Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-278 (Muafiyet) Karar Sayısı : 11-50/1257 -446 Karar Tarihi : 29.09.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Must afa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, 10 Reşit GÜRPINAR , Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Recep GÜNDÜZ C. BİLDİRİMDE BULUNAN TARAF : Türk Hava Yolları Anonim Orta klığı Temsilcisi: Av. A. Serha
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-278 (Muafiyet) Karar Sayısı : 11-50/1257 -446 Karar Tarihi : 29.09.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Must afa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, 10 Reşit GÜRPINAR , Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Recep GÜNDÜZ C. BİLDİRİMDE BULUNAN TARAF : Türk Hava Yolları Anonim Orta klığı Temsilcisi: Av. A. Serhat KAYA Atatürk Havalima nı, Genel Müdürlük Binası 34149 Yeşilköy /İstanbul D. DOSYA KONUSU: Kantara Havayolları Hava Taşımacılığı Ltd. Şti. (Kantara) , Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı (THY) ve sayıları 25 olan girişimci gerçek ve tüzel kişiler arasında anonim şirket niteliğinde bir ortak girişim şirketi kurulmasına yönelik işleme izin verilmesi talebi. 20 E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.08.2011 tarih ve 6183 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 23.09.2011 tarih ve 2011 -4-278/MM-11-187.SY sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu , 27.09.2011 tarih ve REK.0.18.00.00 -130.01.03/466 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11 -50 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusuna ilişkin olarak; - İşlemin , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. m addesi ve 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir birleşme veya devralma işlemi olmadığı, - 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi anlamında rekabeti sınırlay ıcı bir anlaşma niteliğinde olan söz konusu ortak girişim işlemin e, Kanun un 5. m addesi nde öngörülen koşulları sağlaması nedeniyle , 5 yıllık bir süre için muafiyet tanınabileceği 30 görüşüne yer verilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. İlgili Pazar G.1.1. Ürün Pazarı Lefkoşa da bulunan Ercan Havaalanına ülkemizden gerek THY ve gerekse diğer havayolu firmalarının düzenli tarifeli seferleri bulunmaktadır. Bununla birlikte , özellikle yaz dönemlerinde, turistik amaçlı dönemsel talep artışlarından dolayı , charter seferlerin in de icra edildiği görülmektedir. İncelemeye konu olan ortak girişimin tarifeli ve charter seferler düzenleyebileceği anlaşılmaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde, dosya konusu ilgili ürün pazarı havayolu ile tarifeli/tarifesiz yolcu ve 40 yük taşımacılığı pazarı olarak belirlenmiştir. 11-50/1257 -446 2 G.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Dosya mevcudu bilgilere göre, kurulacak ortak girişim Kuzey Kıbrıs merkezli uçuşlarda yoğunlaşacak olmakla beraber , tam olarak hangi hatlarda faaliyet göstereceği henüz bilinmemekted ir. Bu çerçevede, yolcuların zamana duyarlılıkları ya da farklı hatların ikame edilebilirliği gibi hususlar ihmal edilerek , ilgili coğrafi pazar , her bir hat ayrı bir pazar olacak şekilde , Kuzey Kıbrıs çıkışlı/varışlı Türkiye hatları olarak tespit edilmi ştir. G.2. İnceleme Konusu İşbirliğinin Genel Çerçevesi ve Bildirim Konusu Ortak Girişim Sözleşmesi 50 Bildirimin konusu işlem, THY, Kantara ve girişimci 25 gerçek ve tüzel kişinin, KKTC ile Türkiye arasında ve Türkiye üzerinden olan yurt dışı uçuş hatlarında , yolcu ve kargo taşımacılığı yapmak üzere , bir ortak girişim şirketi kurmayı amaçlamalarına ilişkindir. Taraflar bu amaç doğrultusunda , 15.08.2011 tarihinde Ortaklık Sözleşmesi imzalamış bulunmaktadırlar. Bildirim formunda işlemin ekonomik gerekçesi, ye ni kurulacak havayolu firması vasıtasıyla KKTC ile Türkiye ve Türkiye üzerinden yurtdışındaki uçuş noktalarına güvenli, kaliteli ve rekabetçi fiyatlarla uçuş imkânının sağlanması olarak ifade edilmiştir. Söz konusu işlemin dolaylı amaçlarından birinin de, 2010 yılında faaliyetlerine son vermek durumunda kalan KKTC nin bayrak taşıyıcı firması olan, Kuzey Kıbrıs Türk Hava Yolları nın pazardan çıkmasının yarattığı boşluğunu doldurmak olduğu açıktır. 60 G.3. Değerlendirme G.3.1. Ortak Girişimin 4054 Sayılı Kan un un 7. Maddesi ve 2010/4 Sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirilmesi 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in 5. maddesinin üçüncü fıkrasında, Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem taraflarının her biri devralan olarak kabul edilir. hükmüne yer verilmiştir. Anılan hüküm çerç evesinde , ortak girişimlerde aranan birinci koşul, işleme konu şirketin kurucu firmalar tarafından ortak kontrol altında tutuluyor olmasıdır. Bundan başka , ortak girişimin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi 70 kapsamında birleşme/devralma sayılması ve 2010/4 s ayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilebilmesi için bağımsız iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirmesi gerekmektedir. Bunlardan herhangi birinin yokluğu ortak girişimin 7. madde çerçevesinde değerlendirilememesi sonucunu doğurmaktadır . - Ortak Kontrol Bir teşebbüs üzerinde kontrolün sağlanması, ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde , belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün malvarlığı nın tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir kullanma hakkı veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar edin me, anlamına 80 gelmektedir. Bu tanım bağlamında kontrol kavramı aç ısından , teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama , bir başka deyişle teşebbüsün stratejik ticari kararlarını etkileyebilme hakkını haiz olma ve belirleyici etki uygulama olanağı sağlayan enstrümanlar ön plana çıkmaktadır. Bu enstrümanlar arasında ve rilen örnekler ise, teşebbüsün malvarlığı üzerinde mülkiyet, kullanma hakkı ya da yönetim organlarında yer alma veya karar alma mekanizmasında söz sahibi olmadır. 11-50/1257 -446 3Bildirime konu ortak girişimin ortaklık sözleşmesi bu çerçevede değerlendirildiğinde, gerek yönetim organlarında yer alma ve gerekse karar alma mekanizmaları bakımından , THY nin açık bir hâkimiyetinin olduğu görülmektedir. Şöyle ki, ortaklık sözleşmesinin şirketin yönetimini düzenleyen 6. maddesinde, şirketin sekiz üyeden oluşan Yönetim Kurulu nun beş üyesinin 90 THY tarafından gösterilen adaylar arasından Genel Kurulca seçileceği, Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdür ün yine THY'nin göstereceği adaylar arasından Yönetim Kurulu tarafından seçileceği düzenlenmektedir. Aynı maddenin hükümleri, şirketin tescil tarihini izleyen 5 yıllık süre sonrasında Yönetim Kurulu nun, Genel Kurul tarafından belirlenen usul ve esaslara göre ihdas edileceğini , ancak ilk 5 yılın sonunda belirlenecek olan Yönetim Kurulu nda, bir adet Yönetim Kurulu üyesinin THY tarafından gösterilecek adaylar arasından Genel Kurul tarafından , Yönetim Kurulu Başkanı olarak seçileceğini düzenlenmektedir. Ortaklık Sözleşmesi nin Şirketin Yönetimi başlıklı 6. maddesinde ise Yönetim Kurulu toplantı yeter sayısını yakalayabilmesi için , toplam sekiz üyeden en az beşinin , tüm ilgili Yönetim Kurulu toplantısı boyunca , toplantıda hazır bulunması yeterli görülmüştür. Yönetim Kurulu nun 100 karar yeter sayısı için ise, salt çoğunluk esası benimsenmiştir. Bunun da ötesinde , yine ortaklık sözleşmesinde , ilk beş yıl için Yönetim Kurulu nun alacağı bazı kararlar THY nin olumlu görüşüne bağlanmıştır. Bu çerçevede , ilk beş yıl için , Yönetim Kurulu nun; Genel Kurula Ana Sözleşme değişikliği önerilmesi, sermaye arttırılması, nama yazılı hisselerin devrinin onayla nması ve devrin pay defterine işlenmesi, şirketin son yıl a ait bilançosunda yer alan aktif topla mının , beher sözleşme bazında % 5 ini geçen doğrudan veya dolaylı her türlü işlem yapılması, ortaklığın başka şirketlerle birleşmesi, feshi veya tasfiyesi ve yeni hat açılışı, herhangi bir uçuş hattının kaldırılması veya sefer sayısının belirgin bir şekilde azaltılması yönündeki kararları THY olumlu görüş vermediği sürece yürürlüğe girmeyecektir. Ortaklık Sözleşmesi nde yer alan tüm bu hususlar birlikte değerlen dirildiğinde, ilk beş yıllık 110 süre zarfında yeni kurulacak ortak girişim firmasında , THY nin; - Sekiz kişilik Yönetim Kurulunda, beş üye ile çoğunluğu elinde bulunduracağı, - Yönetim Kurulu salt çoğunluk esasına göre karar aldığından, karar alma mekanizmasında hâkimiyet tesis edeceği, - Bu hâkimiyeti , yeni hat açılışı, herhangi bir uçuş hattının kaldırılması veya sefer sayısının belirgin bir şekilde azaltılması gibi kritik kararlarda , Yönetim Kurulu nun yanı sıra , kendi onayını da zorunlu kılmak suretiyle pekişti receği, görülmektedir. Hal böyle iken, yatay işbirliği sonucunda kurulacak ortak girişimde, en azından ilk beş yıl boyunca, tarafların karar alma mekanizmasında eşit ağırlığa sahip oldukları bir ortak kontrolden bahsedilemeyeceğini, tam aksine THY nin kuvv etli biçimde tek başına kontrol 120 tesis edeceğini belirtmek mümkündür. Beş yıl sonrasında ise THY ortak girişimde ancak bir üye ile temsil hakkına sahip olacaktır. Kantara nın iki üye belirleme yetkisi olurken diğer 25 gerçek ve tüzel kişi beş üye atayacaktı r. Bu durumda , söz konusu ortak girişimin kontrolü , 25 gerçek ve tüzel kişinin arasında güçlü ortak çıkarların varlığına göre belirginlik kazanacaktır. Her halükarda , 5 yıl sonra kurulacak ortak girişim şirketinin kontrolünde bir değişiklik söz konusu olac aktır. Bu değişikliğin ise o zamanki iktisadi ve hukuki koşullara göre değerlendirilmesi gerek mektedir. Mevcut koşullar çerçevesinde ilk beş yıllık dönemde ise, bildirime konu olan ortak girişim firmasının ortak kontrol koşulunu sağlamadığı, bu nedenle ba ğımsız iktisadi varlık olma ve koordinasyona yol açmama koşullarına ilişkin analize gerek kalmaksızın, 4054 sayılı 130 Kanun un 7. maddesinin ve 2010/4 sayılı Tebliğ in kapsamı dışında olduğu sonucuna 11-50/1257 -446 4varılmıştır. G.3.2. Ortak Girişimin 4054 sayılı Kanun un 4 . Maddesi Bakımından Değerlendirilmesi Havayolu taşımacılığı pazarında gerçekleştirilen inceleme konusu işbirliği, havayolu taşımacılığı pazarının en önemli oyuncularından biri olan THY ile bu pazarda faaliyet göstermek üzere kurulmuş olan Kantara ve pazar da faaliyetleri olmayan 25 yatırımcı tarafından gerçekleştirilen bir işbirliğidir. Bu işbirliği çerçevesinde, tarafların farklı ortaklık paylarına sahip olduğu, ortaklarından bağımsız, tüzel kişiliği haiz yeni bir anonim şirketin kurulması planlanmaktadır. Bu yeni teşebbüsün, yukarıda yer alan değerlendirmeler ışığında ortak girişim niteliğinde bir yatay işbirliği olarak değerlendirilebilmesi bakımından, öncelikle , 140 işbirliği taraflarının pazarda rakip olup olmadıklarının açıklığa kavuşturulması gerekmektedi r. Aksi takdirde, rekabeti kısıtlayacak rakipler arası bir işbirliğinden bahsetmek söz konusu olmayacaktır. İşlemin taraflarından , sadece THY havayolu ile tarifeli ve tarifesiz havayolu taşımacılığı hizmetleri pazarında faaliyet göstermekte, diğer tarafla rın ise mevcut durumda ilgili pazarda herhangi bir faaliyetleri bulunmamaktadır. Öte yandan, AB Komisyonu tarafından yayımlanan, Avrupa Birliği nin İşleyişine Dair Anlaşmanın 101. Madde sinin Yatay İşbirliği Anlaşmalarına Uygulan masına İlişkin Rehber (Yatay İşbirliği Anlaşmalarına İlişkin Rehber) de, herhangi bir anlaşmanın/işbirliğinin yatay nitelikte bir işbirliği olarak nitelendirilmesi için fiili ya da potansiyel rakipler arasında yapılması gerektiği hususuna vurgu yapılmıştır. Yine aynı Rehber de, 150 potan siyel rakip, anlaşma/işbirliği olmaksızın göreli fiyatlardaki küçük, belirgin ve kalıcı bir fiyat artışının yaşanması halinde, kısa bir süre zarfında, pazara girmek için gerekli ilave yatırımlara ya da geçiş maliyetlerine katlanarak taraflardan birinin fa aliyet gösterdiği pazara girmesi muhtemel teşebbüs olarak tanımlanmıştır. Bu anlamda , teorik olarak pazara gir me ihtimali yeterli görülmemekte, pazara girme analizinin gerçekçi beklentiler üzerine inşa edilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede değerlendirild iğinde, işlem taraflarından THY nin fiili rakipleri bulunmadığından, kurulacak yeni havayolu firmasının ortak girişim niteliğinde yatay işbirliği olarak nitelendirilmesi , sadece THY dışındaki işlem taraflarından en az birinin potansiyel rakip olarak değerl endirilmesi halinde mümkün olacaktır. Kantara yurt içinde ve yurt dışında tarifeli veya 160 tarifesiz hava taşımacılığı yapmak üzere 31.03.2011 tarihinde kurulmuş , çoğunluk hissedarı KKTC Devleti olan bir şirkettir. Daha önce , yine KKTC Devleti kontrolünde ola n Kuzey Kıbrıs Türk Havayolları nın 2010 Haziran ayından itibaren faaliyetlerine son vermek durumunda kaldığı göz önüne alındığında, Kantara nın oluşan bu bayrak taşıyıcı havayolu yoksunluğunu gidermek amacıyla kurulduğu anlaşılmaktadır. Böyle bir durumda KKTC ile Türkiye arasındaki tarifeli ve tarifesiz uçuşlar Kantara nın esas faaliyet alanını oluşturacak ve bu faaliyet THY nin faaliyet alanları ile örtüşecektir. Dolayısıyla, THY ile yapılan işbirliğinden bağımsız olarak, Kantara yı potansiyel bir rakip; buna bağlı olarak her iki teşebbüs arasındaki işlemi de ortak girişim niteliğindeki bir yatay işbirliği olarak nitelemek mümkün görünmektedir. 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya 170 dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri ni yasaklamaktadır. Yatay işbirliği anlaşmaları da rekabeti olumsuz etkilediği ölçüde bu madde kapsamında ele alınmaktadır. Esasen, yatay işbirliği anlaşmaları ; risk paylaşımı, maliyet tasarrufu ve know -how havuzlarının oluşturu lması gibi bazı nedenlerle önemli iktisadi fayda sağlama potansiyeline sahip olan işbirlikleridir. Öte yandan , bu durum , yatay işbirliği anlaşmalarının önemli rekabetçi sorunlara 11-50/1257 -446 5yol açmayacakları anlamına gelmemektedir. Bu bakımdan AB Komisyonu, Yatay İşb irliği Anlaşmalarına İlişkin Rehber inde, amaç bakımından rekabet kısıtı içermeyen yatay işbirliği anlaşmalarının, pazarda yol açabilecekleri fiili ya da potansiyel rekabet kısıtları bakımından 180 incelenmesi gerekliliğine vurgu yapmıştır. Komisyon a göre, ya tay işbirliği anlaşmaları; - Tarafların bağımsız birer iktisadi varlık olarak birbirleri ile ya da üçüncü taraflarla rekabet etmelerini sınırlayıcı etkilere, - Bazı hakların devredilmesi suretiyle , karar verme sürecindeki bağımsızlığın önemli ölçüde ortadan ka lkmasına, - Taraflar arasında ya da taraflarla üçüncü taraflar arasında stratejik bilgi paylaşımı suretiyle , rakipler arasında koordinasyon etkisi yaratılmasına, - Maliyet bilgilerinin kamulaştırılması suretiyle , rakip tarafların fiyat ve üretim miktarının kon trol altında tutulmasına yol açabilmektedir. Bu tür işbirliklerinin temel sakıncası, rekabetçi baskının ortadan kalması 190 ya da hafiflemesi sonucunda tarafların fiyat artırımlarını karlı bulmalarıdır. Bu durum, elbette pazarın yapısından ve işbirliği taraf larının pazar içindeki konumlarından bağımsız olarak ele alınabilecek bir husus değildir. İşbirliği tara flarının önemli pazar paylarına /pazar gücüne sahip, yakın rakipler olup olmadıkları, tüketicilerin sınırlı sayıda alternatif sağlayıcıya ulaşma imkânlar ının varlığı gibi hususlar işbirliğinin değerlendirilmesinde göz önünde tutulması gereken unsurlardır. Özellikle , pazar gücü bakımından, yatay işbirlikleri yoluyla 4. madde kapsamında bir ihlalden bahsedebilmek için gereksinim duyulan pazar gücünün, önemli ve belirgin ölçüde pazar gücü gerektiren hâkim durumun kötüye kullanılması incelemelerinden daha düşük olduğunu belirtmekte fayda görülmektedir. Buna karşın genel olarak, yüksek pazar payına sahip taraflar arasındaki yatay işbirliklerinin rekabet karşıtı endişeleri 200 arttırabileceği, bunun aksine düşük pazar payına ve dolayısıyla düşük toplam pazar payına sahip teşebbüslerin işbirliklerinde ise , bu tür endişelerin gündeme gelemeyeceğini belirtmek mümkündür. Dahası AB Komisyonu, taraflardan birinin görece düş ük veya ihmal edilebilir pazar payına sahip olduğu ve önemli kaynakları haiz olmadığı durumlarda, görece yüksek bir toplam pazar payının da yatay işbirliklerinde ihmal edilebileceğini belirtmektedir. Bu çerçevede THY, THY nin potansiyel rakibi olarak nit elenebilecek Kantara ve diğer ortaklar arasındaki bildirime konu ortak girişimin, 4. madde kapsamında bir takım rekabetçi endişeleri gündeme getirdiğini belirtmek mümkündür. Bu endişelerin temelindeki en önemli gerekçe , potansiyel rakip olan Kantara nın ya ratacağı rekabetçi baskının ortadan kalk masıdır. Bunun yanı sıra THY, -gerek kontrole önemli ölçüde sahip olduğu ilk beş yıl içinde ve gerekse ortak 210 girişim firmasının yönetim kurulunda temsilci bulunduracağı beş yıl sonrası dönemde - ortak girişimin karar alma bağımsızlığı üzerinde önemli bir kısıt yaratabilecektir. Bu durum, fiyat ve arz konusunda bazı koordinasyon etkilerinin oluşmasına yol açabilecek niteliktedir. Öte yandan, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında olan yatay işbirliklerinin değerlen dirilmesinde, rekabet karşıtı etkiler kadar işbirliğinin oluşturduğu yararlı etkilerin de göz önünde bulundurulması gerekmekte; rekabetçi sürece zarar veren etkileri ile karşılaştırıldığında olumlu etkileri fazla olan anlaşmaların rekabetten beklenen fayda nın elde edilmesini teminen 4. maddenin öngördüğü yaptırımlardan muaf tutulması mümkün olmaktadır. Böyle bir muafiyetin verilmesi ise anlaşmanın 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi çerçevesinde değerlendirmeye tabi tutulmasını gerektirmektedir. 220 G.3.3. Muafiye t Değerlendirmesi 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamındaki anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar, 11-50/1257 -446 6Kanun un 5. maddesindeki koşulların varlığı halinde , yasaklayıcı 4. maddenin uygulanmasından muaf tutulabilmektedir. Kanun un 5. maddesinde muafiyetin koşull arı şu şekilde sayılmıştır: (a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, (b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması, (c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde r ekabetin ortadan kalkmaması, (d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla 230 sınırlanmaması. G.3.3.1. Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, söz konusu ortak girişimin kuruluş amacının, KKTC nin bayrak taşıyıcı havayolu firması açığının giderilmesi olduğu anlaşılmaktadır. Gerek KKTC ile ülkemiz arasında ve gerekse ülkemizden aktarmalı olarak yurtdışına seferler gerçek leştirebilecek bir havayolu firmasının kurulması oldukça maliyetli bir yatırımdır. Buradaki maliyetler, uçak gibi üretim araçlarının ve hizmetin sunumu için elzem olan yan hizmetlerin satın alım maliyeti kadar, zaman maliyetini de kapsamaktadır. Bu tür mal iyetlere küçük bir ülke olan KKTC Devleti ve KKTC li girişimciler tarafından katlanılması mümkün olsa 240 dahi, bu ölçekteki bir havayolu firmasının kurulması ve etkin biçimde işletilebilmesi önemli bir bilgi birikimini gerekli kılmaktadır. Özellikle, önceki y ıllarda bayrak taşıyıcı teşebbüsün faaliyetlerine ilişkin yaşanan ticari olumsuzluklar, kaynakların etkin kullanımı bakımından KKTC için bu türden bir know how ın önemini daha da arttırmaktadır. Bu anlamda , KKTC Devleti tarafından havayolu ile tarifeli ve tarifesiz seferlerle yolcu ve yük taşımacılığı alanında faaliyet göstermesi için kurulan Kantara ile THY arasında gerçekleştirilen işbirliğinin esasını, dünyanın önde gelen havayolu firmalarından biri haline gelen THY nin tecrübe ve bilgi birikiminden fayd alanmak oluşturmaktadır. Nitekim THY nin %10 hissesine rağmen , ilk beş yıl için yönetimde tek başına kontrol tesis etmesi , bu durumun açık bir göstergesidir. Söz konusu ortak girişim , piyasada tek başına tutunabilecek hale geldikten sonra , THY kontrolden 250 çekilmeyi planlamaktadır. Dolayısıyla , söz konusu bilgi ve tecrübe transferinin, kısa ve orta vadede ilgili pazarda hizmetin sunumuna ilişkin önemli katkılarının oluşması muhtemeldir. Dolayısıyla bu değerlendirmelerden hareketle, ortak girişim sonucunda ger çekleşecek know how transferi; THY dışındaki diğer ana teşebbüslerin pazara girişini kolaylaştırarak , hizmet sunumuna ilişkin ekonomik ve teknik geliş me sağlayacağı için , anlaşmanın muafiyetin ilk koşulunu yerine getirdiği değerlendirilmiştir. G.3.3.2. Tüketicinin Yarar Sağlaması Söz konusu yatay işbirliği anlaşmasının tüketiciye sağlayacağı en önemli fayda, Kuzey Kıbrıs Türk Hava Yolları nın çıkması ile azalan oyuncu sayısının, yeni oyuncu girişi ile yeniden artması olacaktır. Gerek bildirim formunda ve gerekse yapılan görüşmelerde , THY yetkilileri , 260 yatay işbirliğinin tesisinin ardından, THY nin söz konusu hatlarda planladığı uçuşlarda herhangi bir değişiklik beklenmediğini belirtmişlerdir. Böyle bir durumda, yeni bir teşebbüsün ilgili pazara girecek olma sı arzı veya ürün çeşitliliğini artıracak, bu durum ileride fiyatların düşmesi ile de sonuçlanabilecektir. Dolayısıyla, bildirime konu yatay işbirliği anlaşması 5. maddede yer verilen ikinci muafiyet şartını da sağlamaktadır. G.3.3.3. İlgili Piyasanın Önem li Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması 11-50/1257 -446 7Aşağıdaki tabloda taraflardan alınan bilgiler çerçevesinde son dört yıla ilişkin olarak Türkiye - Kıbrıs hatlarında faaliyet gösteren teşebbüsler ve toplam pazar paylarına yer verilmektedir. Tablo -1: Rakip Teşebb üslerin Türkiye -Kıbrıs Hatlarındaki 2007 -2010 Toplam Pazar Payları (%) Aşağıda ise her bir hat bazındaki pazar paylarını görmek bakımından 08.07.2011 tarih ve 270 SR/11 -6 sayılı THY Soruşturması kapsamında elde edilen verilerden hareketle İstanbul daki havalimanlarından (Atatürk ve Sabiha Gökçen) Ercan havalimanına gerçekleştirilen seferlerde elde edilen pazar paylarına yer verilmiştir: Tablo -2: Atatürk ve Sabiha Gökçen Havalimanlarından Ercan Havalimanın a Gerçekleştirilen Seferler Bakımından Pazar Payları Aşağıda yer verilen tabloda ise, THY tarafından gönderilen bilgiler doğrultusunda , THY nin alt markası olan Anadolu Jet in Ankara ve Hatay dan gerçek leştirdiği seferlerde elde ettiği pazar paylarına yer verilmiştir: Tablo -3: Anadolu Jet in Ankara -Kıbrıs ve Hatay -Kıbrıs Hatlarındaki Pazar Payları (%) Hat 2010 2011 11-50/1257 -446 8 Bunların dışında , THY ve Anadolu Jet tarafından , KKTC ye, ülkemizde ve yur tdışında çeşitli 280 noktalardan aktarmalı seferlerle de yolcu taşımacılığı yapılmakta olup , THY tarafından bu seferlerle ilgili pazar payı verileri temin edilememiştir. Öte yandan , yukarıdaki pazar yapıları sadece yolcu taşımacılığına ilişkin olup , kargo taşımacılığı ile ilgili olarak taraflardan veri temin edilememiş, ancak kargo taşımacılığının sadece uçak altı tabir edilen ve yolcu bagajlarından arta kalan kısımda yapılan kargo taşımacılığından oluştuğu, bu nedenle bir ölçüde yolcu taşımacılığındaki yapıya benzerlik arz edeceği belirtilmiştir. Yukarıdaki tablolardan görüldüğü üzere, THY nin ve THY nin alt markası olan Anadolu Jet in pazar payı İstanbul merkezli seferler bakımından ele alındığında , rakiplerinden belirgin bir üstünlük göstermemektedir. Bununla birlikte, Ankara ve Hatay merkezli seferlerde ise daha 290 belirgin bir pazar payı bulunmaktadır. Öte yandan , kurulacak ortak girişimin THY dışındaki taraflarının mevcut durumda pazarda herhangi bir faaliyetleri bulunmamaktadır. Bu çerçevede, söz konusu işbi rliğinin ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkması sonucuna yol açmadığı ve muafiyetin üçüncü koşulunu da sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. G.3.3.4. Rekabetin Zorunlu Olandan Fazla Kısıtlanmaması Daha önce belirtildiği gibi, bu işb irliği çerçevesinde esas beklenti , THY nin know how ı aracılığıyla , yeni kurulacak teşebbüsün etkin ve kalıcı olarak faaliyetlerinin tesisidir. Bunun için, uçuş izinlerinin/slotların tesisi, uçak kiralama işlemlerinin tamamlanması, direkt ve bağlantılı uçu ş planlamalarının yapılması, hizmet sunumu için gerekli olan yan hizmetlerin 300 planlanmasının yapılması, etkin bir personel politikasının hazırlanması ve uygulanması gerekmektedir. Bu sürecin , bütünü itibariyle göz önüne alındığında , öğrenme etkisinin yol açacağı bir zaman maliyeti olacaktır. Bu nedenle , tüm bu organizasyonun etkin biçimde kurulabilmesi ve bağımsız ve etkin biçimde faaliyet gösterebilmesi bakımından orta vadeli bir planlamaya ihtiyaç duyulduğu açıktır. Sürecin en önemli girdilerinden biri ise , şüphesiz THY nin sahip olduğu bilgi ve tecrübedir. Bu nedenle , THY nin yatay işbirliği içindeki mevcut konumunun , amaçlanan faydalar bakımından gerekli olduğu ve rekabetin gereğinden fazla sınırlanmasına yol açmadığı değerlendirmesini yapmak mümkündür. Ortaklık Sözleşmesi nde yer alan hükümlerin açıkça gösterdiği üzere, istenilen amaçlara ulaşabilmek adına THY nin yönetimde tek başına kontrole sahip olacağı orta vadeli süre beş 310 yıl olarak planla nmış bulunmaktadırlar. Bu nedenle, yapılan yatırımın dönüşünü n sağlanması ve KKTC Devleti nin ihtiyaç duyduğu etkin işleyen bir bayrak taşıyıcı teşebbüsün kurulabilmesini teminen bahse konu yatay işbirliği anlaşmasına ilk beş yıl boyunca muafiyet verilmesinin yerinde olacağı , ancak bu beş yıllık sürenin sonunda paza r gerçekleşmelerine, yapısına ve sözleşmesel değişikliklere bağlı olarak işbirliğinin yeniden incelenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. 320 11-50/1257 -446 9 H. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7 . maddesi ve 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir birleşme veya devralma işlemi olmadığına, 2- 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma niteliğinde olan söz konusu ortak girişim işlemine Kanun un 5. maddesinde sayılan şar tların tamamını karşılaması nedeniyle 5 (beş) yıl süreyle bireysel muafiyet tanınmasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 330