TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FARIS İNAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/20279) Karar Tarihi: 4/10/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/20279 Karar Tarihi : 4/10/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Mehmet AKTEPE Başvurucu : Far ıs İNAN Vekili : Av. Gökhan ÖZDEM İR I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza mahkemesi karar ına karşı yap ılan temyiz ba şvurusunun süre yönünden redd
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FARIS İNAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/20279) Karar Tarihi: 4/10/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/20279 Karar Tarihi : 4/10/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Mehmet AKTEPE Başvurucu : Far ıs İNAN Vekili : Av. Gökhan ÖZDEM İR I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza mahkemesi karar ına karşı yap ılan temyiz ba şvurusunun süre yönünden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Tarsus Cumhuriyet Ba şsavc ılığının 19/12/2014 tarihli iddianamesinin kabulü ile başvurucu hakk ında kamu davas ı aç ılm ıştır. Tarsus 1. A ğır Ceza Mahkemesince görüle n yarg ılamada ba şvurucunun kasten öldürmeye te şebbüs ve kasten yaralama suçlar ından cezaland ırılmas ına istinaf kanun yolu aç ık olmak üzere karar verilmi ştir. 3. Başvurucu, an ılan karara kar şı istinaf kanun yoluna ba şvurmuştur. Başvurucunun istinaf ba şvurusu, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi (Ceza Dairesi) taraf ından duru şma aç ılmak suretiyle incelenmi ş ve temyiz kanun yolu aç ık olmak üzere başvurucu ve müdafiinin yüzüne kar şı karar verilmi ştir. Ceza Dairesi karar ının hüküm fıkras ında kanun yoluna ili şkin şu hususlara yer verilmi ştir: "CMK nin 291. maddesi uyar ınca karar ın san ık yönünden tefhiminden, kat ılan [G.A.] yönünden tebli ğinden itibaren 15 gün içinde dairemize verilecek bir dilekçe ile veya tutanağa bağlanmak ko şulu ile zab ıt katibine beyanda bulunmak ya da bir ba şka ilk derece ceza mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi ceza dairesi arac ılığıyla dilekçe göndermek suretiyle Yarg ıtay a temyiz kanun yoluna ba şvurma hakk ı aç ık olmak üzere ilgilileri n talepleri halinde karardan bir örnek alabilecekleri de bildirilerek san ıklar Far ıs İnan, [M.H.İ], [F.İ] ve müdafilerinin yüzüne kar şı, kat ılan [G.A.n ın] yokluğunda verilen karar ın gerekçesi ana çizgileri ile anlat ılmak ve hüküm f ıkras ı tutanağa geçirilmek suretiyl e mütalaaya k ısmen ayk ırı olarak aç ık duruşmada 13/02/2019 tarihinde oy birli ği ile verilen karar aç ıkça okundu, usulen anlat ıldı." 4. Başvurucu müdafii, hükmün yüze kar şı aç ıklanmas ından (tefhimden) itibaren süresinde 15/2/2019 tarihli dilekçe ile temyiz talebinde bulunmu ştur. Ceza Dairesi, gerekçeli Başvuru Numaras ı: 2020/20279 Karar Tarihi : 4/10/2023 3karar ı başvurucu müdafiine 26/2/2019 tarihinde elektronik tebligat (e-tebligat) yoluyla göndermi ş, tebligat ayn ı gün al ıcısı taraf ından aç ılm ış, 3/3/2019 tarihinde mevzuat gere ği otomatik olarak okundu say ılm ıştır. Başvurucu müdafii 11/3/2019 tarihinde temyiz sebeplerini gösterir ek dilekçeyi Ceza Dairesine sunmu ştur. 5. Yarg ıtay 1. Ceza Dairesi, gerekçeli karar ın başvurucu müdafiine 26/2/2019 tarihinde tebli ğ edilmesine ra ğmen temyiz sebeplerini gösterir dilekçenin 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 295. maddesinde belirtilen yedi günlük yasal süresi geçtikten sonra sunuldu ğu gerekçesiyle gerekçeli temyiz dilekçesinin reddine kara r vererek temyiz incelemesini 15/2/2019 tarihli süre tutum temyiz dilekçesinde bildirdi ği temyiz itirazlar ı ile s ınırlı olarak yapm ıştır. Yap ılan inceleme sonucunda karar k ısmen onanm ış, kısmen ise bozulmu ştur. 6. Nihai karar ı 16/7/2020 tarihinde ö ğrenen ba şvurucu ayn ı tarihte bireysel başvuruda bulunmu ştur. 7. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 8. Başvurucu, gerekçeli temyiz dilekçesinin süresinde sunuldu ğu hâlde hatal ı değerlendirme sonucu temyiz isteminin reddedilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 9. Başvuru, adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 10. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 11. Anayasa Mahkemesi Özkan Şen (B. No: 2012/791, 7/11/2013), Cemile Aky ıldız (B. No: 2014/1382, 22/9/2016) Ertuğrul Dalba ş (B. No: 2014/7805, 25/10/2017), Hasan İşten (B. No: 2015/1950, 22/2/2018) ve Nihal Uslukol (B. No: 2016/73086, 25/9/2019) kararlar ında mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemi ştir. 12. Somut olayda, Ceza Dairesinin gerekçeli karar ının başvurucuya tebli ği sonras ında gerekçeli temyiz dilekçesinin süresinde verilmedi ği gerekçesiyle temyi z incelemesinin sadece süre tutum temyiz dilekçesinde bildirilen temyiz itirazlar ı ile s ınırlı olarak yap ılmas ı nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ına yönelik bir müdahalede bulunulduğu görülmüştür. 13. An ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullar ı yerine getirmedi ği müddetçe Anayasa n ın 36. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Bu nedenle öncelikle ba şvurucunun mahkemeye eri şim hakk ına yap ılan müdahalenin kanuni dayana ğının bulunup bulunmad ığının incelenmesi gerekir. 14. Hak ve özgürlüklerin, bunlara yap ılacak müdahalelerin ve s ınırland ırmalar ın kanunla düzenlenmesi bu haklara ve özgürlüklere keyfî müdahaleyi engelleyen, hukuk Başvuru Numaras ı: 2020/20279 Karar Tarihi : 4/10/2023 4güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en önemli unsurlar ından biridir ( Tahsin Erdoğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, 60). 15. Müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı öncelikle şeklî manada bir kanunun varl ığını zorunlu k ılar. Şeklî manada kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) taraf ından Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun ad ı alt ında ç ıkar ılan düzenleyici yasama işlemidir. Hak ve özgürlüklere müdahale edilmesi ancak yasama organ ınca kanun ad ı alt ında çıkar ılan düzenleyici i şlemlerde müdahaleye imkân tan ıyan bir hükmün bulunmas ı şart ına bağlıdır. TBMM taraf ından ç ıkar ılan şeklî anlamda bir kanun hükmünün bulunmamas ı hakk a yap ılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun b ırak ır (Ali H ıdır Akyol ve di ğerleri [GK], B. No: 2015/17510, 18/10/2017, 56). 16. Somut olayda Yarg ıtay 1. Ceza Dairesi, ba şvurucunun yedi günlük yasal süre geçtikten sonra temyiz sebeplerini gösterir dilekçe sundu ğu gerekçesiyle 5271 say ılı Kanun'un 298. maddesi uyar ınca gerekçeli temyiz dilekçesinin reddine ve süre tutum dilekçesinde bildirilen sebeplerle s ınırlı olarak temyiz incelemesi yap ılmas ına karar vermi ştir. 17. Ceza Dairesinin hüküm f ıkras ında tefhim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde karar ın temyiz edilebilece ğinin belirtildi ği görülmektedir. 5271 say ılı Kanun'un 295. maddesinde ise temyiz ba şvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemi şse temyi z başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli karar ın tebliğinden itibaren yedi gün içind e hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren bir ek dilekçe verilece ği belirtilmi ştir. 18. 11/2/1959 tarihli ve 7201 say ılı Tebligat Kanunu'nun " Elektronik tebligat " kenar başlıklı 7/a maddesinde ve 6/12/2018 tarihli ve 30617 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlüğe giren Elektronik Tebligat Yönetmeli ği'nin " Elektronik tebligat ın haz ırlanmas ı ve muhataba ula ştırılmas ı" kenar ba şlıklı 9. maddesinde elektronik yolla tebligat ın, muhatab ın elektronik adresine ula ştığı tarihi izleyen be şinci günün sonunda yap ılm ış say ılacağı belirtilmiştir. 19. Başvuru konusu yarg ılama sürecine ili şkin Ceza Dairesi karar ı, başvurucunun avukat ına e-tebligat yoluyla tebli ğ edilmiştir. İlgili mevzuat uyar ınca e-tebligat yolunun kullan ıldığı gönderiler, muhatab ın hesab ına ulaştığı tarihi izleyen be şinci günün sonunda tebliğ edilmiş say ılmaktad ır. Buna göre somut olayda tebli ğ mazbatas ında " Tebligat al ıcının hesab ına iletilmesini müteakip mevzuat gere ği belirlenen süre sonunda otomatik olara k okundu say ıldı." şeklindeki delil kayd ının oluşturulduğu 3/3/2019 tarihi tebli ğ tarihidir. 20. Somut olayda 26/2/2019 tarihinde ba şvurucu müdafiinin elektronik adresine ulaşan ve ayn ı tarihte ba şvurucu müdafii taraf ından aç ılarak okunan gerekçeli karar ın 3/3/2019 tarihinde tebli ğ edilmiş say ılacağı, 7 günlük temyiz süresinin 10/3/2019 tarihinde dolduğu anlaşılm ıştır. Ancak sürenin pazar gününe denk gelmesi nedeniyle 11/3/2019 tarihinde verilen gerekçeli temyiz dilekçesinin süresinde oldu ğu kabul edilmelidir. Dolay ısıyla Yarg ıtay 1. Ceza Dairesinin gerekçeli temyiz dilekçesinin verilme süresinin başlang ıcına dair yapm ış olduğu değerlendirmenin kanuni dayana ğının bulunmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 21. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 36. maddesinde güvenceye ba ğlanan mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2020/20279 Karar Tarihi : 4/10/2023 5III. GİDERİM 22. Başvurucu, ihlalin tespiti ile yeniden yarg ılama yap ılmas ı talebinde bulunmu ştur. 23. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir ( Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mahkemeye eri şim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı amac ıyla yeniden yarg ılama yap ılmas ı amac ıyla Yarg ıtay 1. Ceza Dairesine (E.2019/4157, K.2020/1060) iletilmek üzere Tarsus 1. A ğır Ceza Mahkemesine (E.2016/74, K.2018/17) GÖNDER İLMESİNE, D. 446,90 TL harç ve 18.800 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 19.246,90 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi (E.2018/1739, K.2019/376) ile Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 4/10/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.