TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR FETULLAH GOLEN BASVURUSU (5) (Ba vuru Numaras1: 2015/7550) Karar Tarihi: 21/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/7550 : 21/2/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 M. EminKUZ R1dvan GULE ; Yild1z SEFERiNOGLU Recep KAPLAN Fetullah GULEN Av. Nurullah ALBAYRAK I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, yoneltilen sozlere kar 1 aplan tazminat davasmm reddedilmesi nedeniyle eref ve itibar hakkm
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR FETULLAH GOLEN BASVURUSU (5) (Ba vuru Numaras1: 2015/7550) Karar Tarihi: 21/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/7550 : 21/2/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 M. EminKUZ R1dvan GULE ; Yild1z SEFERiNOGLU Recep KAPLAN Fetullah GULEN Av. Nurullah ALBAYRAK I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, yoneltilen sozlere kar 1 aplan tazminat davasmm reddedilmesi nedeniyle eref ve itibar hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 6/5/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden soma Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 6. 21/9/2013 tarihinde Meltem TV'de yaymlanan Ozel Giindem isimli programda Bag1ms1z Tlirkiye Partisi Genel Ba kam Haydar Ba (davah) baz1 a91klamalarda bulunmu tur. Soz konusu a91klamanm ba vuru konusu olayla ilgili k1sm1 u ekildedir: "Ben Ebu Talip Hazretlerine kafir diyen adamzn bugiin o $erefsizin cemevi ar;tzgzm duyuyorum, ar;acagznz. Tabi onunla beraber i$birligi yapan Avrupa ajam bir adamz da tamyorum . Onu da ben tamyorum. Bunlar $imdi ecnebinin kafaszyla Tiirk-js/am toplumunu yok edebilmek ir;in hazzrlanmz$ projenin parr;alarz ... " 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7550 : 21/2/2019 7. Ba vurucu, amlan sozlerle ki ilik haklannm saldmya ugrad1g1 gerek ;;esiyle manevi tazminat davas1 a ;;m1 tlr. Ba vurucu dava dilek ;;esinde, dava konusu konu madan once kendisiyle ba ka bir ki i tarafmdan cami-cemevi in aatI yap1lmasma karar verildigini ve bu konunun medyada geni ekilde yer ald1gm1, davalmm da bu in aatla ilgili haberlerin hemen arkasmdan amlan konu may1 yaptig1m ve bu konu mada kendisini kastettigini ileri stirmti tiir. Dava dilek ;;esine cevap veren davah ise konu masmda herhangi bir 1s1m zikretmedigini veya herhangi bir ki iyi ammsatacak ya da tarif edecek bir imada dahi bulunmad1g1m, bu sebeple de matufiyet artmm ger ;;ekle medigini ileri stirmti tiir. 8. Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/6/2014 tarihinde davay1 reddetmi tir. Karann gerek ;;esinin ilgili k1sm1 oyledir: 11 .. Davalznzn konu$masznda belirli bir ki$inin adzm zikretmedigi , aynca davaczmn Ebu Talip Hazretlerine kafir dedigine dair bir deli/in ibraz edilmedigi, davacznzn isminir. cami-cemevinin birlikte ar;zlmasz projesinde ge ;tigi, davalznzn ise konu$masznda sadece cemevinin ar;zlmaszndan soz ettigi, yazzmn biitiiniinden beyanlarzn duraksama ya ye1 vermeyecek $ekilde davaczyla ilgili oldugu anla$zlamadzgzndan davanzn reddine karar verilmesi gerekmi$tir. 11 9. Ba vurucunun bu karara kar 1 yaptig1 temyiz ba vurusu Yarg1tay 4. Hukuk Dairesince 2/2/2015 tarihinde reddedilmi tir. Bu karar ba vurucuya 6/4/2015 tarihinde teblig edilmi tir . 10. Ba vurucu 6 /5/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK 11. 11/1/2011 tarihli ve 6098 say1h Turk Bor ;;lar Kanunu'nun 11Ki ilik hakkzmn zedelenmesi11 kenar ba hkh 58. maddesinin birinci fikras1 oyledir: "Ki$ilik hakkzmn zedelenme sinden zarar goren, ugradzgz manevi zarara kar$zlzk manevi tazminat adz altznda bir miktar para odenmesini isteyebilir. 11 V. iNCELEME VE GEREK(:E 12. Mahkemenin 21/2/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ba vurucunun iddialan 13. Ba vurucu; i. Davanm matufiyet yoklugu gerek ;;esi ile reddedildigini , oysa davalmm konu masmda cami-cemevi projesi hakkmda konu tugunu, cami-cemevi projesinin bir tarafmda kendisinin yer ald1gmm tiim kamuoyunca bilindigini , ii. Davalmm sozlerinin a ;;1k ;;a hakaret te kil ettigini, aynca cemevlerine yonelik sozlerinin nefret soylemi kapsammda kald1g1m belirtmi ve bunlara ragmen a ;;t1g1 tazminat davasmm reddedilmesinin eref ve itibar hakkmm ihlali niteliginde oldugunu ileri stirmti tiir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7550 : 21/2/2019 B. Degerlendirme 14. Anayasa'nm iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak 17. maddesinin birinci fikras1 oyledir: "Herkes, ya ama, maddi ve manevi varlzgznz koruma ve geli tirme hakkzna sahiptir." 15. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un "Bireysel ba vuru hakkzna sahip olanlar" kenar ba hkh 46. maddesinde kimlerin bireysel ba vuru yapabilecegi sayilm1 olup amlan maddenin (1) numarah fikrasma gore bir ki inin Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunabilmesi i9in u9 temel on ko ulun birlikte bulunmas1 gerekmektedir. Bu on ko ullar ba vuruya konu edilen ve ihlale yol a9tig1 ileri surulen kamu gucu eylem veya i leminden ya da ihmalinden dolay1 ba vurucunun giincel bir hakkzmn ihlal edilmesi, bu ihlalden dolay1 ki inin ki isel olarak ve dogrudan etkilenmi olmas1 ve bunlann sonucunda ba vurucunun kendisinin magdur oldugunu ileri surmesidir (Onur Doganay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014, 42). 16. Somut olayda 9ozumlenmesi gereken oncelikli mesele davalmm bir televizyon programmda soyledigi sozlerden dolay1 ba vurucunun ki isel olarak ve dogrudan etkilenmi olup olmad1gmm belirlenmesidir. Ba vurucu , davalmm konu masmda kendisini kastettiginin anla 1ld1gm1 ileri surmu tur. Buna kar 1hk ba vurucu , Anayasa Mahkemesine yalmzca davalmm konu masmm bir k1smm1 ibraz etmi ve bu k1sma dayanm1 tu (bkz. 6). Ba vurucu ba vuru formunda davalmm konu masmm butunune ili kin bir degerlendirmede de bulunmam1 t1r. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi soz konusu konu ma ile ilgili degerlendirmesini yalmzca ba vurucunun sundugu k1s1m ile s1mrh olarak yapacaktu. 17. Doktrinde ve Yarg1tay i9tihatlannda matufiyet, bir haks1z eylemin yoneldigi ki inin kimliginin a91k9a belli edilmedigi halde eylemin bu ki iyle ilgili olup olmad1gma ili kin bir kavram olarak tammlanm1 tu . Haks1z eylemlerde matufiyet "eylemle ki i arasznda irtibat saglama, bunlan ili kilendirme; eylemin kimi hedejledigini belirleme"dir (Nurettin Polat, B. No: 2014/9053, 7/7/2015, 19. ilgili Yarg1tay kararlan i9in bkz. Nurettin Polat, 10, 11). 18. Matufiyette sorun haks1z eylemden dolay1 ki inin zarar gorup gormemesi degildir. Haks1z eylem bir ki iye yonelmi tir. Fakat ki inin kimligi a91k9a verilmemi , kimligi ele verecek ba ka a91klamalar yap1lm1 tu. Bu nedenle haks1z eylem nedeniyle bu ki iye kar 1 sorumluluk dogup dogmayacag1 belirsizdir. Kimlik belirgin olarak a91klanmamasma ragmen eylemin o ki iyi kastettigi ya da tarif ettigi anla 1hyorsa o ki i eylemin dogrudan magduru yani eylemden dogrudan zarar goren ki idir. 0 halde matufiyette sorun bu ki inin zarara ugram1 olup olmamas1 degil, haks1z eylemin bu ki iyi hedef alm1 olup olmamas1du (Nurettin Polat, 20). 19. incelenen ba vuruya benzer ba vurularda ilk olarak derece mahkemelerinin davalmm sozlerinin ba vurucuyu hedef ahp almad1g1 yonundeki degerlendirmeleri gozonunde tutulmahd1r. ikinci olarak ise ba vurucu, ba vuruya konu sozlerden etkilendigini yeterince belirgin bir ekilde gostermelidir (Nurettin Polat, 21 ). 20. Somut ba vuruya konu olayda ilk derece mahkemesi davalmm ba vurucuyu hedef almad1gma karar vermi tir. ilk derece mahkemesi; "davahnzn konu masznda belirli bir ki inin adznz zikretmedigi"ni, aynca ba vurucunun "Ebu Talip Hazretlerine kafir dedigine 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7550 : 21/2/2019 dair bir delilin mahkemeye ibraz edilmedigi"ni belirtmi tir. Mahkeme aynca; ba vurucunun isminin cami-cemevinin birlikte a91lmas1 projesinde ge9tigini, buna kar 1hk davalmm konu masmda sadece cemevinin a91lmasmdan soz ettigini, davalmm beyanlannm btitiinlinden duraksamaya yer vermeyecek ekilde davac1yla ilgili oldugunun anla 1lamad1gm1 tespit etmi tir. Mahkeme matufiyet artmm ger9ekle medigi gerek9esine dayanarak manevi tazminat davasm1 reddetmi tir. 21. Anayasa Mahkemesi derece mahkemelerinin ba vuruya konu davada matufiyet artmm ger9ekle medigi yontindeki tespitlerini dikkate deger bulmaktad1r. Baz1 konularla ilgili dini tart1 malarda farkh gorti lerin bulundugu ve amlan gorti lerin 90k say1da ki i ve gruplarca savunulabildigi bilinmektedir . Dolay1s1yla ilk derece mahkemesinin, ba vuru konusu olay baglammda ba vurucunun amlan sozleri soyledigine "dair bir delilin ibraz edilmedigi"ni gozetmek suretiyle, davalmm "Ben Ebu Talip Hazretlerine kafir diyen adamm" eklindeki ifadelerinin duraksamaya yer vermeyecek ekilde ba vurucuyla ilgili oldugunun anla 1lamad1g1 yontinde olu turdugu kabultin temelsiz oldugu soylenemez . Ote yandan ilk derece mahkemesinin ba vurucunun "isminin cami-cemevinin birlikte a ;zlmasz projesinde ge ;tigi, davalzmn ise konu masmda sadece cemevinin a ;zlmasmdan soz ettigi" yontindeki tespitleri dikkate almd1gmda, davalmm konu masmda gtinltik hayatta her gun ger9ekle mesi mtimktin olan bir cemevi a9ma olayma ili kin degerlendirmelerle ba vurucuyu hedef ald1gm1 kabul etmek i9in de yeterli bir neden bulunmamaktadir . Bu nedenle mevcut davanm ko ullannda ba vurucunun davalmm sozlerinden ki isel olarak ve dogrudan etkilendigi sonucuna vanlmam1 tir. 22. Apklanan gerek9elerle ba vurucunun magdur s1fatm1 ta 1mad1g1 anla ild1gmdan ba vurunun diger kabul edilebilirlik ko ullan yontinden incelenmeksizin ki i bakzmmdan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Seref ve itibar hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn ki i bakzmmdan yetkisizlik nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA , B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 21/2/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye R1dvan GULE ;:: Dye Dye Recep KOMURC-0 M. EminKUZ Dye Yild1z SEFERiNOGLU 5