TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AYFER ALTUNTA Ş VE İKBAL ÜNZ İLE GÜRSOY BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/24874) Karar Tarihi: 31/3/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 31/5/2022-31852 Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportörler : Ali Erdem ŞAHİN Yunus HEPER Başvurucular : 1. Ayfer ALTUNTA Ş 2. İkbal Ünzile GÜRSOY Başvurucular veki
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AYFER ALTUNTA Ş VE İKBAL ÜNZ İLE GÜRSOY BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/24874) Karar Tarihi: 31/3/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 31/5/2022-31852 Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportörler : Ali Erdem ŞAHİN Yunus HEPER Başvurucular : 1. Ayfer ALTUNTA Ş 2. İkbal Ünzile GÜRSOY Başvurucular vekili: Av. Tuğçe ÇALIK KARADEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, öğretmen olan ba şvurucular ın mesleki çal ışmalar kapsam ında düzenlenen bir seminere kat ılmayarak salonu terk etmeleri nedeniyle haklar ında k ınama cezas ına hükmedilmesinin ifade özgürlü ğünü ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvurular 30/7/2018 ve 6/8/2018 tarihlerinde yap ılm ıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu İkbal Ünzile Gürsoy ba şvuru konusu olay ın yaşand ığı tarihte Bursa'da bir ilkokulda, Ayfer Altunta ş ise yine ayn ı ilde bir ortaokulda ö ğretmen olarak görev yapmaktad ır. Başvurucular ayn ı zamanda E ğitim ve Bilim İş Görenleri Sendikas ı (Sendika) üyesidir. Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 36. Başvuru konusu olaylar, Millî E ğitim Bakanl ığının 2016 y ılı yaz dönemi seminer program ına Nurettin Topçu'nun " Türkiye'nin Maarif Davas ı" isimli kitab ı dâhil etmesi nedeniyle ya şanm ıştır. Sendika, üyelerinin yaz dönemi seminerlerinde bahse konu yazar ile ilgili olarak verilen hiçbir sunum görevini yerine getirmemelerine, hiçbir çal ışma ve etkinliğe kat ılmamalar ına yönelik protesto karar ı alm ıştır. An ılan karar ın ilgili k ısm ı şu şekildedir: "Milli Eğitim Bakanl ığı yaz dönemi seminerlerine, modern, ça ğdaş ve laik e ğitim karşıtı, Atatürk ilke ve devrimleri ile Cumhuriyetin ve Devrim Kanunlar ının temel ilkelerin e ayk ırı düşünce ve faaliyetleri ile bilinen Nurettin Topçu'nun 'Türkiye'nin Maarif Davas ı isimli kitab ını eklemiştir. Milli Eğitim Temel Kanununda ve Anayasada, Türk Milli E ğitim Sisteminin temel esaslar ı olarak yerini alm ış, çağdaş, bilimsel laik e ğitime, Anayasa ile güvence alt ına al ınan Devrim Kanunlar ı ve demokratik, laik, sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti'nin niteliklerine ayk ırı düşünce ve uygulamalar ın Milli E ğitim Bakanl ığı'na bağlı okul ve kurumlarda yer bulmas ı anayasaya ayk ırıdır. Varl ık sebebi olarak kendisine yukar ıda işaret edilen ilkeleri benimsemi ş olan hukuka ve anayasaya tam ba ğlı sendikam ız üyelerinin söz konusu anayasa ve kanunlara ayk ırı faaliyetlerde yer almas ı uygun olamayacakt ır. Bu nedenlerle üyelerimizin yaz dönemi seminerlerinde Nurettin Topçu ile ilgili olarak verilen hiçbir sunum görevini yerine getirmemelerine ve hiçbir çal ışma ve etkinli ğe kat ılmamalar ına karar verilmi ştir." 7. Başvurucular, somut olaya konu seminere kat ılmam ış ve bu nedenle haklar ında disiplin soru şturmas ı başlatılm ıştır. Başvurucular ifadelerinde; an ılan tarihte seminer salonunda haz ır bulunduklar ını, Sendikan ın ilgili karar ı kapsam ında seminerin ba şlamas ıyla salonu terk ettiklerini ancak okuldan ayr ılmad ıklar ını ifade etmi şlerdir. Sonuç olarak eylemi n verilen emir ve görevlerin kusurlu olarak yerine getirilmemesi kapsam ında kald ığından bahisle ba şvurucular ın 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu'nun 125. maddesinin birinci f ıkras ının (B) bendinin (a) alt bendi uyar ınca k ınama cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verilmi ştir. 8. Başvurucular, söz konusu disiplin cezalar ının iptali istemiyle idari yarg ıda dava açm ıştır. İlk derece mahkemeleri davalar ı reddetmi ştir. Mahkemeler, eylemlerin sendikal faaliyet kapsam ında olduğu iddias ına ilişkin olarak "seminere kat ılma görevinin yönetmeli k ile başvuruculara yüklenen bir sorumluluk oldu ğunu, disiplin cezas ına konu olan eylemlerin bu bağlamda kamu görevlilerinin, ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatlerini ve bu kapsamda özlük ve parasal haklar ını, çal ışma koşullar ının korunmas ı, iyileştirilmesi, geliştirilmesi gibi bir amaca hizmet etmedi ği" tespitinde bulunmu ş ve seminere kat ılmam a eylemlerinin sübuta erdi ğini belirterek dava konusu i şlemlerde hukuka ayk ırılık bulunmad ığına hükmetmi ştir. 9. Başvurucular, ilk derece mahkemelerinin ret kararlar ına karşı istinaf talebinde bulunmuştur. Başvurucular ın istinaf talepleri, kararlar ın usul ve hukuka uyarl ı olduğunda n bahisle kesin olarak reddedilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 4IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 1. Disiplin Cezas ına İlişkin Mevzuat 10. 657 say ılı Kanun un Disiplin cezalar ının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil v e haller kenar ba şlıklı 125. maddesinin (B) bendinin (a) alt bendi şu şekildedir: "Devlet memurlar ına verilecek disiplin cezalar ı ile her bir disiplin cezas ını gerektire n fiil ve haller şunlard ır: ... B. K ınama cezas ını gerektiren fiil ve haller şunlard ır: a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zaman ında yap ılmas ında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esaslar ın yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunmas ı, kullan ılmas ı ve bak ımında kusurlu davranmak." 2. Öğretmenlerin Mesleki Çal ışmalar ına İlişkin Mevzuat 11. 26/7/2014 tarihli ve 29072 say ılı Millî Eğitim Bakanl ığı Okul Öncesi E ğitim ve İlköğretim Kurumlar ı Yönetmeli ği'nin Öğretmenlerin mesleki çal ışmalar ı kenar başlıklı 38. maddesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "(1) Okul öncesi e ğitim ve ilkö ğretim kurumlar ında görevli yönetici ve ö ğretmenlerin genel kültür, özel alan e ğitimi ve pedagojik formasyon alanlar ında, bilgi ve görgülerini art ırmak, yeni beceriler kazand ırmak, eğitim ve öğretimde kar şılaşılan problemlere çözüm yollar ı bulmak, ö ğrencinin ve çevrenin ihtiyaçlar ına göre plan ve programlar ı haz ırlamak ve uygulamak amac ıyla derslerin kesiminden temmuz ay ının ilk iş gününe, eylül ay ının ilk iş gününden derslerin ba şlang ıcına kadar; y ıl içinde ise y ıllık çal ışma program ında belirtilen sürelerde mesleki çal ışma yap ılır. (2)...Öğretmenlerin mesleki çal ışmalar ından azami verim elde edilebilmesi amac ıyla okulun ve çevrenin ihtiyaçlar ına göre konular belirlenir. Mesleki çal ışma program ı oku müdürlüğünce haz ırlanarak ö ğretmenlere bir hafta önceden duyurulur. (3)...Derslerin kesiminden temmuz ay ının ilk iş gününe kadar yap ılacak mesleki çal ışmalarda; a) Yönetici ve ö ğretmenler ilk hafta okul müdürlü ğünce haz ırlanan program çerçevesinde kendi okullar ında mesleki çal ışmalar ını yaparlar. b) Öğretmenler ilk haftadan sonraki günler için ilgili genel müdürlükler taraf ından belirlenen mesleki e ğitim konular ı dahilinde il/ilçe millî e ğitim müdürlüklerince haz ırlana n program çerçevesinde ilkokullarda zümre baz ında, diğer okullarda ise alan baz ında bell i merkez veya merkezlerde mesleki e ğitime tabi tutulurlar. ... (5)...Okullar ın bağlı bulunduklar ı genel müdürlüklerce haz ırlanan plana göre farkl ı mesleki çal ışma programlar ı da uygulanabilir." Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 512. Ayn ı Yönetmelik'in Öğretmen kenar ba şlıklı 43. maddesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "(1) Okul öncesi ve ilkö ğretim kurumu ö ğretmenleri, kendilerine verilen grup/s ınıf/şubede eğitim ve öğretim faaliyetlerini, e ğitim ve öğretim program ında belirtilen esaslara göre planlamak ve uygulamak, ders d ışında okuldaki e ğitim ve ö ğretim işlerine etkin bir biçimde kat ılmak ve bu konularda mevzuatta belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür. ..." 13. 7/9/2013 tarihli ve 28758 say ılı Millî Eğitim Bakanl ığı Ortaöğretim Kurumlar ı Yönetmeli ği'nin Öğretmenlerin görev ve sorumluluklar ı kenar ba şlıklı 86. maddesinin ilgili kısm ı şu şekildedir: "(1) Öğretmenler görevlerini Türk millî e ğitiminin genel amaçlar ına ve temel ilkelerine uygun olarak ilgili mevzuat hükümleri do ğrultusunda yapmakla yükümlüdür. ... (4) Okulun her türlü e ğitim ve öğretim çal ışmalar ında görev alan ö ğretmenlerin görev ve sorumluluklar ı şunlard ır: ... i) Görevlendirildikleri kurul, komisyon, ekip, ö ğrenci kulübü, s ınıf rehberlik, toplum hizmeti çal ışmalar ına, millî bayram ve mahallî günlere, tören ve toplant ılara, kurs v e seminerlere kat ılır. Çal ışma takviminde belirtilen tarihlerde okulda haz ır bulunur ve verile n görevleri yapar. j) Öğretmenler Kurulu, zümre ö ğretmenler kurulu ve di ğer kurul toplant ılar ına kat ılır ve kendilerine verilen görevleri yerine getirir. ... " 14. Ayn ı Yönetmelik'in Öğretmenlerin mesleki çal ışmalar ı kenar ba şlıklı 87. maddesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "(1)...Ortaö ğretim kurumlar ında görevli yönetici ve ö ğretmenler; eylül ay ının ilk iş gününden derslerin ba şlang ıç tarihine, derslerin kesimi tarihinden temmuz ay ının ilk iş gününe kadar geçen süreler ile kas ım ve nisan aylar ında yap ılacak ara tatillerde, Bakanl ıkça haz ırlanan program dâhilinde kendi okullar ında mesleki çal ışma yaparlar. Ancak ilçe, il veya ülke genelinde genel hayat ı etkileyen salg ın hastal ık, doğal afet, elverişsiz hava ko şullar ı gibi nedenlerle e ğitim ve ö ğretim faaliyetinin iki haftadan fazla süreyle yap ılamamas ı ve uygulanacak telafi programlar ının ders y ılı içerisinde tamamlanamamas ı durumunda yaz tatilinde yap ılacak eğitim ve ö ğretim faaliyetler i nedeniyle Bakanl ıkça mesleki çal ışma takviminde de ğişiklik yap ılabilir. Mesleki çal ışma program ı, okul müdürlü ğünce yönetici ve ö ğretmenlere bir hafta önceden duyurulur. (2)...Bu çal ışmalarda; a) Yönetici ve ö ğretmenlerin; genel kültür, özel alan ve pedagojik formasyon konular ında, bilgilerini artt ırıcı faaliyetler yap ılır. b) Yeni beceriler kazand ırmaya, eğitim ve ö ğretimde kar şılaşılan problemlere çözü m yollar ı bulmaya, ö ğrencinin ve çevrenin ihtiyaçlar ına göre plan ve programlar haz ırlamay a yönelik faaliyetler yap ılır. Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 6c) Öğretim programlar ı, mevzuat ve uygulamalarla ilgili inceleme ve de ğerlendirm e yap ılır. ç) Öğretmenler Kurulu, zümre ö ğretmenler kurulu toplant ılar ıyla bunlarla ilgili i ş ve işlemler yap ılır. d) Eğitim ve ö ğretim y ılı değerlendirmesiyle yeni ö ğretim y ılında uygulanacak y ıllık çal ışma program ı, iş takvimi ve i ş bölümüyle ilgili haz ırlıklar yap ılır. e) Okulun ve çevrenin ihtiyaçlar ına göre e ğitim ve ö ğretimle ilgili di ğer konular da değerlendirilebilir. f) Gerekti ğinde Bakanl ığın ilgili birimlerince haz ırlanan plana göre farkl ı meslek i çal ışma programlar ı da uygulanabilir. (4) Mesleki çal ışmalarda ödenecek ücretle ilgili hususlarda 1/12/2006 tarihli v e 2006/11350 say ılı Bakanlar Kurulu Karar ı ile yürürlü ğe konulan Millî E ğitim Bakanl ığı Yönetici ve Ö ğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar do ğrultusunda i şlem yap ılır." B. Uluslararas ı Hukuk 15. Türkiye bak ımından 12/7/1993 tarihinde yürürlü ğe giren 17/6/1948 tarihli ve 87 say ılı Sendika Özgürlü ğü ve Örgütlenme Hakk ının Korunmas ına İlişkin ILO Sözle şmesi nin 8. maddesi şöyledir: "Çal ışanlar ve i şverenlerle bunlara ait örgütler bu sözle şme ile kendilerine tan ınm ış olan haklar ı kullanmada, di ğer kişiler veya örgütlenmi ş topluluklar gibi, yasalara uyma k zorundad ırlar. Yasalar, bu sözle şme ile öngörülen güvencelere zarar verecek şekilde uygulanamaz" 16. Türkiye bak ımından 12/7/1993 tarihinde yürürlü ğe giren 7/6/1978 tarihli ve 151 say ılı Kamu Hizmetinde Örgütlenme Hakk ının Korunmas ı ve İstihdam Ko şullar ının Belirlenmesi Yöntemine İlişkin ILO Sözle şmesi nin 6. maddesi şöyledir: "1. Kamu görevlilerinin tan ınan örgütlerinin temsilcilerine, çal ışma saatleri içinde veya d ışında görevlerini çabuk ve etkin bir biçimde yerine getirmelerine olanak verecek şekilde kolayl ıklar sağlanacakt ır. 2. Bu tür kolayl ıklar ın sağlanmas ı idarenin veya hizmetin etkin i şleyişini engellemeyecektir. 3. Bu kolayl ıklar ın niteliği ve kapsam ı, bu sözle şmenin 7 nci maddesinde belirtilen yöntemlere göre veya di ğer uygun yöntemlerle belirlenecektir." 17. 151 say ılı ILO Sözle şmesi nin 9. maddesi şöyledir: "Kamu görevlileri, di ğer çal ışanlar gibi yaln ızca görevlerinin niteli ğinden ve statülerinden kaynaklanan yükümlülüklerine ba ğlı olarak örgütlenme özgürlü ğünün normal olarak uygulanmas ı için gerekli ki şisel ve siyasi haklardan yararlanacaklard ır." Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 718. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) kamu görevlilerine verilen disiplin cezalar ıyla güdülen me şru amac ın gerçekle ştirilip gerçekle ştirilmediği yönünden yaln ızca cezan ın bir kuralla öngörülmü ş olmas ını yeterli bulmamakta, somut bir de ğerlendirmeni n varl ığı şart ını aramaktad ır. Bu ba ğlamda kamu görevlilerinin cezaland ırılan eylemlerini n kamu hizmetlerinin süreklili ğini ya da gere ği gibi yerine getirilmesini etkilemek veya görev yap ılan devlet kurumunun itibar ını zedelemek gibi cezay ı gerekli k ılan sonuçlara sebep olduğunun aç ıkça gösterilmesi gerekti ğini belirtmektedir ( Kula/Türkiye, B. No: 20233/06, 19/6/2018, 48, 49). 19. AİHM; devletin kamu hizmetinde çal ışan memurlar ı yönünden sadakat yükümlülü ğü öngörmesinin, ayr ıca onlara ödev ve sorumluluklar yüklemesinin memurlar ın statüleri gere ği meşru bir durum oldu ğunu belirtmi ştir. Fakat kamu görevlilerinin de birey olduğunu, siyasi görü ş sahibi olma, ülke sorunlar ıyla ilgilenme, tercih yapma gibi sosyal yönlerinin bulundu ğunu ve bu do ğrultuda Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ni n (Sözleşme/AİHS) 10. ve 11. maddelerinden yararland ıklar ının şüpheden uzak oldu ğunu da ifade etmi ştir. Bununla birlikte memurun bulundu ğu konum ve görev yapt ığı alanla ilgili olarak ödev ve sorumluluk derecesinin belirlenmesinde ulusal makamlar ın bir takdir marj ı olduğunu da eklemi ştir (İsmail Sezer/Türkiye , B. No: 36807/07, 24/3/2015, 52-54; Vogt/Almanya [BD], B. No: 17851/91, 26/9/1995, 51-53; Ahmed ve di ğerleri/Birle şik Krall ık, B. No: 22954/93, 2/9/1998, 53, 54; Otto/Almanya (k.k.), B. No: 27574/02, 24/11/2005). V.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Anayasa Mahkemesinin 31/3/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 21. Başvurucular; üyesi olduklar ı Sendikan ın "Nurettin Topçu, Türkiye'nin Maarif Davas ı" konulu seminere kat ılmamalar ı ve salonu terk etmeleri karar ını icra etmeleri nedeniyle haklar ında hukuka ayk ırı olarak k ınama disiplin cezas ına hükmedilmesinin sendikal haklar ını, an ılan karar ının ülke çap ında birçok üye taraf ından uygulanmas ına rağmen yaln ızca kendilerinin ceza almas ının ise eşitlik ilkesini ihlal etti ğini ileri sürmü ştür. 22. Bakanl ık görüşünde; başvurucular ın sendika hakk ı ile eşitlik ilkesinin ihlal edilip edilmedi ği hususunda Anayasa Mahkemesince yap ılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri, Anayasa Mahkemesi içtihad ı ve somut olay ın kendine özgü ko şullar ının dikkate al ınarak bir de ğerlendirme yap ılmas ının faydal ı olacağı belirtilmi ştir. B. Değerlendirme 1. Uygulanabilirlik Yönünden 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 24. Anayasa Mahkemesi önündeki öncelikli mesele, ba şvurucular ın üyesi oldu ğu Sendika taraf ından al ınan karar do ğrultusunda seminere kat ılmamalar ı ve salonu terk etmeleri Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 8üzerine k ınama disiplin cezas ıyla cezaland ırılmalar ı şeklindeki müdahaleye ili şkin iddialar ının sendika hakk ı kapsam ında incelenip incelenemeyece ğidir. Bununla birlikte başvurucular ın eşitlik ilkesinin ihlal edildi ği iddias ının da sendika hakk ına ilişkin olduğu anlaşıldığından an ılan iddia yönünden ayr ıca bir inceleme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. 25. Anayasa n ın Sendikal faaliyet kenar başlıklı 52. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: İşçiler ve i şverenler, kar şılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlar ını ve çal ışma şartlar ını düzenlemek amac ıyla toplu i ş sözleşmesi yapma hakk ına sahiptirler. Toplu iş sözleşmesinin nas ıl yap ılacağı kanunla düzenlenir. Memurlar ve di ğer kamu görevlileri, toplu sözle şme yapma hakk ına sahiptirler. ...Toplu sözle şme hakk ının kapsam ı, istisnalar ı, toplu sözle şmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yap ılma şekli, usulü ve yürürlü ğü, toplu sözle şme hükümlerinin emeklilere yans ıtılmas ı, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun te şkili, çal ışma usul ve esaslar ı ile diğe r hususlar kanunla düzenlenir. 26. Anayasa Mahkemesince daha önce ihlal karar ı verilen benzer konularda, sendika kararlar ının üyelerinin mesleki ç ıkarlar ını korumak amac ına yönelip yönelmedi ği hususunda de ğerlendirme yap ıldığı görülmektedir ( Tayfun Cengiz, B. No: 2013/8463, 18/9/2014; Mehmet Ça ğdaş Serttaş, B. No: 2013/8516, 6/1/2015; Nihat Çan, B. No: 2013/8745, 6/1/2015; Ayşe Y ılmaz, B. No: 2013/8805, 6/1/2015; Selma Ba ş, B. No: 2014/1946, 6/1/2015; Abidin Ayd ın Tüfekçi, B. No: 2013/1315, 15/4/2015; Hayati Aktop v e diğerleri, B. No: 2014/4199, 10/6/2015; Selma Demir Taze, B. No: 2014/7668, 10/6/2015). 27. Anayasa n ın 51. ila 54. maddelerinde düzenlenen sendikal hak ve özgürlükler, benzer güvenceler getiren ILO Sözle şmeleri ve Avrupa Sosyal Şart ı ile tamamlanmaktad ır. Anayasa n ın mezkûr maddelerinde düzenlenen sendikal hak ve özgürlüklerin kapsam ı yorumlan ırken bu belgelerde yer alan ve ilgili organlar taraf ından yorumlanan güvencelerin de gözönüne al ınmas ı gerekir ( Tayfun Cengiz, 35). 28. Anayasa'n ın 51. maddesi metninde yer alan üyelerinin menfaatlerini koruma k için ibaresi, üyelerin mesleki menfaatlerini korumak için gerçekle ştirecekleri sendikal faaliyetlerinin Anayasa taraf ından korundu ğunu aç ıkça ortaya koymaktad ır (Kristal-İş Sendikas ı [GK], B. No: 2014/12166, 2/7/2015, 54; Birleşik Metal İşçileri Sendikas ı, B. No: 2015/14862, 9/5/2018, 40). Dolay ısıyla sendika hakk ı, mensuplar ının menfaatlerini korumak üzere yap ılan sendikal faaliyetlere izin verilmesini de gerektirmektedir ( Tayfun Cengiz, 31). 29. Anayasa Mahkemesi; A İHM içtihatlar ında da vurgulanan A İHS'in 11. maddesinde yer alan çıkarlar ını korumak için ifadesinin önemli oldu ğunu, AİHS'in sendikan ın yapaca ğı toplu eylem yoluyla sendika üyelerinin mesleki ç ıkarlar ını savunm a özgürlüğünü güvence alt ına ald ığını ve ILO'nun Örgütlenme Özgürlü ğü Komitesi Yönetim Kurulu karar ve ilkelerini de somut olaydaki eylemin niteli ğinin yorumlanmas ında yapaca ğı değerlendirmede dikkate alacakt ır. Bu çerçevede ba şvurucular ın disiplin cezas ına konu eylemlerinin mesleki ç ıkarlar ı koruma amac ı güdüp gütmedi ği, eylemlerin sendikalar ın Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 9çekirdek faaliyet alan ı içinde olup olmad ığı, üyelerinin ç ıkarlar ını koruma amac ı olmaks ızın salt bir siyasi amaç içerip içermedi ği ve buna ba ğlı olarak devlete tan ınan takdir marj ının genişliği değerlendirmede esas al ınacakt ır (Ahmet Parmaks ız [GK], B. No: 2017/29263, 22/5/2019, 55). 30. Bununla birlikte sendikalar ın hangi amaçlarla ve ne tür kararlar alabilece ğini değerlendirmek bu ba şvurunun konusu olmay ıp bu hususta yap ılacak değerlendirmeler Anayasa Mahkemesinin ilgi alan ı dışındad ır (Ahmet Parmaks ız, 58). Yap ılacak inceleme başvurucular ın disiplin cezas ı almas ına neden olan seminere kat ılmama ve salonu terk etme eyleminin niteli ğiyle ve uygulanan yapt ırımla s ınırlı olacakt ır. 31. Anayasa Mahkemesi Ahmet Parmaks ız karar ında sendikal faaliyetlerin mahiyetine ili şkin oldukça geni ş aç ıklamalarda bulunmu ştur. Gerçekten de sendikal faaliyetlerin en önemlileri ve sendikal haklar ın merkezinde yer alanlar ı çal ışma hayat ına ilişkin olanlard ır. Bunlar aras ında toplu i ş sözleşmesi imzalamak, toplu görü şmeler uyuşmazl ıkla sonuçland ığında ara bulucu, hakem veya yarg ı organlar ına başvurmak, grev ve lokavt gibi toplu pazarl ık faaliyetleri ile çal ışma hayat ına ilişkin ortak ç ıkarlar ı korumak vey a üyelerine hukuki yard ımda bulunmak ya da onlar ı temsilen dava açmak gibi yarg ılama alan ındaki faaliyetler say ılabilir. Anayasa'da da sendikalar ın üyelerinin çal ışma ilişkilerinde ekonomik sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geli ştirmek için kurulaca ğı belirtilmi ş olup sendikalar ın sosyal ve ekonomik faaliyetlerinin de do ğrudan sendikalar ın amaçlar ı doğrultusunda çekirdek faaliyet alan ında yer ald ığı konusunda şüphe bulunmamaktad ır (Ahmet Parmaks ız, 60). 32. Kamu görevlileri sendikalar ı söz konusu oldu ğunda 25/6/2001 tarihli ve 4688 say ılı Kamu Görevlileri Sendikalar ı ve Toplu Sözle şme Kanunu'nun 19. maddesinde belirtilen faaliyetlerin bu sendikalar ın asli faaliyetlerinden oldu ğu kabul edilmelidir. Çal ışma koşullar ı, yükümlülükleri, i ş güvenlikleri ile sa ğlık koşullar ının geliştirilmesi konular ında görüş bildirmek, i şverenlerle bu konularda ortak çal ışmalar yürütmek, üyelerin mesleki yeterliliklerinin art ırılmas ı ve sorunlar ının çözülmesi ile sendikal faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik kurs, seminer ve sosyal amaçl ı toplant ılar düzenlemek, üyelerin orta k ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini ilgilendiren konularda yetkili makamlara sunmak üzere çal ışmalar yapmak ve üyelerine hukuki destek vermek gibi faaliyetler sendika l faaliyetlerin çekirdek alan ında kalan faaliyetler aras ında say ılabilir ( Ahmet Parmaks ız, 61). Uluslararas ı hukukta da sendika üyelerinin ekonomik ve sosyal menfaatlerini korum a amac ının her zaman öne ç ıkan asli amaçlardan oldu ğu görülmektedir (bkz. 15-19). 33. Sendikalar ın üyelerinin çal ışma hayat ına ilişkin mesleki, ekonomik ve sosyal çıkarlar ını korumak d ışında ikincil nitelikte ya da tali kabul edilebilecek faaliyetleri de söz konusudur. Bu faaliyetler demokrasinin geli şmesi ve toplumda yerle şmesine katk ı sunar. Bu tür faaliyetler sendikalar yönünden siyasi otorite kar şısında kamu politikalar ının oluşmas ında etkili birer bask ı grubu olan sendikalar ın yürüttükleri tüm çal ışmalar ı ve eylemleri de kapsar. Bu kapsamdaki çal ışmalar sendika üyelerinin ç ıkarlar ı ile birlikte toplumun ç ıkarlar ına da yönelik olup salt sendikal faaliyet niteli ğinde değildir ( Ahmet Parmaks ız, 62). 34. Somut olayda ba şvurucular, üyesi olduklar ı Sendikan ın karar ı üzerine Nurettin Topçu ile ilgili seminere kat ılmamalar ı nedeniyle disiplin cezas ıyla cezaland ırılm ıştır. Başvurucular ın eyleminin temelinde yer alan sendika karar ı, üyelerinin kolektif ç ıkarlar ına yönelik olarak sendikal haklar ının korunmas ından ziyade an ılan yazar ın düşünce ve faaliyetlerinin Sendika aç ısından kabul edilemez bulunmas ı, bu bağlamda yazar ve kitab ının Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 10konu edildi ği yaz dönemi seminerinin protesto edilmesine ili şkindir. Bu durumda bireyleri n seminere kat ılmama biçimdeki eyleminin sendikalar ın amaçlar ı doğrultusunda çekirdek faaliyet alan ında (çekirdek faaliyet alan ı için bkz. Ahmet Parmaks ız, 60) yer alan bir eylem olduğunu değerlendirmek mümkün de ğildir. 35. Yukar ıda belirtilen nedenlerle sendikal hak kapsam ında değerlendirilmeyen eylemlerin sendika kararlar ından tamamen ba ğıms ız olduğu da dü şünülmemelidir. Başvurucular amaçsal olarak sendika kararlar ında belirtilen eylem gerekçelerini benimseyerek -Millî E ğitim Bakanl ığınca Nurettin Topçu hakk ında bir seminer düzenlenmesinin kendileri aç ısından kabul edilemez oldu ğunu eğitim politikalar ını belirleyen hükûmete ve di ğer üçüncü ki şilere duyurmak amac ıyla- an ılan eylemi gerçekle ştirmiş ve sonucu itibar ıyla disiplin cezalar ı alm ıştır. İfade özgürlü ğü kişinin düşünce ve kanaatlerinden dolay ı kınanmamas ı, bunlar ı tek başına veya ba şkalar ıyla birlikte çe şitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, ba şkalar ına aktarabilmesi ve yayabilmesi anlam ına gelir ( Durmuş Fikri Sağlar (2) [GK], B. No: 2017/29735, 17/3/2021, 42; Ömer Faruk Gergerlio ğlu [GK], B. No: 2019/10634, 1/7/2021, 150). Bundan ba şka Anayasa'n ın 26. maddesinde dü şünceyi aç ıklama ve yayma özgürlü ğünün kullan ımında başvurulabilecek araçlar " söz, yaz ı, resim veya ba şka yollar " olarak ifade edilmi ş ve " başka yollar " ifadesiyle her türlü ifade arac ının anayasal koruma alt ında olduğu gösterilmi ştir (Memiş Berber , B. No: 2017/38744, 20/10/2021, 17). 36. Yukar ıdaki aç ıklamalar gözönüne al ındığında başvurucular ın üyesi oldu ğu Sendikan ın protesto karar ını icra etmesi nedeniyle haklar ında hukuka ayk ırı olarak disiplin cezas ına hükmedildi ği iddias ının ifade özgürlü ğü kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir (benzer bir eylemin ifade özgürlü ğü kapsam ında incelendi ği bir karar için bkz. Elif Özkan , B. No: 2018/7757, 8/6/2021, 18-21). 37. Anayasa n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak Düşüncey i açıklama ve yayma hürriyeti kenar ba şlıklı 26. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar. ... Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyetinin kullan ılmas ında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir. 2. Kabul Edilebilirlik Yönünden 38. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 3. Esas Yönündena. Müdahalenin Varl ığı 39. Gerçekle ştirdikleri eylem nedeniyle ba şvurucular hakk ında disiplin cezas ına hükmedilmesinin ifade özgürlü ğüne yönelik bir müdahale oldu ğu kabul edilmelidir. Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 11b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 40. Yukar ıda an ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullar ı yerine getirmedi ği müddetçe Anayasa n ın 26. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesi şöyledir: Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... demokrati k toplum düzeninin ... gereklerine... ayk ırı olamaz. 41. Bu sebeple müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen, kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik 42. 657 say ılı Kanun un 125. maddesinin kanunilik ölçütünü kar şılad ığı sonucuna var ılm ıştır. ii. Meşru Amaç 43. Başvuru konusu disiplin cezas ının Anayasa'n ın 26. maddesinin ikinci f ıkras ında yer alan sebeplerden kamu düzeninin korunmas ına yönelik önlemlerin bir parças ı olduğu ve meşru bir amaç ta şıdığı sonucuna var ılm ıştır. iii. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk 44.İfade özgürlü ğüne yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir (AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007; Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 53-55; Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 70-72). Derece mahkemeleri, bireylerin fikirlerini ifade özgürlü ğü yoluyla ifade etme haklar ı ile Anayasa'n ın 26. maddesinin ikinci f ıkras ında belirtilen me şru amaçlar aras ında adil bir denge sağlamal ıdır (Bekir Coşkun, 44, 47, 48; Hakan Yi ğit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, 58, 61, 66). Derece mahkemeleri söz konusu dengelemeyi yaparken ve ifade özgürlü ğüne yap ılan müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılay ıp karşılamad ığını değerlendirirken belirli bir takdir yetkisine sahiptir ( Kemal K ılıçdaroğlu, B. No: 2014/1577, 25/10/2017, 57). Bununla birlikte kamu gücünü kullanan organlar, de ğerlendirmelerinde ifade özgürlü ğünün demokrasinin i şleyişi için ya şamsal önemde oldu ğunu gözönünde bulundurmak zorundad ır (Bekir Co şkun, 33-35; Mehmet Ali Ayd ın, 42, 43; Tansel Çölaşan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 35-38). 45. Eldeki ba şvuru kamu görevlileri hakk ında verilen disiplin cezas ına ilişkindir. Anayasa Mahkemesi daha önce bu tür cezalar ın hukuka uygunlu ğunu denetleyen yarg ı mercilerinin yapmalar ı gerekenleri aç ıklam ıştır. Yarg ı mercileri öncelikle kamu görevlisine atfedilebilir bir kusurun olup olmad ığını belirlemeli, daha sonra hükmedilen cezayla kamusal önemi bulunan objektif amaca ula şılıp ulaşılamayaca ğını göstermek ve böylece cezan ın demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunlu ğunu ortaya koyabilmek için kusurlu davran ışın kamu görevini ne şekilde etkiledi ğini ve bu etkilenmeyle orant ılı bir disiplin Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 12cezas ına hükmedilip hükmedilmedi ğini ilgili ve yeterli bir gerekçeyle ortaya koymal ıdır (Yasin Agin ve di ğerleri [GK], B. No: 2017/32534, 21/1/2021, 61; Mehmet Alanç ve diğerleri [GK], B. No: 2017/15462, 29/9/2021, 45; Şah İsmail Harmanc ı, B. No: 2018/15359, 17/11/2021, 37). 46. Söz konusu olan ifade özgürlü ğü olduğunda ise idare ve yarg ı mercileri değerlendirmelerini yaparken devlet memurlar ının da birer birey oldu ğunu, siyasi görü ş sahibi olma, ülke sorunlar ıyla ilgilenme, tercih yapma gibi sosyal yönlere sahip olma haklar ının bulundu ğunu gözard ı etmemelidir ( Hasan Güngör , B. No: 2013/6152, 24/2/2016, 49; Ömer Yalç ın, B. No: 2017/30798, 29/9/2020, 27; Zeki Ç ınar, B. No: 2016/3585, 12/6/2019, 34, 35). İdare ve yarg ı mercileri ifade özgürlü ğü incelemesinde görü şlerin dengeli ve siyaseten yans ız olarak aç ıklan ıp aç ıklanmad ığını, kişisel tav ırlar sergilenip sergilenmedi ğini ve devlet memurlar ının tarafs ızlıklar ının güvence alt ında olup olmad ığını değerlendirmeye almal ıdır. Bu bağlamda memurun bulundu ğu konum, görev yapt ığı alanla ilgili olarak ödev ve sorumluluk derecesini belirlemede ulusal makamlar ın bir takdir marj ı vard ır (Hikmet Aslan , B. No: 2014/11036, 16/6/2016, 55; Hasan Güngör, 48). 47. Somut ba şvuruya konu olay ın merkezinde yer alan Nurettin Topçu, Cumhuriyet'in ilk y ıllar ında devlet eliyle Fransa'ya e ğitim amac ıyla gönderilmi ş ve orad a önce lise, daha sonra da psikoloji, felsefe ve mant ık, sanat tarihi, sosyoloji ve arkeolojisi dallar ında lisans, yüksek lisans ve doktora dereceleri alm ıştır. Bugün de okunan çok say ıda kitab ın yazar ıdır. Kaynaklara göre Nurettin Topçu 1930'lu y ıllardan bugüne kada r Türkiye'nin entelektüel çevrelerinde ilgiyle takip edilen ve ço ğu kimse için de Cumhuriyet'in en önemli fikir adamlar ından biridir. Ba şvuru dosyas ından anla şıldığına göre Millî E ğitim Bakanl ığı, 2016 y ılı yaz dönemi seminer program ına Nurettin Topçu'nun " Türkiye'nin Maarif Davas ı" isimli kitab ını da dâhil etmi ştir. Başvurucular ın üyesi olduklar ı Sendika, üyelerini n yaz dönemi seminerlerinde bahse konu yazar ile ilgili olarak verilen hiçbir sunum görevini yerine getirmemelerini, hiçbir çal ışma ve etkinli ğe kat ılmamalar ını istemiştir. Somut olayda, Nurettin Topçu'nun kendisini ve yazd ığı bir kitab ı konu alan seminere kat ılmamalar ı nedeniyle ba şvurucular hakk ında k ınama disiplin cezas ı uygulanm ıştır. 48. Öncelikle ba şvurucular ın kat ılmay ı reddettikleri seminer çal ışmalar ı başta öğretmenlerin belirli konulardaki bilgi ve görgülerinin art ırılmas ı olmak üzere ö ğretmenlere yeni beceriler kazand ırılmas ı, mesleki konularda kar şılaşılan sorunlara çözüm yollar ı aranmas ı, ihtiyaçlara göre programlama yap ılmas ı ve uygulanmas ı çal ışmalar ının bir parças ıdır. Mesleki çal ışmalar, öğretmenlerin e ğitim ve öğretim hizmeti sundu ğu kademelerin niteliğine göre iki farkl ı yönetmelikle düzenlenmi ştir. An ılan düzenlemelere göre mesleki çal ışmalara kat ılım zorunlu olup ö ğretmenlere bu hususta herhangi bir tercih hakk ı tan ınmam ıştır (bkz. 11-14). 49. Hiç şüphesiz ö ğretmenlerin meslek içi çal ışmalar ına ve bu kapsamda seminerlere kat ılmak yükümlülükleri statü hukukuna ba ğlı olarak çal ışmalar ının doğasından kaynaklanmaktad ır. Anayasa'n ın 128. maddesinin birinci f ıkras ına göre devletin yürütmekle yükümlü oldu ğu kamu hizmetlerinin gerektirdi ği asli ve sürekli görevler, memurlar ve di ğer kamu görevlileri eliyle görülmektedir. Anayasa'n ın 128. maddesinin ikinci f ıkras ında ayr ıca önemi nedeniyle memurlar ın ve diğer kamu görevlilerinin görev ve yetkilerinin, haklar ının ve yükümlülüklerinin kanun ile düzenlenece ği de ifade edilmi ştir. Anayasa'n ın 129. maddesinin birinci f ıkras ında ise memurlar ve di ğer kamu görevlilerinin Anayasa ve kanunlara sad ık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlü olduklar ının alt ı çizilmiştir. 657 say ılı Kanunu na göre ise devlet memuru kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslara uymakla ve Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 13amirler taraf ından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve do ğru yürütülmesinden sorumludur. Nitekim Anayasa Mahkemesi, kamu görevlisi olman ın sağlad ığı birtak ım ayr ıcal ıklar ve avantajlar ın yan ında baz ı külfet ve sorumluluklara katlanmay ı ve diğer kişilerin tabi olmad ığı sınırlamalara tabi olmay ı da gerektirdi ğini belirtmiştir. Kişinin kamu görevine kendi iste ği ile girmekle bu statünün gerektirdi ği ayr ıcal ıklardan yararlanmay ı ve külfetlere katlanmay ı kabul etmi ş say ıldığını, kamu hizmetinin kendine has özelliklerinin bu avantaj ve s ınırlamalar ı zorunlu k ıldığını ifade etmiştir (İhsan Asutay , B. No: 2012/606, 20/2/2014, 38; Cem Özayd ın, B. No: 2017/26800, 13/1/2022, 36; Elif Güneysu , B. No: 2017/31733, 7/10/2021, 42). 50. Anayasa n ın 42. maddesinde e ğitim ve öğretimin devletin gözetim ve denetimi altında yap ılacağı ifade edilmi ştir. Eğitim politikalar ını belirlemek ve uygulamakta parlamentonun ve idarenin farkl ı görevleri bulunmaktad ır. Başvurucular ın üyesi oldu ğu Sendika ise Millî E ğitim Bakanl ığının somut olaya konu politikas ını kabul edilemez bulmuştur. Sendika eylem ça ğrısında Nurettin Topçu'yu daha fazla detaya yer vermeden modern, ça ğdaş ve laik eğitim karşıtı, Atatürk ilke ve devrimleri ile Cumhuriyetin ve Devrim Kanunlar ının temel ilkelerine ayk ırı düşünce ve faaliyetleri ile bilinen bir ki şi olarak nitelendirmi ş ve görüşlerini kamuya duyurmu ştur. 51. Başvurucular ın ve bağlı olduklar ı Sendikan ın hayata, varl ığa, insana, topluma ve devlete bak ışı Nurettin Topçu dan farkl ı olduğu, bu kişinin ve kitaplar ının eğitim müfredat ının bir parças ı olmas ını istemedikleri anla şılmaktad ır. Hiç şüphesiz demokratik bir ülkede sendikalar her konuda oldu ğu gibi e ğitim politikalar ı konusunda da her türlü düşüncelerini serbestçe aç ıklayabilir, sahip olduklar ı fikirlerin toplumca ve yetkililerce bilinmesini isteyebilir ve bu ba ğlamda görü şlerinin kamu gücünü kullanan organlarca kamu politikalar ının oluşmas ında, mevcutlar ın değiştirilmesinde dikkate al ınmas ını sağlamaya yönelik olarak anayasal ve yasal çerçevede eylemde bulunabilir, ba şta yarg ı yollar ı olmak üzere meşru her tür yola ba şvurabilir (bkz. 35). Ço ğulculuğun sağlanmas ı için herkes gibi memurlar da cezaland ırılma tehdidi alt ında olmaks ızın yürürlükte bulunan politikalar ın eleştirisini yapabilme, kendi dü şüncelerini ifade etme hakk ına sahiptir. 52. Buna kar şın uygulamaya konulan politikalara kar şı ç ıkmak ile kamu görevlilerinin Anayasa ve yasalarca kendilerine verilmi ş görevleri yerine getirmekten kaç ınmalar ı aras ında ciddi bir fark vard ır. Hiçbir sendika çerçevesi Anayasa'n ın 51. maddesinde çizilen haklar ın ve yüklenen ödevlerin d ışına ç ıkamaz. Memur sendikalar ının anayasal organlarca uygulanmaya konmu ş, Anayasa'ya veya kanunlara ayk ırı olduğu tespit edilmemi ş görevleri uygulamamalar ı yönünde üyelerine ça ğrıda bulunmalar ı hukuk önünde korunamaz. Memurlar ve di ğer kamu görevlileri de hükûmet politikalar ının kendi fikirlerine uymad ığı veya sendika ça ğrısı bulundu ğu gerekçesiyle statü hukukunun kendilerine yapmalar ını zorunlu tuttu ğu görevleri yapmaktan kaç ınamaz, bu tür eylemler hukuk önünde meşru görülemez. Aksinin kabulü anayasal düzene ciddi biçimde zarar verir. 53. Bu ba şlık alt ında son olarak ba şvuruculara adli bir ceza de ğil memur disiplin cezas ı verildiği gözönünde bulundurmal ıdır. Disiplin uygulamalar ı, devlet organizasyonu içinde düzenin sa ğlanmas ı ve korunmas ı, memurun görevine ba ğlanmas ı, hizmetlerin en etkin ve verimli şekilde yürütülmesi için kullan ılır; bu uygulamalar ın hukuki gerekçeleri ve sonuçlar ı vard ır. Disiplin uygulamalar ının nihai hedefi, sa ğlanan düzen sayesinde verimli bir çal ışma ortam ının ve nihai olarak da kamu yarar ının sağlanmas ıdır. Bu bak ımdan disiplin cezalar ı memurlar ın görevlerini lay ıkıyla ve uyum içinde yerine getirmesi için önemli bir araçt ır. Adli suçlar toplum düzenine kar şıt fiillere ayk ırılığı ifade ederken disiplin suçu dah a Başvuru Numaras ı: 2018/24874 Karar Tarihi : 31/3/2022 14çok kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde sunulabilmesi için önceden belirlenen birtak ım kurum içi düzen kurallar ına kamu görevlilerince gösterilen ayk ırı davran ışlar olarak ortaya ç ıkmaktad ır. 54. Dolay ısıyla mesleki çal ışmalar ın bir kurum içi e ğitim faaliyeti olarak öğretmenlerin asli görevi olan e ğitim ve ö ğretim hizmetlerine temel te şkil ettiği ve nihai hizmet sunumunu do ğrudan etkiledi ği kabul edilmelidir. Aç ıktır ki kendileri hakk ında disiplin cezas ına hükmedilmesini gerektirecek davran ışlardan kaç ınma yükümlülü ğü alt ında olan başvurucular tabi olduklar ı devlet memurlu ğu statülerinin -kanun ve di ğer alt mevzuata dayanan- gereklerini yerine getirmemi şlerdir. Yukar ıda yap ılan tüm aç ıklamalar ışığında Anayasa Mahkemesi, ba şvurucular hakk ında uygulanan disiplin cezalar ının zorunlu bir toplumsal ihtiyaca kar şılık geldiği sonucuna ula şmıştır. 55. Hiç şüphesiz disiplin cezalar ı memurlar ın kariyerleri üzerinde bir tesir b ırakt ığı gibi kanunlarda yaz ılı hâllerde memur statüsünün sona ermesine de neden olabilir. Somut olayda ise ba şvurucular ın eylemin a ğırlığına göre ikinci en hafif ceza olan k ınama cezas ı ile cezaland ırıldığı gözetildiğinde müdahalenin orant ısız olmad ığı değerlendirilmi ştir. 56. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucular ın ifade özgürlü ğüne yap ılan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun oldu ğu ve Anayasa'n ın 26. maddesinin ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A.İfade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlü ğünün İHLAL EDİLMEDİĞİNE, C. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucular üzerinde BIRAKILMASINA, D. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 31/3/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş