TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ŞÜKRÜ DEM İR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/37872) Karar Tarihi: 29/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/37872 Karar Tarihi : 29/6/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Şükrü DEM İR Vekili : Av. Altan BALANTEK İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; geçit hakk ı tesisi için aleyhe aç ılan davada hukuka ayk ırı karar v
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ŞÜKRÜ DEM İR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/37872) Karar Tarihi: 29/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/37872 Karar Tarihi : 29/6/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Şükrü DEM İR Vekili : Av. Altan BALANTEK İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; geçit hakk ı tesisi için aleyhe aç ılan davada hukuka ayk ırı karar verilmesi nedeniyle adil yarg ılanma ve mülkiyet haklar ının, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 28/12/2018 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 3. Başvurucu 7/10/2021 tarihinde ölmü ştür. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu Ankara ili Yenimahalle ilçesi Memlik köyünde kâin 141 parsel numaral ı taşınmaz ın hissedar ıdır. Keçiören ilçesi Lezgi Mahallesi Karya ğdı mevkiinde kâin 563 parsel numaral ı taşınmaz ın maliklerince ba şvurucunun hissedar ı olduğu taşınmazda geçit hakk ı tesis edilmesi istemiyle Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) dava açılm ıştır. 6. Mahkeme 15/7/2014 tarihinde davay ı kabul ederek krokide gösterilen alanda 19.763,35 TL bedel kar şılığında geçit hakk ı tesis edilmesine karar vermi ştir. Yarg ıtay 14. Hukuk Dairesi (Daire) 3/11/2017 tarihinde karar ı onam ıştır. Karar düzeltme istemi de Dairece 5/11/2018 tarihinde reddedilmi ştir. Nihai karar 30/11/2018 tarihinde başvurucuy a tebliğ edilmiştir. Başvuru Numaras ı: 2018/37872 Karar Tarihi : 29/6/2022 2IV.İNCELEME VE GEREKÇE 7. Anayasa Mahkemesinin 29/6/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 8. Başvurucu, geçit hakk ı tesisinin hukuka ayk ırı olduğu ve geçit hakk ı karşılığında hükmedilen bedelin dü şük olduğu gerekçesiyle adil yarg ılanma ve mülkiyet haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. Ba şvurucu ayr ıca yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmektedir. B. Değerlendirme 9. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 49. maddesinin (7) numaral ı fıkras ı şu şekildedir: "Bireysel ba şvurular ın incelenmesinde, bu Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul kanunlar ının bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun hükümleri uygulan ır." 10. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 84. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şu şekildedir: "Bireysel ba şvurular ın incelenmesinde, kararlar ın infaz ında Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul kanunlar ının bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun hükümleri uygulan ır." 11. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun " Dava sıras ında taraflardan birinin ölümü " kenar ba şlıklı 55. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şu şekildedir: "Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasç ılar miras ı kabul veya reddetmemi şse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim,gecikmesinde sak ınca bulunan hâllerde, talep üzerine davay ı takip için kayy ım atanmas ın a karar verebilir." 12. 22/11/2001 tarihli ve 4721 say ılı Türk Medeni Kanunu'nun 606. maddesi şu şekildedir: "Miras, üç ay içinde reddolunabilir. Bu süre, yasal mirasç ılar için mirasç ı olduklar ını daha sonra ö ğrendikleri ispa t edilmedikçe mirasb ırakan ın ölümünü ö ğrendikleri; vasiyetname ile atanm ış mirasç ılar için mirasb ırakan ın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildi ği tarihten i şlemeye ba şlar." 13. Başvurunun incelemesi devam ederken ba şvurucunun 7/10/2021 tarihinde öldüğü, nüfus kay ıtlar ından anla şılm ıştır. 14. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve di ğerleri (B. No: 2014/3549, 22/3/2017, 18-21) karar ında başvurucunun bireysel ba şvurunun yap ıldığı tarihten sonra ölmesi Başvuru Numaras ı: 2018/37872 Karar Tarihi : 29/6/2022 3durumunda ba şvurunun incelenmesine devam edilip edilemeyece ğine ilişkin ilkelerini belirlemiştir. An ılan karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "18. Uygulamada hukuk yarg ılamalar ında, taraflardan birinin ölümü halinde dava sonunda verilecek hükmün olumlu veya olumsuz bir şekilde mirasç ılar ın haklar ını etkilemesi nedeniyle davaya mirasç ılar taraf ından devam edilebilece ğinin kabul edildi ği hallerde, mahkemelerce mirasç ılara usulüne uygun olarak tebligat yap ılarak miras ı reddetmeye n mirasç ılar ın mecburi dava arkada şı olarak davada yer almalar ının sağland ığı görülmektedir (Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesi E. 2015/20127, K. 2015/21189, 26/11/2015). 19. Asli görevi Anayasa'y ı yorumlamak, böylece Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerin kapsam ve s ınırlar ını belirlemek olan Anayasa Mahkemesinin (Mahkeme ) bireysel ba şvuru yolunda ba şvurucular ın başvuru tarihinden sonra vefat etmeleri hâlinde yukar ıda yer verilen usulü benimseyerek 4721 say ılı Kanun'un an ılan hükümlerindeki tarihleri tespit etme ve buna göre miras ı reddetmeyen mirasç ılar ın başvuruya devam etmelerini sa ğlama yükümlülü ğünü üstlenmesinin, Mahkemenin asli görevini yerine getirmesi önünde engel te şkil edecek ve böylelikle Mahkemeyi temel i şlevinden uzaklaştırabilecek olmas ı nedeniyle bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun dü şmediği görülmektedir. 20. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (ç) bendine göre ba şvurunu n incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebin olmad ığı kanaatine var ılmas ı hâlinde başvurunun dü şmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2 ) numaral ı fıkras ı gereği Anayasa'n ın uygulanmas ı, yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde ba şvurunun incelenmesine devam edilebilece ği öngörülmü ştür. 21. Yukar ıda yer verilen aç ıklamalar do ğrultusunda Anayasa'n ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâller gibi ba şvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebin olmad ığı kanaatine var ıldığı durumlarda, ba şvurucular ın vefa t etmesi hâlinde ba şvuruya devam edilmesinin sa ğlanmas ı yönünden öncelikli yükümlülü ğün başvuruya devam etme haklar ı olan şahıslarda bulundu ğu kabul edilmelidir." 15. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve di ğerleri içtihad ından sonraki dönemde, bireysel ba şvuru devam ederken ba şvurucunun ölmesi durumunda ölüm tarihinden sonra makul bir süre içinde kendili ğinden Anayasa Mahkemesine ba şvurarak ba şvuruya devam etmek istedi ğini bildiren mirasç ılar ın -menfaatlerinin bulunup bulunmad ığını da gözeterek- başvurular ını incelemi ştir (diğerleri aras ından bkz. Ayten Ye ğenoğlu, B. No: 2015/1685, 23/5/2018 [ölümden yakla şık üç ay sonra]; Fatma Ülker Akkaya, B. No: 2014/18979, 22/2/2018 [ölümden iki ay sonra]). Mirasç ılar ın başvuruyu devam ettirme yönündeki iradelerini Anayasa Mahkemesine bildirmedi ği hâllerde ise dü şme karar ı verilmektedir ( Ali Sedat Yücelik ve di ğerleri, B. No: 2015/2574, 9/5/2018, 22-25; Abbas Çelik ve di ğerleri, B. No: 2014/749, 7/3/2018, 26-29; Haşim Özpolat, B. No: 2014/3140, 21/9/2017, 19; Şükran Çopuraslan, B. No: 2014/4695, 14/9/2017, 22). 16. Anayasa Mahkemesi T.G. (B. No: 2017/21163, 9/1/2019, 17-20) karar ında bireysel ba şvuru yap ıldıktan sonra ölen ba şvurucular ın mirasç ılar ının başvuruyu devam ettirme yönündeki taleplerini Anayasa Mahkemesine iletebilecekleri makul süreyi -hakl ı mazeretler sakl ı kalmak kayd ıyla- ölüm tarihinden itibaren dört ay olarak tespit etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/37872 Karar Tarihi : 29/6/2022 417. Somut olayda bireysel ba şvuru tarihinden sonra ba şvuru süreci devam ederken 7/10/2021 tarihinde ba şvurucunun ya şam ını yitirdiği anlaşılm ıştır. Ancak ba şvurucunun mirasç ılar ı ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde ba şvuruyu devam ettirmek istediklerine ilişkin taleplerini Anayasa Mahkemesine iletmemi ştir. Öte yandan ba şvurunun incelenmesini devam ettirmeyi gerekli k ılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında öngörülen nedenlerden birinin de bulunmad ığı değerlendirilmi ştir. 18. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun başvurucunun ölümü nedeniyle DÜ ŞMESİNE, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 29/6/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.