TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR SELMA ÖZD İL VE İSMAİL ÖZCAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/7034) Karar Tarihi: 19/11/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/7034 Karar Tarihi : 19/11/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Yakup MAC İT Başvurucular : 1. Selma ÖZD İL 2. İsmail ÖZCAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, Say ıştay 3. Dairesince verilen tazmin hükmü ile söz konusu karar ın takibin
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR SELMA ÖZD İL VE İSMAİL ÖZCAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/7034) Karar Tarihi: 19/11/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/7034 Karar Tarihi : 19/11/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Yakup MAC İT Başvurucular : 1. Selma ÖZD İL 2. İsmail ÖZCAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, Say ıştay 3. Dairesince verilen tazmin hükmü ile söz konusu karar ın takibine yönelik olarak icra mahkemesine yap ılan şikâyetlerin reddedilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvurular 13/4/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvurular, ba şvuru formlar ı ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca aralar ında hukuki ve fiilî irtibat bulundu ğu gerekçesiyle E.2016/7035 say ılı bireysel ba şvuru dosyas ı, E.2016/7034 say ılı bireysel ba şvuru dosyas ında birleştirilmiştir. 5. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Olay tarihinde ba şvuruculardan Selma Özdil, İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi (İZSU) Genel Müdürlü ğü bünyesinde personel şube müdürü, İsmail Özcan ise daire ba şkan ı olarak görev yapmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2016/7034 Karar Tarihi : 19/11/2020 3A. Say ıştay Süreci 9. Say ıştay denetimi s ıras ında İZSU'nun 2008 y ılına ait yönetim dönemi hesab ı hakk ında düzenlenen denetçi raporuna istinaden Say ıştay 3. Dairesi (Daire) 1276 say ılı karar ında; memurlara ödenecek ikramiyenin hesab ına taban ve k ıdem ayl ıklar ının, 1. Huku k Müşaviri ve Daire Ba şkanlar ına yap ılan ikramiye ödemelerinde ise makam tazminat ının dâhil edilmesi nedeniyle çal ışanlara 1.038.726,26 TL fazla ikramiye ödemesi yap ıldığını, fazla ödemeden ba şvurucular ın müteselsilen sorumlu oldu ğunu belirterek kamu zarar ının başvuruculardan tahsiline karar vermi ştir. 10. Başvurucular ın temyizi üzerine karar, Say ıştay Temyiz Kurulunun (Temyi z Kurulu) 10/10/2012 tarihli karar ı ile onanm ıştır. 11. Karar düzeltme talebi, yine Temyiz Kurulunun 6/5/2014 tarihli karar ı ile reddedilmi ştir. 12. Başvurucular 3/9/2014 tarihli dilekçe ile yarg ılaman ın iadesi talebinde bulunmuşlar, Daire 29/1/2015 tarihli karar ı ile başvurucular ın talebini reddetmi ştir. 13. Başvurucular 3/4/2015 ve 24/8/2015 tarihli dilekçe ve ek dilekçeler ile Say ıştay Daireleri ve Temyiz Kurulunun ayn ı olaya ilişkin farkl ı kararlar ının bulundu ğunu belirterek içtihatlar ın birleştirilmesini talep etmi ştir. 3/4/2015 tarihli dilekçe üzerine Daire 12/5/2015 tarihli karar ında; Say ıştay Daireleri ve Temyiz Kurullar ınca somut olayla ilgili olarak farkl ı kararlar verildi ğini, içtihatlar ın birleştirilmesine ihtiyaç oldu ğunu belirterek keyfiyetin Say ıştay Başkanl ığına bildirilmesine karar vermi ştir. 24/8/2005 tarihli dilekçeye ise herhangi bir cevap verilmemi ştir. B. İcra Takibi ve Mahkeme Süreci 14. Başvurucular hakk ında Say ıştay karar ına dayan ılarak İzmir 7. İcra Müdürlüğünün E.2015/6098 say ılı dosyas ında ilaml ı icra takibi ba şlatılm ıştır. 15. Başvurucular, Say ıştay kararlar ına dayan ılarak ilaml ı icra takibi yap ılamayaca ğını belirterek takibin iptali için İzmir 6. İcra Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) ayr ı ayr ı şikâyette bulunmu şlard ır. 16. Mahkeme 18/5/2015 ve 28/5/2015 tarihli kararlar ında, Anayasa'n ın 160. maddesine göre Say ıştay ın Yüksek Mahkeme oldu ğunu, Say ıştay Dairesince verilen tazmin kararlar ına dayan ılarak ilaml ı takip yap ılabileceğini belirtmi ş ve talepleri reddetmi ştir. 17. Temyiz üzerine kararlar, Yarg ıtay 8. Hukuk Dairesince 23/2/2016 tarihinde onanm ıştır. 18. Onama kararlar ı başvurucu Selma Özdil'e 15/3/2016, İsmail Özcan'a 25/3/2016 tarihinde tebli ğ edilmiş; başvurucular 13/4/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu şlard ır. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 19/11/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2016/7034 Karar Tarihi : 19/11/2020 4A. Say ıştay Kararlar ı Yönünden 1. Yarg ılaman ın İadesi Talebi Yönünden a. Başvurucular ın İddialar ı 20. Başvurucular; Say ıştay Dairesinin yerle şik içtihatlara ayk ırı değerlendirme yaparak verdi ği karar ın düzeltilmesi amac ıyla yarg ılaman ın iadesi yoluna ba şvurduklar ını ve taleplerinin reddedildi ğini belirterek Anayasa'n ın 5., 10., 35., 36., 49. ve 55. maddelerinde güvence alt ına al ınan haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. b. Değerlendirme 21. Başvurucular ın 3/9/2014 tarihli karar düzeltme talepleri, Dairenin 29/1/2015 tarihli karar ı ile 21/2/1967 tarihli ve 832 say ılı mülga Say ıştay Kanunu'nun 74. maddesinde belirtilen şartlar ı taşımad ığı gerekçesiyle reddedilmi ştir. 22. Anayasa Mahkemesi yarg ılaman ın iadesi talebi çerçevesinde ileri sürülen ihlal iddialar ı ile ilgili Metin Gümü ş (B. No: 2016/14563, 28/11/2019) ba şvurusunda değerlendirmeler yapm ıştır. Anayasa Mahkemesi an ılan kararda, yarg ılaman ın yenilenmesi talebinin de ğerlendirildi ği ilk evrede uyu şmazl ığın esas ını çözümleyecek nitelikte bir karar verilmedi ğini vurgulayarak bu a şamada medeni hak ve yükümlülüklere dair bir de ğerlendirme yap ılmad ığını, uyuşmazl ık konusu hakka ili şkin doğrudan belirleyici bir hüküm verilmedi ğini ifade etmi ştir (Metin Gümü ş 30). 23. Anayasa Mahkemesi, ba şvurucunun bu a şamaya yönelik ihlal iddias ının meden i hak ve yükümlülüklerin de ğerlendirildi ği bir yarg ısal sürece ili şkin olmamas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenemeyece ğini ancak Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin ihlal kararlar ının ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yönelik yeniden yarg ılama taleplerine ili şkin başvurular ın bundan istisna tutulmas ı gerektiğini ifade ederek ba şvurunun konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna kara r vermiştir. 24. Somut ba şvuruda yukar ıda an ılan karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. Başvurucular, temyiz ve karar düzeltme taleplerinin reddinden sonra yarg ılaman ın iadesi yoluna ba şvurmuş; Dairenin 29/1/2015 tarihli karar ı ile buna yönelik istemleri şartlar ı oluşmad ığı gerekçesiyle reddedilmi ştir. Dolay ısıyla başvurucular ın bu kapsamda dile getirdikleri ihlal iddialar ı medeni hak ve yükümlülüklerin de ğerlendirildi ği bir yarg ısal sürece ili şkin olmamas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ı kapsam ı d ışında kalmaktad ır. 25. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2016/7034 Karar Tarihi : 19/11/2020 52. Tazmin Karar ı Yönünden a. Başvurucular ın İddialar ı 26. Başvurucular; somut davada Dairenin kesinle şen karar ının ayn ı olaya ili şkin başka Say ıştay Daireleri ve Temyiz Kurulu kararlar ıyla çeliştiğini, bu çeli şkinin giderilmesi için yapt ıklar ı içtihatlar ı birleştirme başvurusunun Dairece hakl ı görüldüğünü ve keyfiyeti n Say ıştay Başkanl ığına bildirildi ğini, Dairenin kanuna aç ıkça ayk ırı bir şekilde başka Daire ve Temyiz Kurulu kararlar ı ile çelişen tarzda karar verdi ğini, bu nedenle Anayasa'n ın 5., 10., 35., 36., 49. ve 55. maddelerinde güvence alt ına al ınan haklar ının ihlal edildi ğini belirterek ihlalin tespitine karar verilmesini talep etmi şlerdir. b. Değerlendirme 27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvuru yollar ının tüketildi ği, başvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde bireysel başvuru yap ılmas ı gerekir. 28. 3/12/2010 tarihli ve 6085 say ılı Say ıştay Kanunu'nun 54. maddesinde; Say ıştay Daireleri taraf ından verilen kararlara kar şı temyiz, karar düzeltme ve yarg ılaman ın yenilenmesi yoluna ba şvurulabilece ği, ayn ı Kanun'un 55. maddesinde ise Daire karar ının ilgiliye tebli ğinden itibaren altm ış gün içinde temyize ba şvurulabilece ği, ilamlar ın kanuna ayk ırılık, yetkiyi a şmak ve hesap yarg ılamas ı usullerine riayet etmemek gibi sebeplerle temyiz edilebilece ği, Temyiz Kurulu taraf ından verilen kararlar ın kesin oldu ğu belirtilmi ştir. 29. Yine Kanun'un 57. maddesinde; Temyiz Kurulu kararlar ına karşı yaz ılı bildiri m tarihinden itibaren on be ş gün içinde ilgililerin, hükmün esas ına etkili iddia ve itirazlar ın kararda kar şılanmam ış olmas ı, bir kararda ayn ı konu hakk ında birbirine ayk ırı hükümler bulunmas ı, temyiz incelemesi s ıras ında hükmün esas ını etkileyen belgelerde hile ve sahtekârl ığın ortaya ç ıkm ış olmas ı, temyiz sebeplerinden en az birinin mevcut olmas ı nedenleriyle karar düzeltme talebinde bulunabilecekleri ve karar düzeltilmesi isteminin kesin hükmün yerine getirilmesine engel olmad ığı belirtilmi ştir. 30. Bunun yan ında ayn ı Kanun'un 56. maddesinde, yarg ılaman ın iadesi yolu düzenlenmi ştir. Buna göre ilamla ilgili olarak hesapta maddi hata, isim yanl ışlığı veya eksikliğinin bulunmas ı ya da noksanl ık veya mükerrerlik olmas ı, hükme etki yapm ış olan bir belgede sahtecilik bulunmas ı, denetleme veya hesap yarg ılamas ı sıras ında görülmeyen yanl ış veya usulsüz bir i şlemin hükümden sonra meydana ç ıkm ış olmas ı, denetleme veya hesap yarg ılamas ı sıras ında bulunmayan hükme tesir edebilecek baz ı belgelerin hükümden sonra ortaya ç ıkmas ı, hükme esas tutulan bir ilam ın bozulma suretiyle ortadan kalkm ış olmas ı, bilirkişi veya uzman ın gerçeğe ayk ırı rapor düzenledi ğinin ortaya ç ıkmas ı gibi nedenlerle hükmü veren Daireden karar ın tebliği tarihinden itibaren be ş y ıl içinde karar düzeltme talebinde bulunulabilece ği belirtilmi ştir. 31. Yukar ıda belirtilen aç ıklamalar ve mevzuat hükümleri do ğrultusunda, hesap yarg ılamas ı sonucu Say ıştay Daireleri taraf ından verilen ilamlara kar şı başvurulabilecek olağan kanun yolunun temyiz ve karar düzeltme oldu ğu, yarg ılaman ın yenilenmesi yolunun ise diğer usul kurallar ındaki gibi s ınırlı nedenlerle ba şvurulabilecek ve ola ğanüstü nitelikte bir yol oldu ğu anlaşılmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2016/7034 Karar Tarihi : 19/11/2020 632. Somut ba şvuruda oldu ğu gibi karar düzeltme yolunu etkili bir yol olarak gören ve bu yönde talepte bulunan ba şvurucular aç ısından Say ıştay Dairesi taraf ından verilen karara karşı yap ılacak bireysel ba şvuruda tüketilmesi gerekli ve yeterli olan kanun yolu temyiz ve karar düzeltme yoludur. Nihai karar olan karar düzeltme talebinin reddine ili şkin karar ın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine ba şvurulmas ı gerektiği, bu karardan sonra ola ğanüstü kanun yolu olan yarg ılaman ın yenilenmesi ya da içtihatlar ın birleştirilmesi yoluna ba şvurulmas ının bireysel ba şvuru süresinin i şleyişi bak ımından bir etkisi ve i şlevinin olmayaca ğı aç ıktır. 33. Somut olayda Say ıştay 3. Dairesi karar ının Say ıştay Temyiz Kurulunun 10/10/2012 tarihli karar ı ile onand ığı, karar düzeltme talebinin yine Temyiz Kurulunun 6/5/2014 tarihli karar ı ile reddedildi ği anlaşılm ıştır. 34. Dosya kapsam ında karar düzeltme ilam ının tebliğine ilişkin belgeler mevcut değilse de ba şvurucular yarg ılaman ın iadesi talepli 3/9/2014 tarihli dilekçelerinde karar düzeltme ilam ını tebellüğ ettiklerini belirtmi şlerdir. Bu aç ıdan nihai karar ın en son dilekçenin verildiği 3/9/2014 tarihinde ba şvurucular taraf ından öğrenildiğinin kabul edilmesi gerekir. 35. Buna göre Say ıştay Temyiz Kurulunun karar düzeltme talebinin reddine ili şkin 6/5/2014 tarihli nihai karar ını 3/9/2014 tarihinde ö ğrenen başvurucular ın en son 3/10/2014 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmalar ı gerekirken 13/4/2016 tarihinde yap ılan bireysel başvuruda süre a şımı olduğu sonucuna ula şılm ıştır. 36. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B.İcra Mahkemesi Kararlar ı Yönünden 1. Başvurucular ın İddialar ı 37. Başvurucular; Say ıştay ın mahkeme olmad ığına dair Uyu şmazl ık Mahkemesi ve Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulu kararlar ı olduğunu, dolay ısıyla Say ıştay kararlar ına dayan ılarak ilaml ı icra takibi yap ılamayaca ğını, icra mahkemesi kararlar ının bu yönüyle hukuka ayk ırı olduğunu belirterek Anayasa'n ın 5., 10., 35., 36., 49. ve 55. maddelerinde güvence alt ına al ınan haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şler, ihlalin tespitine karar verilmesini talep etmi şlerdir. 2. Değerlendirme 38. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucular Anayasa'n ın yukar ıda bahsi geçen maddelerinde güvence alt ına al ınan haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ş iseler de başvurucular ın bu kapsamdaki şikâyetlerinin Anayasa'n ın 36. maddesi çerçevesinde adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/7034 Karar Tarihi : 19/11/2020 739. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 40. Başvurucular ın ihlal iddias ı, yukar ıda belirtilen içtihat kapsam ında kanun yolu şikâyeti niteli ğindedir. Ba şvuru konusu şikâyet talepleri ile ilgili davalarda İzmir 6. İcra Mahkemesi ba şvurucular ın iddialar ını incelemi ş; Say ıştay ın Anayasa'n ın 160. maddesine göre Yüksek Mahkeme oldu ğunu ve Say ıştay kararlar ına dayan ılarak ilaml ı icra takibi yap ılabileceğini belirtilerek Mahkemenin talepleri reddetti ği anlaşılm ıştır. Kararlar, Yarg ıtay 8. Hukuk Dairesinin 23/2/2016 tarihli ilamlar ıyla onanm ıştır (benzer nitelikteki ayn ı Dairenin 6/2/2017 tarihli ve E.2017/4301, K.2017/1191 karar ı; Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulunun 13/12/2017 tarihli ve E.2017/8-2146, K.2017/1733 say ılı karar ı). Mahkemenin gerekçesi ve başvurucular ın iddialar ı incelendi ğinde iddialar ın özünün derece mahkemeleri taraf ından hukuk kurallar ının ve delillerin de ğerlendirilmesinde ve yorumlanmas ında isabet olmad ığına, esas itibar ıyla yarg ılaman ın sonucuna ili şkin olduğu anlaşılmaktad ır. 41. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının da diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekmektedir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Yarg ılaman ın iadesi talebi yönünden adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Say ıştay ın tazmin karar ı yönünden adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 3. İcra mahkemesi kararlar ı yönünden adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 19/11/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Üye Üye Rıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU