Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -4-85 Karar Sayısı : 06-63/863-253 Karar Tarihi : 14.9.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN 10 B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Hale SAĞLAM C. ŞİKAYET EDEN : A. Erdoğan YARAMANOĞLU Abdullah Cevdet Sk. No:5/6 Çankaya /Ankara C. ŞİKAYET EDİLEN LER : - Türk Hava Yolları A.O. Genel Y önetim Binası Atatürk Haval
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -4-85 Karar Sayısı : 06-63/863-253 Karar Tarihi : 14.9.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN 10 B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Hale SAĞLAM C. ŞİKAYET EDEN : A. Erdoğan YARAMANOĞLU Abdullah Cevdet Sk. No:5/6 Çankaya /Ankara C. ŞİKAYET EDİLEN LER : - Türk Hava Yolları A.O. Genel Y önetim Binası Atatürk Havalimanı 34830 Yeşilköy /İstanbul - Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Bosna Hersek Cd. No:5 Emek/Ankara E. DOSYA KONUSU: Türk Hava Yolları A.O. (THY) ve Ulaştırma Bakanlığı Sivil 20 Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) nün, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun u ihlal ettikleri iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle , Türk Hava Yolları ve Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Daire Başkanlığı nın, hava meydanlarının kull anımında Ankara çıkışlı ve Ankara varışlı uçak seferlerini, özel hava yollarına kapatması ve bu yolla THY nin tekel durumuna getirilmesi suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun u ihlal ettikleri iddia edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kuru m kayıtlarına 22.5.2006 tarih , 3172 sayı ile giren başvur u üzerine düzenlenen 9.6.2006 tarih, 2006 -4-85/BN -06-SY sayılı Bilgi Notu Kurul un 29.6.2006 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 06 -46/610 -M sayı ile dosya 30 konusunun rapora bağlanarak Kurul gündemine getirilmek üzere incelemeye alınmasına karar verilmiştir. Söz konusu karar uyarınca hazırlanan 8.9.2006 tarih, 2006 -4-85/İİ-06-SY sayılı İlk İnceleme Raporu , 11.9.2006 tarih , REK.0.08.00.00 -110/231 sayılı Başkanlık önergesi ile 0 6-63 sayılı Kurul toplantı sında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; - THY nin , İlgili mevzuat çerçevesinde , özel hava yol u şirketlerinin Ankara dan Türkiye nin diğer noktalarına iç hat seferi düzenlemeleri konusunda müdahale yetkisi nin bulunma ması; SHGM nin, 4054 sayılı Kanun anlamında piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan ekonomik bir birim olmadığı için teşebbüs 40 olarak kabul edilme mesi ve bu na göre anılan genel müdürlüğün THY lehine 06-63/863 -253 2 ayırımcılık yaptığı iddiasının da Kanun un 4. veya 6 . maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi nin mümkün olma ması nedenleriyle şikâyet konusu ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir önaraştırma açılmasına gerek olmadığı, - Bununla beraber, sivil havacılık sektöründe rekabetin sağlıklı bi r şekilde tesisi ve gelişimi açısından sektöre yönelik düzenleme, uygulama ve denetimlerin yeterli teknik kadrosu bulunan ve gerçek anlamda bağımsız idari otorite kimliği olan bir sivil havacılık otoritesi tarafından gerçekleştirilmesinin ve özellikle slot tahsisi konusunda bu türden bir bağımsızlığı sağlayacak tedbirlerin alınmasının yararlı olacağı ve 50 ayrıca yabancı ülkelerle yapılan ikili hava ulaştırma anlaşmalarında THY dışında özel havayollarının da piyasa koşulları çerçevesinde pazara girmesine imkan sağlayıcı düzenlemeler yapılmasının dış hat tarifeli yolcu taşımacılığı piyasasında daha rekabetçi bir ortamın tesisi açısından olumlu etkileri olacağı, bu çerçevede, 4054 sayılı Kanun un 30 (f) bendi uyarınca Rekabet politikası ile ilgili olarak alınaca k kararlar ve ilgili mevzuat hakkında görüş bildirmek ile ilgili sürecin işletilerek Ulaştırma Bakanlığı na görüş bildirilmesinin yerinde olacağ ı İfadeleri bulunmaktadır . I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60 I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı İlk inc elemeye konu olan başvurunun herhangi bir ayırım (tarifeli/charter) olmaksızın tüm uçuşlar ile ilgili olduğu göz önüne alınarak, ilgili ürün pazarı genel olarak hava yolu ile iç hat yolcu taşımacılığı pazarı olarak tespit edilmiştir. I.1.2. İlgili Coğraf i Pazar Şikayet dilekçesinde pazarın özellikle yurt içi Ankara çıkışlı ve Ankara varışlı hatlarda rekabete kapatıldığı iddia edildiğinden , ilgili coğrafi pazar Ankara varışlı ve Ankara çıkışlı yurtiçi hatlar olarak belirlenm iştir. I.2. Yapılan Tespitle r ve Hukuki Değerlendirme 70 İlk İncelemeye konu şikayet dilekçesinde, Ankara çıkışlı/varışlı iç hatlarda sefer yapma hakkının THY nin tekelinde olduğu ve THY nin de bu durumu tüm uçuşları İstanbul dan yaparak fiyatları 2 kat artırmak için kullandığı iddia ed ilmektedir. Hava yolu işletmelerinin uçuş yapabilmeleri için, ilgili mevzuat gereği, uçuş yapacakları hatlar için SHGM den izin almaları gerekmektedir. Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği (SHY -6A) uyarınca, tarifeli iç hat sefer taleplerine izin verilmesinde Bakanlıkça; talep edilen hattaki mevcut yolcu ve yük potansiyeli, bu hatta başka bir işletmecinin faaliyet gösterip göstermediği, işletmede kullanıla cak uçakların performans durumu ve hava liman ındaki mevcut yer hizmeti kolaylık durumu dikkate a lınmaktadır. Tarifesiz iç hat seferleri için ise, uçuş izni mahalli hava 80 trafik ünitelerinden uçuş planı ile alınmaktadır. 06-63/863 -253 3 Diğer taraftan, SHGM tarafından yürütülen (SHT -SLOT) Slot Uygulama Prensipleri Talimatı uyarınca, ülkemizde bulunan uçuş taleplerinin tamamının aynı anda karşılanamadığı havalimanlarında, mevcut kapasitenin en etkin ve verimli şekilde kullanılması amacıyla; slot (Koordine edilen ve tarifelerin yeniden düzene sokulduğu havaliman/meydanlarının önceden belirlenmiş zaman dilimlerindeki uçuş taleplerinin, Slot koordinatörü tarafından değerlendirilmesi sonucu verilen, talep edilen veya bu talebe müsait olan en yakın iniş/kalkış seferi için, havaliman/meydan imkanlarının kullanım hakkı olarak tanımlanabilir. ) uygulanan havalimanlarında , alınan slot zamanına göre konaklama yapan , tarifeli ve tarifesiz iç ve dış hatlarda 90 sefer düzenleyen yerli ve yabancı tüm havayolu işletmeleri bu uygulama ya tabidir. Şikayet dilekçesinde belirtilen hat bakımından, Ankara Esenboğa Hava limanı da slot uygulanan hava liman ı/havaalan larından olup, slot tahsisi için SHGM koordinesinde yapılacak uygulamalarda dikkat edilecek en önemli kriter, üzerinde taraflarca mutabakat sağlanan hava sahası, meydan, pist, apron kapasiteleri ile varsa özel terminal işleticilerinin katılı mı ile tespit edilen terminal kapasiteleridir. Havalimanı Yönetimi ve Hava Trafik Otoritesi ile havayolu işleticileri , hava ulaşımında taleplere uygun hizmet götürmek ve olanakları en iyi şekilde değerlendirmek üzere ortak sorumludurlar. Slot Talep Değerle ndirme Komisyonu (STDK) ise, SHGM koordinesinde DHMİ Operasyonel Slot Ünitesi, Slot Koordinatörlüğü, ilgili terminal 100 işleticisi, ilgili havalimanını üs olarak kullanan yerli havayolu işleticileri ile diğer hava ve yer işletmelerinden oluşan bir komisyondur . Ayrıca, ülkemizdeki slot uygulamalarını koordine etmek amacı ile Sivil Havacılık Genel Müdürü tarafından bir Slot Koordinatörü atanır. Slot Koordinatörü, sorumluluğunda oluşturulan STDK nın temsilcilerinin katılımı ile koordinatörlüğünün görevlerini ve ç alışmalarındaki prensipleri belirler. Slot koordinatörlüğü, Ulaştırma Bakanlığı na bağlı olarak çalışmalarını tarafsız, adil ve şeffaf olarak yürütmeyi esas alır. Slot U ygulama Talimatı uyarınca dönemsel ve operasyonel slot talepleri aşamasında slot tahsis işlemlerinin sağlıklı ve verimli yürütülmesi maksadı ile SHGM, DHMİ ve THY eleman ve teknik donanım (network, düzenli destek, SITA gibi) temin eder. SHGM ihtiyaç 110 halinde özel terminal işletmecisi kuruluşlar, özel havayolu işletmeleri gibi kuruluşlardan d a eleman ve teknik donanım amacıyla destek talep edebilir. Dünya uygulamalarına bakıldığında, slot kooridnasyonunun genellikle tamamen bağımsız kurumlar ya da birlikler tarafından geçekleştirildiği görülmektedir. Örneğin, İtalya da, önceden slot dağıtımı İtalyan milli havayolu Alitalia tarafından gerçekleştirilirken, özellikle İtalyan Rekabet Otoritesi nin slot dağıtımına ilişkin başlattığı soruşturmalar nedeniyle 1997 yılında bu görev Alitalia dan alınarak Assoclearence olarak bilinen, kar amacı gütmeye n ve havayol u şirketleri ve havalimanı işleticilerinin temsilcilerinden oluşan bir birliğe verilmiştir. Fransa da slot tahsisi aynı şekilde havayolları ve havaalanı işleticilerinin oluşturduğu bağımsız bir 120 birlik olan COHOR tarafından yürütülmekte olup siv il havacılıktan sorumlu Bakanlık COHOR toplantılarına katılmakta ve sadece danışmanlık yapabilmektedir. İsviçre de slot dağıtımı, bağımsız, kar amacı olmayan havayolu ve havalimanı işleticilerinin oluşturduğu ve esas olarak İsviçre hava yolu taşıyıcıları v e havalimanı işletenler i tarafından finanse edilen bir organizasyon tarafından gerçekleştirilmektedir. Avusturya da da slot koordinasyonu, 2002 yılında havayolları ve havalimanlarının kurduğu Schedule Coordination Austria olarak bilinen özel bir şirket t arafından yapılmaktadır. 06-63/863 -253 4 Ülkemizde, Slot Koordinasyon Merkezi tarafından slot uygulanmakta olan havaalanları için yerli ve yabancı havayolu taşıyıcılarının 26 Mart - 28 Ekim 2006 130 tarihleri arasında uygulayacakları Yaz Tarife Dönemi slotları değerlendirile rek; Ankara Esenboğa Havalimanı nda , 2005 yaz tarife döneminde, 26.887 slot tahsis edilmiş olup 2006 yaz tarife dönemi öncesinde bu sayı 37.729 olmuştur. Artış oranı % 40 tır. Görüldüğü üzere, uçuş izinleri ve slotların hangi usul ve esaslara göre verilece ği ulaştırma ile ilgili mevzuatta ayrıntılı olarak düzenlenmekte olup son dönemde de Ankara Esenboğa Havalimanı ndaki slot tahsislerinde önemli bir artış kaydedilmiştir. Bununla beraber, halihazırda, THY nin Ankara dan Türkiye nin yaklaşık 23 noktasına seferi varken, diğer özel havayol u şirketlerinden Onur Havayolları nın Antalya, Diyarbakır ve İzmir e, Atlasjet in İstanbul ve Siirt e, Pegasus un ise Antalya, Bodrum, 140 İzmir, İstanbul, Diyarbakır, Van ve Trabzon a seferleri vardır. THY nin diğer özel havayoll arına göre Ankara çıkışlı ve varışlı daha çok ve daha sık iç hat seferi olduğu göze çarpmaktadır. Konuya ilişkin olarak, görevli raportörlerce, uçuş izinleri ve özel havayollarının iç hatlardaki rekabet koşulları hakkında SHGM, özel ha va yol u şirketlerin den Pegasus Airlines , Onur Air ve FlyAir yetkililerinden de bilgi alınmıştır. SHGM den bir yetkili ile yapılan görüşmede , yetkili , SHGM ye yapılan hava limanlarının kullanım izinleriyle ilgili başvurulara ilişkin olarak, gerekli şartlar sağlandığı takdird e, özel havayolu şirketlerinin izin almak hususunda kendilerinden kaynaklanan herhangi bir zorlukla karşılaşmadıklarını belirtmiş , özel havayolu 150 şirketlerinin Ankara varışlı ve Ankara çıkışlı uçak seferlerinin sayısının az olmasının ardında , özel havayolu şirketlerinin yeterince yolcu bulamama endişesi olduğunu ifade etmiştir. SHGM den diğer bir yetkili ile yapılan görüşmede, yetkili tarafından uçuş ve slot izinleri ile ilgili olarak 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu nun THY ve diğer sivil havayolu şi rketlerine verilen izinler konusunda mümkün olduğunca tarafsız şekilde uygulandığı ifade edilmiştir. Görüşmede, SHGM tarafından verilen uçuş izinlerinin en son alınan izin olup, uçuş izni olmadan herhangi bir uçak ya da havayolu şirketinin iç hat seferi ge rçekleştirmesinin mümkün olmadığı , uçuş izini almanın çeşitli şartlara bağlandığı bu şartları sağlamayan şirketlere uçuş izni verilmediği 160 ifade edilmiştir. Yetkili ayrıca, Türkiye de slot almak için öncelikle uçuş izni şartlarının yerine getirilmesinin ge rektiğini, 1992 yılında slot dağıtımı işinin THY ye verildiğini, o tarihlerde meydanlarda sıkışıklık yaşanmadığından slot konusunun sorun olmadığını, ancak değişen koşullar ve özel havayollarının gelişimiyle sıkışıklık yaşanmaya başlandığını, slot işinin artık THY nin tek elinde bulun madığını, ancak havayolu sektöründe tam bir rekabetten söz etmenin de mümkün olmadığ ını, bunun nedeninin halen THY hisseleri nin bir kısmının devlet elinde olması dolayısıyla bazı önceliklerin THY ye tanınması olduğunu, özellikle yurtdışı sefer lerinde THY ağırlığının dikkat çekici olduğunu, bunda THY n in sermayesinin bir kısmı devlete ait, imkânları geniş ve güçlü bir firma olması nın yanında, Türkiye de iç ve dış hat 170 seferlerinde uçuş yapan ilk firma olması dolayısıyla tarihsel haklarının geniş olmasının etkili olduğunu belirtmiştir. 06-63/863 -253 5 Bir başka SHGM yetkilisi ile slot dağıtımı konusunda yapılan görüşmede ise, halihazırda slot tahsisinin 2005 yılı Ağustos ayında yayımlanan Talimat a göre yapıldığı, slot koordinasyonunun SHGM koordinatörlüğünde Slo t Koordinasyon Merkezi adı altında bağımsız bir birim tarafından gerçekleştirilmekte olduğu, kapasiteler el verdiği ölçüde taleplerin en yakın saat dilimine verilmeye çalışıldığı, slotların dönemsel ve operasyonel olarak verildiği, slot tahsisinde kullanıl an sistemin lisansının THY ye kayıt lı olduğu, ancak SHGM ye alınmasının planlandığı, slot tahsisi yapılırken özel havayolu şirketi temsilcileri, THY temsilcisi ve SHGM 180 yetkilileri, ilgili yer hizmetleri ve meydan işletmecilerinden oluşan 20 kişilik bir komisyonun değerlendirme yaptığı, slot dağıtımı kararlarında uzlaşma yolu ile herkesin mutabakatının alınmasına çalışıldığı, slotun bir hak olduğu ve ücretlendirilmediği, ayrıca Slot Talimatı uyarınca alınan slotların zamanında kullanılmaması halinde (+/ - 20 dk.yı aştığında) DHMİ tarafından zamlı konma - konaklama ücreti alındığı, yine bir tarife dönemi içinde alınmış slota % 20 ve daha fazla oranda uymayanların kazanılmış haklarının iptal edilebildiği belirtilmiştir Özel havayollarından Pegasus un bir yetkilis i ile yapılan telefon görüşmede ise, bugüne kadar uçuş ve slot izni konusunda Pegasus un yaptığı başvurularda, faaliyetlerini engelleyecek ya da aksatacak bir durumla karşılaşmadıkları 190 belirtilmiştir. Özel havayolu şirketlerinden Onur Air in bir yetkilisi ile yapılan görüşmede de, iç hatlarda uçuş izinleri ile ilgili olarak Ulaştırma Bakanlığı nın herhangi bir engeli ile karşılaşmadıkları ifade edilmiş, hava meydanlarında koordineli ve güvenli bir şekilde iniş-kalkış gerçekleştirilebilmesi için izinlerin ha vaalanı kapasitesine göre belirlendiği, istedikleri havaalanı kapasitesinin yeterli olduğu ve şirketin uçuş için gerekli şartları sağladığı durumlarda SHGM nin izin konusunda zorluk çıkaran bir yaklaşım içinde olmadığı belirtilmiştir. Fly Air yetkilisi ile yapılan telefon görüşmesinde, slot dağıtımının THY den alınarak DHMİ ve SHGM koordinasyonu altında yürütülmeye başlamasının pazardaki 200 rekabet açısından olumlu bir gelişme olduğu, şu anda slot dağıtımının mümkün olduğunca adilane bir biçimde yapılmaya gayr et edildiği, SHGM nin havayolu şirketlerinin haklarını korumaya çalıştığı, Fly Air in bu yıl Ankara dan bazı yerlere sefer düzenlemek istediği , ancak o hatlarda başka havayol u şirketleri sefer başlattığından izin alamadıkları, ancak bu durumun kendileri aç ısından bir sorun teşkil etmediği ve olağan karşılandığı, ( .TİCARİ SIR ) belirtilmiştir. Türkiye Özel Sektör Havacılık İşletmeleri Derneği yetkilisi ile yapılan görüşmede ise, anılan şahıs , THY nin özel sekt ör havayollarının rekabet baskısı yara ttığı hatlarda özel sektörün uyguladığı taban fiyattan, özel havayollarının pazara 210 girememesinden dolayı yeterince rekabet olmayan, özellikle İstanbul -Ankara gibi hatlarda ise aynı saatlerde ve benzer mesafelerdeki hatlara oranla çok daha yüksek fiyatlarda taşıma yaptığını, İstanbul -Ankara pazarına girişin özel havayolları tarafından çok talep edilmesine ve Ankara havaalanında slot konusunda sorun olmadığının bilinmesine rağmen özel havayollarının izin verilmediği için bu pazara yeterince giremediklerini, ö rneğin İstanbul dan Ankara ya sefer yapmak için başvurduklarında İstanbul havaalanındaki sıkışıklık neden gösterilerek slot alamazlarken, aynı saatler için İstanbul dan başka bir ile sefer düzenlemek 06-63/863 -253 6 istediklerinde herhangi bir sorunla karşılaşmadıklarını belirtmiştir. Bunun dışında, yetkili, THY nin bazı hatlarda, aşırı frekans koyarak özel havayol u şirketlerini zor 220 durumda bıraktığı ve ayrıca slot tahsisinde mevcut slot sistemi programına diğer havayolları giremezken THY nin bu sisteme anında giriş yapabi lmesi dolayısıyla uçuş programlarını ona g öre ayarlayabilme avantajına sahip olduğu, diğer havayollarının ise resmi yazı ile müracaat etmek ve sonucunu beklemek zorunda kaldıkları hususlarından bahsetmiştir. Söz konusu şahıs dış hatlarla ilgili olarak da, Türkiye nin taraf olduğu bir kısım ikili anlaşmalarda, Türkiye tarafı için yalnızca THY nin taşıyıcı olarak tayin edildiğini, bu durumda da THY yeteri kadar sefer düzenlemediğinde Türk tarafından yeteri kadar uçuş yapılamadığını, mevcut kapasiteleri karşı ülke havayollarının kullandığını, örneğin Rus tarafı toplam 33 sefer düzenlerken THY nin sadece 2 sefer yaptığını, bu nedenle bu anlaşmalarda tek 230 taşıyıcı tayin edilmemesi gerektiğini ifade etmiştir. Yetkili son olarak da THY nin, devletin ortak olduğu bir havayolu işletmesi olmasından kaynaklanan mali avantajları nedeniyle de özel havayol u şirketlerinin etkin rekabet edemediklerini belirtmiştir. Bu görüşmeler dışında, Türkiye Özel Sektör Havacılık İşletmeleri Derneği (TÖSHİD) ne bir yazı gönderilerek, özel havayol u şirketlerinin rekabet koşulları, dezavantajları ve karşılaştıkları sorunlar konusunda bilgi ve görüşleri istenmiştir. TÖSHİD in cevabi yazısında , belli başlı iki sivil havacılık uygulaması nedeni ile özel şirketlerin faaliyetlerinin rekabet açısı ndan olumsuz etkilendiği ifade edilmektedir. Bunlar; özel havayol u taşıyıcılarının yurt içi tarifeli sefer düzenlemesini engelleyen 240 ve kısıtlayan slot tahsisi ile söz konusu şirketlerin yurt dışına tarifeli sefer düzenlemesini engelleyen veya kısıtlayan İ kili Hava Ulaştırma Anlaşmaları olarak belirtilmektedir. Söz konusu yazıda, 1990 lı yılların sonlarından itibaren pazara girmek isteyen özel şirketlerin gerek THY nin slot tahsisindeki hakim durumu gerekse İkili Hava Ulaştırma Anlaşmaları nda THY nin elde ettiği yetkili taşıyıcı, frekans, kapasite ve uçak tipi gibi ayrıcalıkları ve tarihsel hakları neden iyle rekabeti engelleyici unsurlarla karşılaştıkları, THY nin bu dönemde fiili tekel olmasınının ve bir devlet kuruluşu olmasının verdiği ayrıcalıklardan y ararlandığı, bununla birlikte Slot Koordinasyon Kurulu nun kurulması ile iç hat tarifeli seferelere ilişkin slot tahsisinde rekabetin engell enmesinin önlenmesine ilişkin ö nemli bir başlangıç 250 yapıldığı, fakat dış hat tarifeli seferler ile ilgili herhangi bi r girişimde bulunulmadığı vurgulanmaktadır. TÖSHİD in yazısında, slot tahsisi ile ilgili olarak , slot tahsisi yetkisinin THY den alınıp Slot Koordinasyon Merkezi ne verilmesiyle birlikte, tüm havayollarının slot ile ilgili taleplerinin daha tarafsız ve ger çekçi değerlendiril diği, ancak çok yeni olan bu kurumda gerekli iç düzenlemelerin henüz tamamlanamamış olması, görev yapan personelin eğitim ve tecrübesinin yeterli seviyeye ulaşmama mış olması, bazı hallerde subjektif kriterlerin öne çıkması ve objektif kr iterlerin belirlenip tam anlamı ile uygulamaya konulamamış olması nedenleri ile zaman zaman sorunlarla karşılaşıldığı, her slot talebinin hala THY slotları ile uyum/uyumsuzluğa 260 bağlanmasının özel havayol u şirketlerine olumsuz yanıt verilmesine veya slot ta hsisi taleplerinin gecikme ile cevaplanmasına neden olduğu belirtmektedir. Ayrıca, THY nin tarihsel hakları nedeni ile ticari açıdan uygun slotlara sahip olduğu, piyasaya yeni giren havayol u şirketlerinin ise daha az uygun olan veya uygun olmayan slotları kullanmak zorunda kaldıkları, THY filosunun son yıllarda önemli 06-63/863 -253 7 ölçüde genişlemesi sonucu THY nin, özel havayol u taşıyıcılarının bazı hatlarda piyasaya girmesini engelleyici yeni slot müracaatlarında bulunduğu ve bu müracaatların ya tarihsel öncelik hakkı gerekçesi ile THY lehine yorumlandığı ya da dengesizliği giderecek şekilde değerlendirilmesi gerekirken özel şirket talepleri ile aynı ağırlıkta değerlendirild iği ifade edilmektedir. 270 TÖSHİD yazıda son olarak , Türkiye nin yabancı ülkelerle akdettiği ikili hava ulaştırma anlaşmalarının bir kısmında belirlenen taşıyıcı olarak THY nin adının geçmesi, kapasite ve frekans hükümlerinin THY tarafından önerilen şekilde belirlenmiş olması gibi nedenlerle özel şirketlerin dış hat tarifeli sefer düzenleme olanakları nın kısıtlandığını, bazı ikili hava ulaştırma anlaşmalarında ise birden fazla şirketin sefer yapmasına izin verilmesine rağmen birçoğunda kapasite, frekans ve uçak tipi kısıtlaması bulunması ve bu kapasitenin halen THY tarafından kullanılıyor olması nedeni ile özel havayol u şirketlerinin piyasaya girmesinin mümkün olmadığını, bu tür kısıtlamaların olmadığı hallerde bile, özel havayollarının yabancı ülkelere sefere düzenleme taleplerinde Türk Sivil Havacılık Makamlarının THY nin 280 yazılı görüşünü alması nedeni yle taleplere cevabın uzun zaman aldığını, bunun da ticari planlama yapılmasını engellediğini, bu nedenle THY görüşünün alınması mekanizmasının sona erdirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Sektör temsilcilerinin ifadelerinden genel olarak, geniş tarihsel h akları ve hala devlet elinde bir teşebbüs olmasından kaynaklanan avantajları nedeniyle THY nin pazardaki ağırlığı nın devam et tiği, ancak slot tahsisinin eskisine göre daha bağımsız bir birim tarafından yürütüldüğü anlaşılmaktadır. Mevcut durumda, bir tara ftan sektörü düzenleyici kurallar, uygulamalar ve denetimler Ulaştırma Bakanlığı na bağlı SHGM tarafından yapılmakta, diğer taraftan da Özelleştirme İdaresi Başkanlığı nın, 25.6.2006 tarihi itibar ıyla % 51 i halka açık 290 olan THY de % 49 oranında ortaklığı v e C Grubu imtiyazlı hisseleri bulunmaktadır. Diğer yandan, p azara girişler ve etkin bir rekabet açısından son derece önemli olan slot dağıtımından sorumlu Slot Koordinatörü de, her ne kadar özel bütçeli de olsa idari yönlerden hala Ulaştırma Bakanlığı na b ağlı olan SHGM tarafından belirlenmekte olup, slot tahsisi teknik yönlerden de (kullanılan sistem ve teknik eleman) hala THY ye bağımlıdır. Bu tür bir yapı , havayolu sektöründe rekabetin sağlıklı bir şekilde tesisini olumsuz yönde etkile yebili r. Bu nedenle , sektörde etkin rekabetin tesisi ve gelişimi açısından bağımsız ve yeterli idari ve teknik kapasitesi olan özerk bir sivil havacılık otoritesi kurulması ve özellikle de slot tahsisi konusunda bu tür bir bağımsızlığı sağlayacak tedbirlerin alınması yararlı olaca ktır. Ayrıca, dış 300 hat tarifeli yolcu taşımacılığı piyasasında daha rekabetçi bir ortamın tesisi açısından, yabancı ülkelerle yapılan ikili hava ulaştırma anlaşmalarında piyasa koşulları çerçevesinde özel havayollarının pazara girmesine imkan sağlayıc ı düzenlemeler yapılmasının yararlı olacağı kanaatine varılmıştır . J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1. Şikayet konusu iddialar ile ilgili olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde önaraştırma yapıl masına gerek olmadığına , şikayetin reddine, 06-63/863 -253 8 2. Bununla beraber, sivil havacılık sektöründe rekabetin sağlıklı bir şekilde tesisi ve 310 gelişimine ilişkin Rekabet Kurulu görüşünün 4054 sayılı Kanun un 27. maddesi (g) bendi uyarınca Ulaştırma Bakanlığı na gönde rilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.