Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2013 -4-106 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 14-12/223 -99 Karar Tarihi : 26.03.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN , Dr. Metin ARSLAN , Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖR : Dr. Ali Fuat KOÇ, Ethem SEZER C. BAŞVUR UDA BULUNAN : Gözcü Gemi Acentelik Hizmetleri Ltd. Şti. Temsilcisi: Av. Serpil ÖZCAN Darül aceze Cad. Bilaş İş Me rk
Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2013 -4-106 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 14-12/223 -99 Karar Tarihi : 26.03.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN , Dr. Metin ARSLAN , Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖR : Dr. Ali Fuat KOÇ, Ethem SEZER C. BAŞVUR UDA BULUNAN : Gözcü Gemi Acentelik Hizmetleri Ltd. Şti. Temsilcisi: Av. Serpil ÖZCAN Darül aceze Cad. Bilaş İş Me rkezi No: 33 D:74 Şişli/İstanbul D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN LAR : - Zeyport Zeytinburnu Liman İşletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Sanıl Kennedy Caddesi Liman Sokak Zeytinburnu / İstanbu - S. S. Gemi Tali Acenteleri Deniz Motorlu Taşıyıcıları Kooperatifi Gemtac Hizmet Binası Zeyport Limanı Sahil Kennedy Cad . Zeytinburnu /İstanbul (1) E. DOSYA KONUSU : Zeyport Limanı işleticisi Zeyport Zeytinburnu Liman İşletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. ve 6. maddelerine aykırı şekilde liman faaliyetleri yürüttüğü ve bu suretle rekabeti engellediği iddiası. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuru da özetle; Gözcü Gemi Acentelik Hizmetleri Ltd. Şti. (GÖZCÜ ) nin, 2004 yılından itibaren gemi acentelik yetki belgesi ile İstanbul Boğazı ndan geçerek dış hatlara sefer yapan ve belirlenen sahalarda demirleyen gemilere lojistik hizmet verdiği, Zeyport L imanı nın ise söz konusu l ojistik hizmeti veren tek liman niteliğinde olduğu ve bu limanı işleten Zeyport Zeytinburnu Liman İşletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ZEYPORT) nin Zeyport L imanı nı işletirken 4054 sayılı Kanun un 4 ve 6. maddelerini ihlal ettiği iddia edilmektedir. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.11.2013 tarihinde giren başvuru üzerine hazırlanan 11.12.2013 tarih ve 2013 -4-106/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 26.12.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Aynı teşebbüs 13.02.2014 ve 24.02.2014 tarihlerinde de konu hakkında başvuru yapmıştır. (4) Söz konusu karar uyarı nca düzenlenen 13.03.2014 tarih ve 2013 -4-106/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, dosya konusu iddialara yönelik olarak şikayet edilen teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı i fade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (6) Şikayetçi özetle; - Barınma alanlarının adil bir şekilde firmalar arasında bölüştürülmediğini, barınma hizmeti alan firmalar ile ZEYPORT arasında ilgili piyasada yer alan diğer teşebbüslerin barınma alanına gir mesini engelleme ve rakipleri piyasa dışına itme konusunda gizli bir anlaşmanın olduğunu, bu anlaşmanın 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiğini , - Ayrıca ZEYPORT un ; barınma hizmeti, ofis ve aboneli otopark hizmet taleplerini reddetmesi eylemlerin in, tek yanlı eylemler olarak şikayetçinin piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırdığını ve piyasa dışına çıkarmayı hedeflediğini bu sebeple 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiğini 14-12/223 -99 2/7 iddia etmektedir. Bu bağlamda 4 ve 6. madde ler kapsamında inceleme ya pılmıştır. (7) İlgili teşebbüslerden gelen bilgiler neticesinde uyuşmazlık konusu olaya ilişkin temel hususlar aşağıdaki şekilde özetlenebilir: (8) - 17.08.2005 tarih ve 2005/56 sayılı Valilik kararı gereği çeşitli suçları önleyebilmek için İstanbul Boğazı ndan g eçen hareket halindeki gemilere lojistik hizmet verme faaliyeti ancak gümrüklü hareket noktasından yapılabilmektedir. (9) - Söz konusu Valilik kararına göre, belirlenen gümrüklü hareket noktaları arasında limanlarda bulunan gümrük antreposu, gümrük idaresi, pa saport noktası vs. açısından farklılıklar bulunmaktadır. Zeyport L imanı bütün ilgili devlet birimlerini bünyesinde barındırdığı için avantajlı bir gümrüklü hareket noktası olmaktadır. (10) - Zeyport L imanı nın barınma kapasitesi İstanbul Liman Başkanlığı nın 03 .10.2005 tarih ve 2582 sayılı yazısı sonucu 22 botla sınırlıdır. Ancak İstanbul Liman Başkanlığı bu 22 botluk dağılımın nasıl yapıldığını denetleme yetki ve görevlerinin olmadığını ifade etmiştir. Valilik de söz konusu dağılımı denetleyen birim, kurum, kur uluş olup olmadığı hakkında bilgilerinin olmadığını belirtmiştir. (11) - Söz konusu 22 botluk kontenjan hizmet alan firmalar bakımından ; S.S. Gemi Tali Acenteleri Deniz Motorlu Taşıyıcıları Kooperatifi (GEMTAC ) 10, İSTANBUL34 8, YILDIRAY 3 ve ZEYLİNE 1 adet şek linde kullanılmaktadır. (12) - Barınma hizmetleri dışında, Zeyport L imanı nda yer alan ofis alanları ve aboneli otopark hizmetleri sadece barınma hizmeti alan 4 firmaya verilmektedir. (13) - Şikâyetçi ve acentelik yapan bazı firmalar tarafından , Zeyport L imanı ile İstanbul Boğazı nda yer alan diğer limanlar arasında boğazdan geçen hareket halindeki gemilere lojistik hizmet verme bakımından bir ikamenin söz konusu olmadığı, bu konuda kullanılabilecek tek limanın Zeyport L imanı o lduğunun belirtildiği görülürken; ZEYPO RT ve GEMTAC tarafından ise 27.06.2007 tarih, 2007/213 sayılı Valilik kararında yer verilen üç limanın gemilere lojistik hizmet i veren teşebbüsler tarafından birbirine alternatif olarak kullanıldığının ifade edildiği görülmektedir. Bu konuda Valilik ise gü mrüklü sahaların tamamının halen acente teknelerinin hareket noktası olarak faaliyet gösterdiğini ve aktif olarak Marmara Denizi Kıyısında; Zeyport Limanı, Ambarlı Limanı ve Pendik Gümrük Sahası nın, Karadeniz Kıyısında; Rumeli Feneri Balıkçı Barınağı Gümr ük Sahası 'nın (Büyükdere) kullanılmakta olduğunu belirtmektedir. Diğer yandan Valilik yazısında Karaköy Limanı ve Haydarpaşa Limanı nın gemi demir sahasına uzak olması nedeniyle gemi acent eleri tarafından tercih edilmediği ve fiilen kullanılmadığı, Yenikap ı Demir Sahası na yakınlığı nedeniyle Zeyport Limanı gümrük sahasından hizmet alımının daha yoğun olduğu belirtilmektedir. (14) - Zeyport L imanı nda barınma hizmeti, ofis tahsisi, aboneli otopark hizmeti dışındaki diğer hizmetlerden, barınma hizmeti almayan fi rmalar da faydalanabilmektedir. Örneğin lojistik hizmeti veren diğer firmalar , Zeyport L imanı ndan barınma hizmeti alamasalar bile limana girip lojistik hi zmet faaliyetinde bulunabilmekle birlikte , dışar ıdan geldikleri için ek masraflara katlanarak bu hizm eti yürütebilmektedir . I.1. 4054 Sayılı Kanun un 4. Maddesi Çerçevesinde Yapılan Değerlendirme (15) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, barınma hizmeti alan firmalar ile ZEYPORT arasında herhangi bir yazılı anlaşma tespit edilmemiş olup, ( ..) barınma yerlerin in tahsis edildiği ve bu tahsislerin de ( ..) bazda yapıldığı uzun süreli sözleşmelerin söz konusu olmadığı anlaşılmıştır. Diğer yandan GÖZCÜ yü piyasa dışına itme konusunda bir anlaşmanın varlığına ilişkin herhangi bir bulguya rastlanılmamıştır. I.2. 405 4 Sayılı Kanun un 6. maddesi Çerçevesinde Yapılan Değerlendirme (16) Şikayetçi yaptığı başvurularda; ZEYPORT un, Zeyport L imanı ndan barınma hizmeti, yazıhane tahsisi ve aboneli otopark hizmetlerinden yararlanma konusundaki taleplerini 14-12/223 -99 3/7 soyut gerekçelerle reddet tiğini, bu nedenle Ataköy Marina dan barınma hizmeti aldığını, ancak bunun sonucunda kendisinin ek maliyetlere katlanarak rekabet edemez hale geldiğini ve böyle devam ederse piyasa dışına itileceğini iddia etmiştir. (17) Herhangi bir teşebbüsün Kanun un 6. madd esini ihlal ettiğinden bahsedebilmek için iki temel unsurun bir arada bulunması gerekmektedir. İnceleme konusu teşebbüs ilgili pazarda hâkim durumda olmalıdır ve bu teşebbüsün eylemleri rekabet hukuku anlamında bir kötüye kullanma hali teşkil etmelidir. Bu iki unsurdan birinin yokluğu halinde inceleme konusu teşebbüsün eylemleri hâkim durumun kötüye kullanılması olarak nitelendirilemez. Bu bağlamda, öncelikle kötüye kullanma eyleminin olup olmadığı değerlendiril miştir. (18) Şikayetçinin iddiaları yakından incele ndiğinde, üç farklı hizmet türü (barınma, yazıhane, otopark) için taleplerinin karşılanmadığının ileri sürüldüğü görülmektedir. Söz konusu iddialar rekabet hukuku bakımından sözleşme yapmanın reddi kapsamında değerlendirilebil ir. (19) Sözleşme yapmanın reddi u ygulamaları, temel olarak, bir teşebbüsün mal/hizmet teminini doğrudan ve herhangi bir gerekçe olmaksızın reddetmesi, mevcut mal/hizmet tedarik ilişkisinin yine aynı koşullarda sonlandırılması şeklinde ya da yüksek fiyat ve/veya düşük kalitede mal/hizmet t emin etmek gibi olumsuz ticari koşullarda mal vermeyi/hizmet sunmayı teklif etmesi şeklinde ortaya çıkabilmektedir. (20) Sözleşme yapmanın reddi uygulamalarının rekabet hukuku kapsamında yasaklanabilmesi için belli şartların somut olayda gerçekleşmiş bulunması gerekmektedir. Sözleşme yapmanın reddi uygulanmalarının yasaklanabilmesi için aşağıdaki şartların kümülatif olarak gerçekleşmesi gerekmektedir; - Reddetme eyleminin varlığı, - Reddetme eylemini gerçekleştiren teşebbüsün hakim durumda olması, - Redde konu m al veya hizmetin alt pazarda faaliyet gösteren teşebbüs için vazgeçilmez olması, - Reddetme sonucunda reddedilen mal veya hizmetin girdi olarak kullanıldığı alt pazarda rekabetin önemli ölçüde kısıtlanması, - Reddetme uygulamalarından tüketicinin zarar gör mesi, - Reddetme uygulamasının haklı gerekçelerinin olmaması. (21) Mal vermeyi reddetme fiilinin ihlal oluşturup oluşturmadığı incelenirken yukarıda sayılan unsurlara ek olarak, mal/hizmet alamayan rakibin pazar payındaki azalma veya mal/hizmet vermeyen hâkim t eşebbüsün pazar payındaki artış; reddetme eyleminin süresi, iki teşebbüs arası ticari ilişkinin geçmişi, sağlayıcının yenilikçi yatırımları neticesinde etkinlik kazanımları ve tüketicinin yarar sağlaması gibi faktörler de dikkate alınmaktadır. (22) Bu noktadan itibaren şikayetçinin üç hizmet türüne (barınma, yazıhane ve otopark) ilişkin iddiaları ayrı ayrı değerlendiril miştir. (23) Barınma hizmetlerine yönelik olarak şikayetçi GÖZCÜ firmasının, 12.05.2009 tarihinde Gözcü -1 isimli acente botu için, 11.12.2009 tarihind e ise Gözcü -2 isimli acente botu için ZEYPORT tan barınma yeri talep ettiği , Gözcü -1 için yapılan talebe hiç cevap verilmediği, Gözcü -2 için yapılan talebe ise 21.12.2009 tarihinde cevap verildiği görülmektedir. ZEYPORT tarafından gönderilen cevap yazısınd a, limanın kapasitesinin 22 botla sınırlı olduğu için barınma hizmeti vermelerinin imkanlar dahilinde olmadığı, ancak mevcut barınma hizmeti alan acente botlarından süresi dolanlar yenileme talebinde bulunmadığında başvuru önceliği esasına göre GÖZCÜ nün t aleplerinin dikkate alınacağının belirtildiği ve palamar hizmeti kapsamında Zeyport hareket noktasından mevzuat hükümlerince yararlanmanız her zaman mümkündür ifadesine yer verildiği görülmektedir. Görüldüğü üzere GÖZCÜ firması 2 botu için ZEYPORT tan ba rınma hizmeti talep et miş, ancak bu tale p ZEYPORT tarafından reddedi lmiştir. 14-12/223 -99 4/7 (24) Reddetme eyleminin varlığı somut olayda ortaya konulduktan sonra, söz konusu redde konu hizmet olan barınma hizmetinin İstanbul Boğazı ndan geçen hareket halindeki gemilere lojis tik hizmet verme faaliyetleri bakımından zorunlu bir unsur olup olmadığı, yani gerçek manada nesnel olarak gerekli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Nesnel gereklilik koşulundan redde konu mal veya hizmet olmaksızın muhatap teşebbüsün ilgil i pazara, genellikle de alt pazara, ya hiç girememesi ya da o ilgili pazarda faaliyetlerini sonlandıracak konuma gelmesi anlaşılmalıdır. (25) GÖZCÜ şikayet başvurularında, Zeyport L imanı ndan barınma hizmeti alamadığı için Ataköy Marina yı kullandığını, bunun s onucunda da bir takım ek maliyetlere katlandığını, bu sebeple Zeyport L imanı nın lojistik faaliyetleri için zorunlu unsur olduğunu iddia etmektedir. Bu kapsamda , Zeyport L imanı nın alternatifinin olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. (26) Dosya mevcud u bilgilere göre, İstanbul Boğazı ndan geçen hareket halindeki gemilere lojistik hizmet verme faaliyetleri nin disiplin dahilinde yapılma ması çeşitli suçların işlenmesine sebep olduğundan, Valili ğin 17.08.2005 tarih , 2005/56 sayı ve 27.06.2007 tarih, 2007/2 13 sayılı kararları ile gümrüklü hareket noktası olan yerlerden gemilerle temas edilebileceği ve bu çerçevede Alternatif temas noktaları bakımından; Zeyport gümrük hareket noktası ile birlikte; a) TDİ İstanbul Liman İşletmesinden gemilere sadece personel ve görevli sevk edilebilece (ği), b)TCDD Haydarpaşa Liman İşletmesinin 19 nolu rıhtımdan gemilere personel ve görevli sevkiyatı ile kumanya, yedek parça vb. malzeme sevkiyatı yapılabileceği düzenlemesi getirilmiştir. Ayrıca Valilik ten bilgi talep edilmes i neticesinde gelen cevap yazısında; Karaköy Yolcu Salonu Gümrük Sahası, Haydarpaşa Limanı Gümrük Sahası, Zeyport Limanı Gümrük Sahası, Ambarlı Limanı Gümrük Sahası, Rumeli Feneri Balıkçı Barınağı (Büyükdere) Gümrük Muhafaza denetimindeki iskele ve Pendik Gümrük Müdürlüğü Sahası nın gümrüklü hareket noktası olarak belirlendiği belirtilmiştir. Valilik belirtilen gümrüklü sahalarının tamamının halen acente teknelerinin hareket noktası olarak faaliyet gösterdiğini de ifade etmiştir. (27) Şikayetçi GÖZCÜ firması ise başvurusunda ; Zeyport L imanı nın gümrük antreposu, pasaport noktası vs. özellikleri gereği diğer limanlardan ayrıldığını, mesela, Karaköy Yolcu Salonunda, Haydarpaşa Limanı, Tuzla Limanı ve Ambarlı Limanı nda gümrüklü malzeme ve kumanyanın muhafaza edilec eği antreponun olmadığını, ayrıca transit geçen gemilere söz konusu limanlardan temas yapılmasının mevzuat gereği mümkün olmadığını, çünkü transit beyannamesinin sadece Zeyport L imanı ndan alınabildiğini söylemiştir. (28) Türk Boğazları Deniz Trafik Tüzüğü nün 40. maddesi ve Limanlar Yönetmeliği nin 28. maddesinin ikinci fıkrası birlikte değerlendirildiğinde; İstanbul Boğazı ndan geçen hareket halindeki gemilere lojistik hizmeti nin, ancak demir yerlerinde verileceği ve gümrüklü gemiler ile gümrük hizmeti verilen yerler arasında lojistik hizmet verecek gemi ve deniz araçları nın liman başkanlığı ile gümrük idaresi tarafından belirlenen yerlerden hareket edeceği sonucuna varılmaktadır. Nitekim Valilik cevap yazısında 07.07.2000 tarihinde Gümrük Hizmet noktalarıyla g ümrük denetimine tabi gemiler arasında hizmet verecek deniz araçlarının hareket noktalarının belirlendiğini ve söz konusu kararın halen yürürlükte olduğunu belirtmiştir. Bu kapsamda Valilik yazısında yer verilen sahaların hukuken lojistik hizmet verme konu sunda alternatif gümrüklü hareket noktası olarak kullanılabileceği anlaşılmaktadır. (29) Diğer taraftan halihazırda ZEYPORT, GÖZCÜ nün barınma hizmeti taleplerini karşılamamakla birlikte , bu teşebbüsün Zeyport L imanı nı kullanarak lojistik faaliyette bulunması nı, gümrüklü antrepoları kullanmasını engellememektedir. GÖZCÜ firması Ataköy Marina dan Zeyport L imanı na gelerek ilgili limanı palamar ücretini vs. ödeyerek kullanabilmektedir. ZEYPORT firmasından gelen cevap yazısında da belirtildiği üzere 14-12/223 -99 5/7 ZEYPORT barın ma hizmetini her firmaya veremese de gümrüklü hareket noktası olması sebebiyle, GÖZCÜ nün Zeyport L imanı nı gümrüklü hareket noktası olarak kullanmasını engellememekte ve barınma hizmeti alan ve almayan firmalar arasında palamar, antrepo hizmeti vs. konula rında ayrımcılık yapmadığını ileri sürmektedir. Nitekim 21.12.2009 tarihinde ZEYPORT tan GÖZCÜ ye gönderilen cevap yazısında palamar hizmeti kapsamında Zeyport hareket noktasından mevzuat hükümlerince yararlanmanız her zaman mümkündür ifadesini vurgulama sı değerlendirmemizi teyit etmektedir. Ancak GÖZCÜ firması Zeyport L imanı dışında kalmasının doğal sonucu olarak ek mazot ve palamar ücreti maliyetine katlanmak zorunda kalmaktadır. Sonuç olarak GÖZCÜ firması lojistik faaliyetlerini, ancak ek maliyetlere k atlanarak devam ettirebilmektedir. (30) Teşebbüslerden gelen fatura örnekleri incelendiğinde , GÖZCÜ nün Ataköy Marina ya yıllık barınma ücreti olarak bot başına 2012 yılında ( ..) ödediği, bu na karşılık aynı yılda ZEYPORT tan barınma hizmeti alan firmaların ise bot başına ( ..) barınma ücreti ödediği anlaşılmaktadır. Otopark hizmetlerine yönelik olarak abonelik hizmeti alanlar örneğin 2012 Şubat ayı için araç başına aylık ( ..) abonelik ücreti öderken, GÖZCÜ firması ise abonelik hizmeti alamadığı için otoparktan yararlanırken otomobil başına her girişte ( ..) ödemek durumunda kalmaktadır. Palamar ücreti olarak ise hem GÖZCÜ hem de barınma hizmeti alan firmalar işlem başına 2014 yılı için 23 TL ödemektedirler. Ancak GÖZCÜ Ataköy Marina dan Zeyport L imanı na geldiğ i için, ZEYPORT tan barınma hizmeti alamamasının sonucu olarak, bir aşama fazla palamar ücreti ödemekte ve Limanda kaldığı her iki saat için de ek palamar ücreti ödemek zorunda kalmaktadır. Aslında işlem başına 23 TL eşit uygulanmakla birlikl e GÖZCÜ barınm a hizmeti alamaması nedeniyle toplamda daha fazla palamar ücreti ödeyerek ek maliyetlere katlanmak durumunda kalmaktadır. (31) Bununla birlikte, Kurulumuzun önceki kararları ve mehaz mevzuata sahip Avrupa Birliği mahkeme kararları alternatif temin kaynaklarının redde konu mal veya hizmete göre daha az avantajlı olması veya daha yüksek maliyet gerektirmesi redde konu mal veya hizmete nesnel gereklilik vasfını kazandırmayaca ğını göstermektedir. Bu doğrultuda ZEYPORT un barınma hizmet taleplerini reddetmesi GÖZCÜ n ün maliyetlerini arttırsa bile, barınma hizmeti alamamanın lojistik hizmet faaliyetinde bulunmasına engel olacak derecede nesnel bir gereklilik vasfını taşımadığı değerlendirilmektedir. (32) Yukarıda yapılan açıklamalar neticesinde , her ne kadar İstanbul Boğazı ndan geçen hareket halindeki gemilere lojistik hizmet verme bakımından Zeyport L imanı nın alternatifinin olup olmadığı hakkında Valilik ve GÖZCÜ nün gönderdiği bilgiler birbiriyle örtüşmüyorsa da bu örtüşmeme önaraştırma kapsamında yapılacak nesnel gerekl ilik değerlendirmesini etkileyecek nitelikte değildir. Çünkü Valilik yazısında belirtilen yerler alternatif olarak kabul edilmese bile, GÖZCÜ halihazırda Zeyport L imanı nı lojistik hizmetlerinde kullanabilmekte, ancak ek maliyetlere katlanmakta ve daha az avantajlı konuma düşmektedir. Bu nedenle lojistik hizmet verebilmek ile Zeyport L imanı ndan barınma hizmeti almak arasında zorunlu bağlantı olmadığı değerlendirmesi yapılmıştır. Açıklanan nedenlerden ötürü barınma hizmet lerinin lojistik hizmet için vazgeçi lmez olmadığı, bu çerçevede sözleşme yapmanın reddi için gereken kümülatif şartlardan nesnel gereklilik şartının somut olayda gerçekleşmediği değerlendirilmektedir. (33) Sözleşme yapmanın reddi için gereken şartlardan alt pazarda rekabetin önemli ölçüde kısıtla nması şartının değerlendirilmesi kapsamında, GÖZCÜ firmasının ve rakiplerinin Zeyport L imanı ndan yapmış oldukları aylık ortalama sefer sayıları ve pazar payları incelenmiştir. Buna göre, İstanbul Boğazı ndan geçen hareket halindeki gemilere Zeyport Limanı ndan lojistik hizmet veren firma sayısı 7 dir. Bunlardan Zeyport L imanı ndan barınma hizmeti alan firmaların (GEMTAC, İSTANBUL 34, YILDIRAY, ZEYLİNE) toplam pazar payları ( ..) oranına denk gelmektedir. Yani ( ..) kesim Zeyport L imanı ndan barınma hizmeti alabilmekte, sadece ( ..) kesim Zeyport L imanı ndan barınma yeri alamamakta, dolayısıyla ZEYPORT un reddetme uygulamalarından etkilenmekte ve ek 14-12/223 -99 6/7 maliyetlere katlanarak lojistik hizmet faaliyetlerini yürütmektedir. Sonuç olarak ZEYPORT un barınma taleplerin i reddetme uygulamaları söz konusu pazarın ( ..) kesimini daha az avantajlı duruma düşürmektedir. Bu sebeple söz konusu pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmadığı anlaşılmaktadır. (34) Sözleşme yapmanın reddi için gereken şartlardan, reddetme uygulaması sonu cu tüketicinin zarar görmesi şartı somut olay bakımından değerlendirilecek olursa, GÖZCÜ firmasının vekili ile raportörlerce yapılan toplantıda GÖZCÜ firmasının vekili; ZEYPORT un barınma hizmeti taleplerini karşılayamaması neticesinde maliyetlerinin arttığını, ancak bu maliyetlerin firmalar arası rekabet nedeniyle nihai fiyata eklenerek müşterilere yansıtılamadığını, GÖZCÜ firmasının bu maliyetlere katlandığını , beyan etmiştir. Söz konusu beyan yorumlandığında, GÖZCÜ firmasının katlandığı, ek maliyeleri müşterilerine yansıtmadığı, firmalar arasında mevcut olan rekabete vurgu yaptığı ve söz konusu uygulamalardan tüketicilerin zarar görmediği değerlendirilebilecektir. (35) ZEYPORT un barınma yeri taleplerinin reddedilmesi konusunda sunmuş olduğu haklı gerekçeler değerlendirilecek olursa, ZEYPORT göndermiş olduğu cevap yazılarında , Zeyport L imanı nın barınma noktası ol madığının altını çizmiş ve gümrüklü hareket noktası olarak belirlendiklerini vurgulamıştır. Barınma yeri konusunun ise İstanbul un genel bir sorunu olduğunu vurgulamış ve konu hakkında İmeak Deniz Ticaret Odası nın Deniz Ticareti Müsteşarlığına ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı na yazmış olduğu barınma alanlarının yetersizliğine değinen ve çözüm talep eden yazılarına yer vermiştir. ZEYPORT ayr ıca gümrüklü hareket noktası olmanın gereğini yerine getirdiklerini, bu kapsamda talep eden bütün firmaların Limanı kullanabildiğini ; ancak barınma, yazıhane, aboneli otopark hizmetini sınırlı kapasiteden ötürü talep eden her firmaya veremediklerini, özellikle barınma talepleri konusunda başvuru esası kriterini uyguladıklarını, boşalan alan olduğunda talep önceliğine göre yeni firmalara alan tahsisi yapıldığını beyan etmiştir. GÖZCÜ firmasının Kuruma yolladığı ilk başvuru dilekçesi eklerinde yer alan ve ZEYPORT tarafından GÖZCÜ ye çekilen ihtarnamede yer alan, Tarafınıza verilen cevaplarda, barınma taleplerinizin, başvuru sırasına göre ve zamanında kendilerine barınma tahsisi yapılan firmalardan taleplerini yenilemeyen olması halinde değerlendirileceği ifad e edilmişti. Nitekim 12.03.2009 tarihinde AIden Denizcilik'e ait 1 adet Acente Botu Barınma yeri tahsisi yerine Zeyline Ltd' e ait 1 adet Acente Botu Zeyport Limanı'ndan Barınma hizmeti almaya başlamıştır . ifadeleri ZEYPORT un yaptığı açıklamaları teyit e der niteliktedir. Bu çerçevede ZEYPORT un sunmuş olduğu gerekçelerin makul olduğu değerlendirmesi yapılabilecektir. (36) Barınma hizmeti konusunda hukuksal değerlendirilmeler yapıldıktan sonra, ofis tahsisi ve aboneli otopark hizmeti taleplerinin reddedilmesi o layları sözleşme yapmanın reddi bağlamında değerlendirilecek olursa; ZEYPORT, Zeyport L imanı nda yer sıkıntısı sebebiyle ofis tahsisinin öncelikle barınma hizmeti verilen acentelere yapıldığını ve otoparklarda abonelik verilmesinin yazıhane tahsisi yapılmı ş firmalara özgü olduğunu belirtmiş ve GÖZCÜ nün ofis tahsis talepleri ile otopark abonelik taleplerini reddetmiştir. Ancak, barınma hizmetleri gibi ofis ve aboneli otopark hizmetleri talepleri de lojistik hizmet verme faaliyetleri açısından zorunlu unsur teşkil etmemekte, söz konusu lojistik hizmetlerin yardımcı faaliyetlerini oluşturmaktadır. GÖZCÜ Zeyport L imanı nda söz konusu lojistik hizmetin asli unsuru olan gümrüklü hareket noktasını kullanabilmektedir. Bu kapsamda GÖZCÜ Zeyport L imanı nı kullanabilm ekte, fakat söz konusu tali nitelikteki hizmetleri alamadığı için ek maliyetlere katlanmakta daha az avantajlı konuma düşmektedir. GÖZCÜ söz konusu tali nitelikteki hizmetleri almasa da lojistik hizmetlerine devam edebilmektedir. Bu açıdan bakıldığında , barınma hizmeti taleplerinin reddedilmesinde olduğu gibi ofis ve aboneli otopark hizmet taleplerinin reddedilmesi de sözleşme yapmanın reddi bağlamında ihlal teşkil etme mektedir. (37) Ayrıca ZEYPORT ile GEMTAC, YILDIRAY, İSTANBUL34, ZEYLİNE firmalarının hissedarl ık yapıları incelendiğinde, ZEYPORT un yönetim kurulu üyesi olan Recep 14-12/223 -99 7/7 DÜZGİT in aynı zamanda GEMTAC ın da ( ..) oranında hissedarı olması dışında ilgili firmaların hisse sahipleri arasında herhangi bir örtüşme bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede ZEYPORT un GEMTAC, YILDIRAY, İSTANBUL34 ve ZEYLİNE firmaları lehine Zeyport L imanı nda bir takım ek avantajlar sunarak GÖZCÜ firmasını piyasa dışına itmesinde herhangi bir ekonomik menfaati olmayacağı anlaşılmaktadır. (38) Yukarıda açıklanan bilgiler ve değerlen dirmeler e göre, ZEYPORT un GÖZCÜ firmasının Zeyport L imanı na yönelik olarak barınma hizmeti, yazıhane tahsisi, aboneli otopark hizmetleri taleplerini reddetmesinin 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi çerçevesinde bir kötüye kullanma olarak değerlendirilemeyec eği kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ (39) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.