TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NESLİHAN ÖZDEM İR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/29512) Karar Tarihi: 13/4/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/29512 Karar Tarihi : 13/4/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan y. : Hicabi DURSUN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Kemal ÖZEREN Başvurucu : Neslihan ÖZDEM İR Vekili : Av. Cihan AYDIN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, özel bir şirkette çal ışan başvurucunun i şveren ile aras ındaki güven ilişk
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NESLİHAN ÖZDEM İR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/29512) Karar Tarihi: 13/4/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/29512 Karar Tarihi : 13/4/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan y. : Hicabi DURSUN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Kemal ÖZEREN Başvurucu : Neslihan ÖZDEM İR Vekili : Av. Cihan AYDIN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, özel bir şirkette çal ışan başvurucunun i şveren ile aras ındaki güven ilişkisinin bozuldu ğu gerekçesiyle i ş sözleşmesinin feshedilmesi nedeniyle özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 25/9/2018 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 5. G. Bilgi Paz. Dan. ve Ça ğ. Srv. Hiz. A. Ş.de (İşveren/Şirket) tak ım üyesi olarak görev yapan ba şvurucu, Şirket taraf ından en çok sat ış yapan çal ışanlar için 11/11/2016 ila 14/11/2016 tarihleri aras ında düzenlenmi ş olan Fenomen İtalya gezisine kat ılm ıştır. Gezinin son günü Roma Adalet Saray ı önünde gerçekle şen hukuka ayk ırı bir gösteriye kat ılmak suretiyle do ğruluk ve ba ğlılığa uymayan davran ışta bulundu ğu gerekçesiyle ba şvurucunun i ş sözleşmesi 10/6/2003 tarihli ve 4857 say ılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının (e) bendinde yer alan hüküm uyar ınca İşveren taraf ından 9/12/2016 tarihinde feshedilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/29512 Karar Tarihi : 13/4/2022 26.Şirketin iç denetim birimi taraf ından konuyla ilgili olarak haz ırlanan inceleme raporunda, Roma Adalet Saray ının önünde gerçekle şen PKK terör örgütünün düzenledi ği gösteriye ba şvurucunun da içinde bulundu ğu Şirket çal ışanı yedi kişinin kat ıldığı, olay esnas ında Biji Serok Apo şeklinde slogan att ıklar ının geziye kat ılan diğer alt ı çal ışan taraf ından beyan edildi ği ve olaya ili şkin fotoğraflar ın bulundu ğu belirtilmi ştir. Bununla birlikte olay hakk ında bilgisine ba şvurulan personelin, bir önceki ak şam yemeğinde Onuncu Yıl Marşı ve Memleketim isimli şark ılar ın söylendi ği s ırada bahse konu ki şilerin şark ılara kat ılmad ığı ve tepki gösterdi ği, fotoğraf çekilece ği sırada zafer i şareti yaparak foto ğrafa dâhil olmak istedikleri hususunda beyanda bulunduklar ı ifade edilmi ştir. İnceleme kapsam ında savunmas ı al ınan başvurucu; olay günü Roma Adalet Saray ı önünde foto ğraf çektirdi ğini, o esnada ayn ı yerde pankartlar ın bulundu ğunu ve sloganlar at ıldığını, fotoğraf çektirdikten sonra olay yerinden uzakla ştığını beyan etmi ştir. 7. Başvurucu 27/12/2016 tarihinde i şe iade istemiyle dava açm ıştır. Dava dilekçesinde ba şvurucu; duyuma dayal ı olarak soyut gerekçelerle sözle şmesinin feshedildi ğini, feshin geçerli bir sebebe dayanmad ığını ileri sürmü ştür. 8. Diyarbak ır 2. İş Mahkemesi (Mahkeme) 21/11/2017 tarihinde davan ın kabulüne, feshin geçersizli ğine ve ba şvurucunun i şe iadesine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde; Şirketin beyanlar ına başvurduğu görgü tan ıklar ını Mahkemede dinletmek suretiyle fesih ihbarnamesinde ileri sürdü ğü nedenleri ispat edemedi ği vurgulanm ıştır. 9.Şirket taraf ından an ılan karara kar şı yap ılan istinaf ba şvurusu Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin (Bölge Adliye Mahkemesi) 29/6/2018 tarihli karar ıyla kabul edilmi ş, mahkeme karar ının kald ırılmas ına ve davan ın reddine kesin olarak karar verilmi ştir. Kararda, daval ı İşverenin ba şvurucunun terör örgütü propagandas ı yapan bir grubun eylemine kat ıldığı yönünde tespitlerde bulundu ğu, bu durumun di ğer çal ışanlar taraf ından görülmü ş olduğu ve söz konusu çal ışanlar ın yürütülen incelemede de ayn ı yönde beyanda bulundu ğu vurgulanm ıştır. Karar ın gerekçesinde; terör örgütü propagandas ının yap ıldığı yerde ba şvurucunun foto ğraf ının çekildi ği, fotoğraflar ın dosyaya sunuldu ğu, fotoğraflarda örgüte ait flamalar ın aç ıkça görüldü ğü, başvurucunun da foto ğraf çektirmek için olay yerinde bulundu ğunu kabul etti ği belirtilmi ştir. 10. Nihai karar 27/8/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 11. Öte yandan ba şvurucunun da aralar ında bulundu ğu söz konusu persone l hakk ında İşverenin şikâyeti üzerine terör örgütü propagandas ı yapmak suçundan soruşturmaya ba şlanm ıştır. Diyarbak ır Cumhuriyet Ba şsavc ılığının 16/3/2017 tarihli karar ıyla, şikâyet olunanlar hakk ında yap ılan aç ık kaynak ve ar şiv araştırmas ında terö r örgütünü öven şiddet yöntemlerini me şru gösterecek şekilde terör örgütü propagandas ını içerir bir payla şımın bulunamad ığı, şikâyet olunanlar ın aç ık kimliklerinin ve hangisinin ne şekilde örgüt propagandas ı yapt ığının tespit edilemedi ği belirtilerek kamu ad ına kovuşturma yap ılmas ına yer olmad ığına karar verilmi ştir. Bu karara yönelik itiraz Diyarbak ır 1. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 17/10/2017 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 12. Ayr ıca ayn ı olay kapsam ında iş sözleşmesi feshedilen N.K.n ın açt ığı işe iade davas ı Diyarbak ır 1. İş Mahkemesince, daval ı şirket taraf ından dosyada tan ık dinletilmedi ği, iddian ın ispatlanamad ığı ve konuyla ilgili takipsizlik karar ı verildiği belirtilerek kabul edilmiş, bu karara yönelik istinaf ba şvurusu Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 6/6/2018 tarihli karar ıyla reddedilmi ş ve karar kesinle şmiştir. Başvuru Numaras ı: 2018/29512 Karar Tarihi : 13/4/2022 3IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk13. 4857 say ılı Kanun'un "İşverenin hakl ı nedenlerle derhal fesih hakk ı" kenar başlıklı 25. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Süresi belirli olsun veya olmas ın işveren, aşağıda yaz ılı hallerde i ş sözleşmesin i sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir: ... II- Ahlak ve iyi niyet kurallar ına uymayan haller ve benzerleri: ... e ) İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, h ırsızlık yapmak, i şverenin mesle k sırlar ını ortaya atmak gibi do ğruluk ve ba ğlılığa uymayan davran ışlarda bulunmas ı. ..." 14. 4857 say ılı Kanun'un "Feshin geçerli sebeplere dayand ırılmas ı" kenar başlıklı 18. maddesi şöyledir: "Otuz veya daha fazla i şçi çal ıştıran işyerlerinde en az alt ı ayl ık k ıdemi olan i şçinin belirsiz süreli i ş sözleşmesini fesheden i şveren, işçinin yeterlili ğinden veya davran ışlar ından ya da işletmenin, i şyerinin veya i şin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundad ır. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/2 md.) Yer alt ı işlerinde çal ışan işçilerde k ıdem şart ı aranmaz..." 15. 4857 say ılı Kanun'un " Sözleşmenin feshinde usul" kenar ba şlıklı 19. maddesi şöyledir: "İşveren fesih bildirimini yaz ılı olarak yapmak ve fesih sebebini aç ık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundad ır. Hakk ındaki iddialara kar şı savunmas ını almadan bir i şçinin belirsiz süreli i ş sözleşmesi, o i şçinin davran ışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Ancak, işverenin 25 inci maddenin (II) numaral ı bendi şartlar ına uygun fesih hakk ı sakl ıdır." B. Uluslararas ı Hukuk 16. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) "Özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ı" kenar başlıklı 8. maddesi şöyledir: "(1) Herkes özel ve aile hayat ına, konutuna ve yaz ışmas ına sayg ı gösterilmesi hakk ına sahiptir. (2) Bu hakk ın kullan ılmas ına bir kamu makam ının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmü ş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenli ği, ülkeni n ekonomik refah ı, düzenin korunmas ı, suç işlenmesinin önlenmesi, sa ğlığın veya ahlak ın veya başkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı için gerekli bir tedbir olmas ı durumunda söz konusu olabilir." Başvuru Numaras ı: 2018/29512 Karar Tarihi : 13/4/2022 417. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) içtihatlar ında özel hayat ın eksiksi z bir tan ımı bulunmayan geni ş bir kavram oldu ğu belirtilmektedir. Özel hayata sayg ı hakk ı alt kategorisinde geçen özel hayat kavram ı AİHM taraf ından oldukça geni ş yorumlanmakta ve bu kavrama ili şkin tüketici bir tan ım yap ılmaktan özellikle kaç ınılmaktad ır (Koch/Almanya , B. No: 497/09, 19/7/2012, 51). Bununla birlikte Sözle şme'nin denetim organlar ının içtihatlar ında bireyin ki şiliğini serbestçe geli ştirmesi ve gerçekle ştirmesi ve kişisel bağıms ızlık kavramlar ının özel hayata sayg ı hakk ının kapsam ının belirlenmesinde teme l alındığı anlaşılmaktad ır (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00, 59330/00, 27/7/2004, 43; K.A. ve A.D./Belçika, B. No: 42758/98, 45558/99, 17/2/2005, 83; Pretty/Birle şik Krall ık, B. No: 2346/02, 29/4/2002 61; Christine Goodwin/Birle şik Krall ık [BD], B. No: 28957/95, 11/7/2002, 90). 18. AİHM'e göre mesleki hayat özel hayat kavram ı dışında tutulamaz. Özel hayat unsurlar ı gerekçe gösterilerek mesleki hayata getirilen s ınırlamalar, bireyin sosyal kimli ğini etkilediği ölçüde Sözle şme nin 8. maddesi kapsam ına girebilmektedir. Bu noktada belirtmek gerekir ki insanlar ın büyük ço ğunluğu, d ış dünya ile olan ili şkilerini geli ştirme olanaklar ını en çok mesleki hayatlar ı çerçevesinde yürüttükleri faaliyet kapsam ında elde etmektedir (Özp ınar/Türkiye, B. No: 20999/04, 19/10/2010, 45; Niemietz/Almanya, B. No: 13710/88, 16/12/1992, 29). 19. AİHM mesleki hayatla ilgili ba şvuru türlerinde özel hayat kavram ını iki farkl ı yaklaşıma göre uygulamaktad ır: a) özel hayata ili şkin bir unsurun anla şmazl ık nedeni olup olmad ığı (sebebe dayal ı yaklaşım) ve b) itiraz edilen tedbirin sonuçlar ı bak ımından özel hayata dokunan bir meselenin olup olmad ığı (sonuca dayal ı yaklaşım). AİHM'e göre özel hayata ili şkin unsurlar ın mesleğin icras ı bak ımından aran ılan nitelik ve yeterlilik ko şullar ı bak ımından gözetilmi ş veya ki şinin mesle ği ile ilgili tasarruflara esas al ınm ış olduğu durumlardan kaynaklanan ba şvurular sebebe dayal ı yaklaşım çerçevesinde özel hayata sayg ı hakk ı kapsam ı içinde de ğerlendirilir ( Denisov/Ukrayna [BD], B. No: 2011/76639, 25/9/2018, 100-103). 20. AİHM kişinin meslek hayat ını etkileyen bir tedbir için öne sürülen gerekçelerin kişilerin özel hayat ına ilişkin olmad ığı ancak söz konusu tedbirin ki şinin özel hayat ına yönelik ciddi olumsuz etkilerinin bulundu ğu veya bulunma ihtimalinin oldu ğu durumlar ın konu edildi ği başvurular ın sonuca dayal ı yaklaşım kapsam ında Sözle şme'nin 8. maddesinin kapsam ı içine girebilece ğini ifade etmi ştir. Bu ba ğlamda söz konusu olumsuz etkilere ili şkin değerlendirmede A İHM; kişinin yak ın çevresi üzerindeki, özellikle de maddi bak ımdan ortaya ç ıkan sonuçlar ı, diğerleri ile ili şki kurma ve geli ştirme olanaklar ı ile itibar ı üzerindeki olumsuzluklar ı dikkate almaktad ır (Denisov/Ukrayna, 107). 21. AİHM sebebe dayal ı yaklaşımın Sözleşme'nin 8. maddesinin uygulanmas ını gerekli k ılmad ığı durumlarda, söz konusu tedbirin sonuçlar ının özel hayat ın üzerindeki etkilerine ili şkin bir inceleme yap ılmas ı gerektiğini vurgulam ıştır. Bununla beraber söz konusu bu ayr ımın ilgili tedbirin alt ında yatan sebepleri ve tedbirin sonuçlar ını incelerken her iki yakla şımı birlikte uygulamas ına engel te şkil etmedi ğini de belirtmektedir (Denisov/Ukrayna, 109). 22. AİHM sonuca dayal ı yaklaşım uyar ınca inceleme yap ılabilmesi için söz konusu meslekle ilgili tasarrufun özel hayat üzerinde do ğurduğu etkilerin belirli önem ve ciddiyette olmas ı şart ını aramakta, asgari a ğırlık seviyesine ula şmış olmas ı gerektiğini vurgulamaktad ır. AİHM, sadece bu sonuçlar ın çok ağır olduğu ve kişinin özel hayat ını önemli derecede Başvuru Numaras ı: 2018/29512 Karar Tarihi : 13/4/2022 5etkilediği durumlarda Sözle şme'nin 8. maddesinin uygulanabilir oldu ğunu kabul etmektedir (Denisov/Ukrayna, 113, 116). 23. AİHM, sonuca dayal ı yaklaşımı uygulad ığı başvurularda iddia edilen ihlallerin ağırlık ve ciddiyet derecesini de ğerlendirmeye yönelik k ıstaslar olu şturmuştur. Bu kapsamda başvurucunun söz konusu tedbir öncesi ve sonras ındaki yaşam ı kıyaslanarak maruz kald ığı olumsuz etki de ğerlendirilmektedir. Ayr ıca sonuçlar ın ciddiyetinin belirlenmesinde başvurucunun iddia etti ği öznel alg ılar ın somut ba şvuruda mevcut nesnel ko şullarla birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Bunun yan ı sıra yap ılacak incelemenin iddia edilen tedbirin hem maddi hem de manevi etkilerini kapsamas ı gerekmektedir. A İHM, başvurucular ın şikâyet ettikleri tasarrufun özel hayatlar ı üzerindeki olumsuz sonuçlar ını somut verilere dayal ı olarak uygun şekilde ispatlamakla yükümlü oldu ğunu ifade etmektedir. Ayr ıca başvurucular söz konusu şikâyetlerini ulusal merciler önünde de uygun şekilde dile getirmi ş olmal ıdır (Denisov/Ukrayna, 113-117). V.İNCELEME VE GEREKÇE 24. Anayasa Mahkemesinin 13/4/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 25. Başvurucu; Bölge Adliye Mahkemesi taraf ından yürütülen yarg ılamada yasa dışı gösteriye kat ıldığına ilişkin iddian ın ispat edilemedi ğini, ayn ı olay nedeniyle i ş sözleşmesi sona erdirilen N.K.n ın davas ının kabul edildi ğini ve hakk ında yürütülen soruşturma sonucunda takipsizlik karar ı verildiğini buna ra ğmen mahkemenin kendisi hakk ında hatal ı ve yanl ı değerlendirmede bulundu ğunu belirterek adil yarg ılanma hakk ının ve özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 26. Bakanl ık görüşünde; başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar ın mahkemelerce delillerin de ğerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin oldu ğu ve mahkeme kararlar ında bariz takdir hatas ı ve aç ık bir keyfîlik bulunmad ığı, başvurucunun i ş sözleşmesinin feshedilmesinin özel hayat ına ne şekilde etkileri oldu ğunu ortaya koyamad ığı belirtilmiştir. B. Değerlendirme 27. Anayasa n ın Özel hayat ın gizliliği kenar ba şlıklı 20. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: "Herkes, özel hayat ına ve aile hayat ına sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahiptir. Özel hayat ın ve aile hayat ının gizliliğine dokunulamaz." 28. Özel hayata sayg ı hakk ı Anayasa'n ın 20. maddesinde koruma alt ına al ınm ıştır. Devlet, ki şilerin özel ve aile hayat ına keyfî olarak müdahale etmemek ve üçüncü ki şilerin haks ız sald ırılar ını önlemekle yükümlüdür. Özel hayat geni ş bir kavram olup bu kavram ın kapsay ıcı bir tan ımının yap ılmas ı oldukça zordur. Bununla beraber bu kavram; ki şinin maddi ve manevi bütünlü ğü, fiziksel ve sosyal kimli ği, bireyin ismi, cinsel yönelimi, cinsel ya şam ı gibi unsurlar ı korumaktad ır. Kişisel bilgiler ve veriler, ki şisel gelişim, aile hayat ı vb. konular da bu hakk ın içinde yer almaktad ır (Bülent Polat [GK], B. No: 2013/7666, 10/12/2015, 61). Başvuru Numaras ı: 2018/29512 Karar Tarihi : 13/4/2022 629. Anayasa Mahkemesi olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Bireysel ba şvuru formundaki iddialar ın özünün başvurucunun i şveren ile aras ındaki güven ili şkisinin bozuldu ğu gerekçesiyle i ş sözleşmesinin feshedilmesine dayand ığı anlaşılmakt ır. Başvurucunun fesih sonras ında mevcut işini yapamaz duruma geldi ği bu bağlamda mesleki ili şkileri ile mesleki itibar ının zedelendi ği ve fesih öncesindeki ya şam ına k ıyaslanarak maruz kald ığı olumsuz etki gözönüne al ınarak başvurucunun iddialar ının bir bütün olarak sonuca dayal ı yaklaşım çerçevesinde özel hayata sayg ı hakk ının usul güvenceleri kapsam ında incelenmesi uygun görülmüştür. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 30. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 31. Başvuru konusu olayda uyu şmazl ık, özel bir şirkette çal ışan başvurucunun i ş sözleşmesinin güven ili şkisinin bozuldu ğu gerekçesiyle feshedilmesine ili şkindir. Dolay ısıyla söz konusu uyu şmazl ıkta kamu makamlar ının herhangi bir müdahalesi söz konusu de ğildir. Bununla birlikte devletin, özel hayata sayg ı hakk ını etkili olarak koruma ve sayg ı gösterme şeklinde pozitif yükümlülü ğü de bulunmaktad ır. Bu yükümlülük bireylerin birbirlerine kar şı eylemleri bak ımından da an ılan hakk ın korunmas ı için gerekli önlemlerin al ınmas ını da içeri r (Adnan Oktar (3) , B. No: 2013/1123, 2/10/2013, 32; Ömür Kara ve Onursal Özbek, B. No: 2013/4825, 24/3/2016, 45-46). 32. Pozitif yükümlülükler özel hukuk ki şilerinin birbirleri ile olan uyuşmazl ıklar ının çözümüne ili şkin yasal altyap ının oluşturulmas ını, söz konusu uyuşmazl ıklar ın adil yarg ılanma hakk ının gereklerine uygun ve usul yönünden güvenceleri haiz bir yarg ılama kapsam ında incelenmesini ve bu yarg ılamalarda temel haklara ili şkin anayasal güvencelerin gözetilip gözetilmedi ğinin denetlenmesini gerektirir ( Ömür Kara v e Onursal Özbek, 47-48). 33. Kamu gücünü kullanan aktörler d ışında kalan ki şiler aras ındaki özel hukuk ilişkilerinde kamusal makamlar ın yükümlülükleri; bireylerin temel hak ve özgürlüklerine üçüncü ki şilerin müdahalesinin önlenmesi için gerekli önlemlerin al ınmas ı ve mahkemelerce korunma sa ğlanmas ıdır. Kamusal makamlarca gerekli yap ısal önlemler al ınm ış olunsa da uyuşmazl ık konusu davay ı yürüten mahkemelerce verilen kararlarda üçüncü ki şilerin müdahalelerine kar şı bireylere korunma imkân ı sağlanmad ığı durumlarda bu yükümlülükler gereği gibi yerine getirilmemi ş olacakt ır. Bu, kamusal makam olan mahkemeler arac ılığıyla bireylerin hak ve özgürlüklerinin korunmas ız b ırak ıldığı anlam ına gelecektir ( Ömür Kara ve Onursal Özbek, 49). 34. Bu do ğrultuda, özel hukuk i ş ilişkisi kapsam ında çal ışan bireylerin Anayasa ile güvence alt ına al ınan haklar ına yönelik müdahale iddias ı içeren uyu şmazl ıklar ının karara bağland ığı davalarda derece mahkemelerince söz konusu güvenceler gözard ı edilmemeli, Başvuru Numaras ı: 2018/29512 Karar Tarihi : 13/4/2022 7işveren ve çal ışanlar aras ındaki çat ışan ç ıkarlar adil biçimde dengelenmeli, müdahaleni n işverenin me şru amac ıyla ölçülü olup olmad ığı değerlendirilmeli ve ula şılan sonuç hakk ında hüküm kurulurken ilgili ve yeterli gerekçeler sunulmal ıdır (Ömür Kara ve Onursal Özbek, 50). 35. Derece mahkemeleri taraf ından taraflar ın ç ıkarlar ı dengelenirken ve müdahalenin ölçülülü ğü irdelenirken i ş sözleşmelerinde k ısıtlay ıcı ve zorlay ıcı düzenlemelerin ne şekilde belirlendi ği, çal ışanlar ın temel haklar ına yönelik müdahalede bulunulmas ına neden olan me şru amac ın müdahale ile ölçülü olup olmad ığı, sözleşmenin feshinin çal ışanlar ın eylem ya da eylemsizlikleri kar şısında makul ve orant ılı bir işlem olup olmad ığı somut olay ın koşullar ına göre ele al ınmal ıdır. Ayr ıca yarg ılamalar s ıras ında gerçekleştirilen işlemlerin ve neticede verilen karar ın gerekçesinin bizatihi özel hayat alan ına ilişkin bir müdahale olu şturmamas ı için derece mahkemelerince gereken özen gösterilmelidir (Ömür Kara ve Onursal Özbek, 51). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 36. Somut olaydaki uyu şmazl ığın kamu gücü ayr ıcal ığına sahip olmayan bir özel hukuk tüzel ki şisi niteliğindeki İşveren ile ba şvurucu aras ında gerçekle şmesi nedeniyle başvurunun devletin pozitif yükümlülükleri ba ğlam ında ele al ınmas ı gerekir. 37. Başvurucu, İşveren taraf ından en çok sat ış yapan çal ışanlar için düzenlenen yurt dışı gezisine kat ılm ış, bu gezi esnas ında başvurucunun da içinde bulundu ğu yedi çal ışanın yasa d ışı gösteriye kat ıldığı yönünde duyumlar al ınmas ı üzerine Şirketin iç denetim birimi taraf ından konuya ili şkin bir inceleme raporu düzenlenmi ştir. An ılan inceleme raporunda bilgisine ba şvurulan alt ı çal ışanın konuyla ilgili beyanlar ına ve olay esnas ında çekilen fotoğraflara de ğinilmektedir. Haz ırlanan bu rapordan sonra ba şvurucunun i ş sözleşmesi yasa dışı bir gösteriye kat ıldığı ve bu suretle ahlak, do ğruluk ve ba ğlılığa uymayan davran ışta bulunduğu gerekçesiyle feshedilmi ştir. 38. Mahkemece, Şirketin beyanlar ına başvurduğu görgü tan ıklar ını Mahkemede dinletmek suretiyle fesih ihbarnamesinde ileri sürdü ğü nedenleri ispat edemedi ği sonucuna ulaşılarak başvurucunun i şe iadesine karar verilmi ştir. Bölge Adliye Mahkemesi taraf ından yürütülen istinaf yarg ılamas ında ise daval ı İşverenin, ba şvurucunun terör örgütü propagandas ı yapan bir grubun eylemine kat ıldığı yönünde tespitlerde bulundu ğu, bu durumun di ğer çal ışanlar taraf ından görülmü ş olduğu ve söz konusu çal ışanlar ın yürütülen incelemede de ayn ı yönde beyanda bulundu ğu belirtilmi ştir. Bölge Adliye Mahkemesi, terö r örgütü propagandas ının yap ıldığı olay yerinde ba şvurucunun foto ğraf ının çekildi ği, fotoğraflar ın dosyaya sunuldu ğu, fotoğraflarda örgüte ait flamalar ın aç ıkça görüldü ğü ve başvurucunun da foto ğraf çektirmek için olay yerinde bulundu ğunu kabul etti ği gerekçesiyle mahkeme karar ının kald ırılmas ına ve davan ın reddine karar vermi ştir (bkz. 8, 9). 39.Şirketin iç denetim birimi taraf ından haz ırlanan inceleme raporunda, beyanda bulunanlara ait müstakil tutanaklar ve/veya belgeler bahse konu rapor ekinde bulunmamakla birlikte beyanlar ın ayn ı yönde oldu ğu belirtilerek maddeler hâlinde i ş sözleşmesi feshedilen yedi kişiye izafe edilecek şekilde inceleme raporuna yans ıtılm ıştır. Bununla birlikte hususen başvurucunun olay esnas ındaki eyleminin ne oldu ğuna ilişkin tek ba şına bir beyan da bulunmamaktad ır. Fotoğraf karesinde görünen ki şilerden birinin ba şvurucu oldu ğuna yönelik tespit yap ılm ış olmakla birlikte ba şvurucunun flama ta şıdığına veya gösteriye kat ılma iradesi gösterdiğine yönelik müstakil olarak ortaya konulan herhangi bir bilgi veya belgenin de Başvuru Numaras ı: 2018/29512 Karar Tarihi : 13/4/2022 8bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. Bununla birlikte ba şvurucu olay yerinde foto ğraf çektirdi ğini ve sonras ında oradan uzakla ştığını beyan etmi ştir. 40. Öte yandan Mahkemenin karar ında da vurguland ığı üzere daval ı İşveren, konuyla ilgili olarak beyanlar ına başvurduğu görgü tan ıklar ını Mahkemede dinletme yolunu tercih etmemi ştir. Bununla birlikte ba şvurucu hakk ında terör örgütü propagandas ı yapma suçundan yürütülen soru şturma sonucunda kamu ad ına kovuşturma yap ılmas ına yer olmad ığına karar verilmi ş ve itiraz üzerine bu karar kesinle şmiştir. Ayr ıca ayn ı olay kapsam ında iş sözleşmesi feshedilen yedi ki şiden biri olan N.K.n ın açt ığı işe iade davas ı kabul edilmi ş, bu karara yönelik istinaf ba şvurusu reddedilerek karar kesinle şmiştir. 41. Aktar ılan bu bilgilere kar şın, Bölge Adliye Mahkemesi taraf ından bir ara ştırma ve tart ışma yap ılmaks ızın başvurucunun İşverenle güven ili şkisinin ortadan kalkt ığına ve ahlak, doğruluk ve ba ğlılığa uymayan davran ışta bulundu ğuna yönelik kabulün, i şverenin tek tarafl ı beyan ına dayand ığı anlaşılmaktad ır. Ancak i şveren başvurucunun eyleminin i şe ve işyeri ortam ına nas ıl ve ne gibi olumsuz yans ımalar ının olduğunu, başvurucuya izafe edilen eylem nedeniyle i ş sözleşmesinin sürdürmesinin beklenemeyece ği hususlar ını ortaya koyamam ıştır. Bununla birlikte, Bölge Adliye Mahkemesi somut olarak i şveren taraf ından kan ıtlanmad ığı anlaşılan eylemi, ba şvurucunun sicili, ifa etti ği görev ve i şyeri koşullar ını da gözeterek bir de ğerlendirme yapmam ıştır. Bununla birlikte i ş sözleşmesinin feshinin işverenin amac ına uygun ve orant ılı olup olmad ığı hususunda bir inceleme yap ılarak işveren ile çal ışanın ç ıkarlar ı aras ında adil bir denge kuracak özenli bir yarg ılama yap ıldığı da söylenemez. 42. Aç ıklanan gerekçelerle özel hayata sayg ı hakk ına ilişkin Anayasa'da belirtilen güvencelerin gözetildi ği özenli bir yarg ılama yap ılmad ığı, dolay ısıyla anayasal güvencelerin korunmas ı aç ısından pozitif yükümlülüklerin yerine getirilmedi ği anlaşıldığından başvurucunun Anayasa n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. Giderim Yönünden43. Başvurucu, ihlalin tespiti ve yeniden yarg ılama yap ılmas ı ile maddi ve manevi tazminat taleplerinde bulunmu ştur. 44. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktad ır. 45. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama işlemlerini ba şlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). Başvuru Numaras ı: 2018/29512 Karar Tarihi : 13/4/2022 946. Öte yandan ihlalin niteli ğine göre yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa'n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin özel hayata sayg ı hakk ına yönelik ihlalin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Diyarbak ır 2. İş Mahkemesine (E.2016/1340, K.2017/551) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat talebinin REDD İNE, E. 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.794,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesine (E.2018/737) ve Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 13/4/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan y. Üye Üye Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN