TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HALİL BAŞEL BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/31331) Karar Tarihi: 9/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/31331 Karar Tarihi : 9/7/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRecai AKYELBasri BAĞCI Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Halil BAŞEL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari davan ın makul sürede sonuçlanmamas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir.
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HALİL BAŞEL BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/31331) Karar Tarihi: 9/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/31331 Karar Tarihi : 9/7/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRecai AKYELBasri BAĞCI Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Halil BAŞEL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari davan ın makul sürede sonuçlanmamas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 15/10/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucunun 20/6/2011 tarihinde açt ığı dava 20/6/2018 tarihinde sonuçlanm ıştır. 7. Başvurucu 15/10/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 8. Başvurucu Halil Ba şel'in başvuru tarihinden sonra 29/11/2018 tarihinde vefat ettiği anlaşılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/31331 Karar Tarihi : 9/7/2020 3IV.İNCELEME VE GEREKÇE 9. Mahkemenin 9/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 10. Başvurucu, makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 49. maddesinin (7) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurular ın incelenmesinde, bu Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmaya n hâllerde ilgili usul kanunlar ının bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun hükümleri uygulan ır." 12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 84. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurular ın incelenmesinde, kararlar ın infaz ında Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul kanunlar ının bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun hükümleri uygulan ır." 13. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun " Dava sıras ında taraflardan birinin ölümü " kenar ba şlıklı 55. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasç ılar miras ı kabul veya reddetmemi şse, b u hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sak ınca bulunan hâllerde, talep üzerine davay ı takip için kayy ım atanmas ına karar verebilir. " 14. Başvurunun incelemesi devam ederken ba şvurucunun 29/11/2018 tarihinde öldüğü nüfus kay ıtlar ından anla şılm ıştır. 15. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve di ğerleri (B. No: 2014/3549, 22/3/2017, 18-21) karar ında başvurucunun bireysel ba şvurunun yap ıldığı tarihten sonra ölmesi durumunda ba şvurunun incelenmesine devam edilip edilemeyece ğine ilişkin ilkeleri belirlemiştir. An ılan karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "18. Uygulamada hukuk yarg ılamalar ında, taraflardan birinin ölümü halinde dava sonunda verilecek hükmün olumlu veya olumsuz bir şekilde mirasç ılar ın haklar ını etkilemesi nedeniyle davaya mirasç ılar taraf ından devam edilebilece ğinin kabul edildi ği hallerde, mahkemelerce mirasç ılara usulüne uygun olarak tebligat yap ılarak miras ı reddetmeye n mirasç ılar ın mecburi dava arkada şı olarak davada yer almalar ının sağland ığı görülmektedir (Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesi E. 2015/20127, K. 2015/21189, 26/11/2015). Başvuru Numaras ı: 2018/31331 Karar Tarihi : 9/7/2020 419. Asli görevi Anayasa'y ı yorumlamak, böylece Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerin kapsam ve s ınırlar ını belirlemek olan Anayasa Mahkemesinin (Mahkeme ) bireysel ba şvuru yolunda ba şvurucular ın başvuru tarihinden sonra vefat etmeleri hâlinde yukar ıda yer verilen usulü benimseyerek 4721 say ılı Kanun'un an ılan hükümlerindeki tarihleri tespit etme ve buna göre miras ı reddetmeyen mirasç ılar ın başvuruya devam etmelerini sa ğlama yükümlülü ğünü üstlenmesinin, Mahkemenin asli görevini yerine getirmesi önünde engel te şkil edecek ve böylelikle Mahkemeyi temel i şlevinden uzaklaştırabilecek olmas ı nedeniyle bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun dü şmediği görülmektedir. 20. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (ç) bendine göre ba şvurunu n incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebin olmad ığı kanaatine var ılmas ı hâlinde başvurunun dü şmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2 ) numaral ı fıkras ı gereği Anayasa'n ın uygulanmas ı, yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde ba şvurunun incelenmesine devam edilebilece ği öngörülmü ştür. 21. Yukar ıda yer verilen aç ıklamalar do ğrultusunda Anayasa'n ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâller gibi ba şvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebin olmad ığı kanaatine var ıldığı durumlarda, ba şvurucular ın vefa t etmesi hâlinde ba şvuruya devam edilmesinin sa ğlanmas ı yönünden öncelikli yükümlülü ğün başvuruya devam etme haklar ı olan şahıslarda bulundu ğu kabul edilmelidir." 16. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve di ğerleri içtihad ından sonraki dönemde, bireysel ba şvuru devam ederken ba şvurucunun ölmesi durumunda ölüm tarihinden sonra makul bir süre içinde kendili ğinden Anayasa Mahkemesine ba şvurarak ba şvuruya devam etmek istedi ğini bildiren mirasç ılar ın -menfaatlerinin bulunup bulunmad ığını da gözeterek- başvurular ını incelemi ştir (diğerleri aras ından bkz. Ayten Ye ğenoğlu, B. No: 2015/1685, 23/5/2018 [ölümden yakla şık üç ay sonra]; Fatma Ülker Akkaya, B. No: 2014/18979, 22/2/2018 [ölümden iki ay sonra]). Mirasç ılar ın başvuruyu devam ettirme yönündeki iradelerini Anayasa Mahkemesine bildirmedi ği hâllerde ise dü şme karar ı verilmektedir ( Ali Sedat Yücelik ve di ğerleri, B. No: 2015/2574, 9/5/2018, 22-25; Abbas Çelik ve di ğerleri, B. No: 2014/749, 7/3/2018, 26-29; Haşim Özpolat, B. No: 2014/3140, 21/9/2017, 19; Şükran Çopuraslan, B. No: 2014/4695, 14/9/2017, 22). 17. Anayasa Mahkemesi T.G. (B. No: 2017/21163, 9/1/2019, 17-20) karar ında bireysel ba şvuru yap ıldıktan sonra ölen ba şvurucular ın mirasç ılar ının başvuruyu devam ettirme yönündeki taleplerini Anayasa Mahkemesine iletebilecekleri makul sürenin -hakl ı mazeretler sakl ı kalmak kayd ıyla- ölüm tarihinden itibaren dört ay olarak tespit etmi ştir. 18. Somut olayda ba şvuru devam ederken ölen ba şvurucunun mirasç ılar ı ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde ba şvuruya devam etmek istediklerine ili şkin taleplerini Anayasa Mahkemesine iletmemi şlerdir. 19. Öte yandan somut ba şvuruya benzer şikâyetler, Anayasa Mahkemesince karara bağlanm ış olup bu kararlarda ilgili Anayasa hükümleri uygulan ıp yorumlanm ış, temel hak ve özgürlüğün kapsam ve s ınırlar ı belirlenmi ştir ( Sadettin Tiryaki ve di ğerleri , B. No: 2013/4623, 21/1/2016, Emine Çelik ve di ğerleri , B. No: 2013/5809, 15/12/2015). Dolay ısıyla başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli k ılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında öngörülen nedenlerden biri de bulunmamaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2018/31331 Karar Tarihi : 9/7/2020 520. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun DÜ ŞMESİNE, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 9/7/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye Recai AKYEL Basri BA ĞCI