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir" denilmek suretiyle mülkiyet hakk ı güvenceye bağlanm ıştır. Anayasa'n ın an ılan maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik değer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Bu ba ğlamda mülk olarak de ğerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunlar ın üzerinde tesis edilen s ınırlı ayni ve fikrî haklar ın yan ı sıra icras ı kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakk ının kapsam ına dâhildir ( Mahmut Duran ve di ğerleri , B. No: 2014/11441, 1/2/2017, 60). 28. Anayasa'da yer alan mülkiyet hakk ı mevcut mal, mülk ve ekonomik de ğerleri koruyan bir temel hakt ır. Kişinin hâlihaz ırda sahibi olmad ığı bir mülkün mülkiyetini kazanma beklentisi -bu konudaki menfaati ne kadar güçlü olursa olsun- mülkiyet kavram ı içinde değildir ( Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi , B. No: 2012/636, 15/4/2014, 36). 29. Anayasa Mahkemesi daha önce pek çok karar ında şehir planlamas ı ile ilgili düzenlemelere ayk ırı şekilde inşa edilmiş olmas ı sebebiyle idari makamlarca yap ının her an yıkılmas ı mümkün bulunmas ına rağmen bu yönde bir giri şimde bulunulmamas ı ve önlem alınmamas ı, uzunca bir süre bu duruma sessiz kal ınmas ı, esasen yap ı sebebiyle vergi tahsil edilmesi veya yap ının kamu hizmetlerinden yararland ırılmas ı suretiyle bu alanlarda sosyal ortam ve aile ortam ının oluşturulmas ına izin verilmesi hâlinde, in şa edilen yap ının kullan ılmas ından kaynaklanan ekonomik de ğerin Anayasa'n ın 35. maddesi çerçevesinde önemli bir mal varl ığı değeri ve dolay ısıyla bir mülk oluşturduğunun kabul edilmesi gerektiğini belirtmi ştir (birçok karar aras ından bkz. Ayşe Öztürk, B. No: 2013/6670, 10/6/2015, 85; Nazif K ılıç, B. No: 2014/5162, 15/6/2016, 35; İrfan Öztekin, B. No: 2014/19140, 5/12/2017, 43-45; Rifat Algan, B. No: 2014/19138, 22/2/2018, 49-51). 30. Bireysel ba şvuruya konu uyu şmazl ık başvurucunun gecekondusunun yıkılmas ına ilişkin değil, tapu tahsis belgesinin geçersiz say ılmas ı sebebiyle ödenen tazminat miktar ının hesaplanma yöntemine ili şkindir. Somut olayda Vak ıflar İdaresi taraf ından 16/5/1985 tarihinde ba şvurucu ad ına tapu tahsis belgesi düzenlenmi ş, başvurucunun tap u tahsis belgesinin tapuya dönü ştürülmesine yönelik 12/3/2008 tarihli istemi, ba şvurucuya ait gecekondunun 1981 tarihli uygulama imar plan ında yol ve park alan ında kald ığı gerekçesiyle Bölge Müdürlü ğünün 19/3/2008 tarihli i şlemiyle reddedilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/23631 Karar Tarihi : 17/11/2021 631. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlar ında tapu tahsis belgesinin, ta şınmaz ın mülkiyetinin elde edilece ğine dair me şru beklenti olu şturan bir kanun hükmünün veya yerleşik yarg ısal içtihad ın bulunmad ığı vurgulanarak Anayasa'n ın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakk ına ilişkin korumadan yararland ırılmas ının mümkün olmad ığı kabul edilmi ştir (Ayşe Öztürk, 60; Süleyman Üstün , B. No: 2013/6767, 4/2/2016, 59-61). Bununla birlikte ba şvurucu taraf ından 4/3/1990 tarihinde Vak ıflar İdaresine 1.666.667 T L ödeme yap ılm ıştır. Başvurucunun bu tutardan kaynakl ı olarak ekonomik bir menfaate sahip olduğu da aç ıktır. Bu yönden ba şvurucunun Anayasa'n ın 35. maddesi uyar ınca mülkiyet hakk ı kapsam ında korunmas ı gereken bir menfaatinin mevcut oldu ğu kabul edilmi ştir. 32. Başvurucunun tapu tahsis belgesinin geçersiz say ılmas ının mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiği sonucuna ula şılmaktad ır. 33. Anayasa'n ın 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 34. Anayasa n ın 35. maddesinde mülkiyet hakk ı s ınırsız bir hak olarak düzenlenmemi ş, bu hakk ın kamu yarar ı amac ıyla ve kanunla s ınırland ırılabileceği öngörülmü ştür. Mülkiyet hakk ına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'n ın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulmas ı gerekmektedir. An ılan madde uyar ınca temel hak ve özgürlükler, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmaks ızın Anayasa'n ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Dolay ısıyla mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 62). 35. 2981 say ılı Kanun'un 10. maddesinin (a) f ıkras ında Kanun hükümlerine göre Hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vak ıflar Genel Müdürlü ğünün idare etti ği arsa veya araziler üzerinde gecekondu sahiplerince yap ılm ış yap ılar ın kay ıt maliki kam u kuruluşunca bu yerin hak sahibine tahsis edilece ği ve bu tahsisin yap ıldığı tapu sicilini n beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine " Tapu Tahsis Belgesi" verilece ği hükme bağlanm ıştır. Ayn ı Kanun'un 13. maddesinin birinci f ıkras ının (b) bendinde Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vak ıflar Genel Müdürlü ğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyar ınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde ıslah imar planlar ı ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yap ılar ının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar plan ında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edilece ği, tahsis edilen arsa veya hissenin bedelinin 4/11/1983 tarihli ve 2942 say ılı Kamulaştırma Kanunu veya 6/6/1984 tarihli ve 3016 say ılı Kanun'a göre tespit edilece ği kural ına yer verilmiştir. 36. Somut olayda ba şvurucuya 16/5/1985 tarihinde tapu tahsis belgesi verilmi ş ise de başvurucunun gecekondusunun 1981 tarihli uygulama imar plan ında yol ve park alan ında kald ığının tespit edilmesi sebebiyle Vak ıflar İdaresi taraf ından tapu tahsis belgesinin ba ştan beri geçersiz oldu ğu kabul edilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/23631 Karar Tarihi : 17/11/2021 737. Uyuşmazl ıkta uygulanacak hukuk kurallar ının yorumlanmas ı görevi öncelikle derece mahkemelerine aittir. Bu ba ğlamda 2981 say ılı Kanun uyar ınca tapu tahsis belgesi verilebilmesi için gecekondunun bulundu ğu taşınmaz ın uygulama imar plan ında kam u hizmetine ayr ılmam ış olmas ı şart ının aran ıp aranmad ığını değerlendirmek idarelerin ve derece mahkemelerin yetkisindedir. Anayasa Mahkemesinin kanunlar ın yorumu bağlam ındaki görevi derece mahkemelerin de ğerlendirmelerinin keyfîlik veya bariz takdir hatas ı içerip içermedi ğini denetlemekten ibarettir. 38. Bu anlamda ba şvurucunun Vak ıflar İdaresinin tapu tahsis belgesinin geçersiz olduğunu tespit eden 19/3/2008 tarihli i şlemine kar şı dava açmad ığını not etmek gerekir. Öte yandan ba şvurucunun ayn ı bölgede ve emsal nitelikte ba şka bir arsa tapusu verilmesi talebinin Belediye taraf ından reddine ili şkin 18/7/2008 tarihli i şleme karşı açt ığı dava İdare Mahkemesince, tapu tahsis belgesi verilen gecekondunun tahsis tarihinden önce ç ıkar ılan imar plan ında yol ve park alan ında kalmas ı sebebiyle 2981 say ılı Kanun hükümlerinde n yararlanmas ının mümkün bulunmad ığı gerekçesiyle reddedilmi ştir. Ayr ıca başvurucu bireysel ba şvuruya konu yarg ılamada Asliye Hukuk Mahkemesinin ve Bölge Adliye Mahkemesinin tescil talebinin reddine ili şkin olarak verdi ği hüküm f ıkralar ına karşı üst yarg ı mercilerine ba şvurmad ığı gibi bireysel ba şvuru formunda da tescil talebinin reddedilmesine yönelik olarak herhangi bir şikâyet dile getirmemi ştir. 39. Bu ko şullarda tapu tahsis belgesinin, ba şvurucunun gecekondusunun belgenin verildiği tarihten önceki uygulama imar plan ında yol ve park alan ı içinde kalmas ı sebebiyle baştan beri geçersiz oldu ğu tespitinin kanuni dayana ğının olmad ığının değerlendirilmesi için hiçbir neden bulunmam ış ve müdahalenin kanuni dayana ğının mevcut oldu ğu sonucuna ulaşılm ıştır. 40.Şartlar ı taşımayanlar ın hak sahibi olmalar ının önlenmesi amac ıyla tapu tahsis belgesinin geçersiz say ılmas ının kamu yarar ına dönük me şru bir amac ının bulundu ğu aç ıktır. 41. Anayasa'n ın 13. maddesinde yer alan ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden olu şmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin amac ı gerçekleştirmeye elveri şli olmas ını, gereklilik amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2016/16, K.2016/37, 5/5/2016; Mehmet Akdo ğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, 38). 42. Somut olayda ba şvurucunun şikâyeti lehine hükmedilen tazminat ın hesaplanm a yöntemine ili şkin olduğundan elveri şlilik ve gereklilik kriterleri yönünden bir inceleme yap ılmas ının bir anlam ı bulunmamaktad ır. Bu sebeple ölçülülük ilkesi yönünden yap ılacak inceleme orant ılılık ile s ınırlı tutulacakt ır. 43. Orant ılılık s ınırlamayla ula şılmak istenen amaç ile ba şvurulan s ınırlama tedbiri aras ında aşırı bir dengesizlik bulunmamas ına işaret etmektedir. Di ğer bir ifadeyle orant ılılık, amaç ile araç aras ında adil bir denge kurulmas ını gerektirmektedir. Buna göre mülkiyet hakk ına getirilen s ınırlamayla ula şılmak istenen me şru amaç ve ba şvurucunun mülkiyet hakk ından yararlanmas ındaki bireysel yarar aras ında makul bir orant ı kurulmal ıdır. Hedeflenen amaca ula şıldığında elde edilecek kamusal yararla k ıyasland ığında s ınırlama ile Başvuru Numaras ı: 2018/23631 Karar Tarihi : 17/11/2021 8kişiye yüklenen külfetin a şırı ve orant ısız olmamas ı gerekir ( D.C., B. No: 2018/13863, 16/6/2021, 49). 44. Olayda ba şvurucu, tapu tahsis belgesinin 400 m² olarak düzenlendi ğini ve 400 m²nin rayiç bedelinin ödenmesi gerekti ğini ileri sürmektedir. Nitekim Asliye Hukuk Mahkemesi de ta şınmaz ın rayiç bedelinin ödenmesi gerekti ğini kabul etmi ş ve başvurucunun borçland ırıldığı tutar ın (2.000.000 TL) %83,33'ünü (1.666.667 TL) ödedi ğini gözeterek 400 m²nin bu orana isabet eden 333 m²sinin rayiç bedeli olan 191.414,60 TL'nin ba şvurucuya ödenmesine hükmetmi ştir. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi ba şvurucunun tapu tahsis belgesinin ba ştan beri geçersiz oldu ğunun tespit edildi ğini dikkate alarak ba şvurucuya ödenecek tazminat ın 4/3/1990 tarihinde ödedi ği 1.666.667 TL'nin güncellenmi ş hâlinden ibaret oldu ğunu değerlendirmi ş ve bu tutar ın güncelle ştirilmiş hâli olan 2.389,21 TL'nin başvurucuya ödenmesine karar vermi ştir. 45. Tapu tahsis belgesinin geçersiz oldu ğu tespit edildi ğine ve ba şvurucu bu i şleme karşı dava açmad ığına göre tapu tahsis belgesinin geçerli olmas ı hâlinde ba şvurucunun kavuşacağı ekonomik menfaatlerin tazminat olarak hükmedilmesi gerekti ği söylenemez. Tapu tahsis belgesinin geçersiz oldu ğu tespiti dikkate al ındığında başvurucunun zarar ının 1.666.667 TL'yi ödemi ş olmas ıyla s ınırlı görülmesinin keyfî ve temelsiz olmad ığı değerlendirilmi ştir. 46. Başvurucu 3. Hukuk Dairesi ile Hukuk Genel Kurulu kararlar ında taşınmaz ın rayiç bedelinin ödenmesi gerekti ğinin kabul edildi ğini belirtmekte ise de bireysel ba şvuru formuna eklenen kararlar incelendi ğinde an ılan kararlara konu olaylarda tapu tahsis belgesinin ba ştan beri geçersiz say ılmas ı durumunun söz konusu olmad ığı görülmektedir. Değinilen kararlar ın tapu tahsis belgesinde yer alan ta şınmazlar ın tapusunun verilmesinin çeşitli nedenlerle imkâns ız hâle gelmesi durumlar ıyla ilgili oldu ğu anlaşılmaktad ır. Oysa mevcut bireysel ba şvuruya konu olayda ba şvurucunun tapu tahsis belgesinin ba şından beri geçersiz oldu ğu kabul edilmi ştir. Dolay ısıyla içtihat farkl ılığı bulunduğu iddias ının başvurucu taraf ından temellendirilemedi ği değerlendirilmi ştir. 47. Öte yandan ba şvurucunun 4/3/1990 tarihinde ödenen 1.666.667 TL'nin dava tarihindeki güncel de ğerinin hesaplanmas ı yöntemine ili şkin olarak herhangi bir itiraz ı bulunmamaktad ır. Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesinin 1.666.667 TL'nin güncellenmi ş hâli olarak hesaplad ığı 2.389,21 TL'ye hükmetmesinin ba şvurucunun mülkiyet hakk ının korunmas ı ile müdahalenin kamu yarar ı amac ı aras ında olmas ı gereken adil dengeyi sa ğlad ığı ve müdahalenin ölçülü oldu ğu sonucuna ula şılm ıştır. 48. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun mülkiyet hakk ına yönelik bir ihlalin bulunmad ığı aç ık olduğundan başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekmi ştir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2018/23631 Karar Tarihi : 17/11/2021 9B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 17/11/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş