TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR D.A. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/5336) Karar Tarihi: 31/3/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/5336 Karar Tarihi : 31/3/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Hüseyin MECEK Başvurucu : D.A. Vekili : Av. Koray AYGÜN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, s ınır d ışı karar ı nedeniyle kötü muamele yasa ğı ile aile hayat ın
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR D.A. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/5336) Karar Tarihi: 31/3/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/5336 Karar Tarihi : 31/3/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Hüseyin MECEK Başvurucu : D.A. Vekili : Av. Koray AYGÜN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, s ınır d ışı karar ı nedeniyle kötü muamele yasa ğı ile aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 25/2/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyon, s ınır d ışı etme karar ının durdurulmas ına dair tedbir talebi yönünden dosyan ın Bölüme gönderilmesine yer olmad ığına, ancak kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler do ğrultusunda tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Suriye ve Lübnan uyruklu ba şvurucu, kara yoluyla ilk olarak Lübnan dan Suriye ye gelmi ştir. 10/4/2017 tarihinde ise Suriye den Türkiye ye giri ş yapan bir grupla birlikte yakalanm ış, üzerlerinde el bombas ı bulundurdu ğu gerekçesiyle bir süre tutuklu kalm ıştır. 6. Başvurucu e şi ve çocuklar ıyla birlikte uluslararas ı koruma talebinde bulunmuştur. İzmir Valili ği 22/11/2017 tarihinde bu talebi reddetmi ştir. Başvurucu ve ailesi bu karara kar şı İzmir 1. İdare Mahkemesinde iptal davas ı açm ıştır. İdare Mahkemesi, Lübnan da davac ılar ın mensup oldu ğu Hristiyanl ık inanc ına sahip ki şilerin bulundu ğu yerleşim yerlerinin oldu ğu, zulme u ğrama konusunda gerçek bir risk içinde olmad ıklar ı gerekçesiyle 24/5/2018 tarihinde davan ın reddine karar vermi ştir. İstinaf incelemesinden geçen karar 2/10/2018 tarihinde kesinle şmiştir. Başvuru Numaras ı: 2019/5336 Karar Tarihi : 31/3/2022 37. K ırklareli Valili ğinin 25/1/2019 tarihli karar ıyla 4/4/2013 tarihli ve 6458 say ılı Yabanc ılar ve Uluslararas ı Koruma Kanunu'nun 54. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (i) bendi uyar ınca uluslararas ı koruma ba şvurusunun reddedildi ği gerekçesiyle ba şvurucunun sınır d ışı edilmesine karar verilmi ştir. 8. Başvurucu, an ılan karar ın iptali istemiyle 5/2/2019 tarihinde Edirne İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) dava açm ıştır. 19/2/2019 tarihinde davan ın reddine kara r verilmiştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Dava dosyas ının incelenmesinden; 10.04.2017 günü saat 01.50 s ıralar ında 3. Hudut Bölüğü İnanl ı Karakolu sorumluluk sahas ında 66-67 No.lu hudut ta şlar ı aras ındaki bölgeden 22 ki şilik grupla birlikte ülkemize geçmeye çal ışırken yakalanan davac ı ve diğer şahıslara ait 6 adet çantadan k ıyafetlerin alt ına saklanm ış 8 adet el bombas ının tespiti üzerine, aralar ında davac ının da bulundu ğu şahıslar ın Kilis Sulh Ceza Hakimli ği taraf ından 2017/146 Sorgu say ılı karar ıyla tutukland ığı, daha sonra Kilis 2. Asliye Ceza Mahkemes i taraf ından tahliyesine karar verilen davac ı (eşi ve çocuklar ı) hakk ında Kilis İl Göç İdares i Müdürlüğü'nce yap ılan değerlendirmeler sonucunda 6458 say ılı Kanun'un 54. maddesinin 1. f ıkras ının (d) bendi uyar ınca s ınır d ışı edilmelerine (16.06.2017 tarih ve 3832609.101.18.03.1, 3833154.101.18.03.1 ve 3832877,101.18.03.1 say ılı kararlar) karar verildiği, davac ı İzmir İl Göç İdaresi Müdürlü ğü Geri Gönderme merkezinde İdari Gözeti m alt ında iken Uluslararas ı koruma ba şvurusunda bulundu ğu, yap ılan inceleme neticesinde davac ının uluslararas ı koruma talebinin gerekli şartlar ı taşımad ığından bahisle talebinin reddine karar verildi ği, bu işlemin iptali için açt ığı davada İzmir 1. İdare Mahkemesi'nin 24.05.2018 tarih ve E:2018/17,K:2018/880 say ılı karar ıyla 'davac ı ve ailesinin uluslararas ı koruma ba şvurusunu destekleyecek mahiyette herhangi bir bilgi ve belge sunulamad ığı mülakat de ğerlendirmesine esas belgelerde, ba şvuru sahibi baban ın menşe ülkesi ola n Lübnan'da davac ılar ın mensup oldu ğu dinin yo ğunlukta oldu ğu güvenli bölgelerin de mevcut oldu ğunun görüldü ğü, davac ılar ın geri gönderilmeleri durumunda, hakl ı nedenlere dayanan zulme u ğrama korkusu içinde bulunduklar ına ilişkin gerçek bir riskin ortaya konulamad ığı' dolay ısıyla mültecilik ko şullar ına yönelik iddialar ının inand ırıcılık ve tutarl ılıktan uzak oldu ğu, uluslararas ı koruma ba şvurusunu bir ikamet veya ülkede yaşayabilme seçene ği olarak de ğerlendirdi ği, uluslararas ı koruma gerekçelerinin ve şahsi durumunun 6458 say ılı Yabanc ılar ve Uluslararas ı Koruma Kanunu ve 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözle şme kapsam ında olmad ığı görüldü ğünden' davan ın reddine karar verildi ği, verilen karar İzmir Bölge İdare Mahkemesi Alt ıncı İdare Dava Dairesi'nin 02.10.2018 tarih ve E.2018/1867,K.2018/1526 say ılı karar ı ile onanarak kesinleştiğinden, davac ının ülkede kalmas ı için başkaca bir hakk ı veya yasal statüsü de bulunmad ığından 6458 say ılı Kanunun 54/1-(i) bendi uyar ınca s ınır d ışı karar ı al ındığı, davac ı taraf ından bu i şlemin iptali istemiyle bak ılan davan ın aç ıldığı anlaşılmaktad ır. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, davac ının uluslararas ı koruma ba şvurusunun reddedilmesine dair i şlemin iptali talebiyle aç ılan davan ın İzmir 1.İdare Mahkemesi'nin 24.05.2018 tarih ve E:2018/17,K:2018/880 say ılı karar ıyla reddedildi ği ve karar ın kesinleştiği; davac ının bunun haricinde k ısa dönem ikamet izni, aile ikamet izni veya insani ikamet izni gibi ülkede kalma hakk ı verebilecek bir hakk ının veya yasal statüsünün de bulunmad ığı anlaşıldığından; davac ının 6458 Say ılı Yasan ın 54/1-(i) bendi uyar ınca s ınır dışı edilmesine dair dava konusu i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı sonucuna var ılmıştır. ..." 9. Başvurucu 25/2/2019 tarihinde süresi içinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2019/5336 Karar Tarihi : 31/3/2022 4IV.İLGİLİ HUKUK 10.İlgili hukuk için bkz. A.A. ve A.A. [GK], B. No: 2015/3941, 1/3/2017, 28-38. V.İNCELEME VE GEREKÇE 11. Anayasa Mahkemesinin 31/3/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 12.Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkele r dikkate al ınarak yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Kötü Muamele Yasa ğı ile Aile Hayat ına Sayg ı Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 13. Başvurucu; Suriye de hâlen iç kar ışıklığın ve şiddetin devam etti ğini, Hristiyan olmas ı nedeniyle Lübnan'da maddi ve manevi bütünlü ğünün riske girece ğini, s ınır d ışı edilmesi hâlinde Türkiye de kalan ailesinden ayr ılmak zorunda kalaca ğını, bu nedenle aile bütünlüğünün bozulaca ğını belirterek kötü muamele yasa ğı ile aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğini öne sürmü ştür. Başvurucu ayr ıca kamuya aç ık belgelerde kimli ğinin gizli tutulmas ını talep etmi ştir. 14. Anayasa Mahkemesinin istikrarl ı içtihad ına göre Anayasa'n ın 17. maddesinin üçüncü f ıkras ı, gönderildikleri ülkede kötü muameleye maruz kalma riski bulunan yabanc ılar ın maddi ve manevi varl ıklar ının korunmas ı yönünde devlete pozitif yükümlülük yüklemektedir ( A.A. ve A.A. , 59). 15. An ılan pozitif yükümlülük kapsam ında s ınır d ışı edilecek ki şiye ülkesinde karşılaşabileceği risklere kar şı gerçek anlamda bir koruma sa ğlanabilmesi için s ınır d ışı karar ına karşı etkili bir kar şı çıkma imkân ı tan ınmas ı gerekir ( A.A. ve A.A. , 60). 16. Ancak kötü muameleye kar şı koruma yükümlülü ğü, her s ınır d ışı işleminde yukar ıda belirtilen şekilde bir ara ştırma yap ılmas ını gerektirmez. Bu yükümlülü ğün ortaya çıkabilmesi için öncelikli olarak ba şvurucu taraf ından savunulabilir (makul) bir iddia ortaya konulmal ı, bu kapsamda kötü muamele riskine ili şkin iddialar somutla ştırılmal ıdır (A.A. v e A.A., 63). 17. Somut dosyada ba şvurucunun gerek Anayasa Mahkemesine yapt ığı bireysel başvuruda gerek idare mahkemelerinde aç ılan iptal davalar ında; s ınır d ışı edilmesi hâlinde maruz kalaca ğını ileri sürdü ğü riske ili şkin somut ve ki şisel aç ıklamalarda bulunmad ığı, Suriye ve Lübnan' ın genel durumu d ışında kendisinin hangi özel durumunun risk oluşturduğuna ilişkin somutla ştırma yapmad ığı görülmüştür. 18. Belirtmek gerekir ki baz ı başvurucular ın menşe ülkelerinde siyasi istikrars ızlık veya iç kar ışıklık nedeniyle insan haklar ı ihlalleri ya şand ığı değerlendirilse dahi geri gönderilen ülkenin ko şullar ının kamu makamlar ı taraf ından resen ara ştırılmas ı gerektiğine ilişkin kural, ba şvurucular ın bu konuda aç ıklamada bulunma yükümlülü ğünü ortadan Başvuru Numaras ı: 2019/5336 Karar Tarihi : 31/3/2022 5kald ırmamaktad ır (Yryskul Beishenaliev , B. No: 2016/7458, 20/4/2017, 51). Bunun yan ı sıra kural olarak bir ülkedeki insan haklar ı ihlalleri, siyasi istikrars ızlık veya iç kar ışıklık hâlleri tek ba şına an ılan ülkeye göndermelerin kötü muamele yasa ğını ihlal edece ği sonucuna varmak için yeterli de ğildir. 19. Öte yandan s ınır d ışı etme karar ı nedeniyle ailenin korunmas ı hakk ının ihlal edileceğini ileri süren ba şvurucu; ailesinden neden ayr ılmak zorunda kalaca ğını, diğer bir deyişle istedikleri takdirde kendileriyle birlikte ülkelerine dönebilecekleri anla şılan aile fertlerinin neden ülkelerine geri gidemeyeceklerini inand ırıcı bir izahla ortaya koyamam ıştır (Peri K ırık, B. No: 2015/19795, 9/1/2019, 26). Ba şvurucunun çifte vatanda şlığı olmas ı, Suriye'de güvenli bölgelerin bulunmas ı, Lübnan da Hristiyanlar ın güvenli ğini tehdit edecek bir riskin bulundu ğunu gösteren hiçbir tespit olmamas ı, başvurucunun ailesi hakk ında da uluslararas ı koruma ba şvurusunun reddedilmesi hususlar ı dikkate al ındığında başvurucu, aile bütünlüğünün ne şekilde bozulaca ğını ortaya koyamam ıştır. Dolay ısıyla bu konudaki iddialar ının savunulabilir nitelikte oldu ğunu söyleyebilmek mümkün gözükmemektedir. 20. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, C. Kötü muamele yasa ğı ile aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, D. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İçişleri Bakanl ığı Göç İdaresi Gene l Müdürlüğüne GÖNDER İLMESİNE, E. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 31/3/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş