T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/1230 - 2026/372 T.C. A N K A R A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ 22. H U K U K D A İ R E S İ ESAS NO : 2023/1230 (ESASTAN RET ) KARAR NO : 2026/372 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 06/04/2023 ESAS-KARAR NO : 2022/737 E - 2023/228 K DAVANIN KONUSU : Alacak KARAR TARİHİ : 27/03/2026 YAZILDIĞI TARİ…
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/1230 - 2026/372 T.C. A N K A R A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ 22. H U K U K D A İ R E S İ ESAS NO : 2023/1230 (ESASTAN RET ) KARAR NO : 2026/372 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 06/04/2023 ESAS-KARAR NO : 2022/737 E - 2023/228 K DAVANIN KONUSU : Alacak KARAR TARİHİ : 27/03/2026 YAZILDIĞI TARİH : 15/04/2026 Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ İDDİANIN ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 01/03/2021 tarihinde KDV hariç 7.128.605,00 TL bedel üzerinden 1.045.250 adet el ve cilt temizleyici/dezekfektan alımı için 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında sözleşme imzalandığını, davalının 13/09/2021 tarihinde ürünlerin süresinde teslim edilmediği gerekçesiyle sözleşmeyi feshettiğini ve müvekkili tarafından verilen 427.716,30 TL bedelli teminat mektubunu irad kaydettiğini, sözleşmenin ifa olmayan kısmına ait tutar olan 1.508,584 TL nin %10'una tekabül eden 150.858,40 TL 'lik cezai şart ve sözleşme tutarı olan 7.128.605 TL'nin ‰1,89 'una (binde 1,89) tekabül eden 13.473,06 TL fesih damga vergisi olmak üzere toplam 164.331.46 TL'yi de müvekkilinin hak edişinden keserek tahsil ettiğini, davalı tarafından yapılan feshin haksız olduğunu, müvekkilinin 824,050 adet ürünü davalıya teslim ettiğini ve iş bu ürünlere karşı 5.620,021,00 TL tutarında hakediş faturası düzenlendiğini, taahhüdün büyük oranda yerine getirildiğini, Covid-19 salgını nedeniyle ham madde temininde sıkıntılar ve fahiş fiyat artışları yaşandığını, Cumhurbaşkanlığının 02/04/2020 tarihli ve 2020/5 sayılı Genelgesi ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile bu Kanundan istisna edilen düzenlemeler kapsamında gerçekleştirilen ihaleler sonucunda imzalanan sözleşmelerde, Covıd-19 salgını nedeniyle sözleşme konusu işin yerine getirilmesinin geçici veya sürekli olarak, kısmen veya tamamen imkansız hale gelmesi nedeniyle sözleşmelerin fesih edilmesine ve süre uzatımı verilmesine imkan tanınarak başvurularla ilgili karar verilmeden önce idarelerce Hazine ve Maliye Bakanlığından değerlendirme alınacağının belirtildiğini, bunun üzerine 07/04/2020 tarihli Hazine ve Maliye Bakanlığı Covid-19 Salgınının Kamu İhalelerine Etkisi konulu genelgenin yayınlandığını, taraflar arasındaki sözleşmenin Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında olduğunu, müvekkilinin ek süre talebi üzerine davalı tarafından müvekkiline hitaben düzenlenen 18/05/2021 tarihli ihtarname ile 15 günlük ek süre verildiğini, bu süreçte müvekkili tarafından 824.050 adet ürün teslimatının yapıldığını ve 5.620.021,00 TL tutarlı ve 12/08/2021 tarihli faturanın tanzim edildiğini, ancak devam eden temin ve tesliminde yaşanan sıkıntılar nedeniyle müvekkili tarafından 16/07/2021 tarihli yazılarla Cumhurbaşkanlığının 02/04/2020 tarih ve 2020/5 sayılı Genelgesi ilgi tutularak üretici firma beyanları ve malzeme temininde yaşanan sorunlar ile fahiş fiyat artışlarına bağlı olarak bir kısım ürünlerin teslim edilemeyeceği, bu kapsamda firmanın mağdur edilmeyecek şekilde işlem yapılması hususunun davalıya bildirildiğini, davalı idarece genelge göz ardı edilerek Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşünün alınmasına ilişkin süreç işletilmeden sözleşmenin tek taraflı olarak haksız feshedildiğini, müvekkilinin sözleşme konusu ürünlerin temin ve tesliminde yaşadığı ve müvekkilinden kaynaklanmayan sıkıntılar nedeniyle müvekkiline kusur atfedilemeyeceğini, yaşanan küresel çaptaki salgının etkilerinin müvekkilinin edimini yerine getirmesine engel nitelikte olduğunu, gerek 4735 sayılı Kamu İhale Kanunu gerekse Borçlar Kanunu Hükümleri çerçevesinde mücbir sebep olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirterek fazlaya dair haklar saklı kalmak üzere sözleşmenin davalı tarafından haksız olarak fesih edildiğinin tespiti ile irat kaydedilen 427.716,30 TL'lik kesin teminat mektubunun, 150.858,40 TL'lik cezai şart, 13.473,06 TL'lik fesih damga vergisi olmak üzere toplamda 592.047,76 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMANIN ÖZETİ Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşme gereği davacının ürünleri 15/04/2021 tarihine kadar teslim etmesi gerektiğini, davacının 13/04/2021 tarihli yazısı ile Covid-19 salgınından dolayı üretici firmanın düzenli çalışamaması sebebiyle üretim sürecinin aksadığını belirterek 30 günlük ek süre talebinde bulunduğunu, talebin ihtiyaç sahibi kuruluşa iletilerek görüş sorulduğunu, ihtiyaç sahibi kuruluşun İl Sağlık Müdürlükleri ve bağlı sağlık tesislerinin el antiseptik solüsyonu stoklarının azaldığını ve stok kopmasının yaşanmaya başlandığını, bu sebeple talep edilen 30 günlük ek sürenin 15 gün olarak ilgili firmaya verilmesini, 31/04/2021 tarihine kadar teslim süresinin uzatılabileceğini ve ivedi şekilde sevkiyatların sipariş edilen İl Sağlık Müdürlüklerine teslimatlarının gerçekleştirilmesini, gerçekleştirilmediği takdirde Genel Müdürlüklerince gerekli iş ve işlemlerin başlatılması yönünde bilgi verildiğini, bunun üzerine davacıya 31/04/2021 tarihine kadar 15 günlük ek süre verildiğini, daha sonra davacının 29/04/2021 tarihli yazı ile Covid-19 salgınından kaynaklı olarak bayram haftası hariç 30 günlük daha ek süre talebinde bulunduğunu, söz konusu ek süre talebinin de ihtiyaç sahibi kuruluşa bildirildiğini, ilgili kuruluşun ikinci ek süre talebini yerinde görmediğini, bunun üzerine 17/05/2021 tarihli ihtarname ile teslimatı yapılmayan 963.950 adet ürünün ihtarnamelerinin tebliğini müteakip 10 gün içerisinde tamamlanması, aksi takdirde ikinci bir ihtarda bulunmaksızın teminat mektubunun irad kaydedilerek sözleşme eki ticari şartnamenin fesih ile ilgili hükümlerinin uygulanacağının ihtaren bildirildiğini, ihtarnamenin 24/05/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, davacının teslimatları tamamlayamayacağını bildirmesi üzerine 03/09/2021 tarihli Yönetim Kurulu Kararı ile sözleşmenin feshedilerek teminat mektubu, cezai şart ve fesih damga vergisinin tahsiline karar verildiğini, davacının Cumhurbaşkanlığının 02/04/2020 tarih ve 2020/5 sayılı genelgesi kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşünün alınmasına ilişkin süreç işletilmeden tek taraflı olarak sözleşmenin feshi yoluna gidildiğini ve söz konusu feshin bu nedenle haksız olduğunun iddia edildiğini, bu iddiaların doğru olmadığını, davacının sözleşme konusu malzemeyi 45 gün içerisinde teslim etmesi gerekirken teslim edemediğini, talebi üzerine verilen 15 gün ek sürede yükümlülüğünü yerine getiremediğini, Covid salgını ve bayram tatilini gerekçe gösterip tekrar ek süre talebinde bulunduğunu, bu talebinin ihtiyaç sahibi kurum tarafından kabul edilmediği için uygun görülmediğini ve sözleşmede belirtilen süre içinde teslimat yapılmasının bildirildiğini, firma ile sözleşme imzalandığı tarihte Covid 19'un halen devam ettiğini ve madde metninde bahsedildiği gibi sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durumun söz konusu olamayacağını, zaten ihtiyaç konusu olan ürünlerin de pandemi ile mücadele çalışmaları kapsamında sağlık hizmeti sunumunun aksamaması ve kamu sağlığının korunması amacıyla T.C. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü'nce talep edilen ürünler olduğunu, buna rağmen salgınla mücadele kapsamında elzem olan bu ürünlerle ilgili firmaya 15 günlük ek süre verildiğini, Hazine ve Maliye Bakanlığının 22/07/2020 Tarih ve 384026 Sayılı genelgesi gereğince somut olayda firmanın süre talebi 120 günü aşmadığından Hazine ve Maliye Bakanlığı'na ek süre hakkında bildirimde bulunulmayarak değerlendirilmesinin alınmadığını, feshin haklı olduğunu, yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, Cumhurbaşkanlığı'nın 2020/5 sayılı Genelgesi'nin 02/04/2020 tarih ve 31087 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı, buna göre; "... Bu kapsamda 04/01/2002 tarih ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (istisnaları dahil) ile bu kanundan istisna edilen düzenlemeler kapsamında gerçekleştirilen ihaleler sonucunda imzalanan sözleşmelerde, Covit-19 salgını nedeni ile sözleşme konusu işin yerine getirilmesinin geçici veya sürekli olarak, kısmen veya tamamen imkansız hale geldiğine ilişkin başvurular yükleniciler tarafından bu durumun belgelendirilmesi sureti ile sözleşmenin tarafı olan idareye yapılacaktır ..." şeklinde düzenleme bulunduğu, genelgede açıkça yazıldığı üzere genelgenin kapsamının genelgenin çıktığı tarih ve öncesinde gerçekleştirilmiş ihaleleri kapsadığı, genelge çıktıktan sonra yani gelecekte imzalanan sözleşmeleri kapsamadığı, dava konusu sözleşmenin genelge çıktıktan sonra 01/03/2021 tarihinde imzalandığı, bu çerçevede taraflar arasındaki ihalenin Cumhurbaşkanlığı'nın 2020/5 Sayılı Genelgesi kapsamında olmadığı, sözleşmenin imzalandığı tarih itibari ile Covit-19 salgınının mücbir sebep olarak değerlendirilemeyeceği, davacı tarafından 01/03/2021 tarihli sözleşme kapsamında üzerine düşen teslim edimini tamamen yerine getirememiş olması nedeni ile davalının 01/03/2021 tarihli sözleşmeyi feshinin haklı nedene dayandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; 2020/5 sayılı genelgesinin sadece eski sözleşmeleri değil, istisnalarıyla birlikte tüm Kamu İhale Kanunu kapsamındaki süreçleri etkilediğini, sözleşme sırasında Covid-19 salgınının bulunmasının sürecin ilerleyen aşamalarında yaşanan hammadde temini güçlüğü ve fahiş fiyat artışı gibi kontrol dışı unsurların mücbir sebep sayılmasına engel olmadığını, davalı idarenin Hazine ve Maliye Bakanlığından görüş almadan tek taraflı olarak fesih yoluna gitmesinin genelgeye ve hukuka aykırı olduğunu, sözleşmenin eki olan Ticari Şartnamenin 15.maddesinde genel salgının açıkça mücbir sebep olarak sayıldığını, davalı idarenin cevap dilekçesinde genelgeyi kabul eden beyanlarının dikkate alınmadığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir. UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR Uyuşmazlık, davalı tarafından sözleşmenin feshinin haklı nedene dayanıp dayanmadığı, teminat mektubunun irad kaydedilmesi, cezai şart ve fesih damga vergisi nedeniyle yapılan tahsilatın yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Dava, alacak istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır. Taraflar arasında 01/03/2020 tarihinde dezenfektan alımı için sözleşme imzalandığı, sözleşme süresinin 45 gün olarak belirlendiği, davacının bir kısım ürünleri teslim ettiği, 29/04/2021 tarihinde Cumhurbaşkanlığının 02/04/2020 tarihli 2020/5 sayılı genelgesi kapsamında 30 gün ek süre talep ettiği, davalı kurumunun ilgili ihtiyaç sahibi kurumun görüşü çerçevesinde 30/04/2021 tarihine kadar 15 günlük ek süre verdiği ve ayrıca ek süre verilmeyeceğini davacıya bildirdiği, davacının 29/04/2021 tarihinde 30 gün daha ek süre talep ettiği, davalı kurumun 18/05/2021 tarihli yazısı ile ilgili ihtiyaç sahibi kurumun olumsuz görüşü nedeniyle ek süre talebinin kabul edilmeyerek 10 gün içinde teslimatın tamamlanması aksi takdirde ikinci bir ihtara gerek olmadan fesih ile ilgili hükümlerin uygulanacağının ihtar edildiği, 16/07/2021 tarihinde üretici firma beyanları ve malzeme temininde yaşanan sorunlar ile fahiş fiyat artışlarına bağlı olarak ürünleri teslim edemeyeceğini belirterek mağdur edilmeyecek şekilde işlem yapılmasını talep ettiği, bunun üzerine davalı idarenin 01/09/2021 tarihinde sözleşmeyi feshederek davacı tarafından verilen teminatı irad kaydettiği, cezai şart ve fesih damga vergisi için davacı hak edişinden kesinti yaptığı anlaşılmıştır. 02/04/2020 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 2020/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde; "Covid -19 salgınının önlenmesi ve etkilerinin azaltılması amacıyla ülkemizde ve dünya genelinde sosyal ve ekonomik hayata ilişkin bazı tedbirler alınmaktadır. Bu kapsamda 04/01/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu ihale Kanunu (istisnaları dahil) ile bu kanundan istisna edilen düzenlemeler kapsamında gerçekleştirilen ihaleler sonucunda imzalanan sözleşmelerde, Covid -19 salgını nedeniyle sözleşme konusu işin yerine getirilmesinin geçici veya sürekli olarak kısmen veya tamamen imkansız hale geldiğine ilişkin başvurular yükleniciler tarafından bu durumun belgelendirilmesi suretiyle sözleşmenin tarafı olan idareye yapılacaktır. İdarelerce bu başvurular 05/01/2002 tarih ve 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanununun 10. Maddesi ve diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde incelenecek ve karar alınmadan önce idarelerce Hazine ve Maliye Bakanlığının değerlendirilmesi alınacaktır. İdarelerce yapılan değerlendirme sonucunda ortaya çıkan durumun yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması yüklenicinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesine engel nitelikte olması ve yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi şartlarının birlikte gerçekleştiğinin tespit edilmesi üzerine süre uzatımı verilmesine veya sözleşmenin feshine karar verilebilecektir. " hususlarının belirtildiği görülmüştür. Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle Cumhurbaşkanlığı'nın 2020/5 tarihli genelgesinden sonra imzalanan sözleşmenin genelge kapsamında olmamasına, pandemi ilanından sonra sözleşmenin imzalanmış olması nedeniyle basiretli tacir olan davacının durumu öngörebilmesinin beklenmesine, sözleşme kapsamında teslimatların tamamlanmaması nedeniyle davalının sözleşmeyi feshetmesinin haklı olmasına göre davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1.maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 552,10 TL harcın istinaf eden davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-İstinaf eden tarafından yapılan istinaf posta giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, 5-HMK'nin 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına, HMK'nin 362/1.a maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda kesin olmak üzere 27/03/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi. Başkan ¸e-imza Üye ¸e-imza Üye ¸e-imza Katip ¸e-imza NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."