TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DİLEK HAT İPOĞLU VE NURULLAH Ç İFTÇİ BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2017/30120) Karar Tarihi: 18/10/2022 Başvuru Numaras ı: 2017/30120 Karar Tarihi : 18/10/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Denizhan HOROZG İL Başvurucu : 1. Dilek HAT İPOĞLU 2. Nurullah Çiftçi Başvurucu Vekili : Av. Mikail DEM İROĞLU I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvur
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DİLEK HAT İPOĞLU VE NURULLAH Ç İFTÇİ BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2017/30120) Karar Tarihi: 18/10/2022 Başvuru Numaras ı: 2017/30120 Karar Tarihi : 18/10/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Denizhan HOROZG İL Başvurucu : 1. Dilek HAT İPOĞLU 2. Nurullah Çiftçi Başvurucu Vekili : Av. Mikail DEM İROĞLU I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru; ceza davas ında başvurucular ın (san ıklar ın) haz ır bulunma talepleri reddedilerek ses ve görüntü aktar ımı suretiyle duru şmaya uzaktan kat ılımlar ının sağlanmas ı nedeniyle duru şmada haz ır bulunma haklar ının, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının, tutuklulu ğun makul süreyi a ş mas ı nedeniyle de ki şi hürriyeti ve güvenli ği haklar ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. 2. Başvurucular kat ıldıklar ı bir bas ın aç ıklamas ı nedeniyle devletin birli ğini ve ülke bütünlü ğü bozma suçundan 14/8/2015 tarihinde tutuklanm ış ve haklar ında ayn ı suçtan kamu davas ı aç ılm ıştır. Yarg ılamay ı yürüten Hakkâri 2. A ğır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 10/11/2015 tarihinde düzenledi ği Tensip Tutana ğı'nda başvurucular ın beraber yarg ıland ığı çok say ıdaki diğer tutuklu san ıkla birlikte -güvenlik aç ısından sak ıncal ı olmamas ı hâlinde- duruşma gününde ve saatinde duru şma salonunda haz ır edilmesini istemi ştir. 3. Yarg ılaman ın ilk celsesinde personel say ısının yetersiz olmas ı ve duruşmaya sevkinin güvenlik aç ısından sak ıncal ı olmas ı nedeniyle san ıklar ın bizzat haz ır edilemedi ğine ilişkin ceza infaz kurumunun cevap yaz ısı okunmuştur. Başvurucu Nurullah Çiftçi, Ses ve Görüntü Bili şim Sistemi (SEGB İS) ile haz ır edilmiş ancak mahkemede bizzat haz ır bulunduruldu ğunda savunma yapaca ğını belirterek savunmas ını yapmam ıştır. Başvurucu Dilek Hatipo ğlu ise mahkemede bizzat haz ır bulunmak istedi ğini ve duru şmaya SEGB İS'le kat ılmay ı kabul etmedi ğini belirterek duru şmaya kat ılmam ıştır. İlk celsede dosya kapsam ında başvurucular ile birlikte yarg ılanan diğer san ıklardan ikisinin savunmalar ı al ınm ıştır. Mahkeme, güvenlik aç ısından sak ıncas ı yoksa san ıklar ın yarg ılaman ın ikinci celsesinde bizzat haz ır bulundurulmas ı için ceza infaz kurumuna yaz ı yazm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/30120 Karar Tarihi : 18/10/2022 34. Yarg ılaman ın ikinci celsesinde ba şvurucu Nurullah Çiftçi'nin güvenlik nedeniyle bizzat haz ır edilemedi ğine ilişkin ceza infaz kurumunun cevap yaz ısı okunmuştur. Başvurucu Nurullah Çiftçi, SEGB İS yoluyla haz ır edilmiş ve yine mahkemede bizzat haz ır bulunduruldu ğunda savunma yapaca ğını belirterek savunmas ını yapmam ıştır. Başvurucu Dilek Hatipo ğlu ise mahkemede bizzat haz ır bulunmak istedi ğini ve duru şmaya SEGB İS'le kat ılmay ı kabul etmedi ğini belirterek duru şmaya kat ılmam ıştır. Mahkeme, ceza infaz kurumuna yaz ı yaz ılarak san ıklar ın bir sonraki celse bizzat haz ır edilmelerinin istenmesine ve yaz ılacak yaz ıya Yarg ıtay ın SEGBİS'e ilişkin bozma ilam ının da eklenmesine karar vermi ştir. 5. Yarg ılaman ın üçüncü celsesinde ba şvurucu Nurullah Çiftçi yeniden SEGB İS yoluyla haz ır edilmiş ancak bu kez savunmas ını yapm ıştır. Başvurucu Dilek Hatipo ğlu ise duruşmada bizzat haz ır edilmiş ve savunmas ı al ınm ıştır. Bu celsede ba şvurucular d ışında yedi san ığın savunmas ı ve bir tan ığın da beyan ı al ınm ıştır. Ayr ıca san ıklar hakk ında 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu'nun 314. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının uygulanma ihtimaline binaen san ıklar ın ek savunmalar ı al ınm ıştır. Mahkeme, ceza infaz kurumuna yaz ı yazarak san ıklar ın bir sonraki celsede bizzat haz ır edilmelerinin istenmesine ve yaz ılacak yaz ıya Yarg ıtay ın SEGBİS'e ilişkin bozma ilam ının da eklenmesine karar vermi ştir. 6. Yarg ılaman ın dördüncü celsesinde ba şvurucular bizzat haz ır edilmiş ve önceki savunmalar ını tekrar ettiklerini belirtmi ştir. Bu celsede iki tan ığın beyan ı alınm ış ve san ıklar hakk ında 5237 say ılı Kanun'un 39. ve 214. maddesi ile 220. maddesinin (6) numaral ı fıkralar ının uygulanma ihtimaline binaen san ıklar ın ek savunmalar ı al ınm ıştır. Cumhuriyet savc ısı esas hakk ında mütalaas ında san ıklar ın cezaland ırılmas ını talep etmi ş, başvurucular ve müdafilerine diyecekleri sorulmu ştur. Başvurucular, mütalaay ı kabul etmediklerini belirterek önceki savunmalar ını tekrar etmi ş; san ık müdafileri ise esas hakk ında mütalaaya kar şı süre talep etmi ştir. Mahkeme, san ık müdafilerine mütalaaya kar şı savunmalar ını haz ırlamalar ı için süre verilmesine ve ceza infaz kurumuna yaz ı yaz ılarak san ıklar ın bir sonraki celsede bizzat haz ır edilmelerinin istenmesine karar vermi ştir. 7. Yarg ılaman ın beşinci celsesinde ba şvurucular ın güvenlik nedeniyle bizzat haz ır edilemedi ğine ilişkin ceza infaz kurumunun cevap yaz ılar ı okunmu ştur. Başvurucular yarg ılamaya SEGB İS yoluyla kat ılmak istemediklerini belirttikleri için duru şmada haz ır bulunmam ışlard ır. Bu celsede ba şvurucu müdafilerinin müvekkillerinin duru şma salonunda haz ır edilmesini talep etti ğine dair dilekçeleri okunmu ş ve bir gizli tan ığın dinlenmesinden vazgeçilmi ştir. Mahkeme, haz ır bulunmayan ba şvurucular ın son sözü yerine geçmek üzere önceki savunmalar ını okumuş ve yarg ılamaya son vermi ştir. Mahkeme 25/3/2016 tarihinde başvurucular ın suç işlemeye tahrik suçundan 5 y ıl, terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt ad ına suç işleme suçundan 10 y ıl hapis cezas ıyla mahkûmiyetine karar vermi ştir. 8. Başvurucular ın duruşmalara SEGB İS arac ılığı ile kat ılımının neden gerekli görüldüğü hususunda Mahkemenin gerekçeli karar ında herhangi bir aç ıklama yer almam ıştır. Başvurucular; celse aralar ında Mahkemeye ilettikleri, duru şmada haz ır bulunma talebini içeren dilekçelerinin dikkate al ınmad ığını, duruşmalarda bizzat haz ır bulundurulmamalar ı nedeniyle savunma haklar ını etkili bir şekilde kullanamad ıklar ını da belirterek hükme kar şı kanun yollar ına müracaat etmi ştir. 9. Temyiz incelemesini yapan Yarg ıtay 4/4/2017 tarihinde, suç i şlemeye tahrik suçundan verilen mahkûmiyet hükümlerinin onanmas ına karar vermi ş ve bu suç yönünden Başvuru Numaras ı: 2017/30120 Karar Tarihi : 18/10/2022 4hüküm kesinle şmiştir. Başvurucular nihai karar ı 20/7/2017 tarihinde ö ğrendikten sonra 28/7/2017 tarihinde 2017/30120 ve 2017/32741 numaral ı bireysel ba şvurularda bulunmu ştur. 10. Yarg ıtay ayr ıca başvurucular hakk ında terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt ad ına suç işleme suçundan verilen mahkûmiyet hükümlerini, eylemin silahl ı terör örgütü üyesi olma suçunu olu şturacağından bahisle bozmu ştur. Bozma sonras ı yarg ılaman ın tensip tutana ğında Mahkeme, san ıklar ın -güvenlik aç ısından sak ıncal ı olmamas ı hâlinde- bir sonraki duru şma gününde ve saatinde duru şma salonunda haz ır edilmesini istemi ştir. 11. Bozma sonras ı ilk celsede ba şvurucular, duru şmada bizzat haz ır edilmemi ş; yarg ılamaya SEGB İS yoluyla kat ılmak istemediklerini belirttikleri için duru şmada haz ır bulunmam ıştır. Bu celse ba şvurucular d ışındaki be ş san ığın bozmaya kar şı diyeceği sorulmuştur. Mahkeme, san ıklar ın -güvenlik aç ısından sak ıncal ı olmamas ı hâlinde- bir sonraki duru şma gününde ve saatinde duru şma salonunda haz ır edilmesini istemi ştir. 12. Bozma sonras ı yarg ılaman ın ikinci celsesinde ba şvurucular, duru şmada bizzat haz ır edilmemi ş; yarg ılamaya SEGB İS yoluyla kat ılmak istemediklerini belirttikleri için duruşmada haz ır bulunmam ıştır. Bu celse Cumhuriyet savc ısı esas hakk ında mütalaas ında san ıklar ın devletin birli ğini ve ülke bütünlü ğünü bozma suçundan cezaland ırılmas ını talep etmiştir. Mahkeme ba şvurucular ın haz ır edilmeleri hususunda şu şekilde bir ara karar ı vermiştir: "Mahkememizde yap ılan yarg ılama sonucunda ilk derece mahkemesi olarak verilen karar ın Yarg ıtay taraf ından bozuldu ğu Yarg ıtay ilam ından anla şılacağı üzere bozma gerekçesinin bir fiilin olup olmamas ına ilişkin olmad ığı, iddianamede belirtilen fiillerle ilgili sadece suç niteli ği yönünde tart ışma yap ılmas ı gerektiği, yani iddianamede belirtilen bir k ısım san ıklar ın bas ın aç ıklamas ına izleyici olarak kat ılanlar ın hukuki durumlar ının tart ışılmas ı niteliğinde oldu ğu, Hakkari'nin ülkenin en güneydo ğusunda olan il oldu ğu, yeryüzü şekilleri nedeniyle k ış mevsiminin en sert geçen illerden biri olmas ının yan ında aşamalarda san ıklar ın haz ır edilmesi için yaz ılan müzekkere cevaplar ından anla şılmas ı üzerine güvenlik kuvvetlerine yap ılan sald ırılar nedeniyle güvenlik aç ısından da ayr ıca sorun yaşand ığı, bir k ısım san ıklar ın uzunca süredir tutuklu oldu ğu, CMK'da san ığın isnat edilen suçlamayla ilgili aç ıklama yükümlülü ğünün bulunmad ığından yani susma hakk ının da olmas ı nedeniyle bu celse duru şma zapt ının cezaevinde bulunan san ıklara tebli ğ edilere k duruşmaya kat ılmak istemeleri yönünden mevcut durumun susma hakk ı kapsam ında değerlendirilebilece ğinin san ıklara ihtar ına..." 13. Bozma sonras ı yarg ılaman ın üçüncü celsesinde ba şvurucular, duru şmada bizzat haz ır edilmemi ş; yarg ılamaya SEGB İS yoluyla kat ılmak istemediklerini belirttikleri için duruşmada haz ır bulunmam ıştır. Bu celse bir gizli tan ığın dinlenmesine karar verilmi ştir. 14. Bozma sonras ı 26/1/2018 tarihli dördüncü ve son celsede başvurucular ın yokluğunda Mahkeme, ba şvurucular ı ayr ı ayr ı terör örgütüne üye olma suçundan 11 y ıl 3 ay hapis cezas ına mahkûm etmi ş ve tutukluluk hâllerinin hükümle birlikte devam ına karar vermiştir. Mahkeme böylelikle bozma sonras ı toplam dört celse yapm ış ancak başvurucular ın duruşmalara bizzat kat ılmak istemeleri ve SEGB İS'i kabul etmemeleri nedeniyle bu celselerin hiçbirinde ba şvurucular ı haz ır etmemiştir. 15. Başvurucular ın duruşmalara SEGB İS arac ılığı ile kat ılımının neden gerekli görüldüğü hususunda Mahkemenin gerekçeli karar ında herhangi bir aç ıklama yer almam ıştır. Başvurucular; celse aralar ında Mahkemeye ilettikleri ve duru şmada haz ır bulunma talebin i Başvuru Numaras ı: 2017/30120 Karar Tarihi : 18/10/2022 5içeren dilekçelerinin dikkate al ınmad ığını, duruşmalarda bizzat haz ır bulundurulmamalar ı nedeniyle savunma haklar ını etkili bir şekilde kullanamad ıklar ını da belirterek hükme kar şı yeniden kanun yollar ına müracaat etmi ştir. 16. Yarg ıtay 8/4/2019 tarihinde ba şvurucular ın temyiz itirazlar ını reddetmi ş ve mahkûmiyete ili şkin hükümlerin onanmas ına karar vermi ştir. Başvurucular nihai karar ı 3/7/2019 tarihinde ö ğrendikten sonra 30/7/2019 tarihinde 2019/25795 ve 2019/25798 numaral ı bireysel ba şvurularda bulunmu ştur. 17. Kişi ve konu yönünden hukuki irtibat bulunmas ı nedeniyle 2019/25795, 2019/25798 ve 2017/32741 numaral ı bireysel ba şvuru dosyalar ının 2017/30120 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birle ştirilmesine, incelemenin 2017/30120 numaral ı dosya üzerinden yürütülmesine karar verilmi ştir. 18. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME A. Duru şmada Haz ır Bulunma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 19. Başvurucular; yarg ılaman ın başından beri tutuklu olmalar ına rağmen esasl ı duruşmalarda haz ır edilmediklerini, son sözlerinin sorulmad ığını ve yüz yüzelik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Bakanl ık görüşünde, başvurucu Nurullah Çifçi'nin bizzat haz ır bulunmad ığı ve SEGB İS sisteminden yararlan ılarak yap ılan duru şmalarda ba şvurucuya duruşma salonundakileri net bir biçimde görebilme, söylenenleri duyabilme ve avukat yard ımından yararlanmak suretiyle her türlü aç ıklamay ı yapma ve hakk ında ileri sürülen delillere itiraz edebilme imkân ı sunulduğu, dava dosyas ına erişimine yönelik herhangi bir kısıtlaman ın olmad ığı ifade edilmi ştir. Ayr ıca her iki ba şvurucu yönünden ba şvurucular ın duruşmada haz ır bulunma haklar ından feragat edip etmediklerinin dikkate al ınmas ı gerektiği belirtilmiştir. Başvurucular, Bakanl ık görüşüne karşı beyanlar ında genel olarak bireysel başvuru formlar ında ileri sürdükleri iddialar ı yinelemiştir. 20. Başvurucular ın iddialar ı adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ı yönünden incelenmi ştir. 21. Anayasa Mahkemesi, Şehrivan Çoban ([GK], B. No: 2017/22672, 6/2/2020) ve Emrah Yayla ([GK], B. No: 2017/38732, 6/2/2020) kararlar ında duruşmada haz ır bulunma hakk ı ile ilgili ilkeleri belirlemi ştir. Anayasa Mahkemesi bu kararlarda öncelikle ki şilerin istemine ayk ırı olarak SEGB İS yoluyla duru şmaya kat ılmas ının duruşmada haz ır bulunma hakk ına yönelik bir müdahale te şkil ettiğini tespit etmi ştir. Bu müdahalenin kanunilik, me şru amaç ve ölçülülük yönünden incelenece ğini ifade etmi ştir. An ılan kararlarda, 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 196. maddesinin kanunilik ölçütünü karşılad ığı ve müdahalenin usul ekonomisinin gerçekle ştirilmesine yönelik meşru bir amaca dayand ığı sonucuna ula şmıştır (Şehrivan Çoban , 72-104; Emrah Yayla , 58-86). 22. An ılan kararlarda ölçülülük yönünden yap ılan incelemede ise ba şvurucunun duruşmada haz ır bulunma talebinin hangi zorlay ıcı nedene dayal ı olarak kabul edilmedi ğinin ortaya konulmamas ı ve başvurucular ın SEGBİS yoluyla kat ıldığı celselerde esasl ı işlemlerin yap ılmas ı nedeniyle müdahalenin gerekli olmad ığı değerlendirilmi ştir. Öte yandan 5271 Başvuru Numaras ı: 2017/30120 Karar Tarihi : 18/10/2022 6say ılı Kanun'un 307. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında, san ık hakk ında verilecek cezan ın bozmaya konu olan cezadan daha a ğır olmas ı hâlinde san ığın her hâlde dinlenmesi gerekti ği düzenlenmi ştir. Buna kar şılık Yarg ıtay ın bozma karar ı sonras ı başvurucular hakk ında verilen ceza miktar ı artmas ına rağmen Mahkeme -ba şvurucular ın duruşmaya SEGB İS yoluyla kat ılmak istememeleri hâlinde mevcut durumun susma hakk ı kapsam ında değerlendirilece ği gerekçesiyle- san ıklar ı duruşmada haz ır etmeksizin karar vermi ştir. 23. Bu çerçevede somut olayda yukar ıda an ılan (bkz. 21, 22) kararlarda yer alan ilkelerden ve ula şılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektirir bir durum bulunmamaktad ır. 24. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Selahaddin MENTE Ş bu görüşe kat ılmam ıştır. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 25. Başvurucular, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 26. Ceza yarg ılamas ının süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddias ının yetkili makamlar taraf ından bildirildi ği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözalt ı gibi birtak ım tedbirlerin uyguland ığı tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak ise suç isnad ına ilişkin nihai karar ın verildiği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetiyle ilgili karar ını verdiği tarih esas al ınır (B.E., B. No: 2012/625, 9/1/2014, 34). Ceza yarg ılamas ının süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (B.E., 29). 27. Somut olayda ba şvurucular hakk ındaki soru şturman ın 14/8/2015 tarihinde başlad ığı ve yarg ılama sürecinin 8/4/2019 tarihinde Yarg ıtay taraf ından verilen onama karar ı ile sonland ığı anlaşılm ıştır. Başvuruya konu yarg ılama süreci incelendi ğinde davan ın iki dereceli bir yarg ılama sisteminde toplam 3 y ıl 7 ay 24 gün sürdü ğü, yarg ılama sürecinin bütünü dikkate al ındığında başvurucular ın haklar ını ihlal edecek bir gecikme olmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 28. Aç ıklanan gereklerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. C. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 29. Başvurucular, tutuklulu ğun makul süreyi a ştığını ileri sürmü ştür. Bakanl ık görüşünde öncelikle ba şvurucular ın olağan yarg ı yollar ını tüketip tüketmediklerinin dikkate alınmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. Bakanl ık ayr ıca şikâyetin esas ına yönelik olarak ilk derece mahkemelerinin gerekçelerinde tutuklama şartlar ına ilişkin ayr ıntılı değerlendirmeler yap ıldığına vurgu yapm ıştır. Başvurucular, Bakanl ık görüşüne karşı beyanlar ında genel olarak bireysel ba şvuru formlar ında ileri sürdükleri iddialar ı yinelemiştir. Başvuru Numaras ı: 2017/30120 Karar Tarihi : 18/10/2022 730. Bir suç isnad ına bağlı olarak tutuklulukla ilgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun hükümle birlikte verilen tutuklulu ğun devam ı karar ı sonras ında yap ılmas ı hâlinde tutukluluğun devam ı karar ına itiraz edilmemi ş ise karar ın verildiğinin öğrenildiği tarihte n itibaren, itiraz edilmi ş ise itiraz merciince verilen karar ın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir ( Fırat İşgören, B. No: 2014/6425, 17/11/2016, 34). 31. Somut olayda ba şvurucular, ilk derece mahkemesince 26/1/2018 tarihindeki hükümle birlikte verilen tutuklulu ğun devam ı karar ına itiraz etti ğine yönelik bir bilgi ve/veya belge sunmam ıştır. Bu nedenlerle ba şvurunun ilk derece mahkemesinin nihai karar ının başvurucular müdafilerine tefhim edildi ği 26/1/2018 tarihinden itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. Buna göre somut olayda 30/7/2019 tarihinde yap ılan bireysel başvuruda süre a şımı olduğu sonucuna var ılm ıştır. 32. Aç ıklanan gerekçelerle karar ın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yap ılmayan bireysel ba şvurunun bu k ısm ının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. D. Diğer İhlal İddialar ı 33. Başvurucular ın duruşmada haz ır bulunma haklar ının ihlal edildi ğine karar verildiğinden ifade özgürlü ğü ile adil yarg ılanma hakk ının çeşitli güvencelerinin ihlal edildiğine ilişkin diğer şikâyetleri hakk ında kabul edilebilirlik ve esas yönünden ayr ıca bir inceleme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. III. GİDERİM 34. Başvurucular; ihlalin tespiti, yeniden yarg ılama ve 450.000 TL maddi tazminat ile 5.000.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 35. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktad ır. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği mahkemece yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini ba şlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir ( Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 36.İhlalin niteli ğine göre yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından başvurucular ın manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. Ayr ıca başvurucular ın uğrad ıklar ını iddia ettikleri maddi zararla ilgili bilgi ve belge sunulmad ığından maddi tazminat talepleri reddedilmi ştir. IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2017/30120 Karar Tarihi : 18/10/2022 8A. 1. Duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYB İRLİĞİYLE, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA OYB İRLİĞİYLE, 3. Kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA OYB İRLİĞİYLE, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE Selahaddin MENTEŞ'in karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, C. Karar ın bir örne ğinin duruşmada haz ır bulunma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Hakkâri 2. A ğır Ceza Mahkemesine (E.2017/272, K.2018/25) GÖNDER İLMESİNE, D. 1.244,20 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 11.144,20 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, E. Başvurucular ın tazminat taleplerinin REDD İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 18/10/2022 tarihinde karar verildi. Başvuru Numaras ı: 2017/30120 Karar Tarihi : 18/10/2022 9KARŞIOY 1. Mahkemenin Say ın çoğunluğu taraf ından ba şvurucunun adil yarg ılama kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ını ihlal edildi ğine karar verilmi ştir. Başvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği yönündeki ço ğunluk karar ına belirtilen gerekçelerle kat ılmad ım. 2. Olay ve olgular mahkememizin gerekçeli karar ında ayr ıntılı olarak özetlenmi ştir. Başvurucu hakk ında; silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan Hakkari 2.A ğır Ceza Mahkemesine kamu davas ı aç ılm ıştır. 3. Mahkemece ba şvurucunun savunmas ının SEGBİS sistemiyle al ınmas ına karar verilmiştir. 4. Başvurucu SEGB İS sistemiyle mahkemede haz ır bulunarak savunmas ını yapm ıştır. Yarg ılaman ın diğer celselerine de SEGB İS arac ılığıyla kat ılm ıştır. Esas hakk ındaki savunmaya ili şkin savunmas ını da SEGB İS arac ılığıyla yapm ıştır. 5. UYAP; teknolojik geli şmeleri kullanarak Adalet Bakanl ığı merkez ve ta şra teşkilat ının, bağlı ve ilgili kurulu şlar ın, adli ve idari tüm yarg ı veya yarg ı destek birimlerinin donan ım veya yaz ılım olarak iç otomasyonunu benzer şekilde bilgi otomasyonun sistemlerini kurmuş kamu kurum ve kurulu şlar ı ile d ış entegrasyonu sa ğlayan bir bili şim sistemidir. Elektronik imza alt yap ısına uygun olarak geli ştirilmiş merkezi bir bilgi sistemi kurulmu ş bu sistemde yarg ı ve yarg ı destek birimleri aras ında fonksiyonel tam entegrasyon sa ğlanm ıştır. Sistemde elektronik imza rolleri bulunan hâkim, savc ı, avukat, zab ıt kâtibi, vatanda ş yetkileri çerçevesinde her türlü bilgi belge sisteme aktarmakta sistemde aktif ve güvenli i şleyişi sağlamaktad ır. Daha önce yaz ışma ve ara karar ı gerektiren bilgi ve belgeler e devlet sisteminden güvenli olarak do ğrudan temin edilebilmektedir. 6. UYAP ile ilgili kanuni alt yap ı başta 5271 say ılı Kanun (CMK) olmak üzere Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili bütün kanunlara ve yönetmeliklere düzenlemele r konularak sa ğlanm ıştır. Bu ba ğlamda CMK n ın Elektronik i şlemler kenar ba şlıklı 38/A maddesinde UYAP ile ilgili olarak (ayr ıntılı hükümler içeren) şu düzenlemeye yer verilmi ştir. (1) Her türlü ceza muhakemesi i şlemlerinde Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullan ılır. Bu işlemlere ili şkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vas ıtas ıyla işlenir, kaydedilir ve saklan ır. (2) Kanunlarda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, dosyalar güvenli elektronik imza kullan ılarak UYAP tan incelenebilir ve her türlü ceza muhakemesi i şlemi yap ılabilir. (3) Bu Kanun kapsam ında fiziki olarak haz ırlanmas ı öngörülen her türlü belge ve karar elektronik ortamda düzenlenebilir, i şlenebilir, saklanabilir ve güvenli elektronik imza ile imzalanabilir. (4) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlar di ğer kişi veya kurumlara elektronik ortamda gönderilir. Güvenli elektronik imza ile imzalanarak gönderilen belge Başvuru Numaras ı: 2017/30120 Karar Tarihi : 18/10/2022 10veya kararlar, gerekmedikçe fiziki olarak ayr ıca düzenlenmez ve ilgili kurum ve ki şilere gönderilmez. (5) Elektronik imzal ı belgenin elle at ılan imzal ı belgeyle çeli şmesi halinde UYAP ta kay ıtlı olan güvenli elektronik imzal ı belge geçerli kabul edilir. (6) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlarda, mühürleme i şlemi ile kanunlarda birden fazla nüshan ın düzenlenmesini öngören hükümler uygulanmaz. (7) Zorunlu nedenlerle fiziki olarak düzenlenmi ş belge veya kararlar, yetkili ki şilerce taranarak UYAP a aktar ılır ve gerekti ğinde ilgili birimlere elektronik ortamda gönderilir. (8) Elektronik ortamdan fiziki örnek ç ıkart ılmas ı gereken hallerde tutanak veya belgenin asl ının ayn ı olduğu belirtilerek hâkim, Cumhuriyet savc ısı veya görevlendirilen yetkili kişi taraf ından imzalan ır ve mühürlenir. (9) Elektronik ortamda yap ılan işlemlerde süre gün sonunda biter. (10) Yarg ı birimlerinin ihtiyaç duydu ğu nüfus, tapu, adlî sicil kayd ı gibi d ış bilişim sistemlerinden UYAP vas ıtas ıyla temin edilen bilgi, belge ve kay ıtlar, zorunlu olmad ıkça ayr ıca fiziki olarak istenilmez. UYAP tan d ış bilişim sistemlerine gönderilen bilgi ve belgeler ayr ıca zorunlu olmad ıkça fiziki ortamda gönderilmez. (11) Ceza muhakemesi i şlemlerinin UYAP ta yap ılmas ına dair usul ve esaslar, Adalet Bakanl ığı taraf ından ç ıkar ılacak yönetmelikle düzenlenir. 7. CMK n ın 147. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (h) bendinde ise ifade alma ve sorgu i şlemlerinde kayd ında teknik imkanlardan yararlan ılacağı hükmüne yer verilmi ştir. Ayn ı kanunun 196. maddesinde de San ığın duruşmadan ba ğışık tutulmas ı kenar ba şlığı altında san ığın ayn ı anda görüntülü ve sesli ileti şim tekniğinin kullan ılmas ı suretiyle sorgusunun ve savunmas ının yap ılabileceği belirtilmi ştir. 8. SEGB İS sistemi ulusal a ğı yarg ı sisteminde ses ve görüntünün ayn ı and a elektronik ortamda iletildi ği, kaydedildi ği bir bilişim sistemidir. SEGB İS teknik özellikleri ve donan ımı itibariyle UYAP ta görüntülü kay ıt yap ıldığı takdirde duru şma salonunun bir parças ı olarak işlev görmektedir. Sistemde ifade al ınırken SEGB İS ile duru şma salonun a bağlanan kişiler duruşma salonundakileri görmekte duru şmada yap ılanlar ı takip edebilmekte konuşulanlar ı duyabilmektedir. 9. SEGB İS sistemine ili şkin esas ve usulleri düzenlemek amac ıyla ç ıkar ılan ve 29/9/2011 tarihli ve 28060 say ılı Resmî Gazete de yay ımlanarak yürürlü ğe giren Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bili şim Sisteminin Kullan ılmas ı Hakk ında Yönetmelik in 9. maddesinde görüntülü ve sesli ileti şim tekniğinin kullan ılmas ı imkân ın varl ığı halinde kanunlardaki usul esaslar dairesinde soru şturma veya kovu şturma aşamas ındaki yap ılan her türlü işlemin SEGB İS ile kayda al ınacağı belirtilmi ştir. Ayn ı Yönetmeli ğin ceza infaz kurumunda bulunanlar ba şlığı alt ında ceza infaz kurumunda bulunan ki şinin SEGB İS ile dinlenebilece ği ve bu sistem ile duru şmaya kat ılabileceği düzenlenmi ştir. 10. Öte yandan Anayasa n ın 141. maddesinde son f ıkras ında Davalar ın az giderle ve mümkün olan süratle sonuçland ırmas ı yarg ının görevidir. denmektedir. Bunun bir yans ımas ı olarak CMK n ın temel yakla şımı duruşman ın tekliği (tek bir celsede Başvuru Numaras ı: 2017/30120 Karar Tarihi : 18/10/2022 11tamamlanmas ı) ilkesidir. UYAP ve SEGB İS sistemi teknik alt yap ısı ve sağlad ığı imkanlar ile bilgi ve belgeye ula şım kolayl ığı göz önüne al ındığında tümüyle bu sistemi sa ğlamaya yönelik olarak tasarland ığı söylenebilir. Dolay ısıyla SEGB İS sistem olarak Anayasa n ın bu kural ına uygun ve kuralla öngörülen me şru amac ı sağlamaya yönelik olarak i şlemektedir. 11. Bu aç ıklamalar ışığında somut olay de ğerlendirildi ğinde başvurucunun duruşmaya SEGB İS yoluyla kat ılımın sağlanmas ı başlı başına adil yarg ılanma hakk ına ayk ırı bir durum de ğildir. 12. Yukar ıda belirtti ğim gerekçelerle Say ın çoğunluğun görüşüne kat ılmad ım. Üye Selahaddin MENTE Ş