Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -3-169 (Devralma) Karar Sayısı : 09-43/1097 -277 Karar Tarihi : 1.10.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Ali Fuat KOÇ, Fethullah GÜLER C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Syngenta Crop Protection AG Temsilcileri: Av. Seçil ABALI ve Av. Merve ÖRA LAY Barbaros Bulvar
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -3-169 (Devralma) Karar Sayısı : 09-43/1097 -277 Karar Tarihi : 1.10.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Ali Fuat KOÇ, Fethullah GÜLER C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Syngenta Crop Protection AG Temsilcileri: Av. Seçil ABALI ve Av. Merve ÖRA LAY Barbaros Bulvarı, Murbasan Sok. Cerrahoğlu Binası, 20 Balmumcu, 34349 Beşiktaş/İstanbul D. TARAFLAR : Syngenta Crop Protection AG Schwarzwadallee 215 P.O. Box CH -4002 Basel/İSVİÇRE Monsanto Company 800 North Lindbergh Boulevard, St. Lou is, MO 63167, ABD E. DOSYA KONUSU: Monsanto Company nin ayçiçeği tohumu işi ile ilgili varlılarının Syngenta Crop Protection AG tarafından devralınması işlemine izin 30 verilmesi talebi F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.8.2009 tarih ve 5856 sayı ile giren ve en son 4.9.2009 tarih 6399 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgil i hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 15.9.2009 tarih ve 2009 -3- 169/Öİ -09-AFK sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 17.9.2009 tarih ve REK.0.07.00.00 -120/279 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09 -43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağ lanmıştır. 40 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Bildirim konusu devralma işleminin; 4054 sayılı Kanun un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte devralma işlemi ile ilgili pazarda 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi çerçevesinde yeni bir hâkim durumun yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun rekabeti önemli ölçüde azaltacak düzeyde güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin verilmesi gerekti ği, sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. 09-43/1097 -277 2 50 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Syngenta Crop Protection AG (Syngenta Crop) Syngenta Crop İsviçre kanunlarına göre kurulmuş bir şirket olup merkezi Basel, İsviçre de dir. Syngenta Cr op, tarım alanında dünya çapında faaliyet gösteren çok uluslu bir şirketler grubunun bir parçasıdır. Tarım ticaretinde faal bir şirketler grubu olan Syngenta Grup, kimyasal tarım ürünleri alanında (seçici herbisitler ( yabani ot mücadele ilaçları ), seçici o lmayan herbisitler1, fungisitler ( mantar ilaçları ), insektisitler 60 (böcek ilaçları ), profesyonel ekin koruma ürünleri) ve tohum (mısır, ayçiçeği, soya, muhtelif tarla mahsulleri, sebze ve çiçek tohumları) geliştirme ve üretim işinde faaliyet göstermektedir. Syngenta Grup un ana şirketi, 2000 yılının Kasım ayında, Novartis AG ve AstraZeneca plc nin ekin koruma işinin ve Novartis AG nin tohum işinin bölünme ve birleşmesi ile kurulan bir İsviçre şirketi olan Syngenta AG (Syngenta) dir. Syngenta, hisseleri İsv içre Borsası ve New York Borsası nda kayıtlı halka açık bir şirkettir. Ticari sır Ticari sır 70 Ticari sır . Syngenta nın 2008 mali yılında dünya çapındaki cirosu yaklaşık .. milyon ABD Doları dır. Ayrıca, Syngenta, 2008 yılında ayçiçeği işinde, dünya çapında .. .. tutarında satış yapmıştır, bunun yaklaşık .. AB de elde edilmiştir. Syngenta Grup, Türkiye deki faaliyetlerini Syngenta Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (Syngenta Türkiye) vasıtasıyla yürütmektedir. Syngenta, Syngenta Türkiye nin %... dolaylı olarak sahip tir. Syngenta Türkiye, doğrudan Syngenta Participation AG nin bir iştiraki olup, hissedarlık yapısı na Tablo 1 de yer verilmiştir. 80 Tablo 1: Syng enta Türkiye nin Hissedarlık Yapısı Hissedarlar Hisse Oranı (%) Syngenta Participations AG Syngenta Agro Services Asia AG Syngenta Crop Protection AG Syngenta Agro Services AG Syngenta Overseas AG TOPLAM 100 Syngenta Türkiye nin Yönetim Kurulu üyeleri ; dan oluşmaktadır. H.1.2. Monsanto Company (Monsanto) Monsanto, merkezi Delaware de bulunan, hisseleri New York Borsası nda kote edilmiş, halka açık bir ABD şir ketidir. Monsanto; kimyasal tarım ürünleri, tohum 1 Seçici olmayan herbisitler, hedefleyebildikleri istenmeyen otları ayırt edeme dikleri için, çiftçilere tam bir istenmeyen bitki kontrolü sağlamaktadırlar. Uygulamada seçici olmayan herbisitler geleneksel olarak, hasattan önce veya ekimden önce veya bir korumaya yönelik toprak işleme programının bir parçası olarak tarlay ı istenmeyen bitkilerden arındırmak için kullanılmaktadırlar. 09-43/1097 -277 3 geliştirme ve üretimi işlerinde faaldir. Monsanto zirai verimlilik ve tohumlar ve 90 genomikler bölümü olmak üzere iki ana bölümde faaliyet göstermektedir. Zirai verimlilik bölümü ekin koruma ile çayır ve bahçe herbisit ürünlerini içerirken, tohumlar ve genomikler bölümü Monsato nun tohum ve ilişkili işleri ile genetik teknolojisi lisanslama faaliyetlerini içermektedir . Monsanto, yemlik mısır, pamuk, yağ tohumları (soya ve kolza tohumları gibi) ile meyve ve sebze tohumlarını üretmekte ve pazarlamaktadır. Monsanto, Monsanto grubun un ana şirketidir. Monsanto nun hisseleri geniş bir şekilde bir çok hissedar arasında yayılmıştır. Bu nedenle, Monsanto yu kontrol eden tek bir şirket veya kişi bulunmamaktadır. Mo nsanto nun 2008 mali yılında dünya 100 çapındaki cirosu yaklaşık Doları olmuştur. Monsanto ayçiçeği işinde ise, 2008 yılında dünya çapında yaklaşık satış yapmıştır. Monsanto, Türkiye deki faaliyetlerini Monsanto Gıda ve Tarım Ltd. Şti. ( Monsanto Türkiye) aracılığı yla yürütmektedir. Monsanto Türkiye nin hissedarlık yapısı na Tablo 2 de yer v erilmiştir. Tablo 2: Monsanto Türkiye nin Hissedarlık Yapısı Hissedarlar Hisse Oranı (%) Monsanto Invest N.V. Monsanto Colombiana Inc Monsanto Tr easury Services Monsanto International Sarl Monsanto Holland B.V. TOPLAM 100 110 H.2. İlgili Pazar H.2.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler Bildirim konusu Alım Sözleşmesi uyarınca Syngenta Crop, Monsanto nun global hibrid ayçiçeği tohumu2 işini satın al acağından, dosya konusu işlem tohum sektöründe gerçekleşmektedir. Gelişmiş ülkelerde tohumculukla ilgili bilimsel ve teknik çalışmalar 100 -150 yıllık bir geçmişe dayanmaktadır. 1850 li yıllarda başlayan bu çalışmaların sonucunda, bu ülkeler tohumculuk endü strisini ve bununla ilgili bitki ıslahı, araştırma alt yapısı ve tohumculuk sistemini kurmuşlardır. Böylece hastalık ve zararlılara dayanıklı, sanayinin ve tüketicilerin ihtiyaçlarına cevap veren üstün çeşitler 120 geliştirilmiştir. Dünyadaki tohumculukla il gili faaliyetlere paralel olarak 1900 lü yılların başından itibaren tohum ticareti ve kalitesiyle ilgili uluslar arası organizasyonlar oluşmaya başlamıştır. Dünyada ve ülkemizde tohumculuk sektöründe yaşanan gelişmelere paralel olarak 1963 yılında tohumcul ukla ilgili 308 sayılı tohumlukların tescil, kontrol ve sertifikasyonuna ilişkin kanun uygulanmaya koyulmuştur. Aynı yıllarda Türkiye de, hem çeşit ıslah çalışmaları hem de tohumluk üretim faaliyetleri yoğunlaşmıştır ve bunu ülkemizin uluslar arası tohumcu lukla ilgili kuruluşlara üyeliği takip etmiştir. 1980 li yıllara kadar Türkiye de uygulanan kamu ağırlıklı tohumluk politikaları ülke 130 ihtiyacının yurt içi üretimlerle karşılanması yönünde olmuştur. 1983 yılında tohumluk 2 Hibrid tohum: Özel olarak seçilmiş ana babaların melezlenmesi sonucu elde edilen, diğer tohumlara g öre daha dayanıklı ve verimli olan, tek kullanımlık tohum çeşidi. 09-43/1097 -277 4 fiyatlarının, 1984 de ise tohumluk i thalatının serbest bırakılması ve serbest piyasa ekonomisinin etkin hale gelmesi ile özel sektör tohumculuğu gelişme fırsatı bulmuştur. Tohumculuk sektöründe, özel sektör yalnızca üretim alanında değil aynı zamanda teknoloji transferi, çeşit geliştirme, to hum işleme ve pazarlama konularını da içine alacak şekilde organize olmuş ve bu teşebbüsler meslek kuruluşu statüsündeki çeşitli dernek, birlik ve altbirlikler3 altında bir araya gelmişlerdir. Hibrid tohum endüstrisini temel olarak iki aşamada incelemek mümkündür. İlk aşama, tohum çeşitlerini geliştirmeye yarayan ıslahı ve biyoteknolojik programları 140 kapsamaktadır. Bu hibridlerin geliştirilme know -how ı, kombinasyon halindeyken evvelki hibridlerden daha iyi performans gösteren yeni bir hibrid veren, en iyi ana tohumların (erkek ve dişi soyu) geliştirilmesidir. Islahçılar, arzu edilen düşük üretim maliyeti, yüksek mahsul, düşük bozukluklar ve hastalıklara karşı dayanıklılık özelliklerine sahip yeni çeşitleri geliştirmeye çalışmaktadırlar. İkinci aşama, te mizleme ve işleme, kimyasal iyileştirme , pazarlama ve dağıtım dahil ticari miktarlardaki hibridlerin üretimini kapsamaktadır. Bu faaliyetler, daha az uzmanlaşmış faaliyetlerdir ve üretici firmalar tarafından lisans sözleşmeleri veya ıslahçılar ile yapılan sözleşmeler altında daha küçük ölçekte başarıyla 150 gerçekleştirilebilmektedir. Bazı durumlarda, ana soyların lisansı, ıslahçılar tarafından, orijinal hibridi veya kendi hibridlerini üretebilecek diğer tohum şirketlerine verilebilmektedir. Dolayısıyla tohum ü retimi, ıslahçılar ve tek tip üreticiler gibi çok çeşitli kategorideki üreticiler tarafından gerçekleştirilmektedir. Türkiye Tohum Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğü4 (TTSM) yetkilileri ile raportörlerce yapılan görüşmelerde n elde edinilen bilgiye göre ayçiçeği tohumu sektöründe hibrid tohumların kullanılma oranı %100 e yaklaşmıştır. Bu tohumlar birim alanda daha yüksek oranda mahsul vermekte, hastalıklara karşı daha dayanıklı olmaktadırlar. Bir yıl kullanılan ıslah edilmiş tohumdan elde edilen ürü nden yeni 160 tohum elde edilememekte, her yıl bu tohumlardan tekrar satın alınması gerekmektedir. Ülkemizde özellikle Trakya bölgesinde ayçiçeği bitkisine büyük zarar veren orobanj hastalığına karşı dayanıklı tohumlar daha çok talep edilmektedirler. Orobanj hastalığı zaman içinde mutasyona uğrayarak farklı özellikler geliştirebilmektedir. Bu nedenle sektördeki firmaların sürekli Ar -Ge çalışmaları yapıp, ürünlerini bu hastalığa ve mutasyonlarına karşı daha dayanıklı hale getirmeleri gerekmektedir. Dolayısıyla sektörde yer alan firmalar pazardaki konumlarını koruyabilmek için hastalıklara karşı daha dayanıklı ve daha yüksek verimli tohumlar geliştirmek zorunluluğu içindedirler. 170 Bu çerçevede teşebbüsler Ar -Ge için önemli harcamalar yapmaktadırlar. Sektör bu yönü yle dinamik bir görünüm arz etmektedir. H.2.2. İlgili Ürün Pazarı 3 Bitki Islahatçıları Alt birliği, Fide Üreticileri Alt Birliği, Fidan Üreticileri Alt Birliği, Süs Bitkileri Üreticileri Alt Birliği, Tohum Dağıtıcıları Alt Birliği, Tohum Yetiştiricileri Alt Birliği ve Tohum Sanayicileri ve Üreticile ri Alt Birliği 4 TTSM, 5553 sayılı Tohumluk Yasası ve 5042 sa yılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun çerçevesinde, yurt içinde veya yurt dışında ıslah edilen yeni bitki çeşitleri ile yurt dışından ithal edilen çeşitlerin tescilini yapmak ve kütüğe kaydetmek, yeni çeşit adayları i le ilgili tarla ve laboratuar testlerini yapmak, tescil edilen veya üretim izni verilen ve Milli Çeşit Listesinde yayımlanan çeşitlere ait to humlukların kontrol ve sertifikasyonu ile ilgili çalışmaları yürütmek gibi görevleri yerine getirmektedir. 09-43/1097 -277 5 Dosya konusu işlem ile Monsanto nun sadece ayçiçeği işine ilişkin varlıklarının devrinin amaçlandığı dikkate alınarak ilgili ürün pazarı ayçiçeği tohumu pazarı olarak belirlenm iştir. H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar Tarafların ilgili ürün pazarındaki satış ve dağıtımı ülke çapında yapabilmelerinden 180 dolayı söz konusu işlemin etkilerinin dikkate alınacağı coğrafi pazar Türkiye olarak tespit edilm iştir. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerle ndirme H.3.1. İşlemin Niteliği Bildirime konu işlem ile Monsanto nun dünya çapındaki ayçiçeği tohumu işi ile ilgili varlıklarının Syngenta Crop a devredilmesi planlanmaktadır. Söz konusu devir işleminin koşulları ve detayları taraflarca akdedilen Alım Söz leşmesinde düzenlenmektedir. Alım Sözleşmesi nin 2.1 maddesi uyarınca satın alınan varlıklar, 190 diğerlerinin yanında, ayçiçeği işi ile ilgili bütün envanteri (örneğin, tüm ayçiçeği tohumlarını), germplasmı5, (örneğin, soy içi inbreds - ve hibridler - hybri ds dâhil ayçiçeği bitkileri), fikri mülkiyet haklarını, know -how ı, sözleşmeleri, ticari verileri ve bazı çalışanları da kapsamaktadır. Alım Sözleşmesi madde 1.138 e göre, Türkiye pazarını ilgilendiren devre konu varlıklar, Türkiye Sepeti adı altında aşağıda sunulduğu şekilde belirlenmiştir: Ticari sır 200 . Türkiye Sepeti, Monsanto nun Türkiye de ticari ayçiçeği işini, yani Monsanto nun ticari ayçiçeği tohumu işini Türkiye de yürütmek için gerekli ve yeterli bütün hakları ile varlıkları içermektedir . Alım sözleşmesi uyarınca, Monsanto nun hibrid ayçiçeği tohumlarını Türkiye de ekip ve satmak için gerekli olan bütün haklar ile satın alınan gayri maddi varlıkları kullanma hakkı dahil tüm haklar Kurul un işleme izin vermesini 210 takiben tamamıyla Syngenta ya devredilecektir. Eğer işlemin Kapanış ına kadar Türkiye de onay verilmez ise Türkiye Sepet i ne dâhil olan haklar Syngenta ya devredilmeyecektir ve Monsanto Türkiye deki ticari ayçiçek tohumu işini Kurul işleme izin verene kadar yürütmeye devam edecektir (Alım Sözleşmesi madde 6.5 (c) (i)). Bu süre içerisinde Monsanto, Türkiye Sepeti tanımı içinde öngörülen haklara, yani satın alınan varlıkları kullanmaya devam etme hakkına sahip olacaktır ve ayçiçek tohumlarını Türkiye de ekim için Türkiye deki distribüt örlere ve çiftçilere satabilecektir. Syngenta Crop Türkiye de ayçiçeği tohumu pazarında lider konumda iken Monsanto nun pazarda ciddi bir gücü bulunmamaktadır. Taraflardan ve pazardaki diğer teşebbüslerden edinilen bilgilere göre Monsanto ayçiçeği tohumu işinde fazla 220 yoğunlaşmamakta, kendi ürünlerini pazarlamak için piyasada ciddi bir faaliyet 5 Germpl asm yeni tohum çeşitleri geliştirmek için kullanılmakta olup, aynı soydan veya diğer tohum soylarından elde edilen gen kaynaklarını ifade etmektedir. 09-43/1097 -277 6 göstermemektedir. Tarafların beyanına göre, Monsanto ayçiçeği tohumlarının önde gelen geliştiricisi ve kalite sağlayıcısı olmasına rağmen ayçiçeği tohumu işini kendi si için stratejik öneme sahip bir iş olarak görmemektedir. Monsanto nun bu işlemdeki amacı ayçiçeği tohumu işini elinden çıkarıp asıl önem verdiği alanlar olan mısır, soya, pamuk, spesiyalite ekinler ve sebze pazarlarına yoğunlaşmaktır. Syngenta Crop, Mons anto nun ayçiçeği işi ile ilgili varlıklarını kendi ayçiçeği işinin tamamlayıcısı olarak görmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belge lerden, Syngenta Crop un, güçlü bir orta olgunlukta germplasma sahip bulun duğu anlaşıl maktadır. Bu orta olgunluktaki germplasm6, Orta, Güney ve Doğu Avrupa ya adapte edilmiş olduğundan Syngenta 230 bu bölgedeki ülkelerde güçlü bir piyasa konumuna sahip tir. Öte yandan Monsanto, güçlü bir erken ve geç olgunluktaki germplasma sahip tir. Erken olgunluktaki germplasm Kuzey Avrupa ya, geç o lgunluktaki germplasm özellikle Latin Amerika ya adapte edilmiş olduğundan Monsanto buralarda güçlü konumdadır. Bu nedenle, her iki işin birleştirilmesi ile Syngenta, mevcudiyetini daha önce konumunun zayıf olduğu ülkelere (Latin Amerika ülkeleri gibi) gen işletmek istemektedir. Ayrıca Syngenta nın germplasm havuzu daha çok Doğu Avrupa dan gelirken, Monsanto nun germplasm havuzu çoğunlukla ABD den gelmektedir. Diğer yandan, devralmanın diğer önemli bir gerekçesi de, Syngenta nın gelecekte her iki germplasm h avuzundan kombinasyon halinde türetme yapabilmesini mümkün kılmak şeklinde belirtilmiştir. Böylece 240 Syngenta devralma sonrası daha verimli hibrid tohumlar üretebilmeyi hedeflemektedir. Dolayısıyla, bildirime konu devralma işlemi ile Syngenta , öncelikle La tin Amerika ülkelerinde daha güçlü bir konuma gelmeyi ve çiftçilerin birim alandan daha fazla verim almasını sağlayabilecek yeni hibrid ayçiçeği tohumları üretebilmeyi amaçlamaktadır. H.3.2. Hukuki Değerlendirme 250 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesinin (b) bendine göre; Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi 4054 sayılı Kanun un 7 . maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmektedir. Monsanto ile Syngenta Crop arasında imzalanan Alım Sözleşmesinin Satın Alınan Varlıkların Devri başlıklı 2.1 maddesine göre, devir konusu varlıklar olan Monsanto nun ayçiçeği tohumu işine ilişkin varlıklarının kontrol hakkı Syngenta Crop a geçmektedir. Bu bakımından söz konusu işlem, Tebliğ in 2. maddesi 260 anlamında bir devralma işlemi niteliğindedir. 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesine göre bir birleşme/devralmanın Ku rul iznine tabi olabilmesi için işlemin taraflarının ilgili ürün pazarında toplam %25 pazar payı veya 25 milyon TL ciro eşiğini aşmaları gerekmektedir. Taraflardan ve piyasa daki diğer teşebbüslerden edinilen bilgilere göre hâlihazırda Türkiye de ayçiçeği t ohumu işini kapsayan bağımsız araştırma raporları bulunmamaktadır. Pazar payları konusundaki veriler pazardaki teşebbüslerin kendilerinin yapmış olduğu tahminlere 6 Erken, orta ve geç olgunluktaki germplasm, bir tohumun ekildikten sonra büyümek için ihtiyaç duyduğ u zamanı anlatır. Örneğin, İspanya da, iyi hava koşulları nedeniyle ayçiçeği büyümek için daha az zamana ihti yaç duyduğu için, çiftçiler erken veya orta -yıl malzeme tohumları yetiştirirler. 09-43/1097 -277 7 dayanmaktadır. Bu çerçevede objektif bir analiz yapılabilmesi için piyasanın büyük oyuncuları nın pazar payı tahminleri ne Tablo 3 de yer v erilmiştir. 270 Tablo 3: Tarafların İlgili Pazardaki 2008 Yılı Tahmini Pazar Payları (%) Syngenta Crop Tahminleri Limagrain Tahminleri Pioneer Tahminleri Mayagro Tahminleri TÜGEM7 Tahminleri Taraflar Pazar Payı Pazar Payı Pazar Payı Pazar Payı Pazar Payı Syngenta Crop Monsanto Limagrain Pioneer Mayagro Kaynak: Pazardaki teşebbüslerin8 tahminleri. Ayrıca pazarda çiftçilerin temsilcisi olarak da bilinen Trakya Birlik ten9 de pazardaki oyuncuların pazar paylarına ilişkin tahminleri istenmiştir. Trakya Birlik, Syngenta Crop un pazar payını % .. ila % .. arasında, Monsanto nun pazar payını ise % .. ila %... arasında tahmin ettiklerini bildirmiştir. Bildirim konusu devralma işlemi tarafları nın ciroları na ise Tablo 4 te yer verilmiştir. 280 Tablo 4: Tarafların İlgili Pazardaki 2008 Yılı Ciroları Taraflar Ciro (TL)10 Syngenta Crop Monsanto TOPLAM Tablolardan görüldüğü üzere bildirim konusu devralma işlemi tarafları nın ilgili pazarda elde e tmiş oldukları ciroları toplamı Tebliğ de belirtilen eşiği aşmasa da, tarafların pazar payları toplamı, hangi teşebbüsün tahminleri doğru kabul edilirse edilsin, 1997/1 sayılı Tebliğ de belirtilen %25 lik pazar payı eşiğini geçmektedir. Bu nedenle söz konu su devralma işlemi izne tabi bir işlem idir. 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi hâkim durum doğuran ya da mevcut bir hâkim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol 290 açan birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır. Bu çerçevede Syngenta Crop un ilgili pazarda hâkim durumda bulunup bulunmadığının irdelenmesi ve devralma işlemi sonrası oluşacak yapının değerlendirilmesi gerekmektedir. H.3.2.1. Hâkim Durum Değerlendirmesi H.3.2.1.1. İşleme Taraf Teşebbüslerin Pazardaki Konumu Hakim durum değerlendirmelerinde, pazar payı önemli bir gösterge olarak kabul edilmesine rağmen, tek başına belirleyici değildir . Ayrıca hakim durumun göstergesi olarak genel geçer sabit bir pazar payı oranı tespit edilmemiştir. Örneğin doymuş, 300 dinamik olmaya n, reklam yasaklarının olduğu bir pazarda hâkim durum yaratma 7 Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 2008 yılı Ülkesel Tohumluk Tedarik Dağıtım ve Üretim Programı ndaki verilerden hesaplanmıştır. 8 MayAgro Tohumculuk Sanayi ve Ticaret A.Ş. kısaca MayAgro olarak, Limagrain Tohum Islah ve Üretim San. Tic. A.Ş. ise kısaca Lima grain olarak ifade edilmiştir. 9 Trakya Birlik aynı zamanda, 2009 yılının Nisan ayında Trakya Birlik Tohum Islah Üretim Sanayi ve Pa zarlama Ltd. Şti. ni (Birlik Tohum) kurarak ayçiçeği tohumu pazarında faaliyete başlamıştır. 10 Türkiye Cumhuriyeti Merkez Ba nkasının ABD doları için belirlemiş olduğu 2008 yılı ortalama kuru (1$=1,29291 TL) baz alınarak hesaplanmıştır. 09-43/1097 -277 8 ihtimali olan bir pazar payı değeri, tam tersi özellikler sergileyen, her zaman yeniliğe açık, tüketici tercihlerinin sürekli değiştiği ve büyüyen pazarlar açısından önem arz etmeyecektir. Syngenta Crop un tahminine göre, Syngenta Crop un ve diğer teşebbüslerin ilgili pazardaki son 5 yıllık pazar payları Grafik 1 de gösterilmiştir. Grafik 1: İlgili Pazardaki Teşebbüslerin yıllara Göre Pazar Payı Değişimleri 310 Ticari Sır 320 Pazardaki diğe r oyuncuların pazar araştırmalarına göre ise Syngenta Crop un ilgili pazardaki pazar payı son 5 yıl içinde % .. seviyelerine ulaşmış ve bu oranda kemikleşmiş bir pazar payı elde etmiştir. Devir işleminin diğer tarafı Monsanto n un pazar payının yıllar içinde düşmüş olmasına rağmen, bugün %.. civarındaki pazar payı ile pazarda . büyük firma konumundadır. Grafikten , pazardaki teşebbüslerin pazar payları nın yıllar itibarı yla dalgalanma eğiliminde olduğu görülmektedir . Tohum sektörüne ilişkin 5.6.2008 tarihli , 08-37/490 - 172 sayılı Kurul kararında; 330 Sebze tohumu pazarıyla ilgili olarak, özel çeşitlerin pazar payı dalgalanma eğilimindedir. Pazarda mevcut tohum çeşitlerinden daha yüksek verim potansiyeline sahip yeni ürünler, pazar kontrolünü ele geçirebilir. Zir a çiftçiler devamlı surette ürün verimliliğinin artmasını sağlayacak yeni çeşit arayışındadır. Bir tohum çeşidi, ulusal tavsiye listesine eklenmesi üzerine popülarite kazanabilmektedir. Nitekim uygulamada, ulusal tavsiye listesine eklenmesini takiben, bir tohum çeşidi çok çabuk popülarite kazanabilir ve kısa bir süre sonra yeni ve daha yüksek verimlilik sağlayan bir tohum çeşidiyle değiştirilebilir. Tohum çeşitleri, genelde, aralıksız geçen bir zaman sonunda fazla arz edilmezler. Çünkü yeni hastalıklar ve m utasyonlar, tohumun çeşitlerini zamanla hastalığa daha 340 az dirençli hale getirmektedir. Bundan başka, yeni ve yüksek verimli çeşitler geliştirildikçe, mevcut çeşitler verimlilikte daha az çekici hale gelmektedirler. Bu nedenle, çoğu tohum çeşidinin ticari h ayatı birkaç yılla sınırlanmaktadır. Bu, tohum şirketlerinin pazardaki pozisyonlarını sağlamak için devamlı olarak yenilik yapmaları gerektiği anlamını taşımaktadır. Türkiye de tarafların faaliyetlerinin örtüştüğü sebze ve meyve tohum çeşitleri ile ilgili önemli sayıda rakip tohum şirketleri pazarda yer almaktadır. Bu şirketler, tavsiye listesine girmek için sürekli daha iyi tohumlar üreterek yenilik yaratmaya devam etmektedirler. değerlendirmesi yapılmıştır. Bu değerlendirmelerden de anlaşılacağı üzere pazardaki firmaların pazar payları 350 zaman içerisinde değişkenlik gösterebilecektir. Raportörlerce TTSM yetkilileri ile 09-43/1097 -277 9 yapılan görüşmede n; TTSM yetkililer inin özellikle bu nokta nın üzerinde dur duğu , herhangi bir teşebbüsün daha verimli daha dayanıklı bir tohum çeşidini piyasaya sürmesi durumunda pazarda hızla pazar payı kazanabileceği nin belirtil diği anlaşılmıştır. Bu durumda pazardaki teşebbüslerin pazar paylarını korumak için yenilikleri takip etmesi zorunlu göz ükmektedir. Taraflar bildirim formunda bu durumu bir örnek ile desteklemiştir. Ayçiçeği tohumu pazarında güçlü bir marka olan ve Syngenta Crop tarafından üretilen Sanbro çeşidi, orobanj hastalığının yeni mutasyonlarına dayanıklı olmadığı için pazardan çı kma noktasına gelmiştir. 2003 yılında 637 ton olan Sanbro çeşidinin satış hacmi, 2005 yılında 362 t ona, 2007 360 yılında 134 tona, 2008 yılında ise 70 tona düşmüştür. Teşebbüsün pazardaki konumunu belirleyecek diğer önemli kriterler, teşebbüsün maliyet avanta jlarının, pazara ilk giren avantajının, üstün teknoloji avantajının olup olmadığı ve marka bilinirliğine sahip güçlü ve geniş bir portföye sahip olup olmadığıdır. Pazardaki teşebbüs birliklerinden11 ve TTSM yetkililerinden elde edinilen bilgilerde n, Syngent a Crop un rakipleri ile kıyaslandığında maliyet avantajının bulunmadığı, daha üstün bir teknolojiye sahip olmadığı anlaşılmıştır . Daha önce ifade edildiği üzere pazardaki tüm teşebbüsler önemli Ar -Ge harcamaları yapmak durumundadır. Ayrıca pazarın dinamik olması nedeni ile ciddi bir marka 370 bağımlılığından söz etmek güç olacağından Syngenta Crop için marka lideri demek zor olacaktır. Diğer yandan gerek Limagrain gerek Pioneer uzun yıllardan beri tohum ıslahı işinde faaliyet göstermekte ve Ar -Ge çalışmalarında ileri teknolojiden faydalanmaktadır. Nitekim pazarda Ar -Ge çalışması yapmak yani tohumların genleri üzerinde çalışarak daha nitelikli tohumlar oluşturmak ileri teknoloji kullanmadan yapılabilecek çalışmalar değildir. H.3.2.1.2. Rakiplerin Pazardaki Duru mu Syngenta Crop un ilgili pazardaki en önemli rakipleri Pioneer ve Limagrain dir. Ayrıca ulusal bir firma olan MayAgro ayçiçeği tohumu pazarına ciddi anlamda önem 380 vermekte ve pazar payını artırmaktadır. Pioneer Avrupa da ve Türkiye de ayçiçeği tohumunun ö nemli tedarikçilerindendir. Syngenta Crop un tahminlerine göre Pioneer 2008 yılında Ar -Ge çalışmaları için harcamıştır. Limagrain ise advanta markası altında ayçiçeği tohumu işini Avrupa ve Türkiye de yürütmektedir. Limagrain in internet sitesinde n elde edinilen verilere göre Ar -Ge ye ayrılan bütçesi 111 milyon ABD dolarıdır. Her iki teşebbüs de Syngenta Crop için ciddi rakip konumundadırlar. Öte yandan piyasadaki teşebbüs birliklerinden ve TTSM yetkililerinden edinilen bilgilere göre Limagrain öze llikle son dönemde piyasaya sürmüş olduğu ürünler ile diğer teşebbüslerle ciddi bir rekabete girmiştir. Limagrain in pazar payı son dönemde yükselme eğilimine girmi ş ve Limagrain kendi pazar 390 araştırmalarında 2008 yılındaki pazar payını % ... olarak tahmin e tmiştir. Pazardaki en büyük yerli teşebbüs ise MayAgro dur. MayAgro tarafından Kurumumuza gönder ilen yazıda ; piyasada tutunabilecek güçlü markalarının olduğu ve yakın zamanda pazara sürecekleri yeni ürünler ile pazardan pay almak istedikleri belirt ilmiştir. Ayrıca yukarıda belirtildiği üzere Trakya Birlik, Birlik Tohum şirketini kurarak pazara girmiştir. Trakya Birlik tarafından aylık olarak yayınlanan Trakya Birlik gazetesini n 2009 yılı Nisan ayı sayısında, ilgili pazarda yılık takriben 2.000 ton hibrid tohum kullanıldığı, bunun da tonluk kısmının satışının Trakya Birlik 11 Türkiye Tohumculuk Endüstrisi Derneği ve Bitki Islahatçıları Derneği 09-43/1097 -277 10 tarafından yapıldığı belirtilmiştir. Trakya Birlik mevcut durumda Syngeta Crop un 400 Türkiye deki ana distribütörü dür. Ayrıca Syngenta Crop un tahminlerine göre Trakya Birlik % ... pazar payı ile en büyük ayçiçeği tohumu dağıtıcısıdır. Dolayısıyla, Trakya Birlik in çiftçilerle organize çalışması, güçlü bir marka imajının olması ve yukarıda bahsedilen hususlar nedeniyle Birlik Tohumun da piyasada güçlü bir teşebbüs konumuna gelebileceği kanaati oluşmuştur. Öte yandan, bu noktada rakiplerin ürettiği ayçiçeği tohumu çeşitlerinin devir işlemi taraflarının ürettiği çeşitler ile ikame edilip edilemeyeceği değerlendirilmelidir. Ayçiçeği tohum çeşitleri sınıflandırılırken öncelikle; ürünün büyüm ek için ihtiyaç duyduğu zaman, hastalıklara dayanıklılık, yabani otlarla mücadele kullanılan ilaçlara 410 dayanıklılık ve içerdiği yağ asidi oranı gibi özellikler dikkate alınmaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, her özellik sınıflandırmasında taraflar ın çeşitlerine ikame olabilecek rakip ayçiçek tohumu çeşitlerinin olduğu anlaşılmıştır. H.3.2.1.3. İlgili Pazarın Yapısı Yukarıda ayrıntılı olarak değerlendirildiği üzere Ayçiçeği tohumu pazarı, dinamik bir pazar özelliği göstermektedir. Pazarla ilgili bi linmesi gereken başka önemli bir bilgi de pazarın büyüme potansiyelidir. Pazardaki teşebbüslerin bu konu hakkındaki görüşleri ne aşağıda yer verilmişt ir; 420 Trakya Birlik: Ülkemizde yıllık ayçiçeği yağı tüketim miktarının yaklaşık yarısı ülkemizde üretilen a yçiçeği ürününden karşılanmakta olup, açık kalan diğer yarısı ise yurt dışından ithalat yoluyla karşılanmaktadır. Devlet tarafından 2010 yılından itibaren uygulanmaya başlanacak olan Havza Bazlı Destekleme Modeli nde, yağlık ayçiçeği üretiminin üretimi içi n uygun ekolojik ve toprak özelliklerine sahip bölgelerde yapılması durumunda, ekim alanları ve üretimin mevcut rakamın yaklaşık olarak 3 katına çıkması öngörülmektedir Syngenta Crop: Türkiye deki ayçiçeği tohumu pazarının büyüklüğü yaklaşık 440.000 hekt ardır. Bu alanın önümüzdeki 5 yıl içerisinde 500.000 hektara çıkmasını beklenmektedir. Ayrıca Türk hükümeti Türkiye de ayçiçeği ekimine ilişkin büyüme 430 üzerinde etkisi olacak ayçiçeği tohumu ve yağ tohumu posasına ilişkin sübvansiyonları onaylamıştır . Lima grain: Ülkemiz ham yağ ihtiyacının takriben %50 sini Türkiye de ekili olan ayçiçeklerinden üretmekteyken, kalan kısım yurt dışından ithal edilmektedir. Bu durum ülkemiz için ciddi döviz kaybına neden olmaktadır. Ülkemiz ekolojik koşullarının uygun, gerekl i olan arazinin mevcut ve bu ihtiyacı karşılayabilecek alt yapının mevcut (yüzlerce atıl tesisin bulunması) olmasına rağmen günümüz ekonomik koşulları ve tarım arazilerinin başka amaçlarla kullanılmasının yaygınlaşması nedeniyle pazarda daralma beklemektey iz. MayAgro: Türkiye ayçiçeği tohumluk pazarının büyüklüğü yıllara göre değişmekte 440 olup, 1750 ton ile 2000 ton arasındadır. Son 3 yılın değerleri ise 2000 ton civarlarında gerçekleşmektedir. Fiyata ve verilecek desteklemelere bağlı olarak pazarın 2500 to n üzerine potansiyeli mevcuttur. Diğer taraftan yağ ihtiyacını karşılamak bakımından ülkede ayçiçeği ekim sahasını arttırmak için Tarım ve Köyişleri Bakanlığımız çalışmalar yürütmektedir Pioneer: Pazarın çok büyük ve ani değişimlere uğramadığı kanaatinde yiz. Bu açıdan ayçiçeği tohum pazarının büyüme potansiyeli yeni bölgelerde ekim alanlarının açılması ile yakından bağlantılı olacaktır. 09-43/1097 -277 11 Ayrıca bu konu ile ilgili olarak görüşülen teşebbüs birlikleri nin yöneticileri raportörlere , 450 Çukurova ve Güney Doğu An adolu bölgesinin ayçiçeği tohumu için büyük ve uygun ekim alanları olması ve ayçiçeğinin getirisinin yüksek olması nedenleri ile ilerleyen tarihlerde bu bölgelerde ayçiçeği ekiminin yaygınlaşabileceği ve pazarın büyüyebileceğine yönelik tahminlerde bulun duklarını ifade etmişlerdir. Pazardaki karar verici birimlerin çoğunluğu pazarın büyüyeceğine dair tahminlerde bulunmakla beraber, bu büyümenin hangi oranda olacağına dair ortak bir görüş yoktur. Bu veriler ışığında söz konusu pazarın dinamik ve doymamış bi r pazar olduğunu ve hala büyüme potansiyelinin bulunduğunu söylemek mümkün dür. 460 H.3.2.1.4. Pazara Giriş Engelleri Rekabet hukukunda hâkim durum analizlerinde önemli bir aşama da pazarda var olan giriş engellerinin belirlenmesidir. Her ne kadar pazarda a sıl olan fiili rekabetin varlığı olsa da, giriş engellerinin az olduğu veya hiç olmadığı pazarlarda potansiyel rekabetin de dikkate alınması gerekmektedir. Bu tür pazarların karlı görünmesi durumunda pazara giriş yapabilecek potansiyeldeki teşebbüsler huku ki veya iktisadi ciddi bir engel ile karşılaşmadan piyasaya giriş yapabileceğinden , pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler karar verirken sadece fiili rakiplerini değil, potansiyel rakiplerini de dikkate almak durumunda kalacaklardır. 470 Her pazar için ayrı ayrı düşünülmesi gerekmekle birlikte başlıca giriş engelleri, ölçek ve kapsam ekonomileri, kamusal düzenlemeler, zorunlu unsur varlığı, ilk giren avantajı, dikey sınırlamalar/bütünleşmeler ve batık maliyetler olarak sayılabilecektir. Giriş engelleri konusu nda ilgili pazar incelenmiş ayrıca piyasadaki karar verici birimlerden bu konudaki görüşleri istenmiştir. Ulaşılan veriler ışığında ilgili pazardaki en önemli giriş engelinin pazarda tutunabilmek için de ana şart olan yüksek Ar -Ge maliyetlerinin olduğu gör ülmüştür. Pazarda faaliyet göstermenin en önemli şartı yeniliklere ayak uydurmak ve tohum kalitesini sürekli iyileştirmek için Ar -Ge çalışmalarında bulunmaktır. 480 Öte yandan pazardaki kamusal düzenlemeler de önemli giriş engelleri oluşturabilmektedir. Nitek im pazarda faaliyete başlamak isteyen teşebbüsler, pazara sürmek istedikleri tohumları TTSM ye tescil ettirmek durumundadırlar. TTSM den alınan bilgiye göre bir tohumun tescil edilmesi takriben 2 yıl sürmektedir. Fakat bu tohumlar için tescil deneme süreci nin bitimine kadar 2 yıl süreli geçici tescil yapılabildiğinden pazara girmek isteyen teşebbüsler bu süreyi pazar dışında geçirmek durumunda kalmamaktadırlar. İlgili pazarda giriş engellerinin ne düzeyde olduğunun tespitinde irdelenmesi gereken bir başka kriter de dikey sınırlamalar ve bütünleşmelerdir. Bu çerçevede taraflara ilgili 490 pazarda ürünün dağıtımı ve pazarlanması amacıyla kurulan dikey ilişkilerde münhasırlık veya rekabet etmeme yükümlülüklerinin kullanılıp kullanılmadığı sorulmuş, taraflar Syngen ta Crop un herhangi bir münhasır dağıtım sözleşmesine sahip olmadığını belirtirken, Monsanto nun dikey ilişkilerinde münhasırlık veya rekabet etmeme yükümlülüklerinin çok küçük bir rol oynadığını belirterek, Monsanto nun en büyük 5 dağıtıcısının hiçbirinin Mosanto ile münhasırlık içeren bir dağıtım anlaşmasının olmadığını belirtmiş lerdir. Rakip teşebbüsler bu yönde bir beyanda bulunmamışlardır. Bunun yanında Syngenta nın en büyük müşterisi konumunda bulunan Trakya Birlik in kendi tohum şirketini kurup pazar da faaliyet 09-43/1097 -277 12 göstermeye başlamış olması dikey ilişkilerin incelenmesi bakımından dikkate 500 alınmalıdır. Pazara girişte rakiplere engel teşkil edebilecek bir başka unsur ise pazarda olan marka bağımlılığıdır. İlgili pazarda çiftçiler için en önemli unsur mark a imajından ziyade tohumun hastalıklara dayanıklılığı ve verimi olduğundan çiftçilerin bir markaya bağımlı olmasından bahsetmek zor olacaktır. Çiftçilerin hangi tohum çeşidini neden tercih ettiğine dair bağımsız bir pazar araştırma enstitüsü olan Kleffman Grup u tarafından Romanya ayçiçeği tohumu pazarında yapılan araştırmanın ülkemiz açısından da geçerli olabileceği kanaatine varıl dığından12 söz konusu araştırma sonuçları na Grafik 2 de yer verilmiştir. 510 Grafik 2: Ayçiçeği Tohumu Ekim Sebepleri (2006 2008) *** *** ****035 Mahsül Kuraklığa Dayanıklılık Hastalığa Dayanıklılık Tecrübe Adaptasyon Fiyat Tavsiye Kalite ürün/çeşit Olgunlık Safhası Söz konusu araştırma verilerinden de görüldüğü üzere çiftçilerin hangi ayçiçeği tohumunu ekeceklerine yönelik tercihleri ürünün markasından ziyade ürünün verimi ve dayanıklılığıdır. Bu nedenle ilgili pazarda yüksek marka b ağımlılığından bahsetme k zordur. 520 H.3.2.1.5. Syngenta Crop un Müşterilerinden ve Rakiplerinden Bağımsız Hareket Edebilme Gücü 4054 sayılı Kanun hâkim durumu belirli bir piyasada bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hare ket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleme gücü olarak tanımlamaktadır. Bu çerçevede Syngenta Crop un müşterilerinden ve rakiplerinden bağımsız hareket edebilme gücünün irdelenmesi gerekmektedir. Syngenta Crop gerek pazar payı verileri gerek portföy gücü nedeni ile ilgili pazarda 530 lider konumda olarak nitelendirilebilecek olsa da, henüz müşterilerinden bağımsız hareket edebilecek konumda değildir. Bu durum sektörün yapısı ile ilişkilidir. Ayçiçeği tohumu gibi hib rid tohum pazarlarında piyasaya yeni bir ürün sürmek ne kadar önemli ise, bu ürünü müşterilerin tercih etmesini ve kullanmasını sağlamak da o kadar önemlidir. Bu noktada teşebbüsler pazarda sürekli çiftçilerle temas halinde bulunmak zorunda, yeni ürünlerin i denemeleri için onları ikna etmek durumundadırlar. Bu 12 Ülkemizde, bağımsız araştırma grupları tarafından ayçiçeği tohumu pazar ına yönelik olarak yapılan bir pazar araştırmasına rastlanılmamıştır 09-43/1097 -277 13 durum hem pazardaki oyuncular, hem teşebbüs birlikleri hem de TTSM yetkilileri tarafından teyit edilmiştir. Ayrıca rakiplerin ikame edilebilecek tohum çeşitlerini ellerinde bulundurduğu dikkate alın dığında, pazar payını korumak için firmalarca yapılacak müşterilere yönelik tanıtım, pazarlama ve tutundurma faaliyetlerinin önemi 540 daha iyi anlaşılacaktır. Ayrıca sektörün dinamik yapısı Syngenta Crop a rakiplerinden bağımsız hareket edebilme şansını vermem ektedir. İlgili pazarda rekabet daha çok yenilik ve ürün kalitesi seviyesinde gerçekleştiğinden, tüm teşebbüsler sürekli olarak verimlilik ve hastalıklara dayanıklılık açılarından gelişmiş özelliklere sahip yeni ayçiçeği tohumlarını piyasaya sürme gayreti içinde olacaklardır. Hastalıklara daha dayanıklı ve birim alanda daha fazla verim elde edilmesini sağlayacak ürünler piyasada rahatlıkla tutunabilecek, bu ürünü piyasaya süren teşebbüs piyasa gücünü hızla arttırabilecektir. Nitekim çiftçilerin tohum tercih leri birim alanda en fazla ürünü 550 sağlayacak olan tohum yönünde değişecektir. Bu çerçevede Syngenta Crop, sürekli olarak hem fiili hem de potansiyel rekabetin etkisini hissedecek, rakiplerine pazar payını kaptırmamak için rekabetçi davranış ve stratejilerin e ara veremeyecektir. Diğer bir ifade yle, şu an için ilgili pazarda güçlü durumda bulunan teşebbüsün, rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek Ar -Ge faaliyetlerine ve/veya müşterilere yönelik p azarlama faaliyetlerine ara verd iği takdirde, pazarın özellikleri nedeniyle , en azından mevcut rakiplerine karşı önemli pazar payı kayıpları ile karşılaşacaktır. Dolayısıyla, Syngenta Crop un müşterilerinden ve rakiplerinden bağımsız hareket 560 edemeyeceği ve ilgili pazarda hâkim durumda olmadığı kanaati ne varılmıştır. H.3.2.2. Devralma Sonucu Oluşacak Durumun Değerlendirilmesi Devir işlemi sonrasında % .. civarında pazar payı olan Monsanto ilgili pazardan çekilecek ve söz konusu pazar payı Syngenta ya geçecektir. Ancak pazarda güçlü rakip firmalar faal iyet göstermeye devam edeceklerdir. Özellikle 2. ve 3. büyük firmaların pazar paylarının % ... ile % ... civarında olduğu ve ayrıca pazara yeni girişlerin d e olduğu görülmektedir. Dolayısıyla ilgili pazarın özellikleri ve pazardaki rekabetin devamını sağlaya cak önemli rakiplerin pazarda bulunması hususları 570 dikkate alındığında dosya konusu işlem sonrasında herhangi bir hâkim durum yaratılmayaca k veya var olan bir hâkim durum güçlendirilmeyecektir. Birleşme/devralma işlemlerinde yan sınırlamalar ve bu çerçeved e rekabet yasakları, yoğunlaşmayı meydana getiren sözleşmenin ana amacının yanında sözleşmenin hukuki getirilerinden yararlanılmasına yönelik düzenlemelerdir. Alıcılar tarafından satıcılara getirilen rekabet yasakları, uygulamada alıcıların devraldıkları m addi ve maddi olmayan varlıkların değerinden tam olarak yararlanmalarının, dolayısıyla alıcı tarafından yapılan yatırımın karşılığının tam olarak alınmasının bir aracı olarak değerlendirilmektedir. Birleşme/devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının y an 580 sınırlama olarak kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu yasağın yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma , sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma ve orantılılık kriterlerini sağlaması gerekmekted ir. Bildirime konu işleme esas teşkil eden Alım Sözleşmesi nin 6.7 maddesi rekabet etmemeye ilişkindir. Bu madde ile Monsanto, kendisinin veya iştiraklerinin ayçiçeği 09-43/1097 -277 14 tohumu pazarında 3 yıl boyunca rakip faaliyetler ile uğraşmayacağını taahhüt etmektedir. Söz konusu rekabet etmeme yükümlülüğü ayçiçeği tohumu işi ile sınırlı tutulmuştur. Bu taahhüt neticesinde Monsanto dünyanın hiçbir yerinde ayçiçeği tohumu satmamayı, devredilen varlıklar arasında bulunan germplasm a ait ayçiçeği 590 tohumu yetiştirmemeyi ve b unlara ilişkin lisans vermemeyi alıcı konumunda olan Syngenta Crop a taahhüt etmiş bulunmaktadır. İşlemin ana varlıklarının başında Monsanto ya ait germplasm havuzu gelmektedir. Bu çerçevede devredilen germplasm havuzunun değerini koruyabilmesi ve Syngenta Crop un devrolunan varlıklardan beklediği getiriyi ve müşteri portföyünü elde edebilmesi için Monsanto ya sadece ilgili pazarla sınırlı tutularak 3 yıl boyunca rekabet etmeme yükümlülüğünün getirilmesinin yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma , sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma ve orantılılık kriterlerini sağladığı ndan yan sınırlama olarak kabul edil miştir . 600 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 610