Anayasa Mahkemesi

Atıf Grafiği

Özet

Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir.

Tam metin

TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR K.H. VE M.H.H. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/7165) Karar Tarihi: 13/4/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/7165 Karar Tarihi : 13/4/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan y. : Hicabi DURSUN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Gökçe GÜLTEK İN YILMAZ Başvurucular : 1. K.H. 2. M.H.H. Vekili : Av. Şahin BERBER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kötü muameleye maruz kalma riski bulunan ülkeye s ınır d ışı etme karar ı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvurular 25/2/2020 ve 9/4/2021 tarihlerinde yap ılm ıştır. Komisyonlar, başvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Anayasa Mahkemesinin 25/2/2020 tarihli karar ıyla ilgili bilgi ve belgele r topland ıktan sonra yeniden de ğerlendirilmek üzere ba şvurucular ın ülkelerine s ınır d ışı edilmelerine dair i şlemlerin geçici olarak durdurulmas ına karar verilmi ştir. 4. 2021/15354 ve 2021/15358 numaral ı bireysel ba şvuru dosyalar ının hukuki irtibat nedeniyle 2020/7165 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birle ştirilmesine, incelemenin 2020/7165 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı üzerinden devam etmesine kara r verilmiştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler do ğrultusunda tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2020/7165 Karar Tarihi : 13/4/2022 26.İran İslam Cumhuriyeti vatanda şı olan başvurucu K.H. ve o ğlu M.H.H. 2015 yılında uluslararas ı koruma ba şvurusunda bulunmu ştur. Başvurucular ın ikamet ili Bayburt olarak belirlenmi ş; Bayburt Valili ğinin 21/1/2016 tarihli i şlemiyle, on be ş gün içinde Bayburt'a gidilmesi gerekti ğine dair yükümlülü ğe uymad ıklar ı gerekçesiyle başvurucular ın uluslararas ı koruma ba şvurusunun geri çekilmi ş say ılmas ına karar verilmi ştir. 7. Başvurucular uluslararas ı koruma ba şvurular ının geri çekilmi ş say ılmas ına dair kararlar ın iptali istemiyle dava açm ıştır. Trabzon 1. İdare Mahkemesinin 19/4/2016 tarihli karar ıyla dava reddedilmi ş, an ılan karar Dan ıştay Onuncu Dairesi taraf ından 26/3/2018 tarihinde onanm ıştır. 8. Başvurucular, kollu ğun rutin kontrolü s ıras ında haklar ında V-71 (semti meçhul) ve G-1 (yurda giri şi yasak) tahdit kodlar ı bulunmas ı sebebiyle al ıkonulduklar ını, sonras ında haklar ında s ınır d ışı ve idari gözetim alt ına alma kararlar ı verildiğini, geri gönderme merkezinde tutulduklar ı sırada r ızalar ı olmaks ızın gönüllü geri dönü ş evrak ı imzalamak zorunda b ırak ıldıklar ını ileri sürmü ş; ülkelerine gönderilmeleri hâlinde Hristiyan olmalar ı, siyasi söylemleri ve cinsel yönelimleri sebebiyle kötü muameleye maruz kalacaklar ını, haklar ındaki hapis cezalar ının infaz edilece ğini belirterek 25/2/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmu ştur. Başvurucular, s ınır d ışı etme kararlar ının tedbiren durdurulmas ını talep etmi ştir. 9. Başvurucular hakk ında İstanbul Valili ğinin 10/2/2020 ve 11/2/2020 tarihli kararlar ıyla 4/4/2013 tarihli ve 6458 say ılı Yabanc ılar ve Uluslararas ı Koruma Kanunu nun 54. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (h) ve (i) bentleri uyar ınca s ınır d ışı etme ve idari gözetim alt ına alma kararlar ı tesis edilmi ştir. 10. Başvurucular s ınır d ışı etme kararlar ının iptali istemiyle 18/2/2020 tarihinde İstanbul 1. İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) dava açm ıştır. 11. Başvurucular dava dilekçelerinde özetle s ınır d ışı etme kararlar ının hukuka ayk ırı olmas ının yan ı sıra cinsel yönelimleri ve siyasi söylemleri nedeniyle ülkelerinde hapis ve idam cezalar ı ald ıklar ını, birçok kez fiziksel şiddete, işkenceye ve psikolojik bask ıya maruz kald ıklar ını belirterek 6458 say ılı Kanun'un 55. maddesi gere ği sınır d ışı edilemeyecek şahıslardan olduklar ını iddia etmi ştir. 12.İdare Mahkemesinin 14/12/2020 tarihli karar ıyla başvurucular ın s ınır d ışı edilemeyeceklerini ileri sürdükleri ancak soyut beyan d ışında dosyaya hiçbir bilgi veya belge sunmad ıklar ı belirtilerek davan ın reddine karar verilmi ştir. 13. Başvurucular 9/4/2021 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ş, başvurular ıyla birlikte s ınır d ışı etme kararlar ının tedbiren durdurulmas ını talep etmi ştir. IV.İLGİLİ HUKUK 14.İlgili hukuk için bkz. A.A. ve A.A. [GK], B. No: 2015/3941, 1/3/2017, 28-38. V.İNCELEME VE GEREKÇE 15. Anayasa Mahkemesinin 13/4/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2020/7165 Karar Tarihi : 13/4/2022 3A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 16.Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkele r dikkate al ınarak yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucular ın adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Kötü Muamele Yasa ğının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 17. Başvurucular; ülkelerine geri gönderilmeleri hâlinde cinsel yönelimleri ve siyasi söylemleri nedeniyle kötü muameleye maruz kalacaklar ını, haklar ında verilen hapis ve ida m cezalar ının infaz edilece ğini belirterek ya şam hakk ının ve kötü muamele yasa ğının ihlal edildiğini iddia etmi şlerdir. 2. Değerlendirme 18. Anayasa Mahkemesinin istikrarl ı içtihad ına göre Anayasa'n ın 17. maddesinin üçüncü f ıkras ı, gönderildikleri ülkede kötü muameleye maruz kalma riski bulunan yabanc ılar ın maddi ve manevi varl ıklar ının korunmas ı yönünde devlete pozitif yükümlülük yüklemektedir ( A.A. ve A.A. , 59). 19. An ılan pozitif yükümlülük kapsam ında s ınır d ışı edilecek ki şiye ülkesinde karşılaşabileceği risklere kar şı gerçek anlamda bir koruma sa ğlanabilmesi için s ınır d ışı karar ına karşı etkili bir karşı çıkma imkân ı tan ınmas ı gerekir ( A.A. ve A.A. , 60). 20. Ancak kötü muameleye kar şı koruma yükümlülü ğü, her s ınır d ışı işleminde yukar ıda belirtilen şekilde bir ara ştırma yap ılmas ını gerektirmez. Bu yükümlülü ğün ortaya çıkabilmesi için öncelikli olarak ba şvurucu taraf ından savunulabilir (makul) bir iddia ortaya konulmal ı, bu kapsamda kötü muamele riskine ili şkin iddialar somutla ştırılmal ıdır (A.A. v e A.A., 63). 21. Somut dosyada ba şvurucular ın gerek Anayasa Mahkemesine yapt ıklar ı bireysel başvuruda gerek idare mahkemelerinde aç ılan iptal davalar ında s ınır d ışı edilmeleri hâlinde maruz kalacaklar ını ileri sürdükleri riske ili şkin somut ve ki şisel aç ıklamalarda bulunmad ıklar ı, buna ili şkin delilleri sunmad ıklar ı, ülkelerinin genel durumu d ışında kendilerinin hangi özel durumlar ının risk olu şturduğuna ilişkin somutla ştırma yapmad ıklar ı görülmüştür. 22. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMA. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucular ın kimliklerinin gizli tutulmas ı taleplerini n KABULÜNE, Başvuru Numaras ı: 2020/7165 Karar Tarihi : 13/4/2022 4C. Kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, D. S ınır d ışı etme işlemlerine ili şkin tedbir karar ının SONLANDIRILMASINA, E. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İçişleri Bakanl ığı Göç İdaresi Gene l Müdürlüğüne GÖNDER İLMESİNE, F. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetlerine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucular ın yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMALARINA 13/4/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.

İlgili Kararlar

Anayasa Mahkemesi — aynı daireden son kararlar