Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -2-197 Karar Sayısı : 10-38/659-226 Karar Tarihi : 27.5.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Must afa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit 10 GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : İbrahim AYDEMİR , Ayşe Özlem UZUN , Özgür Can ÖZBEK, Nimet ALACAPUNAR C. BAŞVURUDA : - Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. BULUNAN Büyükdere Cad. No:67 34398 Maslak
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -2-197 Karar Sayısı : 10-38/659-226 Karar Tarihi : 27.5.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Must afa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit 10 GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : İbrahim AYDEMİR , Ayşe Özlem UZUN , Özgür Can ÖZBEK, Nimet ALACAPUNAR C. BAŞVURUDA : - Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. BULUNAN Büyükdere Cad. No:67 34398 Maslak İstanbul D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. Turkcell Plaza Meşrutiyet Cad. No:71 Tepebaşı 20 34430 İstanbul E. DOSYA KONUSU: Turkcell İletişim Hizmet leri A.Ş. nin SIM kart, kontör kart, dijital kontör, aktivasyon ve diğer abonelik hizmetlerinin toptan ve perakende satışı pazarındaki hâkim durumunu fiili münhasırlık uygulamalarıyla kötüye kullanarak Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. nin faaliyetlerini zorl aştırdığı iddiası ve geçici tedbir talebi. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. (Vodafone ) tarafından gönderilen dilekçe de şikâyet edilen hususlar esas olarak ; - Turkcell in GSM hizmetleri pazarında hâkim durumda bulunduğu, 30 - GSM operatörlerini n satış kanallarının distribütörler ve dağıtım merkezleri olmak üzere toptan; alt bayiler, market ve benzin istasyonları gibi noktalar olmak üzere perakende seviye olarak ikiye ayrıldığı, - Alt bayilerin GSM operatörleri satışlarının önemli bir kısmını gerçe kleştirdiği ve bu noktaların önemli bir özelliğinin çok markalı olmaları olduğu, - Anılan noktaların sayısının 17.000 civarında olduğu, bu 17.000 noktadan yaklaşık 1.000 kadarının Turkcell tarafından Mavi Nokta olarak belirlendiği, Mavi Nokta olarak belirle nmesinde rol oynayan kriterlerin ise bayilerin kritik lokasyonlarda bulunması, finansal açıdan güçlü olmaları ve 40 satış hacimlerinin geniş olması olarak sıralanabileceği, 10-38/659-226 2 - Daha önce çok markalı hizmet veren noktaların gelecekte TİM (Turkcell İletişim Merk ezi) statüsü kazanma vaadi ile Mavi Nokta olmaya ikna edildiği ve Mavi Noktaların tamamen Turkcell kimliğini kazandıracak şekilde dekore edildiği, stantlar kurulduğu, yatırımlar yapıldığı, buna ek olarak bu noktaların yetkilerinin fatura tahsilatı yapma, k ontratlı cihazlar satma yolu ile artırıldığı, - Bu avantajlar karşılığında ise diğer GSM operatörlerinin ürünlerinin 50 satışına izin verilmediği, Mobil Numara Taşınabilirliği kapsamında diğer operatörlerden Turkcell e numara taşınmasına katkıda bulunmak amacıy la diğer operatörlerin sadece kontörlerinin satışına müsaade edildiği, ancak başka hiçbir abonelik hizmetine izin verilmediği, - Mavi Noktaların hedefler yoluyla fiili olarak münhasırlaştırıldığı ve Turkcell in bu noktaları tamamen kendisine bağlamak niyeti yle hareket ettiği, - Bu kapsamda Mavi Nokta statüsü kazanmış bayilerin şikayet edilen hususları teyit eden beyanları olduğu, - Turkcell in en alt seviyedeki bayilerle yürüttüğü dikey Mavi Nokta 60 ilişkisinde fiili münhasırlık yarattığı, bu durumun 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal niteliği taşımasından dolayı menfi tespit belgesi alamayacağı, - Pazar payının %40 ı aşması nedeniyle 2002/2 sayılı Dikey Tebliğ kapsamında incelenemeyeceği, - Bireysel muafiyet değerlendirmesine ilişkin olarak, bayilerle olan ilişkisinde teknolojik bir yenilik sağlamadığı, bayilerle olan ilişkisinde ilişkiye özgü yatırımın söz konusu olmadığı, ticaretin önemli bir bölümünün gerçekleştiği alt bayi seviyesindeki rekabeti kısıtladığı ve bu kısıtlamanın süresinin belirsiz olması gerekçe leriyle de bireysel muafiyet 70 tanınamayacağı, - Turkcell in pazar gücü, marka bilinirliği, rakiplerinin pazardaki zayıf konumu, alt bayilerin Turkcell in rekabet etmeme yükümlülüğünü yerine getirmeme yönünde bir karar alamamalarından dolayı alıcı gücünün olma ması, pazara giriş engellerinin yoğunluğu, sözü edilen kapama etkisinin ticaretin en alt seviyesinde gerçekleşmesi, ürünün hızlı tüketim malı olması ve düşük fiyatlı olması nedeniyle tüketicinin araştırma maliyetine katlanmadığı kriterleri dikkate alındığında münhasırlık uygulamasının ilgili pazarda diğer operatörlerin aleyhine kapama etkisi yaratacağı, 80 - 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında Turkcell in hakim durumda olduğu, çok markalı satış yapan bayilerin Mavi Nokta olmasın dan kaynaklı Vodafone un bu noktalardaki satış hacminde düşüş olduğu, 10-38/659-226 3 - Hakim durumdaki Turkcell in rekabet açısından kritik olan Mavi Noktalarda yürüttüğü münhasırlık uygulamasının diğer operatörlerin işini iyice zorlaştırdığı, bu nedenle Kanun un 6. madd esini ihlal ettiği, - Vakanın, Rekabet Kurulu tarafından alınan 10.09.2007 tarih ve 07 - 70/864 -327 sayılı Coca -Cola kararıyla pazardaki oyuncu sayısı, 90 yoğunlaşma oranları, dağıtım kanalları, hedefler ve teşviklerle fiili münhasırlık uygulamaları ve dükkan içi uygulamalar (Coca -Cola: soğutucu dolap, Turkcell: dekorasyon) yönlerinden benzer nitelikler taşıdığı şeklinde sıralanmıştır. Yukarıda sıralanan hususlara ilaveten, şikâyet dilekçesinde yer verilen ihlallerin ciddiyeti ve Vodafone un bu eylemler neticesin de telafisi güç zararlara uğramakta olduğu ve bu sebeple 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinde öngörülen geçici tedbirler kapsamında Turkcell in şikâyet dilekçesine konu eylemlerine son vermesi ve soruşturma sonuçlanıncaya kadar alt bayileri münhasır hale get irmeye yönelik 100 her türlü ekonomik ve fiili tehditten veya görsel kimlik uygulamalarından kaçınması yönünde Turkcell hakkında geçici tedbir kararı alınması talep edilmiştir . G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.4.2010 tarih ve 2965 sayı, 13.4.2010 tarih ve 3119 sayı ile giren şikâyet dilekçesi üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 17.5.2010 tarih ve 2009 -2-197/BN -10-151.İA sayılı Bilgi Notu, 18.5.2010 tarih ve REK.0.06.00.00 -110/245 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-38 sayılı Kurul toplantısında g örüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. tarafından yapılan başvuruda yer verilen iddiaların 11.11.2009 tarihli ve 09 - 54/1289 -M sayılı Rekabet Kurulu kararı ile yürütülmekte olan soruşturma 110 kapsamında değerlendirilmesine ve bu çerçevede Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. nin şikayetçi olarak kabul edilmesine, Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. tarafından yapılan şikâyet başvurusunda talep edilen geçici tedbir kararının verilmesine yer olmadığı sonuç v e kanaatine ulaşıl dığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME Vodafone un yukarıda yer verilen iddialarını n, gerek içerik ve gerekse şikâyete konu teşebbüs bakımından 09 -54/1289 -M sayılı Rekabet Kurulu Kararı uyarınca açılan soruşturma kapsamı ile örtüştüğü görülmektedir. Bu ne denle, şikâyet konusu iddialar , ilgili s oruşturma kapsamında değerlendiril mektedir . Öte yandan soruşturma heyeti, Turkcell in gerek soruşturmaya gerekse 120 Voda fone un şikâyetine konu olan uygulamalarının ihlal niteliği taşıdığı yönünde kesin bir kanaate hâlihazırda ulaşmış değildir. Ayrıca, Vodafone un iddia edilen uygulamalar neticesi telafisi mümkün olmayan hangi zarara uğratıldığına dair somut deliller de şikâyet dilekçesinde yer almamaktadır. Bu sebeplerle, geçici tedbir kara rı almaya gerek olmadığı sonucuna varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre , Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. tarafından yapılan başvuruda yer verilen iddiaların , aynı nitelikte olması nedeniyle 11.11.2009 tarihli ve 09 -54/12 89-M sayılı Rekabet Kurulu kararı ile yürütülmekte olan soruşturma kapsamında 130 10-38/659-226 4 değerlendirilmesine, adı geçen teşebbüsün 4054 sayılı Kanun un 9. maddesi çerçevesinde geçici tedbir kararı alınması yönündeki talebinin ise bu aşamada reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.