TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AL-CE MOT. TA Ş. PETR. İTH. İHR. SAN. T İC. LTD. ŞTİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/26004) Karar Tarihi: 8/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/26004 Karar Tarihi : 8/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Al-Ce Mot. Ta ş. Petr. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti Vekili : Av. Osman YULA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, s
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AL-CE MOT. TA Ş. PETR. İTH. İHR. SAN. T İC. LTD. ŞTİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/26004) Karar Tarihi: 8/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/26004 Karar Tarihi : 8/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Al-Ce Mot. Ta ş. Petr. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti Vekili : Av. Osman YULA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sözle şme feshi nedeniyle aç ılan alacak davas ında hukuka ayk ırı kara r verilmesi ve makul sürede yarg ılaman ın tamamlanmamas ı nedenleriyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 10/9/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin olduğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/26004 Karar Tarihi : 8/7/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formlar ı ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu Şirket, çimento fabrikas ı olan bir ba şka firma ile ham madde (kalker, kil) sağlanmas ı konusunda sözle şme imzalam ıştır. 9. Sözle şmenin taraf ı olan diğer şirket, sözle şmeyi 6/3/2009 tarihli ihtarname ile feshetmiştir. Başvurucu Şirket, feshin haks ız olduğunu ileri sürerek tahsil edemedi ği istihkaklardan kaynakl ı alacaklar ı ve yoksun kal ınan kâr için 7/4/2009 tarihinde İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde alacak davas ı açm ıştır. 10. Mahkeme konuya ili şkin olarak bilirki şi incelemesi yapt ırm ış ve taraf itirazlar ı üzerine ek bilirki şi raporu düzenlettirmi ştir. Bilirki şi raporu ve dosya içeri ği uyar ınca başvurucunun sözle şmede gösterilen yükümlülüklerini belirli yönlerden yerine getirmedi ği ve bu konuda sözle şmenin taraf ı olan şirket taraf ından uyar ıldığının anlaşıldığı ifade edilmi ştir. Bu bağlamda feshin hakl ı sebebe dayand ığının görüldü ğü belirtilerek ba şvurucunun sözle şme feshine kadar olu şan alacaklar ını isteyebilece ği ancak kâr ı talep edemeyece ği vurgulanm ıştır. Sonuç olarak 20.000 TL istihkak alaca ğı yönünden davan ın kabulüne, kâr mahrumiyetine ilişkin istem yönünden ise davan ın reddine hükmedilmi ştir. 11. Yarg ıtay 23. Hukuk Dairesi 27/10/2015 tarihli karar ı ile hükmü onam ış ve 24/7/2018 tarihli karar ı ile de karar düzeltme istemini reddetmi ştir. 12. Başvurucu 24/7/2018 tarihinde nihai karar ı tebellüğ etmesinin ard ından 10/9/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 13. Mahkemenin 8/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 14. Başvurucu, yarg ılaman ın makul sürede tamamlanmad ığını ileri sürmektedir. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 15. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih, sürenin sona Başvuru Numaras ı: 2018/26004 Karar Tarihi : 8/7/2020 4erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50, 52). 17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu, ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). 18. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında 9 y ılı aşan bir süre zarf ında sonuçland ırılan davaya ili şkin yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 19. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 1. Başvurucular ın İddialar ı 20. Başvurucu, yoksun kal ınan kâr yönünden Mahkemenin hatal ı yorumla hukuka ayk ırı karar verdi ğini belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 21. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Şikâyetlerin özü Mahkeme taraf ından hatal ı bir yorumla karar verildi ği iddias ına yönelik oldu ğundan şikâyetin yarg ılaman ın sonucu itibar ıyla adil olmad ığı iddias ı kapsam ında değerlendirilmesi uygun görülmü ştür. 22. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 23. Somut olayda iddia, savunma, bilirki şi raporu ve tüm dosya kapsam ı incelenerek ilgili k ısımlar ı yukar ıda belirtilen (bkz. 10) gerekçe ile hüküm kurulmu ştur. 24. Mevzuat ın, somut olay ın ve delillerin yorumlanmas ı yukar ıda an ılan ilkeler uyar ınca uyuşmazl ığı çözmekle görevli mahkemenin takdirinde olup bireysel ba şvuruda değerlendirmeye konu edilemez. Bu hâle göre ba şvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar, delillerin de ğerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup kararda bariz Başvuru Numaras ı: 2018/26004 Karar Tarihi : 8/7/2020 5takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan bir durumun da bulunmad ığı dikkate al ındığında ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olduğu anlaşılmaktad ır. 25. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. . C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 27. Başvurucu, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 28. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 29.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında 16.000 TL manevi tazminat ın başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. 30. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucular ın uğrad ıklar ını iddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Talepte bulunan ba şvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 31. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.294,70 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir. . V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2018/26004 Karar Tarihi : 8/7/2020 62. Diğer ihlal iddialar ının KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvurucuya makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edilmesi nedeniyle ne t 16.000 TL manevi tazminat ın ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, D. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.294,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesine (E.2009/263) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 8/7/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş